ANNESS III
VALUTAZZJONI TAL-KONFORMITÀ
Il-valutazzjoni ġenerali tal-konformità tal-ADS hija bbażata fuq:
|
— |
Parti 1: Ix-xenarji tat-traffiku li għandhom jiġu kkunsidrati |
|
— |
Parti 2: Il-valutazzjoni tal-kunċett ta’ sikurezza tal-ADS u l-awditjar tas-sistema ta’ ġestjoni tas-sikurezza tal-manifattur. |
|
— |
Parti 3: It-testijiet għall-aktar xenarji tat-traffiku rilevanti. |
|
— |
Parti 4: Il-prinċipji li għandhom jintużaw għall-valutazzjoni tal-kredibbiltà għall-użu tal-katina ta’ għodod virtwali għall-validazzjoni tal-ADS |
|
— |
Parti 5: Is-sistema stabbilita mill-manifattur biex jiġi żgurat ir-rapportar fis-servizz. |
Kwalunkwe rekwiżit fl-Anness II jista’ jiġi vverifikat permezz ta’ testijiet imwettqa mill-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip (jew mis-servizz tekniku tagħha).
PARTI 1
XENARJI TAT-TRAFFIKU LI GĦANDHOM JIĠU KKUNSIDRATI
|
1. |
Sett minimu ta’ xenarji tat-traffiku |
|
1.1. |
Għandhom jintużaw ix-xenarji u l-parametri elenkati fil-punt 1, meta dawn ix-xenarji jkunu rilevanti għall-ODD tal-ADS.
Jekk il-manifattur jiddevja mill-parametri proposti fil-punt 1, il-metrika tal-prestazzjoni tas-sikurezza u s-suppożizzjonijiet inerenti użati mill-manifattur għandhom jiġu ddokumentati fil-pakkett ta’ dokumentazzjoni. Il-metrika tal-prestazzjoni tas-sikurezza u s-suppożizzjonijiet inerenti magħżula għandhom juru li l-vettura awtomatizzata kompletament hija ħielsa minn riskji ta’ sikurezza mhux raġonevoli. Il-validità ta’ tali metriċi tal-prestazzjoni tas-sikurezza u suppożizzjonijiet inerenti għandha tkun appoġġata minn data ta’ monitoraġġ waqt is-servizz. |
|
1.2. |
Parametri li għandhom jintużaw għax-xenarji ta’ tibdil tal-karreġġata mill-vettura awtomatizzata kompletament |
|
1.2.1. |
Ix-xenarji u l-parametri, fir-rigward tat-tibdil tal-karreġġata, għandhom jiġu applikati kif speċifikat fir-Regolament tan-NU Nru. 157 (1). |
|
1.3. |
Il-parametri li għandhom jintużaw għax-xenarju tat-tidwir u tal-qsim mill-vettura awtomatizzata kompletament. |
|
1.3.1. |
Fin-nuqqas ta’ regoli tat-traffiku aktar speċifiċi, għandhom jitqiesu r-rekwiżiti li ġejjin fir-rigward tal-interazzjoni ma’ utenti oħrajn tat-triq involuti fil-moviment meta jkunu qed iduru u jaqsmu (ara l-Illustrazzjoni 1) f’kundizzjonijiet fejn is-superfiċje tat-triq hija niexfa u xierqa. |
|
1.3.2. |
Fil-każ meta l-vettura tingħaqad ma’ traffiku privileġġat waqt it-tidwir mad-direzzjoni opposta tat-traffiku u mingħajr ma tinqasam din id-direzzjoni, it-traffiku privileġġat fil-karreġġata fil-mira ma għandux ikollu bżonn inaqqas il-veloċità. Madankollu, irid jiġi żgurat li t-TTC tat-traffiku privileġġat li jkun qed joqrob fit-triq fil-mira (il-każ (a) fl-Illustrazzjoni 1) qatt ma jaqa’ taħt il-livell limitu TTC
dyn
definit bħala:
Bi:
|
|
1.3.3. |
Fil-każ ta’ manuvra ta’ tidwir li taqsam id-direzzjoni opposta tat-traffiku, meta jitqies it-traffiku li jkun ġej, it-traffiku privileġġat fil-karreġġata fil-mira ma għandux ikollu bżonn inaqqas il-veloċità. Madankollu, jekk ikun ġustifikat mid-densità tat-traffiku, irid jiġi żgurat – minbarra d-distanza mit-traffiku privileġġat li jkun qed joqrob fit-triq fil-mira – li t-TTC tat-traffiku privileġġat li jkun qed jaqsam sal-punt fittizju tal-kolliżjoni (il-punt ta’ intersezzjoni tat-trajettorji, il-każ (b) fl-Illustrazzjoni 1) qatt ma jaqa’ taħt il-livell limitu TTC
int
definit bħala:
Bi:
L-istess japplika għall-qsim bi traffiku privileġġat (il-każ (c) fl-Illustrazzjoni 1): It-TTC tat-traffiku privileġġat sal-punt immaġinarju tal-kolliżjoni (il-punt ta’ intersezzjoni tat-trajettorji) qatt ma għandu jaqa’ taħt il-livell limitu TTC int definit f’dan il-punt.
Illustrazzjoni 1: Il-viżwalizzazzjoni tad-distanzi waqt it-tidwir u l-qsim. Każ (a): Id-distanza għat-traffiku privileġġat li jkun qed joqrob fil-karreġġata fil-mira li għandha tiġi osservata matul it-tidwir ’il ġewwa u meta l-vettura tingħaqad ma’ traffiku privileġġat. Każ (b): Id-distanza għat-traffiku oppost privileġġat li għandha tiġi osservata meta l-vettura ddur billi taqsam id-direzzjoni opposta tat-traffiku. Każ (c): id-distanza għat-traffiku privileġġat li jkun qed jaqsam li għandha tiġi rrispettata meta l-vettura tkun qed taqsam. |
|
1.4. |
Il-parametri li għandhom jintużaw għax-xenarji ta’ manuvra ta’ emerġenza mill-vettura awtomatizzata kompletament (DDT taħt xenarji kritiċi) |
|
1.4.1. |
L-ADS għandha tevita kolliżjoni ma’ vettura li tkun miexja quddiem li tiddeċellera sal-prestazzjoni sħiħa tal-ibbrejkjar tagħha, diment li ma tkunx daħlet vettura oħra quddiem is-sistema. |
|
1.4.2. |
Il-kolliżjonijiet ma’ vetturi li jkunu deħlin ’il ġewwa, persuni bil-mixi u ċiklisti li jivvjaġġaw fl-istess direzzjoni, kif ukoll ma’ persuni bil-mixi li jistgħu jibdew jaqsmu t-triq, għandhom jiġu evitati mill-inqas fil-kundizzjonijiet iddeterminati mill-ekwazzjoni li ġejja.
Bi:
v rel tkun il-veloċità relattiva f’metri fis-sekonda [m/s] bejn il-vettura awtomatizzata kompletament u l-vettura li tagħmel manuvra ta’ dħul ’il ġewwa (pożittiva jekk l-ADS tkun aktar rapida mill-vettura li tagħmel manuvra ta’ dħul ’il ġewwa). β tkun id-deċellerazzjoni massima tal-vettura awtomatizzata kompletament u preżunta li hija ugwali għal:
Il-konformità ma’ din l-ekwazzjoni hija meħtieġa biss għall-utenti tat-triq li jkunu deħlin ’il ġewwa, u biss jekk l-utenti tat-triq li jkunu deħlin ’il ġewwa kienu viżibbli mill-inqas 0,72 sekondi qabel id-dħul ’il ġewwa: Dan jirriżulta f’evitar meħtieġ ta’ kolliżjonijiet meta utent ieħor tat-triq jidħol fil-karreġġata ego “ fuq mill-valuri tat-TTC li ġejjin (pereżempju, dawk murija għal veloċitajiet fi stadji ta’ 10 km/h). Dawn ir-rekwiżiti għandhom jiġu ssodisfati indipendentement mill-kundizzjonijiet ambjentali.
Jekk issir bidla fil-karreġġata b’TTC aktar baxx lejn il-karreġġata tal-vettura awtomatizzata kompletament, ma jistax jibqa’ jiġi preżunt li ma jkunx hemm evitar ta’ kolliżjoni. L-istrateġija ta’ kontroll tal-ADS tista’ tinbidel bejn l-evitar u l-mitigazzjoni tal-kolliżjonijiet biss jekk il-manifattur ikun jista’ juri li din iżżid is-sikurezza tal-okkupanti tal-vettura u tal-utenti l-oħrajn tat-triq (eż. billi tingħata prijorità lill-ibbrejkjar fuq manuvra alternattiva). |
|
1.4.3. |
L-ADS għandha tevita kolliżjoni ma’ persuna bil-mixi li tkun qed taqsam jew ma’ ċiklist quddiem il-vettura. |
|
1.4.3.1. |
Il-kundizzjonijiet tas-sewqan urban u rurali |
|
1.4.3.1.1. |
L-ADS għandha tevita kolliżjoni, sa veloċità ta’ 60 km/h, ma’ persuna bil-mixi mhux ostakolata li tkun qed taqsam b’komponent ta’ veloċità laterali ta’ mhux aktar minn 5 km/h jew ma’ ċiklist mhux ostakolat li jkun qed jaqsam b’komponent ta’ veloċità laterali ta’ mhux aktar minn 15 km/h quddiem il-vettura. Dan għandu jiġi żgurat indipendentement mill-manuvra speċifika li tkun qed twettaq l-ADS. |
|
1.4.3.1.2. |
Fil-każ li l-persuna bil-mixi jew iċ-ċiklist jipproċedu b’veloċità ogħla mill-valuri msemmija hawn fuq u l-ADS ma tkunx tista’ tevita kolliżjoni aktar, l-istrateġija ta’ kontroll tal-ADS tista’ tinbidel bejn l-evitar u l-mitigazzjoni ta’ kolliżjoni biss jekk il-manifattur ikun jista’ juri li din iżżid is-sikurezza tal-okkupanti tal-vettura u tal-utenti l-oħrajn tat-triq (eż. billi tingħata prijorità lill-ibbrejkjar fuq manuvra alternattiva). |
|
1.4.3.1.3. |
L-ADS għandha ttaffi kolliżjoni ma’ persuna bil-mixi jew ċiklist ostakolati li jaqsmu quddiem il-vettura billi tnaqqas il-veloċità tagħha mal-impatt b’mill-inqas 20 km/h. Dan għandu jiġi żgurat indipendentement mill-manuvra speċifika li tkun qed twettaq l-ADS. |
|
1.4.3.1.4. |
Għall-fini li jintwera l-issodisfar tar-rekwiżiti preċedenti relatati mal-qsim tal-persuni bil-mixi u taċ-ċiklisti quddiem il-vettura, ix-xenarji ta’ ttestjar u ta’ valutazzjoni żviluppati bħala parti mill-Programm Ewropew ta’ Valutazzjoni tal-Karozzi Ġodda (Euro NCAP) jistgħu jitqiesu bħala gwida. |
|
1.4.3.2. |
Il-kundizzjonijiet tas-sewqan fl-awtostrada |
|
1.4.3.2.1. |
Ix-xenarji rilevanti, fir-rigward tal-qsim tal-persuni bil-mixi, għandhom jiġu applikati kif speċifikat fir-Regolament tan-NU Nru 157. |
|
1.4.3.2.2. |
Fil-każ li l-persuna bil-mixi taqsam b’valuri tal-parametri barra l-konfini speċifikati fir-Regolament tan-NU 157 u ma jibqax possibbli għall-ADS li tevita kolliżjoni, l-istrateġija ta’ kontroll tal-ADS tista’ tinbidel bejn l-evitar u l-mitigazzjoni tal-kolliżjonijiet biss jekk il-manifattur ikun jista’ juri li din iżżid is-sikurezza tal-okkupanti tal-vettura u tal-utenti l-oħrajn tat-triq (eż. billi tingħata prijorità lill-ibbrejkjar fuq manuvra alternattiva). |
|
1.5. |
Dħul fl-awtostrada
Il-vettura awtomatizzata kompletament għandha tkun tista’ tidħol b’mod sikur fl-awtostrada billi tadatta l-veloċità għall-fluss tat-traffiku, u tattiva l-indikatur tad-direzzjoni rilevanti skont ir-regoli tat-traffiku. L-indikatur tad-direzzjoni għandu jiġi diżattivat ladarba l-vettura tkun wettqet il-manuvra ta’ tibdil tal-karreġġata (’lane change manoeuvre’ - LCM). Għandhom jiġu applikati l-parametri użati fix-xenarju tat-tibdil tal-karreġġata. |
|
1.6. |
Ħruġ mill-awtostrada
Il-vettura awtomatizzata kompletament għandha tkun tista’ tantiċipa l-ħruġ mill-awtostrada fil-mira billi tinstaq fuq il-karreġġata maġenb il-karreġġata tal-ħruġ u ma għandhiex tiddeċellera bla bżonn qabel ma tibda l-LCM fil-karreġġata tal-ħruġ. Il-vettura awtomatizzata kompletament għandha tapplika l-indikatur tad-direzzjoni f’konformità mar-regoli tat-traffiku, u twettaq l-LCM fil-karreġġata tal-ħruġ mingħajr dewmien żejjed. L-indikatur tad-direzzjoni għandu jiġi diżattivat ladarba l-LCM tkun tlestiet f’konformità mar-regoli tat-traffiku fil-pajjiż tal-operat. |
|
1.7. |
Mogħdija minn stazzjon tal-pedaġġ
Skont l-ODD, il-vettura awtomatizzata kompletament għandha tkun tista’ tagħżel il-passaġġ tad-dħul xieraq, u tadatta l-veloċità tagħha għal dawk il-limiti permessi fiż-żona tal-pedaġġ, filwaqt li tikkunsidra l-fluss tat-traffiku. |
|
1.8. |
Tħaddim fuq tipi oħrajn ta’ toroq għajr awtostradi
Skont l-ODD, għandu jiġi applikat ix-xenarju rilevanti definit fil-punti minn 1.2. sa 1.4. ta’ hawn fuq. |
|
1.9. |
Il-parametri li għandhom jintużaw għall-parkeġġ bil-valè awtomatizzat |
|
1.9.1. |
Skont l-ODD, għandu jiġi applikat ix-xenarju rilevanti definit fil-punti minn 1.3. sa 1.5. ta’ hawn fuq. Jista’ jkun hemm bżonn li l-parametri li għandhom jintużaw għal dawn ix-xenarji jiġu adattati biex iqisu l-veloċità limitata tas-sewqan u n-nuqqas ġenerali ta’ viżibbiltà li jista’ jkun hemm f’faċilità ta’ parkeġġ. Għandha tingħata attenzjoni speċjali lill-evitar ta’ kolliżjoni ma’ persuni bil-mixi u, b’mod partikolari, ma’ tfal u prams. |
|
2. |
Xenarji mhux koperti mill-punt 1. |
|
2.1. |
Ix-xenarji li ma humiex elenkati fil-punt 1 għandhom jiġu ġġenerati sabiex ikopru sitwazzjonijiet kritiċi raġonevolment prevedibbli, inklużi l-ħsarat u l-perikli tat-traffiku fi ħdan il-qasam tad-disinn operattiv. |
|
2.2. |
Meta l-kapaċitajiet tal-ADS ikunu jiddependu fuq kapaċitajiet remoti, ix-xenarji għandhom jinkludu ħsarat u perikli tat-traffiku li jirriżultaw mill-kapaċitajiet remoti korrispondenti. |
|
2.3. |
Il-metodu biex jiġu ġġenerati xenarji li ma humiex elenkati fit-taqsima 1 għandu jsegwi l-prinċipji stabbiliti fl-Appendiċi 1 tal-Parti 1 ta’ dan l-Anness. |
|
2.4. |
Il-metodu użat mill-manifattur biex jiġġenera xenarji li ma humiex elenkati fil-punt 1 għandu jiġi ddokumentat fil-pakkett ta’ dokumentazzjoni li għandu jiġi pprovdut għall-valutazzjoni tal-ADS.
