(1)

Fl-10 ta’ Ġunju 2021, il-Portugall innotifika l-pjanijiet tiegħu li jagħti għajnuna mill-Istat fl-ammont ta’ EUR 3,2 biljun, bħala għajnuna għar-ristrutturar, skont il-Linji Gwida dwar l-għajnuna mill-Istat għas-salvataġġ u r-ristrutturar ta’ impriżi mhux finanzjarji f’diffikultà (“Linji Gwida R&R”) (3) lill-unità ekonomika, attwalment taħt il-kontroll uniku tal-Istat Portugiż, li tinkludi lil Transportes Aéreos Portugueses SGPS S.A. (“TAP SGPS”) u l-kumpanija oħt attwali tagħha Transportes Aéreos Portugueses, S.A. (“TAP Air Portugal”), inklużi s-sussidjarji kkontrollati kollha tagħhom (il-premessi (8) sa (14)). In-notifika kienet preċeduta minn self ta’ salvataġġ lil TAP SGPS fl-ammont ta’ EUR 1,2 biljun, li għalih il-Kummissjoni ma qajmet l-ebda oġġezzjoni f’deċiżjoni tal-10 ta’ Ġunju 2020 (id-“deċiżjoni inizjali dwar l-għajnuna għas-salvataġġ”) (4). Il-Portugall implimenta u żborża l-għajnuna għas-salvataġġ lil TAP SGPS f’Lulju 2020 u ssottometta pjan ta’ ristrutturar għal TAP SGPS fl-10 ta’ Diċembru 2020. Verżjoni aġġornata tal-pjan ta’ ristrutturar u dokumenti oħra ta’ sostenn akkumpanjaw in-notifika.

(2)

Fid-19 ta’ Mejju 2021, il-Qorti Ġenerali annullat id-deċiżjoni inizjali dwar l-għajnuna għas-salvataġġ iżda ssospendiet l-effetti tal-annullament sakemm tiġi adottata deċiżjoni ġdida mill-Kummissjoni (5). Fis-16 ta’ Lulju 2021, il-Kummissjoni adottat deċiżjoni ġdida li ma qajmet l-ebda oġġezzjoni għall-għajnuna għas-salvataġġ (6) li attirat rikors ieħor għall-annullament tagħha (7).

(3)

Permezz ta’ ittra datata s-16 ta’ Lulju 2021, il-Kummissjoni infurmat lill-Portugall li kienet iddeċidiet li tibda l-proċedura stabbilita fl-Artikolu 108(2) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (“TFUE”) fir-rigward tal-għajnuna għar-ristrutturar (id-“deċiżjoni tal-ftuħ”). Il-Portugall ipprovda kummenti dwar din id-deċiżjoni permezz ta’ ittri datati d-19 ta’ Awwissu u s-27 ta’ Awwissu 2021.

(4)

Id-deċiżjoni tal-Kummissjoni li tagħti bidu għall-proċedura ġiet ippubblikata f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-Unjoni Ewropea (8). Il-Kummissjoni stiednet lill-partijiet interessati biex jissottomettu l-kummenti tagħhom fi żmien xahar mill-pubblikazzjoni.

(5)

Il-Kummissjoni rċeviet 39 kumment mill-partijiet interessati fil-limitu ta’ żmien li skada fis-6 ta’ Settembru 2021. Hija bagħtithom lill-Portugall, li ngħata l-opportunità li jirrispondi. Permezz ta’ ittra datata l-5 ta’ Ottubru 2021, il-Portugall issottometta kummenti dwar l-osservazzjonijiet mill-partijiet interessati.

(6)

Il-Kummissjoni talbet informazzjoni addizzjonali dwar il-pjan ta’ ristrutturar u l-għajnuna u l-finanzjament ta’ sostenn għar-ristrutturar permezz ta’ ittra tad-29 ta’ Ottubru 2021, li l-Portugall wieġeb għaliha fis-16 ta’ Novembru 2021. Il-Kummissjoni u l-awtoritajiet Portugiżi organizzaw vidjokonferenzi relatati mal-miżuri ta’ kompetizzjoni previsti fin-notifika u l-Kummissjoni talbet ukoll informazzjoni addizzjonali dwar l-istruttura kompetittiva tas-suq għas-servizzi tat-trasport bl-ajru tal-passiġġieri lejn u mill-ajruport ta’ Liżbona fil-25 ta’ Ottubru 2021, inkluża informazzjoni aġġornata dwar is-slots tal-kumpaniji tat-trasport tal-ajru li joperaw fl-ajruport. Il-Portugall wieġeb fit-2 u fit-8 ta’ Novembru 2021 u ssottometta aktar informazzjoni fis-16, fil-25, fis-27, fit-30 ta’ Novembru 2021 u, eventwalment, fit-3 ta’ Diċembru 2021.

(7)

Il-Portugall qabel b’mod eċċezzjonali li jirrinunzja għad-drittijiet li joħorġu mill-Artikolu 342 tat-TFUE flimkien mal-Artikolu 3 tar-Regolament tal-KE 1/1958 (9) u li din id-deċiżjoni tiġi adottata u nnotifikata skont l-Artikolu 297 tat-TFUE bl-Ingliż.

(8)

Il-benefiċjarju tal-għajnuna għar-ristrutturar huwa l-unità ekonomika, attwalment taħt il-kontroll uniku tal-Istat Portugiż (il-premessi (11) u (12)), li tinkludi lil TAP SGPS u l-kumpanija oħt attwali tagħha TAP Air Portugal, inklużi s-sussidjarji kkontrollati kollha tagħhom. TAP SGPS hija kumpanija azzjonarja inkorporata fl-2003, filwaqt li TAP Air Portugal inħolqot fl-1945 bħala l-linja tal-ajru ewlenija Portugiża. Sal-2017, TAP SGPS kienet ikkontrollata b’mod konġunt minn Parpública - Participações Públicas, SGPS, S.A. (“Parpública”), impriża pubblika li tiġġestixxi l-holdings tal-Istat Portugiż, u minn żewġ kumpaniji, HPGB SGPS, S.A (10) (“HPGB”) u DGN Corporation (“DGN”), l-aħħar tnejn joperaw permezz ta’ konsorzju Atlantic Gateways SGPS, Lda. (“AGW”) (11). Meta l-Kummissjoni adottat id-deċiżjoni inizjali dwar l-għajnuna għas-salvataġġ, Parpública kellha 50 % u AGW 45 % tal-ishma ta’ TAP SGPS, filwaqt li l-5 % l-oħra tal-ishma kienu miżmuma mill-impjegati ta’ TAP SGPS. Dik is-sitwazzjoni tas-sjieda nbidlet fil-kuntest tal-implimentazzjoni tal-proċess ta’ salvataġġ u ristrutturar li għaddej ta’ TAP SGPS.

(9)

Meta beda l-proċess ta’ salvataġġ u ristrutturar ta’ TAP SGPS, TAP Air Portugal kienet kompletament proprjetà ta’ TAP SGPS u kienet l-akbar sussidjarja tagħha, responsabbli għal madwar 98 % tal-fatturat ta’ TAP SGPS. L-awtoritajiet Portugiżi jispjegaw li sa Ġunju 2020, ma ġie kkontemplat l-ebda tibdil fl-istruttura tal-azzjonisti ta’ TAP SGPS, peress li l-azzjonisti kollha tal-benefiċjarju qablu dwar il-ħtieġa ta’ għajnuna għas-salvataġġ biex tinżamm l-attività ta’ TAP Air Portugal u l-vijabbiltà ta’ TAP SGPS fuq medda twila ta’ żmien.

(10)

L-awtoritajiet Portugiżi qiesu biss il-kwistjoni tal-kontroll ta’ TAP SGPS fil-bidu ta’ Lulju 2020, fil-kuntest ta’ staġnar fin-negozjati ma’ AGW dwar l-implimentazzjoni tal-ftehim dwar self ta’ salvataġġ. […]. Quddiem kollass finanzjarju qrib ta’ TAP SGPS, li kien qed iħeġġeġ l-implimentazzjoni tal-għajnuna għas-salvataġġ, l-awtoritajiet Portugiżi ddeċidew li jikkonkludu ftehim privat mal-azzjonisti ta’ AGW sabiex jixtru l-ishma ta’ DGN, […]. […], il-Ministeru Portugiż tat-Teżor (Direcção-Geral do Tesouro e Finanças (“DGTF”)) akkwista direttament l-ishma ta’ TAP SGPS li jirrappreżentaw 22,5 % tal-kapital azzjonarju ta’ TAP SGPS li qabel kien miżmum minn AGW. B’konsegwenza ta’ dan, l-Istat Portugiż illum jassumi, direttament u indirettament, pożizzjoni ta’ maġġoranza li tikkorrispondi għal 72,5 % tal-kapital azzjonarju u d-drittijiet ekonomiċi rispettivi ta’ TAP SGPS (50 % permezz ta’ Parpública u 22,5 % permezz tad-DGTF). Preċedentement HPGB kellha sehem fil-konsorzju AGW, mhux direttament f’TAP SGPS, iżda wara li akkwistat is-sehem ta’ AGW, HPGB bħalissa għandha direttament sehem ta’ 22,5 % f’TAP SGPS.

(11)

L-awtoritajiet Portugiżi jikkonfermaw li skont il-ftehim dwar il-parteċipazzjoni azzjonarja konkluż mir-Repubblika Portugiża permezz tad-DGTF, […]. […] (12), […] (13). Il-kontroll fuq 72,5 % tal-kapital azzjonarju, […], jagħti kontroll uniku lill-Istat Portugiż fuq TAP SGPS.

(12)

Bl-istess mod, mill-għoti tal-għajnuna għas-salvataġġ, il-parteċipazzjoni azzjonarja ta’ TAP SGPS f’TAP Air Portugal inbidlet meta l-Istat Portugiż permezz tad-DGTF issottoskriva għaż-żieda kapitali ta’ TAP Air Portugal ta’ EUR 462 miljun (14). Mill-24 ta’ Mejju 2021, l-Istat, permezz tad-DGTF, għandu direttament madwar 92 % tal-kapital azzjonarju ta’ TAP Air Portugal. TAP SGPS bħalissa għandha t-8 % li jifdal. TAP Air Portugal hija l-unika azzjonista ta’ TAP Logistics Solutions, S.A., kumpanija inkorporata fit-30 ta’ Diċembru 2019 biex topera attivitajiet ta’ merkanzija u posta.