Appendiċi 1 Prinċipji li għandhom jiġu segwiti biex jiġu derivati x-xenarji rilevanti għall-ODD tal-ADS
1. Il-ġenerazzjoni u l-klassifikazzjoni tax-xenarji Minn perspettiva kwalitattiva, ix-xenarji jistgħu jiġu kklassifikati f’Nominali/Kritiku/Ta’ Ħsara u jikkorrispondu għal operazzjoni normali jew ta’ emerġenza. Għal kull waħda minn dawn il-kategoriji, jistgħu jintużaw approċċ ibbażat fuq id-data u approċċ ibbażat fuq l-għarfien biex jiġu ġġenerati x-xenarji tat-traffiku korrispondenti. Approċċ ibbażat fuq l-għarfien juża għarfien espert biex jidentifika avvenimenti perikolużi b’mod sistematiku u joħloq xenarji. Approċċ ibbażat fuq id-data juża d-data disponibbli biex jidentifika u jikklassifika x-xenarji li jseħħu. Ix-xenarji għandhom jiġu derivati mill-ODD tal-vettura awtomatizzata kompletament. 2. Xenarji nominali Serje ta’ oqfsa analitiċi jistgħu jgħinu lill-manifattur jikseb xenarji nominali addizzjonali biex jiżgura kopertura għall-applikazzjoni speċifika. Dawn l-oqfsa huma maqsuma fi: 2.1. Analiżi tal-ODD ODD jikkonsisti f’elementi ta’ pajsaġġ (eż., infrastruttura fiżika), kundizzjonijiet ambjentali, elementi dinamiċi (eż., traffiku, utenti vulnerabbli tat-toroq) u restrizzjonijiet operattivi għall-applikazzjoni speċifika tal-ADS. L-għan ta’ din l-analiżi huwa li tidentifika l-karatteristiċi tal-ODD, talloka l-proprjetajiet u tiddefinixxi l-interazzjonijiet bejn l-oġġetti. Hawnhekk qed jiġi esplorat l-effett tal-ODD fuq il-kompetenzi tal-imġiba tal-ADS. Eżempju tal-analiżi huwa pprovdut fit-Tabella 1. Tabella 1 Elementi dinamiċi u l-proprjetajiet tagħhom
2.2. Analiżi tal-OEDR: Identifikazzjoni tal-kompetenza tal-imġiba Ladarba jkunu ġew identifikati l-oġġetti u l-proprjetajiet rilevanti, huwa possibbli li jiġi mmappjat ir-rispons xieraq tal-ADS. Ir-rispons tal-ADS huwa mudellat fuq ir-rekwiżiti funzjonali applikabbli u billi jiġu applikati r-rekwiżiti ta’ prestazzjoni ta’ dan ir-regolament u r-regoli tat-traffiku tal-pajjiż tal-operat. L-eżitu tal-analiżi tal-OEDR huwa wkoll sett ta’ kompetenzi li jistgħu jiġu mmappjati mal-kompetenzi tal-imġiba applikabbli għall-ODD, sabiex tiġi żgurata l-konformità mar-rekwiżiti regolatorji u legali rilevanti. It-Tabella 2 tipprovdi eżempju kwalitattiv ta’ avveniment ta’ tqabbil – rispons. Il-kombinament ta’ oġġetti, avvenimenti, u l-interazzjoni potenzjali tagħhom, bħala funzjoni fi ħdan l-ODD, jikkostitwixxu s-sett ta’ xenarji nominali pertinenti għall-ADS li qed tiġi analizzata. L-identifikazzjoni ta’ xenarji nominali tista’ tibbenefika minn kombinament imtejjeb ta’ deskritturi tax-xenarji li jkopru, fi ħdan l-ODD, eż. attributi tal-infrastruttura, karatteristiċi tal-oġġetti u tal-avvenimenti, perikli li jaffettwaw ir-reazzjonijiet (eż. it-temp, il-viżibbiltà). L-identifikazzjoni ta’ xenarji nominali ma hijiex limitata għall-kundizzjonijiet tat-traffiku, iżda tkopri wkoll il-kundizzjonijiet ambjentali, il-fatturi umani, il-konnettività u l-komunikazzjoni ħażina. Billi l-parametri (suppożizzjonijiet) għall-avvenimenti għadhom iridu jiġu definiti, ix-xenarji nominali derivati mill-applikazzjoni tal-analiżi għandhom jiġu kkunsidrati fis-saff tal-astrazzjoni funzjonali u loġika tagħhom. Tabella 2 Kompetenzi tal-imġiba għal avvenimenti partikolari
3. Xenarji kritiċi Ix-xenarji kritiċi jistgħu jiġu derivati jew billi jiġu kkunsidrati suppożizzjonijiet ta’ każ tat-tarf fuq xenarji tat-traffiku nominali (ibbażati fuq id-data) jew inkella billi jiġu applikati metodi standardizzati (ibbażati fuq l-għarfien) għall-evalwazzjoni tal-insuffiċjenzi operattivi (ara l-eżempju tal-metodi fil-punt 3.5.5. tal-Parti 2). L-identifikazzjoni ta’ xenarji kritiċi tista’ tibbenefika minn kombinament imtejjeb ta’ deskritturi tax-xenarji u valuri tat-tarf li jkopru, fi ħdan l-ODD, eż. attributi tal-infrastruttura, karatteristiċi tal-oġġetti u tal-avvenimenti, perikli li jaffettwaw ir-reazzjonijiet (eż. it-temp, maskri tal-viżibbiltà, interazzjonijiet ma’ utenti oħra tat-triq għajr l-oġġett jew l-avveniment skattat). L-identifikazzjoni ta’ xenarji kritiċi ma hijiex limitata għall-kundizzjonijiet tat-traffiku, iżda tkopri wkoll il-kundizzjonijiet ambjentali, il-fatturi umani, il-konnettività u l-komunikazzjoni ħażina. Ix-xenarji kritiċi jikkorrispondu għall-operat ta’ emerġenza tal-ADS. 4. Xenarji ta’ ħsara Dawn ix-xenarji għandhom l-għan li jivvalutaw kif l-ADS tirrispondi għal ħsara. Hemm metodi differenti disponibbli fil-letteratura (ara eżempju tal-metodi fil-punt 3.5.5. tal-Parti 2). Għal kull waħda mill-ħsarat relatati mal-imġiba u mill-effetti konsegwenzjali identifikati, il-manifattur għandu jistabbilixxi strateġiji rilevanti meta jiżviluppa l-ADS (jiġifieri, ta’ sikurezza). Meta jiġu applikati x-xenarji ta’ ħsara, l-objettiv huwa li tiġi vvalutata l-kapaċità tal-ADS li tikkonforma mar-rekwiżiti għal sitwazzjonijiet kritiċi għas-sikurezza, inklużi, pereżempju, “L-ADS għandha timmaniġġja sitwazzjonijiet ta’ sewqan kritiċi għas-sikurezza” u “L-ADS għandha timmaniġġja b’mod sikur il-modalitajiet ta’ ħsara” u s-subrekwiżiti rispettivi tagħhom. 5. Suppożizzjonijiet: Xenarji loġiċi għal konkreti Sabiex jiġi żgurat li x-xenarji identifikati fil-punti preċedenti jkunu lesti biex jiġu vvalutati permezz ta’ simulazzjoni jew ittestjar fiżiku, il-manifattur jista’ jkollu bżonn li jagħmilhom soġġetti għal parametrizzazzjoni koerenti billi japplika suppożizzjonijiet. Il-manifattur għandu jipprovdi evidenza li tappoġġa s-suppożizzjonijiet magħmula, bħal kampanji ta’ ġbir tad-data mwettqa matul il-fażi ta’ żvilupp, l-aċċidentoloġija fid-dinja reali u evalwazzjonijiet realistiċi tal-imġiba waqt is-sewqan. Il-parametri użati għall-karatterizzazzjoni tax-xenarji kritiċi għandhom ikopru valuri raġonevolment prevedibbli fid-deskritturi tax-xenarji, iżda ma għandhomx ikunu limitati għal valuri diġà osservati f’bażijiet tad-data dokumentati. |
PARTI 2
VALUTAZZJONI TAL-KUNĊETT TA’ SIKUREZZA TAL-ADS U AWDITJAR TAS-SISTEMA TA’ ĠESTJONI TAS-SIKUREZZA TAL-MANIFATTUR
1. Ġenerali
|
1.1. |
L-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip li tagħti l-approvazzjoni tat-tip jew is-servizz tekniku li jaġixxi f’isimha għandha tivverifika, permezz ta’ kontrolli u testijiet immirati fuq il-post, b’mod partikolari kif speċifikat fil-punt 4 ta’ dan l-anness, li l-argumentazzjoni dwar is-sikurezza pprovduta mid-dokumentazzjoni tikkonforma mar-rekwiżiti tal-Anness II u li d-disinn u l-proċessi deskritti fid-dokumentazzjoni fil-fatt jiġu implimentati mill-manifattur. |
|
1.2. |
Filwaqt li abbażi tad-dokumentazzjoni pprovduta, l-evidenzi pprovduti għall-awditjar tas-sistema ta’ ġestjoni tas-sikurezza u l-valutazzjoni tal-kunċett tas-sikurezza tal-ADS imwettqa għas-sodisfazzjon tal-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip f’konformità ma’ dan ir-regolament, il-livell residwu ta’ riskju għas-sikurezza tal-ADS b’approvazzjoni tat-tip jitqies li huwa aċċettabbli għad-dħul fis-servizz tat-tip ta’ vettura, is-sikurezza ġenerali tal-ADS matul il-ħajja tal-ADS f’konformità mar-rekwiżiti ta’ dan ir-regolament tibqa’ r-responsabbiltà tal-manifattur li jitlob l-approvazzjoni tat-tip. |
2. Definizzjonijiet
Għall-finijiet ta’ dan l-anness,
|
2.1. |
“kunċett ta’ sikurezza” tfisser deskrizzjoni tal-miżuri ddisinjati fl-ADS, sabiex il-vettura awtomatizzata kompletament topera għax-xenarji u l-avvenimenti rilevanti għall-ODD b’tali mod li tkun ħielsa minn riskji mhux raġonevoli għas-sikurezza għall-okkupanti tal-vettura u għal utenti oħrajn tat-triq f’kundizzjonijiet meta jkun hemm ħsara (sikurezza funzjonali) u meta ma jkunx hemm ħsara (sikurezza operattiva). Il-possibbiltà ta’ riżerva għal tħaddim parzjali jew saħansitra għal sistema ta’ riżerva għal funzjonijiet vitali tal-ADS għandha tkun parti mill-kunċett ta’ sikurezza. |
|
2.2. |
“unitajiet” tfisser l-iżgħar diviżjonijiet tal-komponenti tas-sistema li se jiġu kkunsidrati f’dan l-anness, minħabba li dawn il-kombinamenti ta’ komponenti se jiġu ttrattati bħala entitajiet singoli għall-finijiet ta’ identifikazzjoni, analiżi jew sostituzzjoni. |
|
2.3. |
“links ta’ trażmissjoni” tfisser il-mezzi użati biex jiġu interkonnessi l-unitajiet distribwiti sabiex jitwasslu s-sinjali, id-data operattiva jew provvista tal-enerġija. Ġeneralment, dan it-tagħmir ikun elettriku iżda jista’, f’xi parti minnu, ikun mekkaniku, pnewmatiku jew idrawliku. |
|
2.4. |
“medda ta’ kontroll” tfisser varjabbli tal-output u tiddefinixxi l-medda li fuqha s-sistema x’aktarx teżerċita kontroll. |
|
2.5. |
“konfini tal-operat funzjonali” tfisser il-konfini tal-limiti fiżiċi esterni li fi ħdanhom l-ADS tkun tista’ twettaq il-kompiti dinamiċi tas-sewqan. |
3. Dokumentazzjoni dwar l-ADS
3.1. Rekwiżiti
Il-manifattur għandu jipprovdi pakkett ta’ dokumentazzjoni li jagħti aċċess għad-disinn bażiku tal-ADS u l-mezzi li bihom tkun konnessa ma’ sistemi oħrajn tal-vettura jew li bihom tikkontrolla direttament il-varjabbli tal-output, kif ukoll il-hardware/is-software mhux abbord u l-kapaċitajiet remoti.
Għandhom jiġu spjegati l-funzjoni(jiet) tal-ADS, inklużi l-istrateġiji ta’ kontroll, u l-kunċett ta’ sikurezza, kif stipulati mill-manifattur.
Id-dokumentazzjoni għandha tkun qasira, iżda għandha tipprovdi evidenza li d-disinn u l-iżvilupp kellhom il-benefiċċju ta’ għarfien espert mill-oqsma kollha tal-ADS li huma involuti.
Għat-testijiet perjodiċi tal-affidabbiltà stradali, id-dokumentazzjoni għandha tiddeskrivi kif jistgħu jiġu vverifikati l-istatus operattiv attwali tal-ADS u l-funzjonalità, kif ukoll l-integrità tas-software.
L-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip għandha tivvaluta l-pakkett ta’ dokumentazzjoni li għandu juri li l-ADS:
|
(a) |
hija ddisinjata u ġiet żviluppata biex topera b’tali mod li tkun ħielsa minn riskji mhux raġonevoli għall-okkupanti tal-vettura u għal utenti oħrajn tat-triq fi ħdan l-ODD u l-konfini ddikjarati; |
|
(b) |
tissodisfa r-rekwiżiti tal-prestazzjoni tal-Anness II ta’ dan ir-Regolament; |
|
(c) |
ġiet żviluppata skont il-proċess/metodu ta’ żvilupp iddikjarat mill-manifattur. |
|
3.1.1. |
Id-dokumentazzjoni għandha tkun disponibbli fi tliet partijiet:
|
3.2. Deskrizzjoni ġenerali tal-ADS
|
3.2.1. |
Għandha tiġi pprovduta deskrizzjoni li tagħti spjegazzjoni sempliċi tal-karatteristiċi operattivi tal-ADS u tal-karatteristiċi tal-ADS. |
|
3.2.2. |
Id-deskrizzjoni għandha tinkludi: |
|
3.2.2.1 |
il-qasam tad-disinn operattiv bħall-veloċità massima tal-operat, it-tip ta’ triq (eż. karreġġata ddedikata), il-pajjiż(i)/iż-żoni tal-operat, il-kundizzjonijiet tat-triq u l-kundizzjonijiet ambjentali meħtieġa (eż. l-ebda borra), eċċ.)/Il-kundizzjonijiet tal-konfini |
|
3.2.2.2 |
il-prestazzjoni bażika (eż. detezzjoni u rispons tal-oġġetti u tal-avvenimenti, l-infrastruttura mhux abbord meħtieġa matul l-operat) |
|
3.2.2.3. |
Interazzjoni ma’ utenti oħrajn tat-triq |
|
3.2.2.4. |
il-kundizzjonijiet ewlenin għall-manuvri ta’ riskju minimu. |
|
3.2.2.5. |
il-kunċett ta’ interazzjoni mal-okkupanti tal-vettura, mal-operatur abbord (jekk applikabbli) u mal-operatur ta’ intervent mill-bogħod (jekk applikabbli). |
|
3.2.2.6. |
il-mezzi biex tiġi attivata jew diżattivata l-ADS mill-operatur abbord (jekk rilevanti) jew mill-operatur ta’ intervent mill-bogħod (jekk rilevanti), mill-okkupanti tal-vettura (jekk rilevanti) jew minn utenti oħrajn tat-triq (jekk rilevanti). |
|
3.2.2.7. |
il-miżuri operattivi (eż. operatur abbord jew operatur ta’ intervent mill-bogħod meħtieġ) li għandhom jiġu ssodisfati biex tiġi żgurata s-sikurezza waqt it-tħaddim tal-vettura awtomatizzata kompletament. |
|
3.2.2.8. |
infrastruttura ta’ back-end, mhux abbord meħtieġa biex tiġi żgurata s-sikurezza waqt it-tħaddim tal-vettura awtomatizzata kompletament. |
3.3. Deskrizzjoni tal-funzjonijiet tal-ADS
Għandha tiġi pprovduta deskrizzjoni li tagħti spjegazzjoni tal-funzjonijiet kollha, inklużi l-istrateġiji ta’ kontroll, sabiex jiġi żgurat it-tħaddim robust u sikur tal-ADS u l-metodi użati biex jitwettqu l-kompiti dinamiċi tas-sewqan fi ħdan l-ODD, u l-konfini li fihom is-sistema tas-sewqan awtomatizzat tkun maħsuba biex topera, inkluża deskrizzjoni dwar kif dan jiġi żgurat.