(13)

TAP SGPS tippossjedi ishma fil-kumpaniji li ġejjin li huma attivi fil-forniment ta’ servizzi relatati mat-trasport bl-ajru fil-Portugall u f’pajjiżi oħra:

(14)

Il-bidliet deskritti hawn fuq fil-kontroll matul il-proċess ta’ salvataġġ u ristrutturar huma minkejja li għall-finijiet ta’ din id-Deċiżjoni, kwalunkwe referenza għall-impriża benefiċjarja li hija ffavorita mill-għajnuna għar-ristrutturar tinkludi lil TAP SGPS u s-sussidjarji kollha tagħha meta l-proċess ta’ salvataġġ u ristrutturar tagħha beda f’Ġunju 2020, inkluża TAP Air Portugal, sakemm ma jkunx iddikjarat mod ieħor. Kwalunkwe referenza għal TAP Air Portugal tinkludi s-sussidjarji kollha tat-trasport bl-ajru ta’ TAP SGPS, inkluża Portugalia, sakemm ma jkunx iddikjarat mod ieħor.

(15)

Fi ħdan l-unità ekonomika benefiċjarja, TAP Air Portugal hija attiva fit-trasport bl-ajru tal-passiġġieri u tal-merkanzija. Fl-2019, qabel ir-ristrutturar tagħha, TAP Air Portugal kienet topera flotta ta’ 108 inġenji tal-ajru, inklużi inġenji tal-ajru operati bi ftehimiet ta’ lokazzjoni bl-ekwipaġġ, u kienet isservi 92 destinazzjoni fi 38 pajjiż, ġarret aktar minn 17-il miljun passiġġier u operat aktar minn 130 000 titjira. Dawk it-titjiriet kienu b’mod partikolari fuq rotot regolari minn ajruporti bħal Liżbona, Porto, Faro u erba’ gżejjer fl-Azores u Madeira kif ukoll lejn destinazzjonijiet internazzjonali, li kienu jinkludu […] ajruporti fl-Ewropa (barra mill-Portugall), […] destinazzjonijiet fil-Brażil (15), […] fl-Afrika (16) u […] fl-Amerka ta’ Fuq fl-2019 (17). TAP Air Portugal strutturat prinċipalment l-operazzjonijiet tagħha madwar l-ajruport ta’ Liżbona li jservi bħala ċ-ċentru ewlieni tagħha.

(16)

Il-Portugall isostni li TAP Air Portugal hija fornitur ewlieni ta’ konnettività għall-passiġġieri u għall-merkanzija lejn, minn u fi ħdan il-Portugall. Fl-2019, TAP Air Portugal kienet l-unika linja tal-ajru li kienet topera […] minn […] tar-rotot tagħha fl-istaġun tas-sajf u […] minn […] tar-rotot fl-istaġun tax-xitwa. B’mod partikolari, TAP Air Portugal għandha rwol kruċjali għall-konnettività tal-Portugall u tal-pajjiżi mad-dijaspora li titkellem bil-Portugiż. TAP Air Portugal hija kkunsidrata wkoll bħala pilastru tal-ekonomija Portugiża, b’mod partikolari minħabba l-kontribut tagħha għall-iżvilupp tal-industrija tat-turiżmu fil-Portugall.

(17)

Linji tal-ajru oħra, b’mod partikolari linji tal-ajru Ewropej, jipprovdu servizzi tat-trasport bl-ajru tal-passiġġieri jew tal-merkanzija lill-Portugall, bħal Ryanair bħala t-tieni l-akbar linja tal-ajru li topera fil-Portugall, Wizzair u easyJet, il-linji tal-ajru tal-Grupp Lufthansa (inklużi Brussels Airlines u Austrian Airlines), Air France-KLM, Finnair, u l-linji tal-ajru ta’ IAG (b’mod partikolari, Vueling u Iberia).

(18)

Is-sitwazzjoni attwali ta’ diffikultà tal-benefiċjarju kienet ikkawżata minn kwistjonijiet kemm ta’ solvenza kif ukoll ta’ likwidità, li kienu aggravati ħafna minn kriżi akuta ta’ likwidità kkawżata mill-pandemija tal-COVID-19.

(19)

L-ewwel nett, bejn l-2006 u l-2015, TAP SGPS akkumulat EUR […] miljun […]. Meta wieħed iqis il-piż tan-negozju tal-linji tal-ajru fuq id-dħul ta’ TAP SGPS, […].

(20)

TAP SGPS ġarrbet ukoll kostijiet straordinarji ta’ tfixkil operazzjonali f’dawn l-aħħar snin li xekklu t-tkabbir tal-profittabbiltà u tal-kompetittività. […] EUR […] miljun […] (18) […], […] EUR […] miljun […], xprunati minn livell għoli ta’ dewmien u kanċellazzjonijiet ta’ titjiriet, kif ukoll skopertura għolja ħafna għall-kambju tal-muniti barranin minħabba n-negozju fil-Brażil u fl-Angola.

(21)

It-tieni, meta jitqies li TAP Air Portugal daħħlet madwar […] % tad-dħul ta’ TAP SGPS, il-prestazzjoni tat-trasportatur tal-ajru kellha impatt kbir fuq is-sitwazzjoni finanzjarja ġenerali tal-kumpanija omm holding tagħha. Wara l-privatizzazzjoni ta’ TAP SGPS fl-2015 (19), TAP Air Portugal nediet proċess ta’ trasformazzjoni u kienet fuq trajettorja ta’ tkabbir f’termini operazzjonali li tippreżenta tkabbir fid-dħul ta’ […] % sal-2019. Il-proċess ta’ trasformazzjoni kien immirat lejn […].

(22)

L-azzjonijiet relatati mal-proċess ta’ trasformazzjoni seħħew prinċipalment fl-2018 u fl-2019, jiġifieri bil-forniment ta’ […] inġenji tal-ajru A339 effiċjenti fl-użu tal-fjuwil segwit mit-trasformazzjoni tal-prodott, il-bejgħ u l-għodod, it-titjib tal-akkwist u tas-sistemi. Min-naħa operattiva, TAP Air Portugal żiedet l-operazzjonijiet tagħha fi swieq ta’ valur għoli, bħall-Brażil u l-Amerka ta’ Fuq. Il-proċess ta’ trasformazzjoni, b’mod partikolari l-introduzzjoni gradwali u l-eliminazzjoni gradwali tal-flotta l-ġdida eżegwiti sal-2019, ikkontribwixxa għat-tnaqqis tal-livelli ġenerali tal-Cost of Available Seat Kilometre (CASK) (20). Madankollu, dan kien jinvolvi wkoll kostijiet għoljin ta’ darba relatati […]. Barra minn hekk, TAP Air Portugal kompliet tkun anqas kompetittiva mill-pari tagħha f’termini ta’ kostijiet lavorattivi u effiċjenza.

(23)

Fit-2 ta’ Diċembru 2019, TAP Air Portugal għalqet offerta ta’ EUR 375 miljun ta’ bonds privileġġjati mhux garantiti b’maturità ta’ ħames snin li jagħtu kupuni annwali regolari ta’ 5,625 % u mgħax effettiv ta’ 5,75 % (21). Il-ħruġ kellu l-għan li jissodisfa n-nefqa korporattiva ġenerali u li jħallas lura parzjalment id-dejn u jestendi l-maturità medja tiegħu. Il-ħruġ attira klassifikazzjonijiet preliminari ta’ BB- (Standard & Poor’s) u B2 (Moody’s), jiġifieri, taħt il-klassifikazzjoni ta’ “grad ta’ investiment”. Diversi xhur qabel, fl-24 ta’ Ġunju 2019, TAP Air Portugal kienet ħarġet EUR 200 miljun ta’ bonds b’maturità ta’ erba’ snin li jagħtu kupuni annwali regolari ta’ 4,375 % (22). Filwaqt li l-ammonti u l-kundizzjonijiet taż-żewġ ħarġiet f’Ġunju u f’Diċembru 2019 huma differenti, l-imgħax muri f’dawk il-ħarġiet jindika li l-benefiċjarju seta’ jaċċessa l-finanzjament fis-suq qabel it-tifqigħa tal-COVID-19 b’kundizzjonijiet raġonevoli.

(24)

Il-proċess ta’ trasformazzjoni ġie interrott b’riżultat tal-pandemija globali tal-COVID-19 u l-kriżi ekonomika li segwiet, fi żmien meta TAP Air Portugal kien għadha ma rnexxilhiex tnaqqas b’mod konsiderevoli l-kostijiet tagħha, b’mod partikolari l-kostijiet lavorattivi, meta mqabbla mal-kompetituri, speċjalment il-linji tal-ajru bi prezzijiet baxxi.

(25)

B’konsegwenza ta’ dan, fid-dawl tar-restrizzjonijiet bla preċedent tal-gvern fuq l-ivvjaġġar u l-ordnijiet ta’ kwarantina minħabba t-tifqigħa tal-COVID-19, fl-20 ta’ Marzu 2020, l-aġenzija tal-klassifikazzjoni Standard & Poor’s naqqset il-klassifikazzjoni ta’ TAP Air Portugal għal klassifikazzjoni fit-tul B- u prospettiva fuq il-klassifikazzjoni tal-likwidità għal żmien qasir ta’ CCC+. Fl-istess tħabbira, Standard & Poor’s assenjat prospetti ta’ rkupru ta’ 45 % għall-ħruġ ta’ bonds ta’ EUR 375 miljun. Fid-19 ta’ Marzu 2020, l-aġenzija tal-klassifikazzjoni Moody’s naqqset ukoll il-klassifikazzjonijiet tal-probabbiltà ta’ inadempjenza u korporattivi ta’ TAP Air Portugal għal Caa1-PD u Caa1, rispettivament. Fit-28 ta’ Mejju 2020, ir-rendiment annwali sal-maturità (Diċembru 2024) tal-EUR 375 miljun ta’ noti privileġġjati maħruġa f’Diċembru 2019 kien ta’ 9,45 % fis-suq sekondarju. Fi kliem ieħor, f’dak l-istadju, ix-xerrejja ta’ dawk il-bonds maħruġa minn TAP Air Portugal kienu jeħtieġu skont fuq il-valur nominali tat-titolu, sabiex jiksbu redditu ta’ 9,45 %, biex jaċċettaw li jżommuhom sal-maturità. L-informazzjoni pprovduta mill-awtoritajiet Portugiżi tikkorrobora […] tas-sitwazzjoni finanzjarja ta’ TAP Air Portugal u tal-benefiċjarju […] (23), […].