Kwalunkwe funzjoni attivata jew diżattivata tas-sewqan awtomatizzat, li għaliha l-hardware u s-software jkunu preżenti fil-vettura fil-ħin tal-produzzjoni, għandha tiġi ddikjarata u tkun soġġetta għar-rekwiżiti ta’ dan l-anness, kif ukoll tal-Anness II ta’ dan ir-Regolament, qabel jintużaw fil-vettura. Il-manifattur għandu jiddokumenta wkoll l-ipproċessar tad-data jekk jiġu implimentati algoritmi ta’ tagħlim kontinwu.
|
3.3.1. |
Għandha tiġi pprovduta lista tal-varjabbli kollha tal-input u dawk rilevati u għandha tiġi definita l-medda operattiva tagħhom, flimkien ma’ deskrizzjoni ta’ kif kull varjabbli jaffettwa l-imġiba tal-ADS. |
|
3.3.2. |
Għandha tiġi pprovduta lista tal-varjabbli kollha tal-output li huma kkontrollati mill-ADS u, f’kull każ, għandha tingħata spjegazzjoni ta’ jekk il-kontroll ikunx dirett jew permezz ta’ sistema oħra tal-vettura. Għandha tiġi definita l-medda li fuqha l-ADS x’aktarx li teżerċita kontroll fuq kull varjabbli bħal dan. |
|
3.3.3. |
Fejn ikun xieraq għall-prestazzjoni tal-ADS, għandhom jiġu ddikjarati l-limiti li jiddefinixxu l-konfini tal-operazzjoni funzjonali, inklużi l-limiti tal-ODD. |
|
3.3.4. |
Għandu jiġi spjegat il-kunċett tal-interazzjoni bniedem-magna (“human machine interaction” - HMI) mal-okkupanti tal-vettura/operatur abbord/operatur ta’ intervent mill-bogħod (jekk ikun hemm) meta jiġu avviċinati l-limiti tal-ODD u mbagħad milħuqa. L-ispjegazzjoni għandha tinkludi l-lista ta’ tipi ta’ sitwazzjonijiet li fihom l-ADS se tiġġenera talba għall-appoġġ lill-operatur abbord/operatur ta’ intervent mill-bogħod (jekk applikabbli), il-mod kif issir it-talba, il-proċedura li tittratta talba li falliet u l-manuvra ta’ riskju minimu. Għandhom jiġu deskritti wkoll is-sinjali u l-informazzjoni mogħtija lill-operatur abbord/operatur ta’ intervent mill-bogħod, lill-okkupanti tal-vettura u lil utenti oħrajn tat-triq f’kull wieħed mill-aspetti ta’ hawn fuq. |
3.4. It-tqassim u l-iskematika tal-ADS
|
3.4.1. |
Inventarju tal-komponenti.
Għandha tiġi pprovduta lista, li tiġbor flimkien l-unitajiet kollha tal-ADS u li ssemmi s-sistemi l-oħrajn tal-vettura, kif ukoll il-hardware/is-software mhux abbord u l-kapaċitajiet remoti li huma meħtieġa biex tinkiseb il-prestazzjoni speċifikata tal-ADS li għandhom jiġu approvati skont l-ODD. Għandha tiġi pprovduta dijagramma skematika ġenerali li turi dawn l-unitajiet f’kombinament fejn kemm id-distribuzzjoni tat-tagħmir kif ukoll l-interkonnessjonijiet għandhom jiġu ċċarati. Din id-dijagramma deskrittiva għandha tinkludi:
|
|
3.4.2. |
Funzjonijiet tal-unitajiet
Il-funzjoni ta’ kull unità tal-ADS għandha tiġi deskritta fil-qosor u għandhom jintwerew is-sinjali li jikkonnettjawha ma’ unitajiet oħrajn jew ma’ sistemi oħrajn tal-vettura. Din għandha tinkludi sistemi mhux abbord li jappoġġaw l-ADS u sistemi oħrajn tal-vettura. Dan jista’ jiġi pprovdut permezz ta’ dijagramma bi blokki ttikkettjata jew dijagramma skematika oħra, jew permezz ta’ deskrizzjoni megħjuna minn tali dijagramma. |
|
3.4.3. |
L-interkonnessjonijiet fi ħdan l-ADS għandhom jintwerew permezz ta’ dijagramma taċ-ċirkwiti għall-konnessjonijiet ta’ trażmissjoni elettrika, permezz ta’ dijagramma tal-pajpijiet għat-tagħmir tat-trażmissjoni pnewmatika jew idrawlika u permezz ta’ arranġament dijagrammatiku ssimplifikat għall-konnessjonijiet mekkaniċi. Il-konnessjonijiet tat-trażmissjoni kemm lejn kif ukoll minn sistemi oħrajn għandhom jintwerew ukoll. |
|
3.4.4. |
Għandu jkun hemm korrispondenza ċara bejn il-konnessjonijiet tat-trażmissjoni u s-sinjali ttrasportati bejn l-unitajiet. Il-prijoritajiet tas-sinjali fuq mogħdijiet multiplexed tad-data għandhom jiġu ddikjarati kull fejn il-prijorità tista’ tkun kwistjoni li taffettwa l-prestazzjoni jew is-sikurezza. |
|
3.4.5. |
Identifikazzjoni tal-unitajiet |
|
3.4.5.1. |
Kull unità għandha tkun identifikabbli b’mod ċar u mhux ambigwu (eż. b’immarkar għall-hardware, u b’immarkar jew b’output tas-software għall-kontenut tas-software) biex tkun ipprovduta assoċjazzjoni korrispondenti tal-hardware u tad-dokumentazzjoni. Meta l-verżjoni tas-software tkun tista’ tinbidel mingħajr il-ħtieġa li jiġi sostitwit l-immarkar jew il-komponent, l-identifikazzjoni tas-software trid issir biss permezz ta’ output tas-software. |
|
3.4.5.2. |
Meta l-funzjonijiet jiġu kkombinati f’unità waħda jew fil-fatt f’kompjuter wieħed, iżda jintwerew fi blokki multipli fid-dijagramma bi blokki għall-finijiet ta’ ċarezza u ta’ faċilità ta’ spjegazzjoni, għandu jintuża biss immarkar wieħed għall-identifikazzjoni tal-hardware. Bl-użu ta’ din l-identifikazzjoni, il-manifattur għandu jafferma li t-tagħmir ipprovdut jikkonforma mad-dokument korrispondenti. |
|
3.4.5.3. |
L-identifikazzjoni tiddefinixxi l-verżjoni tal-hardware u tas-software u, meta tal-aħħar jinbidel b’tali mod li jbiddel il-funzjoni tal-unità sa fejn huwa kkonċernat dan ir-Regolament, din l-identifikazzjoni għandha tinbidel ukoll. |
|
3.4.6. |
Installazzjoni ta’ komponenti tas-sistema ta’ detezzjoni
Il-manifattur għandu jipprovdi informazzjoni dwar l-għażliet ta’ installazzjoni għall-komponenti individwali li jinkludu s-sistema ta’ rilevament. Dawn l-għażliet għandhom jinkludu, iżda ma humiex limitati għal, il-post tal-komponent fi/fuq il-vettura, il-materjal(i) madwar il-komponent, id-dimensjonar u l-ġeometrija tal-materjal madwar il-komponent, u l-finitura tal-wiċċ tal-materjali madwar il-komponent, ladarba jiġi installat fil-vettura. L-informazzjoni għandha tinkludi wkoll l-ispeċifikazzjonijiet tal-installazzjoni li huma kritiċi għall-prestazzjoni tal-ADS, eż. it-tolleranzi fuq l-angolu tal-installazzjoni. Il-bidliet fil-komponenti individwali tas-sistema ta’ rilevament, jew l-għażliet tal-installazzjoni, għandhom jiġu nnotifikati lill-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip u jkunu soġġetti għal valutazzjoni ulterjuri. |
3.5. Il-kunċett tas-sikurezza tal-manifattur u l-validazzjoni tal-kunċett tas-sikurezza mill-manifattur
|
3.5.1. |
Il-manifattur għandu jipprovdi dikjarazzjoni li tafferma li l-ADS hija ħielsa minn riskji mhux raġonevoli għall-okkupanti tal-vettura u għal utenti oħrajn tat-triq. |
|
3.5.2. |
Fir-rigward tas-software użat fl-ADS, għandha tiġi spjegata l-arkitettura ġenerali u għandhom jiġu identifikati l-metodi u l-għodod tad-disinn użati (ara 3.5.1.). Il-manifattur għandu juri evidenza tal-mezzi li bihom iddetermina r-realizzazzjoni tal-loġika tal-ADS matul il-proċess tad-disinn u tal-iżvilupp. |
|
3.5.3. |
Il-manifattur għandu jipprovdi lill-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip bi spjegazzjoni tal-provvedimenti tad-disinn inkorporati fl-ADS sabiex tiġi żgurata s-sikurezza funzjonali u operattiva. Provvedimenti tad-disinn possibbli fl-ADS huma, pereżempju:
|
|
3.5.3.1. |
Jekk il-provvediment magħżul jagħżel modalità ta’ tħaddim bi prestazzjoni parzjali f’ċerti kundizzjonijiet ta’ ħsara (eż. f’każ ta’ ħsarat severi), mela dawn il-kundizzjonijiet għandhom jiġu ddikjarati (eż. it-tip ta’ ħsara) u għandhom jiġu definiti l-limiti tal-effettività li jirriżultaw (eż. il-bidu immedjat ta’ manuvra ta’ riskju minimu), kif ukoll l-istrateġija ta’ twissija lill-operatur/operatur mill-bogħod, lill-okkupanti u lil utenti oħrajn tat-triq (meta applikabbli). |
|
3.5.3.2. |
Jekk il-provvediment tad-disinn magħżul jagħżel mezz sekondarju (ta’ riżerva) jew diversi mezzi biex titwettaq il-prestazzjoni affettwata mill-ħsara, għandhom jiġu spjegati l-prinċipji tal-mekkaniżmu ta’ bidla, il-loġika u l-livell ta’ ridondanza u kwalunkwe karatteristika ta’ verifika inkorporata u għandhom jiġu definiti l-limiti tal-effettività li jirriżultaw. |
|
3.5.3.3. |
Jekk il-provvediment tad-disinn magħżul jagħżel it-tneħħija tal-funzjoni(jiet) tas-sewqan awtomatizzat, din għandha ssir f’konformità mad-dispożizzjonijiet rilevanti ta’ dan ir-regolament. Is-sinjali ta’ kontroll tal-output korrispondenti kollha assoċjati ma’ din il-funzjoni għandhom jiġu inibiti. |
|
3.5.4. |
Il-manifattur għandu jipprovdi wkoll lill-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip bi spjegazzjoni tal-miżuri ta’ sikurezza operattiva li għandhom jiġu stabbiliti għat-tħaddim sikur tal-ADS, bħal operatur abbord jew operatur ta’ intervent mill-bogħod, li jappoġġa l-infrastruttura mhux abbord, rekwiżiti tat-trasport u tal-infrastruttura fiżika, miżuri ta’ manutenzjoni, eċċ. |
|
3.5.5. |
Id-dokumentazzjoni għandha tkun appoġġata minn analiżi li turi kif l-ADS se taġixxi biex ittaffi jew tevita perikli li jista’ jkollhom effett fuq is-sikurezza tal-okkupanti tal-vettura u ta’ utenti oħrajn tat-triq. |
|
3.5.5.1. |
L-approċċ(i) analitiku/analitiċi magħżul(a) għandu/għandhom jiġi/u stabbilit(i) u miżmum(a) mill-manifattur u għandu/għandhom ikun(u) disponibbli għal spezzjoni mill-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip fil-mument tal-approvazzjoni tat-tip u wara. |
|
3.5.5.2. |
L-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip għandha tivvaluta l-applikazzjoni tal-approċċ(i) analitiku/analitiċi:
|
|
3.5.5.3. |
L-approċċ analitiku deskritt taħt 3.5.5.2. għandu jikkonferma li hija koperta mill-inqas kull waħda mill-entrati li ġejjin:
|
|
3.5.5.4. |
Il-valutazzjoni mill-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip għandha tikkonsisti f’kontrolli fuq il-post biex jiġi stabbilit li l-argumentazzjoni li tappoġġa l-kunċett tas-sikurezza tkun tinftiehem u tkun loġika u implimentata fil-funzjonijiet differenti tal-ADS. Il-valutazzjoni għandha tivverifika wkoll li l-pjanijiet ta’ validazzjoni jkunu robusti biżżejjed biex juru s-sikurezza (eż. kopertura raġonevoli tal-ittestjar tax-xenarji magħżula mill-għodda ta’ validazzjoni magħżula) u jkunu tlestew kif suppost. |
|
3.5.5.4.1. |
Hija għandha turi li t-tħaddim tal-vettura awtomatizzata kompletament huwa ħieles minn riskji mhux raġonevoli għall-okkupanti tal-vettura u għal utenti oħrajn tat-triq fil-qasam tad-disinn operattiv, jiġifieri permezz ta’:
|
|
3.5.5.5. |
L-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip għandha twettaq jew għandha tesiġi li jitwettqu t-testijiet kif speċifikati fil-punt 4. ta’ dan l-Anness biex tivverifika l-kunċett ta’ sikurezza. |
|
3.5.5.6. |
Din id-dokumentazzjoni għandha telenka wieħed wieħed il-parametri li jkunu qed jiġu mmonitorjati u għandha tistabbilixxi, għal kull kundizzjoni ta’ ħsara tat-tip definit fil-punt 3.5.4. ta’ dan l-Anness, is-sinjal ta’ twissija li għandu jingħata lill-operatur/operatur mill-bogħod/okkupanti tal-vettura jew lil utenti oħrajn tat-triq u/jew lill-persunal tas-servizz/tal-ispezzjoni teknika. |
|
3.5.5.7. |
Din id-dokumentazzjoni għandha tiddeskrivi wkoll il-miżuri fis-seħħ biex jiġi żgurat li l-ADS tkun ħielsa minn riskji mhux raġonevoli għall-okkupanti tal-vettura, u għal utenti oħrajn tat-triq meta l-prestazzjoni tal-ADS tkun affettwata minn kundizzjonijiet ambjentali, eż. il-klima, it-temperatura, dħul tat-trab, dħul tal-ilma, il-preżenza ta’ silġ, temp ħażin. |
4. Verifika u testijiet
Filwaqt li tqis ir-riżultati tal-analiżi tal-pakkett ta’ dokumentazzjoni tal-manifattur, l-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip għandha titlob li t-testijiet jitwettqu jew jiġu attestati mis-Servizz Tekniku biex jiġu vverifikati punti speċifiċi li joħorġu mill-valutazzjoni.
|
4.1. |
It-tħaddim funzjonali tal-ADS, kif stipulat fid-dokumenti meħtieġa fil-punt 3, għandu jiġi ttestjat kif ġej: |
|
4.1.1. |
Verifika tal-funzjoni tal-ADS
L-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip għandha tivverifika l-ADS f’kundizzjonijiet ta’ nuqqas ta’ ħsara billi tittestja fuq korsa għadd ta’ funzjonijiet magħżula, meqjusa bħala meħtieġa mill-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip, minn fost dawk deskritti mill-manifattur, u billi tivverifika l-imġiba ġenerali tal-ADS f’kundizzjonijiet tas-sewqan reali, inkluża l-konformità mar-regoli tat-traffiku. Dawn it-testijiet għandhom jinkludu xenarji fejn l-ADS titwaqqaf b’mod awtomatiku mill-operatur ta’ intervent mill-bogħod (jekk applikabbli). Dawn it-testijiet jistgħu jkunu bbażati fuq ix-xenarji ta’ ttestjar elenkati fil-Parti 3 ta’ dan l-Anness u/jew fuq xenarji addizzjonali mhux koperti mill-parti 3. |
|
4.1.1.1. |
Ir-riżultati tat-testijiet għandhom jikkorrispondu għad-deskrizzjoni, inklużi l-istrateġiji ta’ kontroll, ipprovduti mill-manifattur fil-punt 3.2. u għandhom jikkonformaw mar-rekwiżiti tal-prestazzjoni ta’ dan ir-Regolament. |
|
4.1.2. |
Il-verifika tal-kunċett ta’ sikurezza tal-ADS
Ir-reazzjoni tal-ADS għandha tiġi vverifikata taħt l-influwenza ta’ ħsara fi kwalunkwe unità individwali bl-applikazzjoni ta’ sinjali tal-output korrispondenti għal unitajiet elettriċi jew elementi mekkaniċi sabiex jiġu simulati l-effetti ta’ ħsara interna fl-unità. L-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip għandha tivverifika li dawn it-testijiet ikunu jinkludu aspetti li jista’ jkollhom impatt fuq il-kontrollabbiltà tal-vettura u l-informazzjoni tal-utenti (aspetti tal-HMI, eż. interazzjoni mal-operatur/operatur mill-bogħod). |
|
4.1.2.1. |
L-awtoritajiet tal-approvazzjoni tat-tip għandhom jivverifikaw ukoll għadd ta’ xenarji li huma kritiċi għad-Detezzjoni ta’ Oġġetti u Avvenimenti u Rispons (“Object and Event Detection and Response” - OEDR) u għall-Karatterizzazzjoni tal-funzjonijiet tat-teħid tad-deċiżjonijiet u tal-HMI tal-ADS (eż. oġġett diffiċli biex jiġi identifikat, meta l-ADS tilħaq il-konfini tal-ODD, ix-xenarji ta’ disturb tat-traffiku, kwistjoni ta’ konnettività, problema b’sistemi mhux abbord, kwistjonijiet ta’ kapaċitajiet remoti, eż. in-nuqqas tal-operatur ta’ intervent mill-bogħod) kif definiti f’dan ir-regolament. |
|
4.1.2.2. |
Ir-riżultati tal-verifika għandhom jikkorrispondu mas-sommarju ddokumentat tal-analiżi tal-periklu, sa livell ta’ effett ġenerali tali li l-kunċett u l-eżekuzzjoni tas-sikurezza jkunu kkonfermati bħala adegwati u f’konformità mar-rekwiżiti ta’ dan ir-Regolament. |
|
4.2. |
Jistgħu jintużaw għodda ta’ simulazzjoni u mudelli matematiċi għall-verifika tal-kunċett ta’ sikurezza f’konformità mal-Anness VIII tar-Regolament (UE) 2018/858, b’mod partikolari għal xenarji li huma diffiċli fuq korsa tat-test jew f’kundizzjonijiet tas-sewqan reali. Il-manifatturi għandhom juru l-ambitu tal-għodda ta’ simulazzjoni, il-validità tagħha għax-xenarju kkonċernat, kif ukoll il-validazzjoni mwettqa għall-katina tal-għodda ta’ simulazzjoni (korrelazzjoni tal-eżitu mat-testijiet fiżiċi). Sabiex tintwera l-validità tal-katina ta’ għodod ta’ simulazzjoni, għandhom japplikaw il-prinċipji tal-Parti 4 ta’ dan l-Anness. Is-simulazzjoni ma għandhiex tkun sostitut għat-testijiet fiżiċi fil-Parti 3 ta’ dan l-Anness. |
|
4.3. |
Il-manifattur għandu jkollu ċertifikat ta’ konformità validu għas-sistema ta’ ġestjoni tas-sikurezza (“safety management system” - SMS) rilevanti għat-tip ta’ vettura li jkun qed jiġi approvat. |
5. Sistema ta’ ġestjoni tas-sikurezza (SMS)
|
5.1. |
Fir-rigward tal-ADS, il-manifattur għandu juri lill-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip f’termini ta’ sistema ta’ ġestjoni tas-sikurezza (SMS) li hemm proċessi, metodoloġiji, taħriġ u għodod effettivi fis-seħħ, aġġornati u li qed jiġu segwiti fi ħdan l-organizzazzjoni biex jiġu ġestiti s-sikurezza u l-konformità kontinwa matul iċ-ċiklu tal-ħajja tal-ADS. |
|
5.2. |
Il-proċess tad-disinn u l-iżvilupp għandu jiġi stabbilit u ddokumentat, inklużi s-sistema ta’ ġestjoni tas-sikurezza, il-ġestjoni tar-rekwiżiti, l-implimentazzjoni tar-rekwiżiti, l-ittestjar, it-traċċar tal-ħsarat, ir-rimedju u r-rilaxx. |
|
5.3. |
Il-manifattur għandu jiżgura mezzi ta’ komunikazzjoni effettivi bejn id-dipartimenti tal-manifattur responsabbli għas-sikurezza funzjonali/operattiva, iċ-ċibersigurtà u kwalunkwe dixxiplina rilevanti oħra relatata mal-kisba tas-sikurezza tal-vetturi. |
|
5.4. |
Il-manifattur għandu jkollu proċessi mmirati lejn il-ġbir tad-data tal-vetturi, u d-data minn sorsi oħrajn għall-monitoraġġ u l-analiżi ta’ inċidenti/aċċidenti rilevanti għas-sikurezza kkawżati mis-sistema tas-sewqan awtomatizzat involuta. Il-manifattur għandu jirrapporta lill-awtoritajiet tal-approvazzjoni tat-tip, lill-awtoritajiet tas-sorveljanza tas-suq u lill-Kummissjoni l-okkorrenzi rilevanti f’konformità mal-parti 5 ta’ dan l-Anness. |
|
5.4.1. |
Il-manifattur għandu jippermetti lill-operatur tas-servizz tat-trasport jipprovdi lill-awtoritajiet tal-approvazzjoni tat-tip, lill-awtoritajiet tas-sorveljanza tas-suq jew lil awtoritajiet oħra maħtura mill-Istati Membri, id-data tal-vetturi f’konformità mal-paragrafu 5.4. ta’ hawn fuq, kif ukoll id-data tal-ADS u l-elementi speċifiċi tad-data għar-reġistratur tad-data tal-avvenimenti miġbura skont it-taqsima 9 tal-Anness II. |
|
5.5. |
Il-manifattur għandu jkollu proċessi biex jimmaniġġja l-lakuni potenzjali rilevanti għas-sikurezza wara r-reġistrazzjoni u biex jaġġorna l-vetturi, jekk ikun meħtieġ. |
|
5.6. |
Il-manifattur għandu juri li jitwettqu verifiki perjodiċi tal-proċessi interni indipendenti (eż. kull sentejn) sabiex jiġi żgurat li l-proċessi stabbiliti f’konformità mal-punti minn 5.1. sa 5.5. jiġu implimentati b’mod konsistenti. |
|
5.7. |
Il-manifatturi għandhom jistabbilixxu arranġamenti xierqa (eż. arranġamenti kuntrattwali, interfaċċji ċari, sistema ta’ ġestjoni tal-kwalità) mal-fornituri biex jiżguraw li s-sistema ta’ ġestjoni tas-sikurezza tal-fornitur tikkonforma mar-rekwiżiti tal-punti 5.1. (ħlief għal aspetti relatati mal-vettura bħat-“tħaddim” u d-“dekummissjonar”), 5.2., 5.3. u 5.6. |
|
5.8. |
Ċertifikat ta’ konformità għas-sistema ta’ ġestjoni tas-sikurezza |
|
5.8.1. |
Applikazzjoni għal Ċertifikat ta’ Konformità għas-Sistema ta’ Ġestjoni tas-Sikurezza għandha tiġi sottomessa mill-manifattur jew mir-rappreżentant debitament akkreditat tiegħu lill-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip. |
|
5.8.2. |
Hija għandha tkun akkumpanjata mid-dokumenti msemmija hawn taħt, fi tliet kopji, u mill-partikolarità li ġejja:
|
|
5.8.3. |
Meta din il-verifika tal-SMS tkun tlestiet b’mod sodisfaċenti u tkun irċeviet dikjarazzjoni ffirmata mill-manifattur skont il-mudell kif definit fl-Appendiċi 3, għandu jingħata ċertifikat imsejjaħ Ċertifikat ta’ Konformità għall-SMS kif deskritt fl-Appendiċi 4 (minn hawn ’il quddiem iċ-Ċertifikat ta’ Konformità għall-SMS) lill-manifattur. |
|
5.8.4. |
Iċ-Ċertifikat ta’ Konformità għall-SMS għandu jibqa’ validu għal massimu ta’ tliet snin mid-data tal-kunsinna taċ-ċertifikat, sakemm ma jiġix irtirat. |
|
5.8.5. |
L-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip tista’ fi kwalunkwe ħin tivverifika li r-rekwiżiti għaċ-Ċertifikat ta’ Konformità għall-SMS ikomplu jiġu ssodisfati. L-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip għandha tirtira ċ-Ċertifikat ta’ Konformità għall-SMS jekk jinstabu nuqqasijiet kbar ta’ konformità fil-konformità mar-rekwiżiti stipulati f’dan ir-Regolament u ma jiġux indirizzati minnufih. |
|
5.8.6. |
Il-manifattur għandu jinforma lill-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip jew lis-servizz tekniku tagħha bi kwalunkwe bidla li se taffettwa r-rilevanza taċ-ċertifikat ta’ konformità għall-SMS. Wara konsultazzjoni mal-manifattur, l-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip jew is-Servizz Tekniku tagħha għandhom jiddeċiedu jekk humiex meħtieġa kontrolli ġodda. |
|
5.8.7. |
Fi żmien debitu, il-manifattur għandu japplika għal Ċertifikat ta’ Konformità ġdid għall-SMS jew għall-estensjoni ta’ dak eżistenti. L-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip għandha, soġġetta għal verifika pożittiva, toħroġ Ċertifikat ta’ Konformità ġdid għas-SMS jew testendi l-validità tiegħu għal perjodu ulterjuri ta’ tliet snin. L-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip għandha tivverifika li s-SMS tkompli tikkonforma mar-rekwiżiti ta’ dan ir-Regolament. L-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip għandha toħroġ ċertifikat ġdid f’każijiet fejn il-bidliet ikunu nġiebu għall-attenzjoni tal-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip jew tas-Servizz Tekniku tagħha u l-bidliet ikunu ġew ivvalutati mill-ġdid b’mod pożittiv. |
|
5.8.8. |
L-iskadenza jew l-irtirar taċ-Ċertifikat ta’ Konformità għall-SMS tal-manifattur għandhom jiġu kkunsidrati, fir-rigward tat-tipi ta’ vetturi li għalihom kienet rilevanti l-SMS ikkonċernata, bħala modifika tal-approvazzjoni, li tista’ tinkludi l-irtirar tal-approvazzjoni jekk il-kundizzjonijiet għall-għoti tal-approvazzjoni ma jibqgħux jiġu ssodisfati. |
6. Dispożizzjoni dwar ir-rapportar
|
6.1. |
Ir-rapportar tal-valutazzjoni tas-sikurezza tal-kunċett ta’ sikurezza tal-ADS, kif ukoll l-awditjar tas-sistema ta’ ġestjoni tas-sikurezza tal-manifattur għandhom jitwettqu b’tali mod li jippermetti t-traċċabbiltà, eż. il-verżjonijiet tad-dokumenti spezzjonati jiġu kkodifikati u elenkati fir-rekords tas-Servizz Tekniku. |
|
6.2. |
Eżempju ta’ tqassim għar-rapport dwar il-valutazzjoni tal-kunċett ta’ sikurezza tal-ADS mis-Servizz Tekniku lill-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip huwa pprovdut fl-Appendiċi 1 ta’ din il-parti. L-elementi elenkati f’dan l-Appendiċi huma deskritti bħala sett minimu ta’ elementi li jeħtieġ li jiġu koperti. |
|
6.3. |
L-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip awtorizzanti għandha toħroġ ir-riżultati tal-valutazzjoni tas-sikurezza li għandhom jiġu annessi maċ-ċertifikat tal-approvazzjoni tat-tip abbażi tad-dokumentazzjoni pprovduta mill-manifattur, ir-rapport tal-valutazzjoni tal-kunċett ta’ sikurezza tal-ADS mis-servizz tekniku u dwar l-eżiti tal-kampanji ta’ verifika u ttestjar imwettqa f’konformità mal-Parti 3 ta’ dan l-Anness. Eżempju ta’ tqassim possibbli għar-riżultati tal-valutazzjoni tas-sikurezza huwa mogħti fl-Appendiċi 4. |
7. Kompetenza tal-awdituri/assessuri
|
7.1. |
Il-valutazzjoni tal-kunċett ta’ sikurezza tal-ADS u l-awditjar tas-sistema ta’ ġestjoni tas-sikurezza taħt din il-parti għandhom jitwettqu biss minn assessuri/awdituri bl-għarfien tekniku u amministrattiv meħtieġ għal tali finijiet. B’mod partikolari, huma għandhom ikunu kompetenti bħala awditur/assessur għall-ISO 26262-2018 (Sikurezza Funzjonali - Vetturi tat-Triq), u għall-ISO/PAS 21448 (Sikurezza tal-Funzjonalità Intenzjonata tal-vetturi tat-triq); u għandhom ikunu kapaċi jagħmlu l-konnessjoni meħtieġa mal-aspetti taċ-ċibersigurtà f’konformità mar-Regolament tan-NU Nru 155 u l-ISO/SAE 21434). Din il-kompetenza għandha tintwera permezz ta’ kwalifiki xierqa jew rekords ta’ taħriġ ekwivalenti oħrajn.