(26)

Id-diffikultajiet ta’ TAP SGPS u ta’ TAP Air Portugal akkumulaw u wasslu għal deterjorament qawwi tal-pożizzjoni ta’ ekwità. Fi tmiem l-2019, TAP SGPS irreġistrat ekwità negattiva ta’ EUR […] miljun, li żdiedet għal EUR […] biljun fl-2020. TAP Air Portugal kellha wkoll pożizzjoni ta’ ekwità negattiva fl-2020 (EUR […] biljun).

(27)

L-għajnuna għar-ristrutturar tappoġġa l-implimentazzjoni tal-pjan ta’ ristrutturar li jkopri l-perjodu mill-2020 sa tmiem l-2025 (il-“perjodu ta’ ristrutturar”). Il-pjan ikopri l-unità ekonomika, attwalment taħt il-kontroll uniku tal-Istat Portugiż (il-premessi (11) u (12)), li tinkludi lil TAP SGPS u l-kumpanija oħt attwali tagħha TAP Air Portugal, inklużi s-sussidjarji kkontrollati kollha tagħhom.

(28)

Il-pjan ta’ ristrutturar għandu l-għan li jindirizza l-kawżi ewlenin tad-diffikultajiet ta’ TAP SGPS u jdawwar il-kumpanija sal-2025. Minħabba l-piż ta’ TAP Air Portugal fil-karta bilanċjali ta’ TAP SGPS meta daħlet f’diffikultajiet għall-attivitajiet koperti mill-pjan ta’ ristrutturar, il-biċċa l-kbira tal-miżuri ta’ ristrutturar operazzjonali li jnaqqsu l-kostijiet u jsaħħu d-dħul u l-projezzjonijiet ipprovduti fil-pjan ta’ ristrutturar jirreferu għal TAP Air Portugal. Il-pjan ta’ ristrutturar jinkludi miżuri li bdew jiġu implimentati minn Ġunju 2020 jew li se jiġu implimentati u li huma relatati ma’ erba’ pilastri: (i) fokus fuq l-istrateġija ewlenija (ii) aġġustament tal-kapaċità; (iii) it-titjib tal-kostijiet operatorji u (iv) it-tisħiħ tad-dħul. Is-Subtaqsimiet 2.4.1.1 sa 2.4.1.4, jiddeskrivu kull pilastru tal-pjan ta’ ristrutturar ta’ TAP kif aġġornat l-aħħar.

(29)

Il-loġika tal-pjan ta’ ristrutturar hija li jiffoka fuq l-attività ewlenija, jiġifieri n-negozju tal-avjazzjoni mwettaq permezz ta’ TAP Air Portugal u Portugalia, filwaqt li jiġu abbandunati gradwalment in-negozji mhux ewlenin u jiġu ċeduti. Fi ħdan dik il-loġika, il-pjan ta’ ristrutturar jipprevedi li TAP SGPS se tabbanduna progressivament l-attivitajiet l-oħra kollha ta’ servizzi li jiġġeneraw id-dħul li kienet qed tipprovdi fis-suq billi tbigħ, iċċedi jew twaqqaf tliet linji ta’ negozju, kif ġej. L-ewwel, TAP SGPS qed tippjana li ċċedi s-sehem tagħha fis-sussidjarja Brażiljana tal-manutenzjoni tal-inġenji tal-ajru, M&E Brasil, […]. It-tieni ċessjoni tikkonċerna […] fil-fornitur tas-servizzi tal-groundhandling Groundforce, […]. It-tielet, TAP SGPS qed tippjana li ċċedi s-sehem tagħha fil-fornitur tas-servizzi tal-catering, Cateringpor, […].

(30)

Il-miżuri mmirati lejn l-aġġustament tal-kapaċità ta’ TAP Air Portugal jikkonsistu prinċipalment fl-aġġustament tad-daqs ta’ TAP Air Portugal u l-ottimizzazzjoni tan-network ta’ TAP Air Portugal. Il-pjan tal-flotta jipprevedi […]. B’mod ġenerali, fl-2025, il-pjan tal-flotta ta’ TAP Air Portugal se jwassal għal kompożizzjoni tal-flotta aktar omoġenja u għal tnaqqis fil-kostijiet operatorji, minħabba l-ħtiġijiet aktar baxxi tal-konsum tal-fjuwil u tal-manutenzjoni tal-inġenji tal-ajru l-ġodda.

(31)

Fir-rigward tal-ottimizzazzjoni tan-network, il-pjan ta’ ristrutturar iżid ir-rwol ta’ Liżbona bħala ċentru ta’ konnettività, li huwa kruċjali minħabba d-daqs żgħir tas-suq domestiku ta’ TAP Air Portugal. L-operazzjoni ta’ ċentru ta’ konnettività se tkun ta’ benefiċċju għall-istrateġija […]. […]. Fl-aħħar nett, il-miżuri ta’ ottimizzazzjoni tan-network jinkludu tqabbil aktar kosteffiċjenti tal-inġenji tal-ajru mar-rotot, it-tnaqqis tar-rotot li jagħmlu t-telf u tar-rotot b’valur baxx ta’ konnettività. Pereżempju, fl-2020 TAP Air Portugal operat […] anqas destinazzjonijiet milli fl-2019 (minn […] għal […]) u ssospendiet b’mod indefinit il-ftuħ ta’ […] rotot addizzjonali.

(32)

Fir-rigward tal-preżenza ta’ TAP Air Portugal fl-ajruport ta’ Liżbona, it-tnaqqis fil-flotta ta’ TAP Air Portugal inaqqas il-kapaċità tagħha li tipprovdi servizzi ta’ trasport bl-ajru tal-passiġġieri mingħajr, madankollu, ma jqajjem dubji dwar il-pożizzjoni fis-suq sinifikanti li għandha bħalissa u li huwa mistenni li jkollha fi tmiem il-perjodu ta’ ristrutturar fiċ-ċentru tagħha ta’ Liżbona. (24) Hemm żewġ raġunijiet ewlenin għall-preservazzjoni tal-pożizzjoni sinifikanti fis-suq ta’ TAP Air Portugal fl-ajruport ta’ Liżbona sal-2025:

(33)

TAP Air Portugal tipprevedi li tnaqqas il-kostijiet operatorji matul il-pjan ta’ ristrutturar permezz ta’ tliet lievi.

(34)

L-ewwel waħda hija n-negozjar mill-ġdid tal-kuntratti tal-fornituri u mal-lokaturi tal-inġenji tal-ajru. Mal-fornituri tagħha, TAP Air Portugal qablet […] perjodu […], kif stabbilit fil-kuntratt inizjali, sa […], li jwassal għal differiment ta’ EUR […] biljun ta’ nefqa kapitali sa wara t-tmiem tal-pjan ta’ ristrutturar. Barra minn hekk, TAP Air Portugal kisbet iffrankar fi flus ta’ EUR […] miljun permezz ta’ negozjati mill-ġdid mal-lokaturi u EUR […] miljun ta’ rikavat fi flus mill-bejgħ u l-lokazzjoni ta’ inġenji tal-ajru.

(35)

It-tieni lieva għat-tnaqqis fil-kostijiet operatorji hija sett ta’ miżuri biex jitnaqqsu l-kostijiet ta’ partijiet terzi. L-ewwel, TAP Air Portugal tistenna EUR […] miljun ta’ ffrankar fil-kostijiet tal-fjuwil matul il-perjodu tal-pjan ta’ direzzjoni tan-negozju (li minnhom EUR […] miljun fi […]) permezz tat-tħaddim ta’ inġenji tal-ajru aktar ġodda u aktar effiċjenti fl-użu tal-enerġija, tqabbil aħjar tal-inġenji tal-ajru mar-rotot u l-implimentazzjoni ta’ software għall-ottimizzazzjoni tal-fjuwil. It-tieni, TAP qed tippjana li tikseb EUR […] miljun ta’ ffrankar fil-kostijiet fis-sena sa […]. […]. It-tielet, il-pjan ta’ ristrutturar jipprevedi EUR […] miljun ta’ ffrankar annwali fil-kostijiet permezz ta’ negozjati mill-ġdid tal-kuntratti mal-fornituri ta’ ċerti servizzi, […].

(36)

It-tielet lieva li tixpruna t-tnaqqis ippjanat fil-kostijiet operatorji ta’ TAP Air Portugal hija t-tnaqqis fil-kostijiet lavorattivi, li TAP Air Portugal tistenna li jrendi EUR […] miljun ta’ ffrankar fis-sena, akkumulat għal madwar EUR […] biljun matul id-durata tal-pjan ta’ ristrutturar. Biex tikseb dak l-iffrankar fil-kostijiet, TAP Air Portugal ħadet il-miżuri li ġejjin:

(37)

TAP Air Portugal tistenna li d-dħul tagħha se jiżdied fil-medda ta’ EUR […] miljun fis-sena fi stat stabbli, jiġifieri mat-tlestija tal-pjan ta’ ristrutturar, iżda tqis biss EUR […] miljun (fis-sena, fi stat stabbli) fil-pjan ta’ ristrutturar. Iż-żidiet fid-dħul se jiġu prinċipalment […].

(38)

Skont il-pjan ta’ ristrutturar, l-implimentazzjoni tal-miżuri ta’ ristrutturar se twassal għal kostijiet netti tar-ristrutturar li ma humiex koperti mit-tnaqqis mistenni fil-kostijiet operatorji relatati mal-persunal jew dħul ieħor, stmat għal EUR […] biljun sal-2025. B’mod partikolari, il-biċċa l-kbira tal-kostijiet tar-ristrutturar ta’ EUR […] biljun huma attribwiti għan-nuqqas ta’ kopertura tal-kostijiet għall-perjodu, li jeħtieġ li jiġu koperti għall-operazzjonijiet ta’ TAP SGPS biex ma jkunx hemm ir-riskju ta’ inadempjenza jew l-inkapaċità li żżomm il-liċenzja operattiva tagħha. Il-kostijiet tar-ristrutturar li jifdal huma attribwiti għal rimborżi tad-dejn sal-ammont ta’ EUR […] miljun, l-akkwist ta’ inġenji tal-ajru ġodda sal-ammont ta’ EUR […] miljun, u EUR […] miljun ta’ indennizzi tax-xogħol lill-persunal. Il-kostijiet tar-ristrutturar huma netti mill-għajnuna nnotifikata qabel din id-deċiżjoni bħala kumpens għad-danni lil TAP Air Portugal imġarrba minn okkorrenza eċċezzjonali li rriżultat mir-restrizzjonijiet pubbliċi fuq it-trasport bl-ajru skont l-Artikolu 107(2)(b) tat-TFUE, kif stabbilit fid-Deċiżjonijiet rilevanti tal-Kummissjoni (28).

(39)

Skont il-Portugall, minħabba s-sitwazzjoni finanzjarja li marret għall-agħar u l-impatt sever tat-tifqigħa tal-COVID-19 fis-settur u fl-ekonomija, TAP SGPS bħalissa ma tistax […] mingħajr appoġġ mill-Istat. Madankollu, TAP Air Portugal kisbet EUR […] miljun […], garantiti bir-rata ta’ […] % mir-Repubblika Portugiża, filwaqt li […] % li jifdal għandhom jiġu kollateralizzati minn TAP Air Portugal, […]. Il-Portugall iqis li l-implimentazzjoni ta’ miżuri sostanzjali għat-tisħiħ tal-ekwità jenħtieġ li tippermetti lil TAP SGPS li jkollha aċċess għas-swieq kapitali minn […], sabiex jinġabru fondi addizzjonali minn investituri privati.

(40)

Ladarba l-finanzjament garantit mill-Istat ta’ EUR […] miljun u ż-żieda fil-kapital ikunu fis-seħħ, minn […] TAP Air Portugal tikseb finanzjament mingħajr garanzija pubblika ta’ mill-anqas EUR […] miljun […]. L-aċċess għall-finanzjament mis-suq privat ineħħi l-ħtieġa għal buffer ta’ likwidità addizzjonali fil-forma ta’ finanzjament tas-self taħt garanzija mill-Istat sa EUR […] miljun li kienet inkluża fin-notifika inizjali tal-għajnuna għar-ristrutturar bħala buffer ta’ kontinġenza.

(41)

Il-finanzjament totali mill-Istat kif rivedut fis-16 ta’ Novembru 2021, jinkludi miżuri ta’ ekwità jew kważi ekwità, li għandhom jiġu implimentati kif ġej:

(42)

Il-Portugall informa li kien se jiffinanzja l-miżuri direttament mill-baġit tal-Istat (30), li jirrikjedi li jiġu konklużi l-atti ta’ implimentazzjoni meħtieġa, inkluża l-approvazzjoni korporattiva ta’ modifiki għall-ftehimiet dwar il-kapital azzjonarju u s-self u l-garanziji.

(43)

Il-kontribuzzjoni proprja ta’ TAP SGPS u tad-diversi kontributuri tagħha għall-kostijiet tar-ristrutturar se tikkonsisti f’madwar EUR […] biljun, mifruxa matul il-perjodu mill-2020 sal-2025, u l-integrazzjoni tal-miżuri li ġejjin:

(44)

Fis-sottomissjonijiet tiegħu tal-10 ta’ Ġunju u tas-16 ta’ Novembru 2021, il-Portugall jinnota li dawn il-miżuri kollha ta’ kontribuzzjoni proprja huma implimentati jew waslu biex jiġu implimentati. Dawn huma bbażati fuq impenji vinkolanti diġà maqbula mal-partijiet rispettivi, li ġew implimentati bi struzzjonijiet interni li għandhom jiġu eżegwiti. Fir-rigward tal-miżuri ta’ ristrutturar tax-xogħol, l-iffrankar fil-kostijiet huwa bbażat fuq ftehimiet ta’ emerġenza konklużi bejn TAP Air Portugal, Portugalia u l-unions tal-impjegati, wara s-sospensjoni tal-ftehimiet ta’ negozjar kollettiv li kienu fis-seħħ qabel.

(45)

Fir-rigward tal-kondiviżjoni tal-piżijiet, il-Portugall isostni li TAP SGPS għandha kapital azzjonarju totali ta’ EUR […] miljun, […]. Sabiex tiġi żgurata l-kondiviżjoni dovuta tal-piżijiet mill-azzjonisti tal-benefiċjarju, l-ammont totali ta’ kapital azzjonarju se jitnaqqas għal […] fil-kontijiet ta’ TAP SGPS. Qabel dak it-tnaqqis, […] għall-finijiet tal-assorbiment tat-telf. Jenħtieġ li jiġi nnotat li […]. Wara t-tnaqqis tal-kapital u l-assorbiment tat-telf imsemmija hawn fuq, l-Istat Portugiż, permezz tad-DGTF, se jissottoskrivi żieda kapitali ta’ madwar EUR […] miljun f’TAP SGPS, u jsir l-uniku azzjonist ta’ TAP SGPS. Barra minn hekk, TAP Air Portugal se tkun benefiċjarja ta’ għajnuna diretta permezz ta’ tnaqqis fil-kapital għall-finijiet ta’ assorbiment tat-telf segwit minn injezzjoni ta’ ekwità. L-ewwel miżura ta’ għajnuna tal-konverżjoni f’ekwità tas-self ta’ salvataġġ eżistenti ta’ EUR 1,2 biljun se tiġi eżegwita biss wara l-assorbiment tat-telf u t-tnaqqis tal-kapital.

(46)

Fin-notifika tal-10 ta’ Ġunju 2021, kif aġġornata fis-16 ta’ Novembru 2021, il-Portugall jirrikonoxxi li l-ammont tal-kontribuzzjoni proprja huwa anqas minn 50 % tal-kostijiet stmati tar-ristrutturar. F’dak ir-rigward il-Portugall jenfasizza li, fiċ-ċirkostanzi attwali, bil-prospettiva inċerta tal-industrija tat-trasport bl-ajru, affettwata b’mod qawwi mill-effetti diretti u indiretti tat-tifqigħa tal-COVID-19, il-benefiċjarju huwa […]. Il-Portugall jinforma li […]. Madankollu, is-swieq tal-finanzjament tad-dejn fil-biċċa l-kbira ngħalqu għal-linji tal-ajru wara l-bidu tal-pandemija tal-COVID-19, bl-istituzzjonijiet finanzjarji b’mod ġenerali jnaqqsu drastikament il-limiti ta’ kreditu tagħhom għas-settur tal-linji tal-ajru.

(47)

Il-Portugall jissottolinja l-portata tal-miżuri ta’ ffrankar tal-kostijiet imġarrba mill-partijiet ikkonċernati tal-benefiċjarju u jsostni li tali miżuri jammontaw għal sorsi reali u attwali ta’ kontribuzzjoni proprja għall-pjan ta’ ristrutturar, meta jitqies li huma effettivi u dejjiema. Bħala konklużjoni, skont il-Portugall, il-livell ta’ kontribuzzjoni proprja huwa sinifikanti, peress li jikkorrispondi għal-livell massimu li l-benefiċjarju jista’ jwettaq fiċ-ċirkostanzi partikolari relatati mal-pandemija tal-COVID-19.

(48)

Il-Portugall ipprovda projezzjonijiet finanzjarji fix-xenarju bażi tal-pjan ta’ ristrutturar, kif innotifikat fl-10 ta’ Ġunju 2021 u modifikat fis-16 ta’ Novembru 2021, li jirreferu għall-attivitajiet ewlenin tal-avjazzjoni ta’ TAP Air Portugal (li se tinkludi lil Portugalia), kif deskritt fit-Taqsima 2.4.1.1. Dawk il-projezzjonijiet jipprevedu […]. Fi tmiem il-pjan ta’ ristrutturar fl-2025, TAP Air Portugal tistenna li tikseb redditu fuq l-ekwità (ROE) ta’ […] % u redditu fuq il-kapital użat (ROCE) ta’ […] %.

(49)

Fir-rigward tal-projezzjonijiet tal-likwidità, TAP Air Portugal tistenna li […]. Il-projezzjonijiet finanzjarji jipprevedu wkoll il-proporzjonijiet tal-ekwità għall-assi u tad-dejn nett għall-ekwità […] u l-kisba ta’ livell ta’ […] % u […], rispettivament, fl-2025. Fl-aħħar nett, il-projezzjonijiet tal-proporzjon tad-dejn nett għall-EBITDA jonqsu gradwalment minn […] fl-2022 għal […] fl-2025.

Tabella 1

Projezzjonijiet finanzjarji tal-pjan ta’ ristrutturar kif notifikat fl-10 ta’ Ġunju 2021 (xenarju bażi)

(50)

Ir-ritorn ta’ TAP Air Portugal għall-vijabbiltà jiddependi fuq it-tnaqqis tal-kostijiet, peress li l-projezzjonijiet tad-dħul isegwu l-irkupru tat-traffiku tal-ajru. It-tnaqqis fil-kostijiet jirriżulta mill-miżuri ta’ ristrutturar deskritti fit-taqsimiet 2.4.1.1 - 2.4.1.3, li permezz tagħhom TAP Air Portugal tistenna li tnaqqas is-CASK minn EUR ċenteżmu […] fl-2019 għal EUR ċenteżmu […] fl-2025. Tali EUR ċenteżmu […] ta’ CASK joriġina prinċipalment mill-miżuri ta’ ristrutturar li affettwaw l-akbar elementi ta’ kost ta’ TAP Air Portugal fl-2019, jiġifieri l-fjuwil (EUR ċenteżmu […] fl-2019) u l-kost lavorattiv (EUR ċenteżmu […] fl-2019). Fir-rigward tal-fjuwil, TAP Air Portugal tistenna ffrankar ta’ EUR ċenteżmu […] għal kull ASK, jekk wieħed jassumi rata tal-kambju u prezz tal-fjuwil konformi mal-aspettattivi attwali tas-suq miksuba minn Bloomberg, mill-akkwiżizzjoni ta’ inġenji tal-ajru aktar effiċjenti fl-użu tal-fjuwil, tqabbil aħjar tal-inġenji tal-ajru mar-rotot u l-implimentazzjoni ta’ software għall-ottimizzazzjoni tal-fjuwil (it-taqsima 2.4.1.3 Fir-rigward tal-ħaddiema, TAP Air Portugal tistenna li l-miżuri ta’ tnaqqis tal-FTE u n-negozjar mill-ġdid tal-kuntratti mal-impjegati (it-taqsima 2.4.1.3 iwasslu għal iffrankar ta’ EUR ċenteżmu […] għal kull ASK.