Appendiċi 1 Mudell għar-rapport ta’ valutazzjoni tal-kunċett ta’ sikurezza tal-ADS Rapport tal-valutazzjoni tas-sikurezza Nru: 1. Identifikazzjoni 1.1. Għamla tal-vettura 1.2. Tip ta’ vettura 1.3. Il-mezz ta’ identifikazzjoni tat-tip ta’ vettura, jekk immarkat fuq il-vettura 1.4. Pożizzjoni ta’ dik il-marka 1.5. Isem u indirizz tal-manifattur 1.6. Jekk applikabbli, l-isem u l-indirizz tar-rappreżentant tal-manifattur 1.7. Pakkett ta’ dokumentazzjoni formali tal-manifatturNru tar-referenza tad-dokumentazzjoni: Data tal-ħruġ oriġinali: Data tal-aħħar aġġornament: 2. Metodu ta’ valutazzjoni 2.1. Deskrizzjoni tal-proċessi u tal-metodoloġiji tal-valutazzjoni 2.2. Kriterji ta’ aċċettabbiltà 3. Ir-riżultati tar-rieżami tal-pakkett ta’ dokumentazzjoni 3.1. Rieżami tad-deskrizzjoni tal-ADS 3.2. Rieżami tal-kunċett ta’ sikurezza tal-manifattur u l-analiżi tas-sikurezza tal-manifattur 3.3. Rieżami tal-Verifika u tal-Validazzjoni mwettqa mill-manifattur, b’mod partikolari l-kopertura tat-testijiet differenti u l-iffissar ta’ livelli limitu minimi tal-kopertura għal diversi metriċi 3.4. Rieżami tal-metodi u tal-għodod (software, laboratorju, oħrajn) u valutazzjoni tal-kredibbiltà 3.5. Rieżami tar-rekwiżiti tad-data tal-ADS u tal-elementi tad-data speċifiċi għar-reġistratur tad-data tal-avvenimenti għal vetturi awtomatizzati kompletament 3.6. Kontrolli taċ-ċertifikati taċ-Ċibersigurtà u tal-Aġġornamenti tas-Software qed ikopru l-ADS. 3.7. Rieżami tal-informazzjoni pprovduta fil-Manwal Operattiv 3.8. Rieżami tad-dispożizzjonijiet għat-testijiet perjodiċi tal-affidabbiltà stradali tal-ADS 3.9. Rieżami ta’ informazzjoni addizzjonali mhux inkluża fid-Dokument ta’ Informazzjoni 4. Verifika tal-funzjonijiet tal-ADS f’kundizzjonijiet ta’ nuqqas ta’ ħsara (imsemmija fil-punt 4.1.1. tal-Anness III tal-Parti 2 tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) 2022/1426 tal-5 ta’ Awwissu 2022 li jistabbilixxi r-regoli għall-applikazzjoni tar-Regolament (UE) 2019/2144 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill fir-rigward ta’ proċeduri uniformi u speċifikazzjonijiet tekniċi għall-approvazzjoni tat-tip tas-sistema tas-sewqan awtomatizzat (ADS) ta’ vetturi awtomatizzati kompletament (2) 4.1. Ir-raġunament għall-għażla tax-xenarji tat-test 4.2. Xenarji tat-test magħżula 4.3. Rapporti tat-testijiet 4.3.1. Nru. tat-test (żid daqs kemm ikunu saru testijiet) 4.3.1.1. Objettivi tat-test 4.3.1.2. Kundizzjonijiet tat-test 4.3.1.3. Il-kwantitajiet imkejla u l-apparati tal-kejl 4.3.1.4 Kriterji ta’ aċċettabbiltà 4.3.1.5. Riżultati tat-test 4.3.1.6. Tqabbil mad-dokumentazzjoni fornuta mill-manifattur 5. Il-verifika tal-kunċett ta’ sikurezza tal-ADS taħt ħsara (imsemmija fil-punt 4.1.2. tal-Anness III tal-Parti 2 tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni (UE) 2022/1426) 5.1. Ir-raġunament għall-għażla tax-xenarji tat-test 5.2. Xenarji tat-test magħżula 5.3. Rapporti tat-testijiet 5.3.1. Nru. tat-test (żid daqs kemm ikunu saru testijiet) 5.3.1.1. Objettivi tat-test 5.3.1.2. Kundizzjonijiet tat-test 5.3.1.3. Il-kwantitajiet imkejla u l-apparati tal-kejl 5.3.1.4 Kriterji ta’ aċċettabbiltà 5.3.1.5. Riżultati tat-test 5.3.1.6. Tqabbil mad-dokumentazzjoni fornuta mill-manifattur 6. Ċertifikat tas-sistema ta’ ġestjoni tas-sikurezza (għandu jiġi mehmuż ma’ dan ir-rapport tat-test) 7. Data tal-valutazzjoni 8. Sentenza finali dwar l-eżitu tal-valutazzjoni tas-sikurezza 9. Din il-valutazzjoni twettqet u r-riżultati ġew irrapportati f’konformità mar-Regolament ta’ Implimentazzjoni (UE) 2022/1426Is-Servizz Tekniku li jwettaq il-valutazzjoni
10. Kummenti: Appendiċi 2 Mudell tar-riżultati tal-valutazzjoni tal-ADS li għandhom jiġu annessi maċ-ċertifikat tal-approvazzjoni tat-tip 1. Identifikazzjoni 1.1. Għamla tal-vettura 1.2. Tip ta’ Vettura 1.3. Il-mezz ta’ identifikazzjoni tat-tip ta’ vettura, jekk immarkat fuq il-vettura 1.4. Pożizzjoni ta’ dik il-marka 1.5. Isem u indirizz tal-manifattur 1.6. Jekk applikabbli, l-isem u l-indirizz tar-rappreżentant tal-manifattur 1.7. Pakkett ta’ dokumentazzjoni formali tal-manifatturNru tar-referenza tad-dokumentazzjoni: Data tal-ħruġ oriġinali: Data tal-aħħar aġġornament: 2. Metodu ta’ valutazzjoni 2.1. Deskrizzjoni tal-proċessi u tal-metodoloġiji tal-valutazzjoni 2.2. Kriterji ta’ aċċettabbiltà 3. Verifika tal-funzjonijiet tal-ADS f’kundizzjonijiet ta’ nuqqas ta’ ħsara (imsemmija fil-punt 4.1.1. tal-Anness III tal-Parti 2 tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni (UE) 2022/1426 3.1. Ir-raġunament għall-għażla tax-xenarji tat-test 3.2. Xenarji tat-test magħżula 4. Il-verifika tal-kunċett ta’ sikurezza tal-ADS taħt ħsara waħda (imsemmija fil-punt 4.1.2. tal-Anness III tal-Parti 2 tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni (UE) 2022/1426 4.1. Ir-raġunament għall-għażla tax-xenarji tat-test 4.2. Xenarji tat-test magħżula 5. Ir-riżultati tal-valutazzjoni 5.1. Ir-riżultati tar-rieżami tad-Dokument ta’ Informazzjoni 5.2. Ir-riżultati tal-verifika tal-funzjonijiet tal-ADS f’kundizzjonijiet ta’ nuqqas ta’ ħsara 5.3. Ir-riżultati tal-verifika tal-kunċett ta’ sikurezza tal-ADS taħt ħsara waħda 5.4. Ir-riżultati tal-valutazzjoni tas-Sistema ta’ Ġestjoni tas-Sikurezza 5.5. Ir-riżultati tal-verifika tad-dispożizzjonijiet għat-testijiet perjodiċi tal-affidabbiltà stradali 6. Sentenza finali dwar l-eżitu tal-valutazzjoni tas-sikurezza Appendiċi 3 Mudell tad-Dikjarazzjoni tal-Konformità tal-Manifattur għall-SMS Dikjarazzjoni tal-konformità tal-manifattur mar-rekwiżiti għas-Sistema ta’ Ġestjoni tas-Sikurezza Isem tal-Manifattur: Indirizz tal-Manifattur: …(Isem tal-Manifattur) jattesta li l-proċessi meħtieġa għall-konformità mar-rekwiżiti għas-Sistema ta’ Ġestjoni tas-Sikurezza stipulati fir-Regolament ta’ Implimentazzjoni (UE) 2022/1426 huma installati u se jinżammu. Magħmul fi: … (post) Data: Isem il-firmatarju: Funzjoni tal-firmatarju: (Timbru u firma tar-rappreżentant tal-manifattur) Appendiċi 4 Mudell taċ-Ċertifikat tal-Konformità għall-SMS Ċertifikat ta’ Konformità għas-Sistema ta’ Ġestjoni tas-Sikurezza Bir-Regolament ta’ Implimentazzjoni (UE) 2022/1426 Numru taċ-ċertifikat [Numru ta’ referenza] [… Awtorità tal-approvazzjoni tat-tip] Jiċċertifika li Manifattur: … Indirizz tal-manifattur: konformi mad-dispożizzjonijiet tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni (UE) 2022/1426 Saru kontrolli fuq: minn (l-isem u l-indirizz tal-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip jew tas-Servizz Tekniku): Numru tar-rapport:… Iċ-ċertifikat huwa validu sa […Data] Magħmul fi […Post] Fi […Data] […Firma] Hemżiet: deskrizzjoni tas-Sistema ta’ Ġestjoni tas-Sikurezza mill-manifattur. |
PARTI 3
TESTIJIET
1. Dispożizzjonijiet ġenerali
Il-kriterji ta’ suċċess u ta’ falliment biex tiġi vvalutata s-sikurezza tal-ADS għandhom ikunu bbażati fuq ir-rekwiżiti stabbiliti fl-Anness II u fuq ix-xenarju deskritt fil-Parti 1 ta’ dan l-anness. Ir-rekwiżiti huma definiti b’tali mod li l-kriterji ta’ suċċess/falliment jistgħu jiġu derivati mhux biss għal sett speċifiku ta’ parametri tat-test, iżda wkoll għall-kombinamenti kollha rilevanti għas-sikurezza tal-parametri li jistgħu jseħħu fil-kundizzjonijiet operattivi koperti mill-approvazzjoni tat-tip u l-medda operattiva speċifikata (eż., il-medda tal-veloċità, il-medda tal-aċċellerazzjoni lonġitudinali u trażversali, ir-raġġi tal-kurvatura, il-luminożità, in-numru ta’ karreġġati). Għal kundizzjonijiet mhux ittestjati, iżda li jistgħu jseħħu fi ħdan l-ODD definit tas-sistema, il-manifattur għandu juri, bħala parti mill-valutazzjoni deskritta fil-parti 2 għas-sodisfazzjon tal-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip, li l-vettura hija kkontrollata b’mod sikur.
Dawn it-testijiet għandhom jikkonfermaw ir-rekwiżiti minimi tal-prestazzjoni deskritti fl-Anness II u l-funzjonalità tal-ADS u l-kunċett ta’ sikurezza tal-manifattur kif deskritt fil-Parti 2 ta’ dan l-Anness. Ir-riżultati tat-test għandhom jiġu ddokumentati u rrapportati f’konformità mal-punt 6 tal-parti 2 ta’ dan l-anness.
Dawn it-testijiet għandhom jikkonfermaw ukoll li l-ADS tikkonforma mar-regoli tat-traffiku, tadatta l-operazzjonijiet tagħha għall-kundizzjonijiet ambjentali, tevita t-tfixkil fil-fluss tat-traffiku (eż. l-imblukkar tal-karreġġata minħabba wisq MRMs), ma turix imġiba imprevedibbli u turi mġiba kooperattiva u antiċipatorja raġonevoli f’sitwazzjonijiet rilevanti (jiġifieri dħul fi traffiku dens jew fil-viċinanza ta’ utenti vulnerabbli tat-triq).
2 Is-sit tat-test
Is-sit tat-test għandu jinkludi karatteristiċi (eżempju: il-valur tal-frizzjoni) li jikkorrispondu għall-ODD speċifikat tal-ADS. Kif meħtieġ biex jiġu applikati l-kundizzjonijiet speċifiċi tal-ODD tal-ADS, it-testijiet fiżiċi se jitwettqu fl-ODD proprja (fit-triq) jew fi kwalunkwe faċilità tal-ittestjar li tirreplika l-kundizzjonijiet tal-ODD u għandhom jiġu ddeterminati mill-manifattur u mill-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip. L-ADS għandha tiġi ttestjata fit-triq f’konformità mal-liġi applikabbli tal-Istati Membri u diment li t-testijiet ikunu jistgħu jitwettqu b’mod sikur u mingħajr ebda riskju għal utenti oħrajn tat-triq.
3. Kundizzjonijiet ambjentali
It-testijiet għandhom jitwettqu f’kundizzjonijiet ambjentali differenti, fi ħdan il-limiti tal-ODD definit għall-ADS. Għall-kundizzjonijiet ambjentali mhux ittestjati li jistgħu jseħħu fi ħdan l-ODD definit, il-manifattur għandu juri, bħala parti mill-valutazzjoni għas-sodisfazzjon tal-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip, li l-vettura hija kkontrollata b’mod sikur.
Sabiex jiġu ttestjati r-rekwiżiti għall-ħsara tal-funzjonijiet, l-awtottestjar tal-ADS u l-bidu u l-implimentazzjoni ta’ manuvra ta’ riskju minimu, l-iżbalji jistgħu jiġu indotti b’mod artifiċjali u l-vettura tista’ tinġieb b’mod artifiċjali f’sitwazzjonijiet fejn tilħaq il-limiti tal-medda operattiva definita (eż. kundizzjonijiet ambjentali).
4. Modifiki tas-sistema għall-finijiet ta’ ttestjar
Jekk ikunu meħtieġa modifiki fl-ADS sabiex ikun jista’ jsir l-ittestjar, pereżempju, il-kriterji ta’ valutazzjoni tat-tip tat-triq jew l-informazzjoni dwar it-tip ta’ triq (data tal-mappa), għandu jiġi żgurat li dawn il-modifiki ma jaffettwawx ir-riżultati tat-test. Dawn il-modifiki fil-prinċipju għandhom jiġu dokumentati u annessi mar-rapport tat-test. Id-deskrizzjoni u l-evidenza tal-influwenza (jekk ikun hemm) ta’ dawn il-modifiki għandhom jiġu dokumentati u annessi mar-rapport tat-test.
5. Kundizzjonijiet tal-vettura
|
5.1. |
Massa tat-test
Il-vettura tat-test għandha tiġi ttestjata bi kwalunkwe tagħbija permissibbli tal-vettura. Ma għandha ssir l-ebda alterazzjoni għat-tagħbija ladarba tkun inbdiet il-proċedura tat-test. Il-manifattur għandu juri, permezz tal-użu ta’ dokumentazzjoni, li l-ADS taħdem fil-kundizzjonijiet kollha tat-tagħbija. |
|
5.2. |
Il-vettura tat-test għandha tiġi ttestjata bil-pressjoni tat-tajers kif irrakkomandata mill-manifattur. |
|
5.3. |
Għandu jiġi vverifikat li l-kundizzjoni tas-sistema hija skont l-iskop maħsub tal-ittestjar (eż. f’kundizzjoni mingħajr ħsara jew bil-ħsarat speċifiċi li għandhom jiġu ttestjati). |
6. Għodod tat-test
Minbarra l-vetturi reali, jistgħu jintużaw għodod tal-ittestjar tal-ogħla livell ta’ żvilupp tekniku biex jitwettqu t-testijiet, li jissostitwixxu l-vetturi reali u utenti oħrajn tat-triq (eż. bersalli mhux iebsin, pjattaformi mobbli, eċċ.). L-għodod tal-ittestjar ta’ sostituzzjoni għandhom jikkonformaw mal-karatteristiċi rilevanti għall-valutazzjoni tal-prestazzjoni sensorjali, għal vetturi reali u għal parteċipanti oħrajn tat-traffiku. It-testijiet ma għandhomx jitwettqu b’mod li jipperikola l-persunal involut, u trid tiġi evitata ħsara sinifikanti tal-vettura li tkun qed tiġi ttestjata meta jkunu disponibbli mezzi oħrajn ta’ validazzjoni.
7. Varjazzjoni fil-parametri tat-test
Il-manifattur għandu jiddikjara l-konfini tas-sistema lill-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip. L-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip għandha tiddefinixxi l-kombinamenti differenti ta’ parametri tat-test (eż. il-veloċità attwali tal-vettura, it-tip u l-offset tal-mira, il-kurvatura tal-karreġġata, eċċ.) sabiex tiġi ttestjata l-ADS. Il-każijiet tat-test magħżula għandhom jipprovdu kopertura suffiċjenti tat-test għax-xenarji, il-parametri tat-test u l-influwenzi ambjentali kollha. Għandhom jintwerew ir-robustezza adegwata tas-sistemi ta’ perċezzjonijiet għall-ADS kontra l-ħsara fid-data tal-input/tas-sensur u l-kundizzjonijiet ambjentali avversi.
Il-parametri tat-test magħżula mill-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip għandhom jiġu rreġistrati f’rapport tat-test b’mod li jippermetti t-traċċabbiltà u r-ripetibbiltà tal-arranġament tat-test.
8. Ix-xenarji tat-testijiet biex tiġi vvalutata l-prestazzjoni tal-ADS fuq korsa tat-test (il-punti 8.1., 8.2., 8.5., 8.6., 8.7., 8.8., 8.9.) u fit-triq (8.3., 8.4., 8.10.)
Ix-xenarji inklużi fil-punti li ġejjin għandhom jitqiesu bħala sett minimu ta’ testijiet. Fuq talba tal-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip, jistgħu jiġu eżegwiti xenarji addizzjonali li huma parti mill-ODD. Jekk xenarju deskritt fil-punt 8 ta’ dan l-anness ma jkunx jappartjeni għall-ODD tal-vettura, dan ma għandux jitqies.
Skont l-ODD, ix-xenarji tat-testijiet għandhom jintgħażlu bħala parti mit-test tal-approvazzjoni tat-tip. Ix-xenarji tat-testijiet għandhom jintgħażlu f’konformità mal-Parti 1 ta’ dan l-anness. L-ittestjar tal-approvazzjoni tat-tip jista’ jitwettaq abbażi ta’ simulazzjonijiet, manuvri fuq il-korsa tat-test u testijiet tas-sewqan fi traffiku reali fit-triq. Madankollu, dan ma jistax ikun ibbażat biss fuq simulazzjonijiet tal-kompjuter u, fil-mument tal-approvazzjoni tat-tip, l-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip għandha twettaq jew tattesta mill-inqas it-testijiet li ġejjin biex tivvaluta l-imġiba tal-ADS.