(51)

Fir-rigward tal-projezzjonijiet tad-dħul, il-biċċa l-kbira tagħhom joriġinaw mit-traffiku tal-ajru tal-passiġġieri, bid-dħul mill-manutenzjoni, mill-merkanzija u mill-posta jirrappreżenta madwar […] % tad-dħul totali fl-2025. Biex tistma id-dħul mit-traffiku tal-ajru tal-passiġġieri, TAP Air Portugal tassumi xejra ta’ rkupru f’konformità mal-previżjonijiet bażi tal-IATA (Ottubru 2020) (33), iżda livelli aktar baxxi ta’ traffiku tal-ajru fis-sena. Pereżempju, filwaqt li l-IATA tistenna li t-traffiku tal-ajru jiżdied minn 49 % fl-2021 għal 109 % fl-2025, meta mqabbel mal-għadd ta’ passiġġieri li taru fl-2019, TAP tassumi […] % fl-2021 u […] % fl-2025. Barra minn hekk, TAP Air Portugal tassumi rendiment ta’ EUR ċenteżmu […] u fattur ta’ tagħbija ta’ […] % fl-2025, li huma rispettivament aktar baxxi (EUR ċenteżmu […]) u ogħla ([…] %) mill-valur tagħhom fl-2019. Fl-aħħar nett, TAP Air Portugal tipproġetta żieda fid-dħul li tirriżulta mill-miżuri relatati mal-merkanzija u l-attivitajiet anċillari deskritti fit-taqsima 2.4.1.4. B’mod ġenerali, meta jitqiesu s-sorsi kollha ta’ dħul, TAP Air Portugal tistenna li d-dħul għal kull CASK jonqos minn EUR ċenteżmu […] fl-2019 għal EUR ċenteżmu […] fl-2025.

(52)

Il-pjan ta’ ristrutturar kif innotifikat fl-10 ta’ Ġunju 2021, ippreveda xenarju avvers ibbażat fuq evoluzzjoni pessimista ta’ tliet parametri: il-kost tal-fjuwil, id-domanda u r-rendiment. B’varjazzjonijiet negattivi tal-parametri fix-xenarju avvers, il-fluss tal-flus operatorju ta’ TAP Air Portugal u l-EBIT […], is-suppożizzjoni pessimista tbiddel biss il-kobor tar-riżultati. Fl-aktar xenarju avvers biss, jekk wieħed jassumi evoluzzjoni negattiva tat-tliet parametri kollha kkonċernati, […].

(53)

Fl-aħħar nett, il-Portugall ipprovda aġġornament tal-projezzjonijiet finanzjarji tal-pjan ta’ ristrutturar notifikat fid-9 ta’ Novembru 2021. Dan l-aġġornament iqis l-aħħar żviluppi fis-suq tal-avjazzjoni vis-à-vis il-projezzjonijiet notifikati, b’mod partikolari t-titjib fil-prospetti ta’ rkupru tat-traffiku (34) u ż-żieda fil-prezzijiet tal-fjuwil tal-ġettijiet, u jassumi żieda ta’ […] % fil-kostijiet tat-traffiku biex tirrifletti d-dinamika reċenti tal-inflazzjoni. Dawk is-suppożizzjonijiet riveduti jwasslu għal żieda fid-dħul kif ukoll fil-kostijiet, meta mqabbla mal-projezzjonijiet notifikati. B’mod ġenerali, l-EBIT […], iżda jilħaq […], jiġifieri EUR […] miljun minflok EUR […] miljun fil-projezzjonijiet notifikati. Bl-istess mod, l-introjtu nett isir pożittiv […] ([…] EUR […] miljun), […] EUR […] miljun. Fi […], l-ROCE jkun […], filwaqt li l-ROE jkun […] % […] %.

(54)

Abbażi tal-informazzjoni pprovduta mill-Portugall fin-notifika tal-10 ta’ Ġunju 2021, fid-deċiżjoni tal-ftuħ, il-Kummissjoni kkwalifikat l-appoġġ mill-Istat innotifikat lil TAP SGPS bħala għajnuna legali mill-Istat skont l-Artikoli 107(1) u 108(3) tat-TFUE. Hija vvalutat il-kompatibbiltà ta’ dik l-għajnuna mas-suq intern skont il-Linji Gwida R&R u, wara li sabet li diversi kundizzjonijiet ta’ kompatibbiltà stabbiliti f’dawn il-linji gwida kienu jidhru, prima facie, li ma ġewx issodisfati, iddeċidiet li tiftaħ proċedura ta’ investigazzjoni formali.

(55)

Fid-deċiżjoni tal-ftuħ, il-Kummissjoni kkonkludiet b’mod preliminari li TAP SGPS, indikata bħala l-benefiċjarja tal-għajnuna, kienet eliġibbli għal għajnuna għar-ristrutturar, b’mod partikolari minħabba l-ekwità negattiva akkumulata li kibret minn EUR […] miljun fi tmiem l-2019 għal EUR […] biljun fl-2020. Il-Kummissjoni sabet ukoll li l-għajnuna għar-ristrutturar kienet meħtieġa għat-tlestija b’suċċess tal-pjan ta’ ristrutturar u li l-forma tagħha kienet xierqa biex tindirizza l-problemi ta’ likwidità u ta’ solvenza li nstabu.

(56)

Il-Kummissjoni sabet li, abbażi ta’ suppożizzjonijiet prudenti, il-valutazzjoni tal-profitti u r-redditi fuq l-ekwità mistennija madwar […] % […], sa tmiem il-perjodu ta’ ristrutturar kienet issostni l-argument tal-Portugall li l-pjan ta’ ristrutturar kien se jiżgura l-vijabbiltà fit-tul tal-benefiċjarju u baqa’ robust ukoll f’xenarju avvers. Mingħajr l-intervent tal-Istat, il-benefiċjarju, u, b’konsegwenza ta’ dan, TAP Air Portugal, inevitabbilment joħorġu mis-suq, u dan jikkawża tbatija soċjali, effetti konsegwenzjali negattivi għall-ekonomija Portugiża kollha – li tiddependi ħafna fuq is-settur tat-turiżmu – u tfixkil ta’ servizz importanti li huwa diffiċli li jiġi replikat.

(57)

Il-Kummissjoni mbagħad qajmet dubji, l-ewwel dwar il-proporzjonalità tal-għajnuna (35), fejn innotat li l-biċċa l-kbira tas-sorsi ta’ kontribuzzjoni proprja ġew minn tnaqqis fil-kostijiet, jiġifieri l-evitar tal-kostijiet biss mingħajr l-ebda finanzjament ġdid minn investitur jew mutwanti tas-suq, minbarra l-kuntratti ġodda għal-lokazzjoni ta’ inġenji tal-ajru li jaslu fl-2021. Il-Kummissjoni nnotat li l-kontribuzzjoni proprja tikkorrispondi l-aktar l-aktar biss għal […] % tal-kostijiet tar-ristrutturar, filwaqt li ma kienx ċar jekk it-tnaqqis fil-kostijiet lavorattivi, li jirrappreżenta aktar minn […] % tal-kontribuzzjoni proprja, kienx ammissibbli. Fir-rigward tar-rekwiżiti ta’ kondiviżjoni tal-piżijiet, il-Kummissjoni nnotat li ma kienet ġiet ipprovduta l-ebda ġustifikazzjoni għaliex kwalunkwe tnaqqis parzjali tad-dejn imġarrab mid-detenturi tal-bonds ta’ TAP SGPS, bħala kwistjoni ta’ prinċipju, ma jkunx jista’ jinkiseb.

(58)

It-tieni, il-Kummissjoni esprimiet dubji dwar il-miżuri li jillimitaw id-distorsjonijiet tal-kompetizzjoni (36). Il-Kummissjoni osservat b’mod partikolari li: (i) kien dubjuż jekk iċ-ċessjonijiet proposti ta’ ċerti assi li jikkonċernaw attivitajiet li jagħmlu t-telf setgħux jitqiesu bħala li jindirizzaw id-distorsjoni tal-kompetizzjoni maħluqa mill-għajnuna, u jekk fi kwalunkwe każ iċ-ċessjonijiet proposti kinux suffiċjenti biex jindirizzaw tali distorsjoni, (ii) il-fehma tal-awtoritajiet Portugiżi li ċ-ċessjoni tas-slots kienet prematura u mhux meħtieġa ma kinitx issostanzjata minn xi analiżi kwantitattiva li turi li tali ċessjonijiet fil-fatt jipperikolaw ir-ritorn għall-vijabbiltà ta’ TAP Air Portugal, minħabba l-pożizzjoni b’saħħitha tagħha f’termini ta’ slots fl-ajruport konġestjonat ħafna ta’ Liżbona, u (iii) filwaqt li l-kapaċità globali tal-flotta prevista għall-2025 kienet aktar baxxa minn qabel ir-ristrutturar, xejn ma ppermetta li jiġi verifikat li l-kapaċità maħluqa permezz tal-akkwiżizzjoni ta’ inġenji tal-ajru ġodda matul il-perjodu ta’ ristrutturar ma tkunx eċċessiva u ma kien hemm l-ebda impenn li tinżamm kapaċità aktar baxxa għad-durata tal-pjan ta’ ristrutturar.

(59)

Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni nnotat li l-pjan kien se jdum aktar minn ħames snin, filwaqt li l-projezzjonijiet kellhom inċertezzi dwar l-evoluzzjoni tad-domanda sa tmiem l-2025 f’xenarji ta’ stress kbir, li jistgħu jkunu jirrikjedu aktar għajnuna (37).

(60)

Il-Portugall issottometta l-osservazzjonijiet tiegħu dwar id-deċiżjoni tal-ftuħ fid-19 ta’ Awwissu 2021.

(61)

Bħala rimarka inizjali, il-Portugall ifakkar fil-waqfien bla preċedent u ġeneralizzat fit-traffiku tal-ajru kkawżat mill-pandemija tal-COVID-19 u l-konsegwenzi devastanti u asimmetriċi li kellu għat-trasportaturi tal-ajru. Il-Portugall jirrimarka li qabel it-tifqigħa, TAP Air Portugal kienet qed tagħmel profitt fuq bażi awtonoma u ppreżentat sinjali ċari ta’ stabbiltà finanzjarja. Fl-aħħar nett, il-Portugall josserva li l-pandemija pposponiet ir-rieżami tal-Linji Gwida R&R, maħsuba biex jiġu applikati sal-31 ta’ Diċembru 2020. Filwaqt li l-Linji Gwida R&R ma humiex imfassla għal ċirkostanzi eċċezzjonali bħall-pandemija tal-COVID-19, huma jħallu lok għal applikazzjoni aktar flessibbli tar-regoli tagħha, b’mod partikolari fir-rigward tal-kontribuzzjoni proprja li għandha titqies bħala suffiċjentement għolja u adegwata. Skont il-Portugall, iċ-ċirkostanzi u l-isfidi uniċi assoċjati mal-COVID-19 u tal-impatt tagħha fuq il-mudell ta’ negozju ta’ TAP jiġġustifikaw approċċ aktar flessibbli meta mqabbel ma’ preċedenti konvenzjonali ta’ salvataġġ u ristrutturar fl-industrija. Il-kuntest bla preċedenti tal-pandemija tal-COVID-19 jitlob tali infurzar flessibbli tar-regoli u l-prinċipji tas-salvataġġ u r-ristrutturar.

(62)

Il-Portugall jenfasizza li l-projezzjonijiet fil-pjan ta’ ristrutturar huma bbażati fuq suppożizzjonijiet affidabbli u konservattivi. Il-Portugall jissottolinja li, filwaqt li l-previżjonijiet tal-IATA jaqbżu l-livelli tal-2019 diġà sal-2024, il-projezzjonijiet tad-domanda fix-xenarju bażi tal-pjan ma jirkuprawx il-livelli tal-2019 sa […]. Bl-istess mod, il-perkors tad-dħul ta’ TAP Air Portugal jibda minn punt aktar baxx fl-2021 meta mqabbel mal-previżjoni tal-passiġġieri, eż. id-dħul tal-passiġġieri fl-2021 huwa […] % tal-livelli tal-2019 meta mqabbel ma’ […] % għall-għadd ta’ passiġġieri.

(63)

Il-Portugall jissottolinja l-użu aġli tal-kapaċità ta’ TAP Air Portugal. Il-kumpanija kienet kapaċi tirrialloka l-kapaċità biex timmira żoni tad-domanda, billi tikkumpensa fuq l-ivvjaġġar lejn/mill-Brażil b’irkupru aktar b’saħħtu fil-flussi Afrikani. Hija kienet qed tissostitwixxi attivament ukoll inġenji tal-ajru akbar b’gauge iżgħar meta kienet qed tiffaċċja fatturi ta’ tagħbija baxxa u kienet ikkonfigurat mill-ġdid l-inġenji tal-ajru tal-passiġġieri biex jittrasportaw merkanzija, eċċ. Dik ir-riallokazzjoni aġli tal-kapaċità u operazzjonijiet flessibbli flimkien ma’ politiki stretti ta’ kontroll tal-kostijiet irriżultaw fi ħruq ta’ flus aktar baxx milli mistenni fil-pjan ta’ ristrutturar, minkejja x-xenarju agħar tad-domanda (eż. l-EBIT ta’ TAP Air Portugal fl-ewwel nofs tal-2021 kien EUR […] miljun aħjar minn dak previst fil-pjan).

(64)

Il-Portugall josserva li TAP Air Portugal assumiet perkors ta’ dħul għal kull siġġu disponibbli għal kull kilometru (RASK) taħt il-livelli storiċi (EUR ċenteżmu […] sal-2025 vs sa EUR ċenteżmu […] fl-2018) u dak li attwalment setgħet tikseb (kumpens għal volum aktar baxx ta’ passiġġieri meta mqabbel mal-għadd ta’ passiġġieri tar-ristrutturar vs. il-pjan). Il-Portugall jinnota wkoll li l-pjan ta’ ristrutturar ma qiesx sa EUR […] miljun fi dħul addizzjonali li ġej minn titjib fil-proċessi/metodoloġiji, titjib ta’ sistemi/għodod ewlenin u inizjattivi addizzjonali għat-tnaqqis tal-kostijiet (eż. f’lokazzjonijiet tal-flotta, differimenti u sessjonijiet ta’ negozjati futuri wara l-approvazzjoni) li ġew identifikati wara n-notifika.

(65)

Fir-rigward tad-durata tal-perjodu ta’ ristrutturar, il-Portugall isostni li ħafna mill-miżuri li jinsabu fil-pjan ta’ ristrutturar diġà ġew implimentati mill-2020, għalkemm l-għajnuna għar-ristrutturar se tingħata biss fl-aħħar trimestru tal-2021. Għalhekk, id-durata tal-intervent mill-Istat, li huwa essenzjali għar-ritorn għall-vijabbiltà ta’ TAP Air Portugal […], se tkun anqas minn ħames snin.

(66)

Fis-sottomissjoni tiegħu tas-16 ta’ Novembru 2021, il-Portugall jinnota sorsi ġodda ta’ kontribuzzjoni proprja, ma baqax jinsisti fuq il-kwalifika tat-tnaqqis fil-kostijiet lavorattivi bħala sors ta’ kontribuzzjoni proprja, jippreżenta diżaggregazzjoni ġdida tal-kostijiet tar-ristrutturar u jikkummenta dwar il-miżuri ta’ kondiviżjoni tal-piżijiet.

(67)

Il-Portugall identifika s-sorsi addizzjonali ġodda ta’ kontribuzzjoni proprja li ġejjin:

(68)

Fir-rigward tat-tnaqqis fil-kostijiet lavorattivi li dwaru l-Kummissjoni qajmet dubji, il-Portugall essenzjalment sostna li dawn jikkontribwixxu għall-minimizzazzjoni tal-għajnuna u jikkostitwixxu kontribuzzjonijiet effettivi, dejjiema u mhux riversibbli mill-kredituri tal-benefiċjarju. Il-Portugall jinsisti li, skont il-liġi Portugiża, il-ħaddiema jikkostitwixxu kredituri privileġġati fir-rigward tal-impjegaturi, peress li t-talbiet tal-ħaddiema jiġu likwidati l-ewwel fuq kwalunkwe talba oħra garantita jew privileġġata. Għalhekk, it-tnaqqis fil-kostijiet lavorattivi propost bħala kontribuzzjoni proprja, fl-ammont totali ta’ EUR […] miljun, jinkludi tali krediti. Fl-aħħar nett, il-Portugall josserva li TAP Air Portugal kisbet dan it-tnaqqis fil-kostijiet permezz ta’ negozjati u kienet teħtieġ li l-ħaddiema jċedu parti mit-talbiet futuri tagħhom. Għalhekk huwa ekwivalenti għal tħassir tad-dejn jew tnaqqis ieħor tal-kostijiet kuntrattwali mis-sħab (eż. il-fornituri/lokaturi tal-inġenji tal-ajru) kemm f’termini ta’ parteċipazzjoni fl-isforz, kif ukoll bħala sinjal ta’ fiduċja fil-vijabbiltà fit-tul tal-benefiċjarju.

(69)

Filwaqt li l-Portugall irrikonoxxa li l-kontribuzzjoni proprja jenħtieġ li normalment tkun komparabbli mal-għajnuna mogħtija f’termini ta’ effetti fuq il-pożizzjoni tas-solvenza jew tal-likwidità tal-benefiċjarju u li t-tnaqqis fil-kostijiet ma jikkostitwix miżuri li jsaħħu l-ekwità, kontribuzzjoni proprja li ma għandhiex effett komparabbli għall-għajnuna mogħtija xorta tista’ tiġi aċċettata, fid-dawl ta’ ċirkostanzi eċċezzjonali. Eventwalment, fis-sottomissjoni tiegħu tas-16 ta’ Novembru 2021, il-Portugall ma baqax jinkludi t-tnaqqis tal-kostijiet lavorattivi fost is-sorsi tal-kontribuzzjoni proprja tal-benefiċjarju għall-kostijiet tar-ristrutturar.

(70)

Fis-16 ta’ Novembru 2021, il-Portugall issottometta diżaggregazzjoni tal-kostijiet tar-ristrutturar u l-kalkolu u l-proporzjon rispettivi tal-kontribuzzjoni proprja, b’kont meħud tas-sorsi l-ġodda tal-kontribuzzjoni proprja, li hija ppreżentata kif ġej.

Tabella 2

Diżaggregazzjoni u sorsi ta’ finanzjament tal-kostijiet tar-ristrutturar (EUR miljun ittondjati)

(71)

Il-Portugall josserva li kontribuzzjonijiet taħt il-50 % tal-kostijiet tar-ristrutturar diġà ġew aċċettati f’każijiet oħra ta’ għajnuna għar-ristrutturar fis-settur tal-avjazzjoni (38) u li l-pandemija tal-COVID-19 tikkwalifika bħala ċirkostanza eċċezzjonali, kif rikonoxxut mill-Kummissjoni fil-Qafas Temporanju tal-COVID-19 (39) (“Qafas Temporanju”). B’konsegwenza ta’ dan, il-Portugall isostni li l-livell rivedut ta’ kontribuzzjoni proprja huwa sinifikanti fil-kuntest partikolari tal-inċertezzi li qed jiffaċċja s-settur tal-avjazzjoni minħabba l-pandemija tal-COVID-19.

(72)

Il-Portugall jerġa’ jsostni li l-kondiviżjoni tal-piżijiet se tiġi żgurata fil-livell tal-azzjonisti ta’ TAP SGPS. It-telf ta’ TAP SGPS ġie kontabilizzat b’mod sħiħ fil-kontijiet konsolidati tal-2020 u jikkorrispondi għal ammont totali ta’ ekwità negattiva ta’ EUR […] miljun. Wara l-approvazzjoni tal-pjan ta’ ristrutturar, l-ammont totali ta’ EUR […] miljun […] se jitnaqqas għal […] fil-kontijiet ta’ TAP SGPS. Qabel dan, […] għall-finijiet ta’ assorbiment tat-telf.

(73)

Il-Portugall jispjega wkoll li, kif previst fil-pjan ta’ ristrutturar, TAP SGPS trid tirritorna għas-swieq tas-self mill-aktar fis possibbli. L-impatt ta’ impożizzjoni tat-telf fuq il-kredituri se jaffettwa b’mod negattiv kwalunkwe tentattiv futur ta’ TAP SGPS biex tiġbor fondi mis-settur privat anke fuq bażi garantita. Din titqies mill-parteċipanti fis-suq tal-kreditu bħala sitwazzjoni ta’ inadempjenza de facto, li twassal għal tnaqqis immedjat fil-klassifikazzjoni għall-agħar kategorija ta’ kreditu mill-aġenziji tal-klassifikazzjoni. Dan, min-naħa tiegħu, iwassal lill-banek biex joqogħdu lura minn negozjati futuri mal-kumpanija. Fl-aħħar nett, il-Portugall jinnota li r-rinunzji ta’ ċertu dritt tal-fornituri tad-djun skont il-ftehimiet ta’ self/emissjonijiet ta’ dejn rilevanti (il-premessa (43)g)) jenħtieġ li jitqiesu bħala forma ta’ kondiviżjoni tal-piżijiet skont il-Linji Gwida R&R.