8.1. Żamma tal-karreġġata
It-test għandu juri li l-vettura awtomatizzata kompletament ma toħroġx mill-karreġġata tagħha u żżomm moviment stabbli fil-karreġġata tagħha tul il-medda ta’ veloċitajiet u kurvaturi differenti fil-konfini tas-sistema tagħha.
|
8.1.1. |
It-test għandu jkun ibbażat fuq l-ODD tal-ADS u għandu jitwettaq mill-inqas:
|
8.2. Manuvra ta’ tibdil tal-karreġġata (“lane changing manoeuvre” - LCM)
It-testijiet għandhom juru li l-vettura awtomatizzata kompletament ma tikkawżax riskju mhux raġonevoli għas-sikurezza tal-okkupanti tal-vettura u ta’ utenti oħrajn tat-triq matul proċedura ta’ tibdil tal-karreġġata, u li l-ADS tista’ tivvaluta l-kritikalità tas-sitwazzjoni qabel ma tinbeda l-manuvra ta’ tibdil tal-karreġġata (LCM) matul il-medda kollha tal-veloċità operattiva. Dawn it-testijiet ikunu meħtieġa biss jekk il-vettura awtomatizzata kompletament tkun kapaċi twettaq bidliet fil-karreġġata waqt manuvra ta’ riskju minimu jew waqt it-tħaddim regolari.
|
8.2.1. |
Għandhom isiru t-testijiet li ġejjin:
|
|
8.2.2. |
It-testijiet għandhom isiru mill-inqas:
|
8.3. Rispons għal ġeometriji differenti tat-toroq
Dawn it-testijiet għandhom jiżguraw li l-vettura awtomatizzata kompletament tidentifika u tadatta għal varjazzjoni ta’ ġeometriji differenti tat-toroq li jistgħu jseħħu fi ħdan l-ODD intenzjonat tul il-medda ta’ veloċitajiet kollha tagħha.
|
8.3.1. |
It-test għandu jitwettaq b’mill-inqas il-lista ta’ xenarji ta’ hawn taħt abbażi tal-ODD tal-ADS:
|
|
8.3.2. |
Kull test għandu jiġi eżegwit mill-inqas:
|
8.4. Rispons għar-regoli nazzjonali tat-traffiku u għall-infrastruttura tat-toroq
Dawn it-testijiet għandhom jiżguraw li l-vettura awtomatizzata kompletament tkun konformi mar-regoli nazzjonali tat-traffiku u li hija tadatta għal diversi bidliet permanenti u temporanji tal-infrastruttura tat-toroq (eż. siti tal-kostruzzjoni tat-toroq) fil-medda kollha tal-veloċità.
|
8.4.1. |
It-testijiet għandhom jiġu eżegwiti mill-inqas bil-lista ta’ xenarji ta’ hawn taħt li huma rilevanti għall-ODD tal-ADS:
|
|
8.4.2. |
Kull test għandu jiġi eżegwit mill-inqas:
|
8.5. Evitar ta’ kolliżjoni: Tiġi evitata kolliżjoni mal-utenti tat-triq jew ma’ oġġetti li jimblokkaw il-karreġġata
It-test għandu juri li l-vettura awtomatizzata kompletament tevita kolliżjoni ma’ vettura wieqfa, utent tat-triq jew karreġġata kompletament jew parzjalment imblokkata sal-veloċità massima speċifikata tal-ADS.
|
8.5.1. |
Dan it-test għandu jiġi eżegwit mill-inqas bix-xenarji li ġejjin, fejn rilevanti fl-ODD:
|
8.6. Evitar ta’ bbrejkjar ta’ emerġenza qabel oġġett li ma joħloqx ostakli fil-karreġġata. “Oġġett li ma joħloqx ostakli” huwa oġġett li jista’ jinqaleb mingħajr ma jikkawża riskju mhux raġonevoli għall-okkupanti tal-vettura jew għal utenti oħrajn tat-triq.
It-test għandu juri li l-vettura awtomatizzata kompletament ma tagħtix bidu għal Ibbrejkjar ta’ Emerġenza b’domanda ta’ deċellerazzjoni ogħla minn 5 m/s2 minħabba oġġett li ma joħloqx ostakli fil-karreġġata rilevanti għall-ODD (eż. għatu ta’ tappiera jew fergħa żgħira) sal-veloċità massima speċifikata tal-ADS.
|
8.6.1. |
Dan it-test għandu jiġi eżegwit mill-inqas bix-xenarji li ġejjin, fejn rilevanti fl-ODD:
|
8.7. Wara vettura ta’ quddiem
It-test għandu juri li l-vettura awtomatizzata kompletament tista’ żżomm u terġa’ tistabbilixxi moviment stabbli u distanza ta’ sikurezza ma’ vettura quddiemha u tista’ tevita kolliżjoni ma’ vettura ta’ quddiem li tiddeċellera sad-deċellerazzjoni massima tagħha.
|
8.7.1. |
Dan it-test għandu jiġi eżegwit mill-inqas bix-xenarji li ġejjin, fejn rilevanti fl-ODD:
|
8.8. Tibdil tal-karreġġata ta’ vettura oħra fil-karreġġata (dħul ’il ġewwa)
It-test għandu juri li l-vettura awtomatizzata kompletament tista’ tevita kolliżjoni ma’ vettura jew utent ieħor tat-triq li jidħlu ’l ġewwa fil-karreġġata tal-vettura awtomatizzata kompletament sa ċerta kritikalità tal-manuvra ta’ dħul ’il ġewwa.
|
8.8.1. |
Il-kritikalità tal-manuvra ta’ dħul ’il ġewwa għandha tiġi ddeterminata skont id-dispożizzjonijiet introdotti fil-Parti 1 ta’ dan l-anness u skont id-distanza bejn il-punt l-aktar fuq wara tal-vettura li tagħmel manuvra ta’ dħul ’il ġewwa u l-punt l-aktar fuq quddiem tal-vettura awtomatizzata kompletament. |
|
8.8.2. |
It-test għandu jitwettaq mill-inqas bix-xenarji li ġejjin, fejn rilevanti għall-ODD:
|
8.9. Ostaklu stazzjonarju wara tibdil tal-karreġġata tal-vettura ta’ quddiem (ħruġ ’il barra)
It-test għandu juri li l-vettura awtomatizzata kompletament tista’ tevita kolliżjoni ma’ vettura wieqfa, utent tat-triq jew karreġġata mblokkata li jsiru viżibbli wara li vettura preċedenti tkun evitat kolliżjoni permezz ta’ manuvra evażiva. It-test għandu jkun ibbażat fuq ir-rekwiżiti stabbiliti fl-Anness II u l-parametri tax-xenarju fil-parti 1 ta’ dan l-anness. Għal kundizzjonijiet mhux ittestjati li jistgħu jseħħu fil-medda operattiva definita tal-vettura, il-manifattur għandu juri bħala parti mill-valutazzjoni deskritta fil-Parti 2 tal-Anness III għas-sodisfazzjon tal-awtoritajiet rilevanti li l-vettura hija kkontrollata b’mod sikur.
|
8.9.1. |
It-test għandu jitwettaq mill-inqas bix-xenarji li ġejjin, fejn rilevanti għall-ODD:
|
8.10. Parkeġġ
It-test għandu juri li l-ADS hija kapaċi tipparkja fi spazji ta’ parkeġġ u tqassim ta’ parkeġġ differenti f’kundizzjonijiet differenti; u li matul il-manuvra tal-parkeġġ ma tikkawżax ħsara lill-oġġetti tal-madwar, lill-utenti tat-triq u lilha nnifisha.
|
8.10.1. |
It-test għandu jitwettaq mill-inqas bix-xenarji li ġejjin, fejn rilevanti għall-ODD:
|
8.11. Navigazzjoni f’faċilità ta’ parkeġġ
It-test għandu juri li l-ADS tista’ timmaniġġja l-veloċità baxxa tas-sewqan u n-nuqqas ġenerali ta’ viżibbiltà li jista’ jkun hemm f’parkeġġ.
|
8.11.1. |
It-test għandu jitwettaq mill-inqas bix-xenarji li ġejjin, fejn rilevanti għall-ODD:
|
8.12. Xenarji speċifiċi għall-awtostrada
|
8.12.1. |
Dħul fl-awtostrada
It-test għandu juri li l-ADS tista’ tidħol fl-awtostrada b’mod sikur. |
|
8.12.1.1. |
It-test għandu jitwettaq mill-inqas bix-xenarji li ġejjin, fejn rilevanti għall-ODD:
|
|
8.12.2. |
Ħruġ mill-awtostrada
It-test għandu juri li l-ADS tista’ toħroġ b’mod sikur mill-awtostrada. |
|
8.12.2.1. |
It-test għandu jitwettaq mill-inqas bix-xenarji li ġejjin, fejn rilevanti għall-ODD:
|
|
8.12.3. |
Stazzjon tal-pedaġġ
It-test għandu juri li l-ADS tista’ tagħżel il-passaġġ tad-dħul xieraq, u tadatta l-veloċità tagħha għal dik permessa fiż-żona tal-pedaġġ. |
|
8.12.3.1. |
It-test għandu jitwettaq mill-inqas bix-xenarji li ġejjin, fejn rilevanti għall-ODD:
|
8.13. Għall-vetturi b’żewġ modalitajiet, it-tranżizzjoni bejn il-modalità tas-sewqan manwali u l-modalità awtomatizzata kompletament.
It-test għandu juri li l-ADS tieħu f’idejha d-DDT b’mod sikur u biss meta l-vettura tkun wieqfa.
|
8.13.1. |
It-test għandu jitwettaq mill-inqas bix-xenarji li ġejjin, fejn rilevanti għall-ODD:
|
|
8.13.2. |
It-test għandu jitwettaq mill-inqas bix-xenarji li ġejjin, fejn rilevanti għall-ODD:
|
PARTI 4
PRINĊIPJI GĦALL-VALUTAZZJONI TAL-KREDIBBILTÀ GĦALL-UŻU TA’ KATINA TA’ GĦODOD VIRTWALI FIL-VALIDAZZJONI TAL-ADS
1. Ġenerali
|
1.1. |
Il-kredibbiltà tista’ tinkiseb billi jiġu investigati u vvalutati ħames proprjetajiet ta’ Mudellar u Simulazzjoni (M&S):
|
|
1.2. |
Fl-istess ħin, il-qafas ta’ valutazzjoni tal-kredibbiltà għandu jkun ġenerali biżżejjed biex jintuża għal tipi u applikazzjonijiet differenti ta’ M&S. Madankollu, l-għan huwa kkomplikat mid-differenzi wiesgħa bejn il-karatteristiċi tal-ADS u l-varjetà tat-tipi u l-applikazzjonijiet ta’ M&S. Dawn il-kunsiderazzjonijiet jeħtieġu qafas ta’ valutazzjoni tal-kredibbiltà (ibbażat fuq ir-riskji/informat) rilevanti u xieraq għall-applikazzjonijiet kollha ta’ M&S. |
|
1.3. |
Il-qafas ta’ valutazzjoni tal-kredibbiltà jipprovdi deskrizzjoni ġenerali tal-aspetti ewlenin ikkunsidrati għall-valutazzjoni tal-kredibbiltà ta’ soluzzjoni ta’ M&S flimkien mal-prinċipji dwar ir-rwol ta’ assessuri terzi fil-proċess ta’ validazzjoni fir-rigward tal-kredibbiltà. Fir-rigward tal-punt tal-aħħar, l-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip għandha tinvestiga d-dokumentazzjoni prodotta li tappoġġa l-kredibbiltà fil-fażi ta’ valutazzjoni, filwaqt li t-testijiet ta’ validazzjoni proprji jseħħu ladarba l-manifattur ikun żviluppa s-sistemi ta’ simulazzjoni integrati. |
|
1.4. |
Fl-aħħar mill-aħħar, l-eżitu tal-valutazzjoni tal-kredibbiltà attwali għandu jiddefinixxi l-pakkett li fih tista’ tintuża l-għodda virtwali biex tappoġġa l-valutazzjoni tal-ADS. |
|
1.5. |
Għalhekk, ir-rekwiżiti ta’ din il-parti huma maħsuba biex juru l-kredibbiltà ta’ kwalunkwe mudell ta’ simulazzjoni jew katina ta’ għodod virtwali għall-użu tagħha fil-validazzjoni tal-ADS. |
2. Definizzjonijiet
Għall-fini ta’ dan l-anness
|
2.1. |
“astrazzjoni” tfisser il-proċess tal-għażla tal-aspetti essenzjali ta’ sistema tas-sors jew ta’ sistema ta’ referenza li għandhom jiġu rrappreżentati f’mudell jew f’simulazzjoni, filwaqt li jiġu injorati aspetti mhux rilevanti. Kwalunkwe astrazzjoni tal-immudellar iġġib magħha s-suppożizzjoni li hija ma għandhiex taffettwa b’mod sinifikanti l-użi maħsuba tal-għodda ta’ simulazzjoni. |
|
2.2. |
“ittestjar b’ċirkwit magħluq” tfisser ambjent virtwali li jqis l-azzjonijiet tal-“element in the loop”. L-oġġetti simulati jirrispondu għall-azzjonijiet tas-sistema (eż. sistema li tinteraġixxi ma’ mudell tat-traffiku). |
|
2.3. |
“deterministika” tfisser terminu li jiddeskrivi sistema li l-evoluzzjoni tagħha maż-żmien tista’ tiġi mbassra eżattament u sett partikolari ta’ stimuli tal-input dejjem jipproduċi l-istess output. |
|
2.4. |
“driver in the loop (DIL)” tipikament isir f’simulatur tas-sewqan li jintuża għall-ittestjar tad-disinn ta’ interazzjoni bejn il-bniedem u l-awtomazzjoni. Id-DIL għandu komponenti sabiex is-sewwieq jopera u jikkomunika mal-ambjent virtwali. |
|
2.5. |
“Hardware in the loop (HIL)” jinvolvi l-hardware finali ta’ subsistema speċifika ta’ vettura li tħaddem is-software finali b’input u output konnessi ma’ ambjent ta’ simulazzjoni biex isir ittestjar virtwali. L-ittestjar tal-HIL jipprovdi mod ta’ replikazzjoni tas-sensuri, tal-attwaturi u tal-komponenti mekkaniċi b’mod li jikkonnettja l-I/O kollha tal-unitajiet ta’ kontroll elettroniku (“electronic control units” - ECU) li jkunu qed jiġu ttestjati, ħafna qabel ma tiġi integrata s-sistema finali. |
|
2.6. |
“mudell” huwa deskrizzjoni jew rappreżentazzjoni ta’ sistema, entità, fenomenu jew proċess. |
|
2.7. |
“kalibrazzjoni tal-mudell” hija l-proċess tal-aġġustament tal-parametri numeriċi jew tal-immudellar fil-mudell biex jittejjeb il-qbil ma’ referent. |
|
2.8. |
“Parametru tal-mudell” huma valuri numeriċi użati biex jappoġġaw il-karatterizzazzjoni ta’ funzjonalità tas-sistema. Parametru tal-mudell għandu valur li ma jistax jiġi osservat direttament fid-dinja reali, iżda li jrid jiġi dedott mid-data miġbura fid-dinja reali (fil-fażi tal-kalibrazzjoni tal-mudell). |
|
2.9. |
“model in the loop (MIL)” huwa approċċ li jippermetti żvilupp algoritmiku malajr mingħajr ma jinvolvi hardware dedikat. Dan il-livell ta’ żvilupp ġeneralment jinvolvi oqfsa ta’ software ta’ astrazzjoni ta’ livell għoli li jaħdmu fuq sistemi ta’ computing bi skop ġenerali. |
|
2.10. |
“ittestjar f’ċirkwit miftuħ” tfisser ambjent virtwali li ma jqisx l-azzjonijiet tal-“element in the loop” (eż. sistema li tinteraġixxi ma’ sitwazzjoni tat-traffiku rreġistrata). |
|
2.11. |
“probabilistika” hija terminu li jappartjeni għal avvenimenti mhux deterministiċi, li l-eżiti tagħhom huma deskritti minn miżura ta’ probabbiltà. |
|
2.12. |
“spazju ta’ sperimentazzjoni jew korsa tat-test” hija faċilità ta’ ttestjar fiżiku magħluqa għat-traffiku fejn il-prestazzjoni ta’ ADS tista’ tiġi investigata fuq il-vettura reali. L-aġenti tat-traffiku jistgħu jiġu introdotti permezz ta’ stimulazzjoni tas-sensuri jew permezz ta’ apparat finta pożizzjonat fuq il-korsa. |
|
2.13. |
“stimulazzjoni tas-sensuri” hija teknika li permezz tagħha jiġu pprovduti sinjali ġġenerati b’mod artifiċjali lill-element li qed jiġi ttestjat sabiex jiġi skattat biex jipproduċi r-riżultat meħtieġ għall-verifika tad-dinja reali, għat-taħriġ, għall-manutenzjoni, jew għar-riċerka u l-iżvilupp. |
|
2.14. |
“simulazzjoni” hija l-imitazzjoni tat-tħaddim ta’ proċess jew ta’ sistema fid-dinja reali maż-żmien. |
|
2.15. |
“mudell ta’ simulazzjoni” huwa mudell li l-varjabbli tal-input tiegħu jvarjaw maż-żmien. |
|
2.16. |
“katina ta’ għodod ta’ simulazzjoni” hija kombinament ta’ għodod ta’ simulazzjoni li jintużaw biex jappoġġaw il-validazzjoni ta’ ADS. |
|
2.17. |
“software in the loop (SIL)” huwa fejn l-implimentazzjoni tal-mudell żviluppat se tiġi evalwata fuq sistemi tal-computing bi skop ġenerali. Dan il-pass jista’ juża implimentazzjoni kompluta tas-software qrib ħafna ta’ dik finali. L-ittestjar tal-SIL jintuża biex jiddeskrivi metodoloġija ta’ ttestjar, fejn il-kodiċi eżegwibbli, bħall-algoritmi (jew saħansitra strateġija sħiħa ta’ kontrollur), jiġi ttestjat f’ambjent ta’ mmudellar li jista’ jgħin biex jiġi pprovat jew ittestjat is-software. |
|
2.18. |
“stokastiku” tfisser proċess li jinvolvi jew li fih varjabbli aleatorju/aleatorji. Jappartjenu għall-probabbiltà. |
|
2.19. |
“validazzjoni tal-mudell ta’ simulazzjoni” hija l-proċess li jiġi ddeterminat sa liema punt mudell ta’ simulazzjoni huwa rappreżentazzjoni akkurata tad-dinja reali mill-perspettiva tal-użi maħsuba tal-għodda. |
|
2.20. |
“vehicle in the loop (VIL)” huwa ambjent ta’ fużjoni ta’ vettura tal-ittestjar reali fid-dinja reali u f’ambjent virtwali. Dan jista’ jirrifletti d-dinamika tal-vettura fl-istess livell bħad-dinja reali u jista’ jitħaddem fuq bank tat-test tal-vettura jew fuq korsa tat-test. |
|
2.21. |
“verifika tal-mudell ta’ simulazzjoni” hija l-proċess fejn jiġi ddeterminat sa liema punt mudell ta’ simulazzjoni jew għodda ta’ ttestjar virtwali jkunu konformi mar-rekwiżiti u l-ispeċifikazzjonijiet tagħhom kif spjegati fid-dettall fil-mudelli kunċettwali, fil-mudelli matematiċi jew f’kostrutti oħrajn tagħhom. |
|
2.22. |
“ittestjar virtwali” huwa l-proċess tal-ittestjar ta’ sistema bl-użu ta’ mudell ta’ simulazzjoni wieħed jew aktar. |
3. Komponenti tal-qafas ta’ valutazzjoni tal-kredibbiltà u r-rekwiżiti ta’ dokumentazzjoni relatati
|
3.1. |
Il-qafas ta’ valutazzjoni tal-kredibbiltà jintroduċi mod kif tiġi vvalutata u rrapportata l-kredibbiltà tal-M&S abbażi tal-kriterji ta’ assigurazzjoni tal-kwalità fejn jistgħu jiġu indikati l-livelli ta’ fiduċja fir-riżultati. Fi kliem ieħor, il-kredibbiltà hija stabbilita billi jiġu evalwati l-fatturi li ġejjin li jinfluwenzaw l-M&S li huma kkunsidrati bħala kontributuri ewlenin għall-proprjetajiet tal-M&S u, għalhekk, għall-kredibbiltà ġenerali tal-M&S: (a) il-ġestjoni tal-M&S; (b) l-esperjenza u l-għarfien espert tat-tim; (c) l-analiżi u d-deskrizzjoni tal-M&S; (d) il-pedigree tad-data jew tal-input u (e) verifika; validazzjoni, karatterizzazzjoni tal-inċertezza. Kull wieħed minn dawn il-fatturi jindika l-livell ta’ kwalità miksub mill-M&S, u t-tqabbil bejn il-livelli miksuba u l-livelli meħtieġa għandu jiddetermina jekk l-M&S humiex kredibbli u adegwati biex jintużaw għall-ittestjar virtwali. Rappreżentazzjoni grafika tar-relazzjoni bejn il-komponenti tal-qafas ta’ valutazzjoni tal-kredibbiltà hija murija hawn taħt.