(74)

F’termini ta’ ċessjonijiet ta’ assi, tnaqqis fil-kapaċità jew preżenza fis-suq, fil-pjan ta’ ristrutturar, kif innotifikat fl-10 ta’ Ġunju 2021, il-Portugall ippreżenta l-bejgħ tal-ishma miżmuma minn TAP SGPS f’negozju mhux ewlieni, jiġifieri, Groundforce, M&E Brasil u Cateringpor. Madankollu, fir-rigward ta’ trasferiment potenzjali ta’ slots, il-Portugall inizjalment esprima l-fehma li fil-każ ta’ TAP Air Portugal, impenn li jiġu ċeduti slots fl-ajruport ta’ Liżbona jkun prematur u probabbilment mhux meħtieġ biex tiġi żgurata kompetizzjoni effettiva, billi jinvolvi r-riskju li jiġu kompromessi l-konnettività u l-mudell ta’ ċentru ta’ dik il-kumpanija u li potenzjalment jiġi pperikolat ir-ritorn tagħha għall-vijabbiltà. Il-Portugall kompla jargumenta, jikkjarifika u jespandi matul il-proċedura ta’ investigazzjoni formali l-miżuri mmirati biex jillimitaw id-distorsjonijiet tal-kompetizzjoni, sabiex il-miżuri kif proposti fil-forma finali tagħhom huma kif ġej.

(75)

Il-Portugall isostni li Groundforce storikament kienet profittabbli, b’introjtu nett ta’ EUR […] miljun u dħul ta’ EUR […] miljun fl-2019, iżda ntlaqtet severament mill-kriżi tal-COVID-19. Groundforce tilfet EUR […] miljun ta’ dħul fl-2020 meta mqabbel mal-2019 u, […]. Minħabba dawk id-diffikultajiet, Groundforce daħlet fi proċedura ta’ insolvenza kkontrollata, li finalment se twassal għar-ristrutturar jew il-likwidazzjoni tal-kumpanija. F’dak il-kuntest, Groundforce diġà attirat l-interess ta’ diversi fornituri ewlenin tal-groundhandling fl-Ewropa.

(76)

Cateringpor hija kumpanija tal-catering maħluqa fl-1994. Hija l-fornitur ewlieni tal-catering ta’ TAP SGPS, li hija wkoll l-azzjonist maġġoritarju tagħha (sehem ta’ 51 %) u sors ewlieni tad-dħul ([…] % tad-dħul tal-2019). Il-kumpanija storikament kienet profittabbli, b’introjtu nett ta’ EUR […] miljun u dħul nett ta’ EUR […] miljun fl-2019. Madankollu, bħal Groundforce, Cateringpor sofriet minħabba l-kriżi tal-COVID-19, li wasslet għal tnaqqis ta’ […] % fl-ikliet ipprovduti u tnaqqis fid-dħul nett ta’ EUR […] miljun meta mqabbel mal-2019. Biex tindirizza dawn id-diffikultajiet, Cateringpor bdiet proċess ta’ ristrutturar li jinsab għaddej […], li fi tmiemu TAP SGPS qed tippjana li […] % […]. Skont il-projezzjonijiet, il-[…] EUR […] miljun.

(77)

M&E Brasil hija fornitur ta’ servizzi ta’ manutenzjoni, tiswija u tiġdid (MRO) inkorporata fil-Brażil, li l-azzjonist maġġoritarju tagħha huwa TAP SGPS. M&E Brasil tipprovdi servizzi ta’ manutenzjoni ta’ inġenji tal-ajru wesgħin lil TAP SGPS, li kienu jammontaw għal […] % tad-dħul tagħha fl-2019. […] kien […], minkejja […]. Il-kriżi tal-COVID-19 aggravat id-diffikultajiet tal-kumpanija, bid-dħul fl-2020 (madwar EUR […] miljun) jonqos għal nofs dak li kellha fl-2019 (EUR […] miljun) […] ([…] EUR […] miljun […], EUR […] miljun […]). […] EUR […] miljun […].

(78)

Peress li ċ-ċessjonijiet imsemmija hawn fuq se jnaqqsu b’mod sinifikanti l-attivitajiet integrati vertikalment ta’ TAP Air Portugal, anċillari għat-trasport bl-ajru, il-Portugall jemmen li dawn jikkostitwixxu miżura ammissibbli biex jiġu limitati d-distorsjonijiet tal-kompetizzjoni skont il-Linji Gwida R&R.

(79)

Il-pjan ta’ ristrutturar jikkontempla wkoll tnaqqis fil-kapaċità, bħala riżultat tal-aġġustament fid-daqs tal-flotta, is-simplifikazzjoni tan-network u l-aġġustament għat-tnaqqis fid-domanda. TAP Air Portugal diġà implimentat tnaqqis fil-flotta minn 108 għal [90-100] inġenju tal-ajru sa Frar 2021. Il-Portugall jimpenja ruħu li matul il-pjan ta’ ristrutturar u sal-2025 inkluża wkoll, il-flotta ta’ TAP Air Portugal ma taqbiżx [90-100] inġenju tal-ajru.

(80)

Fid-dawl, b’mod partikolari, tal-pussess għoli ta’ slots ta’ TAP Air Portugal fil-bażi konġestjonata ħafna tagħha ta’ Liżbona (il-premessa (32)), (40) il-Kummissjoni tqis li, għall-finijiet ta’ din id-Deċiżjoni, TAP Air Portugal se jkollha pożizzjoni sinifikanti fis-suq għall-forniment ta’ servizzi tat-trasport bl-ajru tal-passiġġieri fl-ajruport ta’ Liżbona wara r-ristrutturar.

(81)

F’dak ir-rigward, fit-3 ta’ Diċembru 2021 il-Portugall issottometta impenn strutturali addizzjonali biex ikompli jillimita l-effetti distortivi tal-għajnuna fuq il-kompetizzjoni għall-forniment ta’ servizzi tat-trasport bl-ajru tal-passiġġieri fuq rotot lejn jew mill-ajruport ta’ Liżbona, fejn TAP Air Portugal hija mistennija li żżomm pożizzjoni sinifikanti fis-suq wara r-ristrutturar.

(82)

Jiġifieri, il-Portugall impenja ruħu li TAP Air Portugal tittrasferixxi pakkett ta’ slots sa 18-il slot ta’ kuljum (xitwa u sajf) lil trasportatur tal-ajru ieħor (kompetitur reali jew potenzjali) biex ikun jista’ jistabbilixxi bażi ġdida (41) jew jespandi l-bażi eżistenti tiegħu fl-ajruport ta’ Liżbona (ir-“riċevitur ta’ rimedju”). (42)

(83)

Is-slots magħmulin disponibbli minn TAP Air Portugal għar-riċevitur tar-rimedju fiż-żmien meta jiġi ffirmat il-ftehim dwar it-trasferiment ta’ slots, jikkorrispondu għall-ħinijiet tas-slots mitluba mir-riċevitur tar-rimedju sa +/- 20 minuta għat-titjiriet fuq distanza qasira u sa +/- 60 minuta għat-titjiriet fuq distanza twila. F’każ li TAP Air Portugal ma jkollhiex slots fil-perjodu tal-ħin rilevanti, TAP Air Portugal toffri li tittrasferixxi s-slots l-eqreb fil-ħin għat-talba tar-riċevitur ta’ rimedju.

(84)

Bħala eċċezzjoni, TAP Air Portugal ma tkunx obbligata tittrasferixxi:

(85)

F’każ li ssir talba għal aktar minn slot wieħed qabel it-08:00 (ħin lokali) għal kull inġenju tal-ajru bbażat, aktar minn nofs is-slots totali ta’ rimedju qabel 12:00 (ħin lokali) jew aktar slots qabel it-20:00 (ħin lokali) mis-slots totali ta’ rimedju nieqes slot wieħed għal kull inġenju tal-ajru bbażat mir-riċevitur tar-rimedju fl-ajruport ta’ Liżbona bl-użu tas-slots ta’ rimedju għall-operazzjoni ta’ titjiriet fuq distanza qasira, TAP Air Portugal toffri lir-riċevitur tar-rimedju l-eqreb slot li jmiss wara t-8:00 (ħin lokali), wara 12:00 (ħin lokali) u wara 20.00 (ħin lokali) rispettivament.

(86)

Il-ħinijiet tas-slots tal-wasla u tat-tluq jenħtieġ li jkunu tali li jippermettu rotazzjoni raġonevoli tal-inġenji tal-ajru mir-riċevitur tar-rimedju sa fejn ikun possibbli, b’kont meħud tal-mudell ta’ negozju tar-riċevitur potenzjali ta’ rimedju eliġibbli u r-restrizzjonijiet fuq l-użu tal-inġenji tal-ajru.

(87)

Il-Portugall impenja ruħu li TAP Air Portugal ma terġax takkwista s-slots ċeduti mingħand ir-riċevitur ta’ rimedju.

(88)

Biex ikun eliġibbli, riċevitur potenzjali ta’ rimedju jrid:

(89)

Ir-riċevitur ta’ rimedju jiġi approvat mill-Kummissjoni wara proċedura tal-għażla trasparenti u mhux diskriminatorja (sejħa għal proposti).

(90)

Il-Kummissjoni tkun assistita minn fiduċjarju tal-monitoraġġ, li jinħatar direttament wara l-adozzjoni ta’ din id-Deċiżjoni.

(91)

Is-sejħa għal proposti tiġi ppubblikata mill-fiduċjarju tal-monitoraġġ suffiċjentement qabel il-bidu tal-proċedura ġenerali tal-allokazzjoni ta’ slots għal kull staġun tal-IATA sakemm il-Kummissjoni tapprova riċevitur ta’ rimedju, u tingħata pubbliċità adegwata.