|
|
3.2. |
Mudelli u ġestjoni tas-simulazzjoni. |
|
3.2.1. |
Iċ-ċiklu tal-ħajja tal-M&S huwa proċess dinamiku b’rilaxxi frekwenti li għandhom jiġu mmonitorjati u ddokumentati. Għandhom jiġu stabbiliti attivitajiet ta’ ġestjoni biex jappoġġaw l-M&S b’mod ta’ ġestjoni tal-prodott tax-xogħol. Għandha tiġi pprovduta informazzjoni rilevanti dwar l-aspetti li ġejjin. |
|
3.2.2. |
Il-proċess ta’ ġestjoni tal-M&S għandu:
|
|
3.2.3. |
Ġestjoni tar-rilaxx. |
|
3.2.3.1. |
Għandha tinħażen kwalunkwe verżjoni tal-katina ta’ għodod tal-M&S użata għar-rilaxx tad-data għall-finijiet ta’ ċertifikazzjoni. Il-mudelli virtwali li jikkostitwixxu l-katina ta’ għodod tal-ittestjar għandhom jiġu ddokumentati f’termini tal-metodi ta’ validazzjoni korrispondenti u l-limiti ta’ aċċettazzjoni biex tiġi appoġġata l-kredibbiltà ġenerali tal-katina ta’ għodod. L-iżviluppatur għandu jinforza metodu biex jittraċċa d-data ġġenerata għall-verżjoni korrispondenti tal-M&S. |
|
3.2.3.2. |
Kontroll tal-kwalità tad-data virtwali. Il-kompletezza, l-akkuratezza u l-konsistenza tad-data għandhom jiġu żgurati matul ir-rilaxxi u l-ħajja ta’ katina ta’ għodod tal-M&S biex jiġu appoġġati l-proċeduri ta’ verifika u validazzjoni. |
|
3.2.4. |
L-esperjenza u l-għarfien espert tat-tim. |
|
3.2.4.1. |
Minkejja li l-esperjenza u l-għarfien espert (“experience and expertise” - E&E) huma diġà koperti f’sens ġenerali fi ħdan l-organizzazzjoni, huwa importanti li tiġi stabbilita l-bażi għall-fiduċja fl-E&E speċifiċi għall-attivitajiet tal-M&S. |
|
3.2.4.2. |
Il-kredibbiltà tal-M&S tiddependi mhux biss fuq il-kwalità tal-mudelli ta’ simulazzjoni, iżda wkoll fuq l-E&E tal-persunal involut fil-validazzjoni u l-użu tal-M&S. Pereżempju, fehim xieraq tal-limitazzjonijiet u tal-qasam ta’ validazzjoni se jipprevjeni l-użu ħażin possibbli tal-M&S jew interpretazzjoni ħażina tar-riżultati tagħhom. |
|
3.2.4.3. |
Għalhekk, huwa importanti li l-bażi għall-fiduċja tal-manifattur tiġi stabbilita fuq l-E&E ta’:
|
|
3.2.4.4. |
Ġestjoni xierqa tal-E&E tat-tim iżżid il-livell ta’ fiduċja fuq il-kredibbiltà tal-M&S u l-eżiti tagħha billi tiżgura li jitqiesu l-fatturi umani wara l-M&S u jiġi kkontrollat kwalunkwe riskju possibbli ta’ komponent uman, kif inhu mistenni fi kwalunkwe Sistema ta’ Ġestjoni xierqa |
|
3.2.4.5. |
Jekk il-katina tal-għodda tal-manifattur tinkorpora jew tiddependi fuq inputs minn organizzazzjonijiet jew prodotti barra mit-tim tal-manifattur stess, il-manifattur jipprovdi spjegazzjoni tal-miżuri li jkun ħa biex jappoġġa l-fiduċja tiegħu fil-kwalità u l-integrità ta’ dawk l-inputs. |
|
3.2.4.6. |
L-E&E tat-tim jikkonsistu f’żewġ livelli. |
|
3.2.4.6.1. |
Livell organizzazzjonali
Il-kredibbiltà tiġi stabbilita billi jiġu stabbiliti proċessi u proċeduri biex jiġu identifikati u miżmuma l-ħiliet, l-għarfien u l-esperjenza biex jitwettqu attivitajiet ta’ M&S. Għandhom jiġu stabbiliti, miżmuma u ddokumentati l-proċessi li ġejjin:
|
|
3.2.4.6.2. |
Il-livell tat-tim
Ladarba tkun ġiet iffinalizzata M&S, il-kredibbiltà tagħha tiġi ddettata l-aktar mill-ħiliet u l-għarfien tal-individwu/tat-tim li se jivvalida l-katina ta’ għodod tal-M&S u juża l-M&S għall-validazzjoni tal-ADS. Il-kredibbiltà tiġi stabbilita billi jiġi ddokumentat li dawn it-timijiet ikunu rċevew taħriġ adegwat biex jaqdu dmirijiethom. Imbagħad, il-manifattur għandu:
Id-dimostrazzjoni tal-manifattur ta’ kif japplika l-prinċipji tal-ISO 9001 jew l-aħjar prattika jew standard simili biex tiġi żgurata l-kompetenza tal-organizzazzjoni tiegħu tal-M&S u tal-individwi f’dik l-organizzazzjoni se tkun il-bażi għal din id-determinazzjoni. L-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip ma tistax tissostitwixxi s-sentenza tagħha dwar l-E&E tal-organizzazzjoni jew tal-membri tagħha ma’ dik tal-manifattur. |
|
3.2.5. |
Pedigree tad-data/tal-input |
|
3.2.5.1. |
Il-pedigree tad-data/tal-input fiha rekord ta’ traċċabbiltà mid-data tal-manifattur użata fil-validazzjoni tal-M&S. |
|
3.2.5.2. |
Deskrizzjoni tad-data użata għall-M&S
|
|
3.2.5.3. |
L-effett tal-kwalità tad-data (eż. il-kopertura tad-data, il-proporzjon tas-sinjal għall-istorbju, u r-rata ta’ inċertezza/preġudizzju/kampjunar tas-sensuri) fuq l-inċertezza tal-parametri tal-mudell.
Il-kwalità tad-data użata għall-iżvilupp tal-mudell se taffettwa l-istima u l-kalibrazzjoni tal-parametri tal-mudell. L-inċertezza fil-parametri tal-mudell se tkun aspett importanti ieħor fl-analiżi finali tal-inċertezza. |
|
3.2.6. |
Pedigree tad-data/tal-output |
|
3.2.6.1. |
Il-pedigree tad-data/tal-output fiha rekord tal-outputs tal-M&S użati għall-validazzjoni tal-ADS. |
|
3.2.6.2. |
Deskrizzjoni tad-data ġġenerata mill-M&S
|
|
3.2.6.3. |
L-effett tal-kwalità tad-data fuq il-kredibbiltà tal-M&S
|
|
3.2.6.4. |
Il-ġestjoni ta’ mudelli stokastiċi
|
|
3.3. |
Analiżi u deskrizzjoni tal-M&S |
|
3.3.1. |
L-analiżi u d-deskrizzjoni tal-M&S għandhom l-għan li jiddefinixxu l-M&S kollha u jidentifikaw l-ispazju tal-parametru li jista’ jiġi vvalutat permezz ta’ ttestjar virtwali. Dawn jiddefinixxu l-ambitu u l-limitazzjonijiet tal-mudelli u tal-katina ta’ għodod u s-sorsi ta’ inċertezza li jistgħu jaffettwaw ir-riżultati tagħha. |
|
3.3.2. |
Deskrizzjoni ġenerali |
|
3.3.2.1. |
Il-manifattur għandu jipprovdi deskrizzjoni tal-katina ta’ għodod sħiħa flimkien ma’ kif se tintuża d-data ta’ simulazzjoni biex tappoġġa l-istrateġija ta’ validazzjoni tal-ADS |
|
3.3.2.2. |
Il-manifattur għandu jipprovdi deskrizzjoni ċara tal-objettiv tat-test |
|
3.3.3. |
Suppożizzjonijiet, limitazzjonijiet magħrufa u sorsi ta’ inċertezza |
|
3.3.3.1. |
Il-manifattur għandu jimmotiva s-suppożizzjonijiet tal-immudellar li ggwidaw id-disinn tal-katina ta’ għodod tal-M&S |
|
3.3.3.2. |
Il-manifattur għandu jipprovdi evidenza dwar:
|
|
3.3.3.3. |
Il-manifattur għandu jipprovdi ġustifikazzjoni li t-tolleranza għal korrelazzjoni bejn simulazzjoni u realtà hija aċċettabbli għall-objettiv tat-test |
|
3.3.3.4. |
Fl-aħħar nett, din it-taqsima għandha tinkludi informazzjoni dwar is-sorsi ta’ inċertezza fil-mudell. Din se tirrappreżenta kontribut importanti għall-analiżi finali tal-inċertezza, li se tiddefinixxi kif l-outputs tal-mudell jistgħu jiġu affettwati mis-sorsi differenti ta’ inċertezza tal-mudell użat. |
|
3.3.4. |
Ambitu (kif jintużaw l-M&S fil-validazzjoni tal-ADS) |
|
3.3.4.1. |
Il-kredibbiltà tal-għodda virtwali għandha tiġi infurzata permezz ta’ ambitu definit b’mod ċar tal-utilizzazzjoni tal-mudelli żviluppati. |
|
3.3.4.2. |
L-M&S maturati għandhom jippermettu virtwalizzazzjoni tal-fenomeni fiżiċi sa grad ta’ akkuratezza li jaqbel mal-livell ta’ fedeltà meħtieġ għaċ-ċertifikazzjoni. B’hekk, l-M&S se jaġixxu bħala “spazju ta’ sperimentazzjoni virtwali” għall-ittestjar tal-ADS. |
|
3.3.4.3. |
Il-mudelli ta’ simulazzjoni jeħtieġu xenarji u metriċi ddedikati għall-validazzjoni. L-għażla tax-xenarju użata għall-validazzjoni għandha tkun biżżejjed sabiex il-katina ta’ għodod taħdem bl-istess mod f’xenarji barra mill-ambitu tal-validazzjoni. |
|
3.3.4.4. |
Il-Manifattur għandu jipprovdi lista ta’ xenarji ta’ validazzjoni flimkien mal-limitazzjonijiet tal-parametri korrispondenti. |
|
3.3.4.5. |
L-analiżi tal-ODD hija kontribut kruċjali biex jiġu dderivati r-rekwiżiti, l-ambitu u l-effetti li l-M&S iridu jikkunsidraw sabiex jappoġġaw il-validazzjoni tal-ADS. |
|
3.3.4.6. |
Il-parametri ġġenerati għax-xenarji se jiddefinixxu d-data estrinsika u intrinsika għall-katina ta’ għodod u l-mudelli ta’ simulazzjoni. |
|
3.3.5. |
Valutazzjoni tal-kritikalità |
|
3.3.5.1. |
Il-mudelli ta’ simulazzjoni u l-għodod ta’ simulazzjoni użati fil-katina tal-għodda ġenerali għandhom jiġu investigati f’termini tar-responsabbiltà tagħhom f’każ ta’ żball ta’ sikurezza fil-prodott finali. L-approċċ propost għall-analiżi tal-kritikalità huwa derivat mill-ISO 26262, li jirrikjedi kwalifika għal xi wħud mill-għodod użati fil-proċess tal-iżvilupp. |
|
3.3.5.2. |
Sabiex jiġi derivat kemm hija kritika d-data simulata, il-valutazzjoni tal-kritikalità għandha tikkunsidra l-parametri li ġejjin:
|
|
3.3.5.3. |
Mill-perspettiva tal-valutazzjoni tal-kritikalità, it-tliet każijiet possibbli għall-valutazzjoni huma:
|
|
3.4. |
Verifika |
|
3.4.1. |
Il-verifika ta’ M&S tinvolvi l-analiżi tal-implimentazzjoni korretta tal-mudelli kunċettwali/matematiċi li jibnu l-katina ta’ għodod tal-M&S. Il-verifika tikkontribwixxi għall-kredibbiltà tal-M&S billi tipprovdi assigurazzjoni li l-M&S mhux se juru mġiba mhux realistika għal sett ta’ inputs li ma jistgħux jiġu ttestjati. Il-proċedura hija bbażata fuq approċċ b’diversi stadji li jinkludi verifika tal-kodiċi, verifika tal-kalkolu u analiżi tas-sensittività. |
|
3.4.2. |
Verifika tal-kodiċi |
|
3.4.2.1. |
Il-verifika tal-kodiċi tinvolvi testijiet li juru li l-ebda difett numeriku/loġiku ma jaffettwa l-mudelli virtwali |
|
3.4.2.2. |
Il-manifattur għandu jiddokumenta l-eżekuzzjoni ta’ tekniki xierqa ta’ verifika tal-kodiċi, eż. verifika ta’ kodiċi statiku/dinamiku, analiżi tal-konverġenza u tqabbil ma’ soluzzjonijiet eżatti, jekk applikabbli |
|
3.4.2.3. |
Il-manifattur għandu jipprovdi dokumentazzjoni li turi li l-esplorazzjoni fil-qasam tal-parametri tal-input kienet wiesgħa biżżejjed biex tidentifika l-kombinament ta’ parametri li għalihom l-M&S juru mġiba instabbli jew mhux realistika. Tista’ tintuża metrika ta’ kopertura ta’ kombinamenti ta’ parametri biex tintwera l-esplorazzjoni meħtieġa tal-imġibiet tal-mudelli. |
|
3.4.2.4. |
Il-manifattur għandu jadotta proċeduri ta’ verifika tas-sanità/tal-konsistenza kull meta d-data tippermetti. |
|
3.4.3. |
Verifika tal-kalkolu |
|
3.4.3.1. |
Il-verifika tal-kalkolu tittratta l-istima ta’ żbalji numeriċi li jaffettwaw l-M&S |
|
3.4.3.2. |
Il-manifattur għandu jiddokumenta stimi ta’ żbalji numeriċi (eż. żball ta’ diskretizzazzjoni, żball ta’ arrotondament, konverġenza tal-proċeduri iterattivi); |
|
3.4.3.3. |
L-iżbalji numeriċi għandhom jinżammu limitati biżżejjed biex ma jaffettwawx il-validazzjoni. |
|
3.4.4. |
Analiżi tas-sensittività |
|
3.4.4.1. |
L-analiżi tas-sensittività għandha l-għan li tikkwantifika kif il-valuri tal-output tal-mudell huma affettwati minn bidliet fil-valuri tal-input tal-mudell u b’hekk tidentifika l-parametri li għandhom l-akbar impatt fuq ir-riżultati tal-mudell ta’ simulazzjoni. L-istudju tas-sensittività jgħin ukoll biex jiġi ddeterminat sa liema punt il-mudell ta’ simulazzjoni jissodisfa l-limiti ta’ validazzjoni meta jkun soġġett għal varjazzjonijiet żgħar tal-parametri. Għalhekk, huwa fundamentali li tiġi appoġġata l-kredibbiltà tar-riżultati tas-simulazzjoni. |
|
3.4.4.2. |
Il-manifattur għandu jipprovdi dokumentazzjoni ta’ sostenn li turi li l-aktar parametri kritiċi li jinfluwenzaw l-output tas-simulazzjoni ġew identifikati permezz ta’ tekniki ta’ analiżi tas-sensittività bħal bl-applikazzjoni ta’ perturbazzjoni tal-parametri tal-mudell; |
|
3.4.4.3. |
Il-manifattur għandu juri li ġew adottati proċeduri ta’ kalibrazzjoni robusti meta jiġu identifikati u kkalibrati l-aktar parametri kritiċi sabiex tiżdied il-kredibbiltà tal-katina ta’ għodod żviluppata. |
|
3.4.4.4. |
Fl-aħħar mill-aħħar, ir-riżultati tal-analiżi tas-sensittività se jgħinu wkoll biex jiġu definiti l-inputs u l-parametri li l-Karatterizzazzjoni tal-inċertezza tagħhom teħtieġ attenzjoni partikolari sabiex tiġi definita b’mod xieraq l-inċertezza tar-riżultati tas-simulazzjoni. |
|
3.4.5. |
Validazzjoni |
|
3.4.5.1. |
Il-proċess kwantitattiv tad-determinazzjoni tal-grad sa fejn mudell jew simulazzjoni huma rappreżentazzjoni akkurata tad-dinja reali mill-perspettiva tal-użi maħsuba tal-M&S jirrikjedi l-għażla u d-definizzjoni ta’ diversi elementi. |
|
3.4.5.2. |
Miżuri tal-prestazzjoni (metriċi) |
|
3.4.5.2.1. |
Il-miżuri tal-prestazzjoni huma l-metriċi użati sabiex il-mudell ta’ simulazzjoni jitqabbel mad-dinja reali. Il-miżuri ta’ prestazzjoni jiġu definiti matul l-analiżi tal-M&S. |
|
3.4.5.2.2. |
Il-metriċi għall-validazzjoni jistgħu jinkludu:
|
|
3.4.5.3. |
Miżuri ta’ tjubija tal-adattament |
|
3.4.5.3.1. |
L-oqfsa analitiċi jintużaw biex jitqabblu l-metrika tad-dinja reali u dik ta’ simulazzjoni. Ġeneralment, dawn ikunu indikaturi ewlenin tal-prestazzjoni (“key performance indicators” - KPIs) li jindikaw il-komparabbiltà statistika bejn żewġ settijiet ta’ data. |
|
3.4.5.3.2. |
Il-validazzjoni għandha turi li dawn il-KPIs jiġu ssodisfati. |
|
3.4.5.4. |
Metodoloġija ta’ validazzjoni |
|
3.4.5.4.1. |
Il-manifattur għandu jiddefinixxi x-xenarji loġiċi użati għall-validazzjoni tal-katina ta’ għodod tal-ittestjar virtwali. Dawn għandhom ikunu jistgħu jkopru sal-massimu possibbli l-ODD tal-ittestjar virtwali għall-validazzjoni tal-ADS |
|
3.4.5.4.2. |
Il-metodoloġija eżatta tiddependi fuq l-istruttura u l-iskop tal-katina ta’ għodod. Il-validazzjoni tista’ tikkonsisti f’waħda jew aktar minn dawn li ġejjin:
|
|
3.4.5.5. |
Rekwiżit tal-akkuratezza |
|
3.4.5.5.1. |
Ir-rekwiżit għal-livell limitu ta’ korrelazzjoni huwa definit matul l-analiżi tal-M&S. Il-validazzjoni għandha turi li l-KPIs identifikati fil-punt 3.4.5.3.1. ta’ din il-parti huma ssodisfati. |
|
3.4.5.6. |
Ambitu tal-validazzjoni (il-parti tal-katina ta’ għodod li għandha tiġi vvalidata) |
|
3.4.5.6.1. |
Katina ta’ għodod tikkonsisti f’għodod multipli, u kull għodda se tuża għadd ta’ mudelli. L-ambitu tal-validazzjoni jinkludi l-għodod kollha u l-mudelli rilevanti soġġetti għal validazzjoni. |
|
3.4.5.7. |
Riżultati ta’ validazzjoni interna |
|
3.4.5.7.1. |
Id-dokumentazzjoni għandha mhux biss tipprovdi evidenza tal-validazzjoni tal-mudell ta’ simulazzjoni, iżda għandha tintuża wkoll biex tinkiseb biżżejjed informazzjoni dwar il-proċessi u l-prodotti li jipprovdu kredibbiltà ġenerali tal-katina ta’ għodod użata. |
|
3.4.5.7.2. |
Id-dokumentazzjoni/ir-riżultati jistgħu jiġu riportati minn valutazzjonijiet tal-kredibbiltà preċedenti. |
|
3.4.5.8. |
Riżultati ta’ validazzjoni indipendenti |
|
3.4.5.8.1. |
L-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip għandha tivvaluta d-dokumentazzjoni pprovduta mill-manifattur u tista’ twettaq testijiet fiżiċi tal-għodda integrata sħiħa |
|
3.4.5.9. |
Karatterizzazzjoni tal-inċertezza |
|
3.4.5.9.1. |
Din it-taqsima hija kkonċernata bil-karatterizzazzjoni tal-varjabbiltà mistennija tar-riżultati tal-katina ta’ għodod virtwali. Il-valutazzjoni għandha tikkonsisti f’żewġ fażijiet. Fl-ewwel fażi, l-informazzjoni miġbura fl-analiżi u d-deskrizzjoni tal-M&S u t-taqsimiet dwar il-pedigree tad-data/tal-input jintużaw biex jikkaratterizzaw l-inċertezza fid-data tal-input, fil-parametri tal-mudell u fl-istruttura tal-immudellar. Imbagħad, permezz tal-propagazzjoni tal-inċertezzi kollha permezz tal-katina ta’ għodod virtwali, tiġi kkwantifikata l-inċertezza fir-riżultati tal-mudell. Skont l-inċertezza fir-riżultati tal-mudell, se jkun meħtieġ li jiġu introdotti marġnijiet ta’ sikurezza xierqa mill-manifattur fl-użu ta’ ttestjar virtwali għall-validazzjoni tal-ADS. |
|
3.4.5.9.2. |
Karatterizzazzjoni tal-inċertezza fid-data tal-input
Il-manifattur għandu juri li jkun ivvaluta kif xieraq l-inputs tal-mudell kritiku permezz ta’ tekniki robusti, bħal repetizzjonijiet multipli għall-valutazzjoni tal-kwantità; |
|
3.4.5.9.3. |
Karatterizzazzjoni tal-inċertezza fil-parametri tal-mudell (wara l-kalibrazzjoni)
Il-manifattur għandu juri li l-parametri tal-mudell kritiku li ma jistgħux jiġu stmati b’mod identiku huma kkaratterizzati permezz ta’ distribuzzjoni u/jew intervalli ta’ kunfidenza; |
|
3.4.5.9.4. |
Karatterizzazzjoni tal-inċertezza fl-istruttura tal-M&S
Il-manifattur għandu jipprovdi evidenza li s-suppożizzjonijiet tal-immudellar jingħataw karatterizzazzjoni kwantitattiva tal-inċertezza ġġenerata (eż. tqabbil tal-output ta’ approċċi ta’ mmudellar differenti, kull meta jkun possibbli). |
|
3.4.5.9.5. |
Karatterizzazzjoni tal-inċertezza aleatorja vs epistemika:
Il-manifattur għandu jkollu l-għan li jiddistingwi bejn il-komponent aleatorju tal-inċertezza (li jista’ jiġi stmat biss, iżda mhux imnaqqas) u l-inċertezza epistemika li tirriżulta min-nuqqas ta’ għarfien fil-virtwalizzazzjoni tal-proċess (li minflok tista’ titnaqqas). |
4. L-istruttura tad-dokumentazzjoni
|
4.1. |
Din it-taqsima tistabbilixxi kif l-informazzjoni ta’ hawn fuq se tinġabar u tiġi organizzata fid-dokumentazzjoni pprovduta mill-manifattur lill-awtorità rilevanti. |
|
4.2. |
Il-manifattur għandu jipproduċi dokument (“manwal ta’ simulazzjoni”) strutturat f’konformità mal-qafas attwali biex jipprovdi evidenza għas-suġġetti ppreżentati. |
|
4.3. |
Id-dokumentazzjoni għandha tingħata flimkien mar-rilaxx korrispondenti tal-M&S u d-data prodotta relatata. |
|
4.4. |
Il-manifattur għandu jipprovdi referenzi ċari li jippermettu li d-dokumentazzjoni tiġi traċċata lura għall-M&S jew għad-data korrispondenti; |
|
4.5. |
Id-dokumentazzjoni għandha tinżamm matul iċ-ċiklu tal-ħajja kollu tal-utilizzazzjoni tal-M&S. L-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip tista’ tawditja lill-manifattur billi tivvaluta d-dokumentazzjoni tiegħu u/jew billi twettaq testijiet fiżiċi. |
PARTI 5
RAPPORTAR WAQT IS-SERVIZZ
1. Definizzjonijiet
Għall-finijiet ta’ dan l-anness,
|
1.1. |
“Okkorrenza” tirreferi għal sitwazzjoni relatata mas-sikurezza li tinvolvi vettura mgħammra b’sistema tas-sewqan awtomatizzat. |
|
1.2. |
“Okkorrenza Mhux Kritika” tfisser okkorrenza li tinvolvi interruzzjoni operattiva, difett, ħsara jew ċirkostanza oħra li influwenzat jew setgħet influwenzat is-sikurezza tal-ADS u li ma rriżultatx f’aċċident jew inċident serju. Din il-kategorija tinkludi, pereżempju, inċidenti żgħar, degradazzjoni tas-sikurezza li ma timpedixxix it-tħaddim normali, manuvri ta’ emerġenza/kumplessi biex tiġi evitata kolliżjoni u, b’mod aktar ġenerali, l-okkorrenzi kollha rilevanti għall-prestazzjoni tas-sikurezza tal-ADS fit-triq (bħall-interazzjoni ma’ operatur mill-bogħod, eċċ.). |
|
1.3. |
“Okkorrenza Kritika” tfisser kull okkorrenza li fiha l-ADS tkun involuta fil-ħin ta’ avveniment ta’ kolliżjoni u li minħabba fiha:
|
2. Notifiki u rapportar mill-manifattur
|
2.1. |
Il-manifattur għandu jinnotifika minnufih kwalunkwe okkorrenzi kritiċi tas-sikurezza lill-awtoritajiet tal-approvazzjoni tat-tip, lill-awtoritajiet tas-sorveljanza tas-suq u lill-Kummissjoni. |
|
2.2. |
Il-manifattur għandu jirrapporta fi żmien xahar kwalunkwe okkorrenza ta’ terminu qasir, kif deskritt fl-Appendiċi 1, li jeħtieġ li tiġi rrimedjata mill-manifattur lill-awtoritajiet tal-approvazzjoni tat-tip, lill-awtoritajiet tas-sorveljanza tas-suq u lill-Kummissjoni. |
|
2.3. |
Il-manifattur għandu jirrapporta kull sena lill-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip li tkun tat l-approvazzjoni dwar l-okkorrenzi elenkati fl-Appendiċi 1. Ir-rapport għandu jipprovdi evidenza tal-prestazzjoni tal-ADS dwar l-okkorrenzi rilevanti għas-sikurezza fil-qasam. B’mod partikolari, huwa għandu juri li:
L-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip awtorizzanti għandha tikkondividi din l-informazzjoni mal-awtoritajiet tal-approvazzjoni tat-tip, mal-awtoritajiet tas-sorveljanza tas-suq u mal-Kummissjoni. |
|
2.4. |
L-awtoritajiet tal-approvazzjoni tat-tip, l-awtoritajiet tas-sorveljanza tas-suq u l-Kummissjoni jistgħu jitolbu mingħand il-manifattur data ta’ sostenn użata biex tiġi elaborata l-informazzjoni pprovduta fir-rapportar u n-notifiki waqt is-servizz. Din id-data għandha tiġi skambjata permezz ta’ fajl ta’ skambju ta’ data miftiehem. L-awtoritajiet tal-approvazzjoni tat-tip, l-awtoritajiet tas-sorveljanza tas-suq, u l-Kummissjoni għandhom jieħdu l-passi kollha meħtieġa biex jiżguraw tali data. |
|
2.5. |
Kwalunkwe pproċessar minn qabel tad-data għandu jiġi nnotifikat lill-awtorità tal-approvazzjoni tat-tip awtorizzanti fir-Rapport dwar id-Data waqt is-servizz.
Appendiċi 1 Lista ta’ okkorrenzi għar-rapportar fis-servizz L-okkorrenzi jkunu ġew suddiviżi f’erba’ kategoriji, abbażi tar-rilevanza tagħhom għad-DDT, għall-interazzjoni mal-utenti tal-vetturi awtomatizzati kompletament, u għall-kundizzjonijiet tekniċi tal-ADS. Għal kull okkorrenza, ir-rilevanza tagħha għar-rapportar fuq perjodu ta’ żmien qasir u/jew perjodiku ġiet indikata fit-tabella ta’ hawn taħt. Ir-rapportar perjodiku tal-okkorrenzi huwa mistenni li jiġi sottomess fil-forma ta’ data aggregata (għal kull siegħa ta’ tħaddim jew km misjuqa) għat-tip ta’ vettura tal-ADS u relatat mat-tħaddim tal-ADS (jiġifieri meta tiġi attivata l-ADS).
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
(1) ECE/TRANS/WP.29/2022/59/Rev.1.
(2) Ara paġna 1 ta’ dan il-Ġurnal Uffiċjali.