(92)

Il-Kummissjoni, assistita mill-fiduċjarju tal-monitoraġġ, tivvaluta l-proposti riċevuti. Hija tista’ tiċħad il-proposti jekk ma jkunux kredibbli minn perspettiva ekonomika jew operazzjonali, jew fir-rigward tad-dritt tal-kompetizzjoni tal-UE.

(93)

Fil-każ ta’ proposti li jikkompetu ma’ xulxin, il-Kummissjoni tagħti preferenza, f’ordni dixxendenti, lir-riċevituri potenzjali ta’ rimedju li b’mod partikolari: (i) jipprovdu l-akbar kapaċità ta’ siġġijiet fir-rigward tal-inġenji tal-ajru bbażati bl-użu tas-slots ta’ rimedju mill-bidu tal-operazzjonijiet sa tmiem il-pjan ta’ ristrutturar; u (ii) iservu l-akbar għadd ta’ destinazzjonijiet b’titjiriet diretti operati mill-inġenji tal-ajru bbażati bl-użu tas-slots ta’ rimedju mill-bidu tal-operazzjonijiet sa tmiem il-pjan ta’ ristrutturar (konnettività diretta, mingħajr ma jitqiesu l-frekwenzi).

(94)

Jekk il-Kummissjoni tagħti l-istess evalwazzjoni jew evalwazzjoni simili lil diversi proposti (offerti marbuta) wara l-valutazzjoni taż-żewġ kriterji, hija tagħti preferenza lill-proposta kklassifikata l-aħjar minn TAP Air Portugal (li tista’ tuża kwalunkwe kriterju tal-għażla tagħha, dment li dawn ikunu trasparenti).

(95)

Ftit wara d-deċiżjoni ta’ evalwazzjoni tal-Kummissjoni, TAP Air Portugal tidħol fi ftehim ta’ trasferiment ta’ slots, li għandu jiġi rieżaminat mill-fiduċjarju tal-monitoraġġ u approvat mill-Kummissjoni, mar-riċevitur potenzjali ta’ rimedju bl-ogħla klassifikazzjoni li jkun ikkonferma li jkun beħsiebu jistabbilixxi bażi jew jespandi l-bażi tiegħu fl-ajruport ta’ Liżbona bl-użu tas-slots ta’ rimedju.

(96)

Is-slots jiġu trasferiti minn TAP Air Portugal lir-riċevitur tar-rimedju mingħajr ħlas skont l-Artikolu 8b tar-Regolament tal-Kunsill (KEE) Nru 95/93 (45) (ir-“Regolament dwar is-Slots”).

(97)

Is-slots jiġu offruti għat-trasferiment sa tmiem il-perjodu ta’ ristrutturar (tmiem l-2025, ara l-premessa (27)). Ikunu xi jkunu ċ-ċirkostanzi, ma tiġi organizzata l-ebda sejħa għal proposti wara t-tmiem tal-perjodu ta’ ristrutturar.

(98)

Minbarra dawk iċ-ċessjonijiet ta’ assi u l-miżuri biex titnaqqas il-kapaċità u l-preżenza fis-suq, il-Portugall ippreżenta l-impenji li l-benefiċjarju joqgħod lura milli (i) jakkwista ishma fi kwalunkwe kumpanija matul il-perjodu ta’ ristrutturar, ħlief fejn dan ikun indispensabbli biex tiġi żgurata l-vijabbiltà fit-tul tiegħu u soġġett għall-approvazzjoni tal-Kummissjoni, u (ii) jippubbliċizza l-appoġġ mill-Istat bħala vantaġġ kompetittiv meta jikkummerċjalizza l-prodotti u s-servizzi tiegħu.

(99)

Partijiet terzi ppreżentaw 39 tweġiba għall-istedina biex jissottomettu kummenti sal-iskadenza tas-6 ta’ Settembru 2021. Erba’ sottomissjonijiet oħra waslu wara l-iskadenza. L-osservazzjonijiet ippreżentati fil-ħin kienu jinkludu sottomissjonijiet sostantivi minn żewġ kompetituri diretti – Ryanair u euroAtlantic Airways (EAA) – u minn sħab kummerċjali, bħal aġenziji tal-ivvjaġġar, operaturi turistiċi jew assoċjazzjonijiet tagħhom (13), gruppi ewlenin ta’ lukandi (1), aġenziji tal-biljetti (2), fornituri (1), maniġers tal-ajruporti/aġenziji tal-kontroll tat-traffiku (2). Sottomissjonijiet oħra waslu minn korpi governattivi, bħar-rappreżentanzi ta’ diversi stati tal-Brażil, kif ukoll mill-Ministeru Brażiljan tat-Turiżmu (8), u minn korpi li jippromwovu t-turiżmu u l-iskambji kummerċjali jew kulturali (10).

(100)

Il-partijiet terzi kollha ħlief iż-żewġ kompetituri diretti u parti oħra b’mod ġenerali jappoġġaw l-għajnuna għar-ristrutturar u jikkonfermaw ir-rwol importanti li għandha TAP Air Portugal fil-konnettività tal-Portugall mal-Unjoni u ma’ reġjuni oħra tad-dinja, u għall-ekonomija tal-Portugall.

(101)

Ryanair ma taqbilx mas-sejba interim tal-Kummissjoni li l-għajnuna għar-ristrutturar tikkontribwixxi għal objettiv ta’ interess komuni. Fil-fehma ta’ Ryanair, ma hemm l-ebda evidenza ta’ riskju ta’ tfixkil għal servizz importanti li huwa diffiċli li jiġi replikat peress li s-servizz ta’ TAP Air Portugal qed jiġi replikat minn kompetituri li qed jintervjenu. B’mod partikolari, Ryanair tipprovdi wkoll konnessjonijiet ma’ destinazzjonijiet barra mill-UE, bħall-Iżrael, it-Turkija jew l-Ukrajna. Ryanair indikat ukoll li topera titjiriet lejn il-Marokk u r-Renju Unit minn ajruporti Portugiżi.

(102)

Barra minn hekk, Ryanair ma taqbilx mad-dikjarazzjoni li trasportaturi ewlenin oħra tal-ajru tal-UE, li jkunu qed joffru konnessjonijiet interkontinentali permezz ta’ Liżbona, joperaw f’mudell hub-and spoke u għalhekk jittrasferixxu l-passiġġieri mill-Portugall għaċ-ċentri tagħhom fi Stati Membri oħra minflok ma jistabbilixxu ċentru ieħor fil-Portugall. F’dak is-sens, Ryanair issostni li d-destinazzjonijiet ewlenin fuq distanza twila (eż., New York, São Paulo, Toronto, Montreal, Philadelphia, Boston, Washington DC, Dubai) huma servuti wkoll minn trasportaturi internazzjonali kbar bħal American Airlines, Air Kanada, Delta Airlines, LATAM, United Airways, u Emirates direttament minn Liżbona, filwaqt li TAAG Angola Airlines toffri titjiriet diretti bejn Liżbona u Luanda. Fil-fehma ta’ Ryanair, jibqa’ possibbli li wieħed itir lejn dawn id-destinazzjonijiet mill-Portugall mingħajr trasferiment jew tranżitu miċ-ċentru ta’ linja tal-ajru oħra, anke jekk TAP Air Portugal twaqqaf xi rotot fuq distanza twila.

(103)

Skont Ryanair, diversi kompetituri joperaw l-istess rotot bħal TAP Air Portugal domestikament, lejn ir-Reġjuni Awtonomi ta’ Madeira u l-Azores, pajjiżi oħra li jitkellmu bil-Portugiż u d-dijaspora, kif ukoll pajjiżi oħra fl-Ewropa u barra minnha. Minbarra TAP Air Portugal, diversi linji tal-ajru oħra jipprovdu rotot mill-Portugall lejn ir-Reġjuni Awtonomi ta’ Madeira u l-Azores, bħal Ryanair, easyJet, Transavia, SATA Air Açores u Azores Airlines.

(104)

F’dan il-kuntest, Ryanair tissuġġerixxi li TAP Air Portugal se tiffaċċja wkoll kompetizzjoni fuq ir-rotot domestiċi tagħha mis-sistema ferrovjarja ta’ veloċità għolja jew mill-kumpaniji tal-karozzi tal-linja interurbani, bħal Flixbus, li jistgħu jkomplu jiżguraw il-konnettività fil-Portugall u r-reġjuni tiegħu.

(105)

Ryanair issostni li hija tikkompeti ras imb ras ma’ TAP Air Portugal f’għadd kbir ta’ rotot ta’ pari ta’ bliet ta’ punt ta’ oriġini/punt ta’ destinazzjoni (“O&D”). Biex tappoġġa s-sejbiet tagħha, Ryanair ippreżentat annessi b’data dwar “Ir-rotot ta’ pari ta’ bliet Portugiżi li fuqhom ikkompetew Ryanair u TAP fl-2020” u “Ir-Rotot u l-Kompetituri Ewropej ta’ TAP f’Marzu 2021”. Ryanair tallega li l-Grupp Ryanair ikkompeta fuq 17-il par ta’ bliet ta’ TAP Air Portugal fl-2019, 29 par ta’ bliet fl-2020 u 24 par ta’ bliet fl-2021, li huwa ferm aktar minn kwalunkwe linja tal-ajru oħra. Ryanair issottomettiet ukoll studju (46) mħejji fuq talba ta’ Ryanair. L-istudju janalizza d-daqs u l-oriġini tal-liċenzja operattiva tal-akbar linji tal-ajru f’għadd ta’ swieq Ewropej ewlenin. Huwa jkopri l-kapaċità intra-Ewropea totali offruta fl-2014 u fl-2019 u l-previżjonijiet attwali għall-2021. Minbarra li jidentifika l-ishma tal-linji tal-ajru ewlenin f’dawn is-snin, l-istudju eżamina r-rata ta’ tkabbir ta’ ħames snin tas-swieq ewlenin bejn l-2014 u l-2019, il-kontribut għal dan it-tkabbir mil-linji tal-ajru ewlenin u t-tkabbir ġenerali fir-rotot servuti mil-linji tal-ajru matul dan l-istess perjodu. Imbagħad jirrepeti dan l-eżerċizzju għas-sentejn li jintemmu fl-2021, kif previst bħalissa. Fir-rigward speċifiku tal-Portugall, l-istudju jsib li t-trasportaturi bi prezzijiet baxxi pprovdew 44,3 % tat-tkabbir fil-kapaċità tas-siġġijiet bejn l-2014 u l-2019, b’linji tal-ajru oħra li ma humiex il-linji tal-ajru ewlenin tad-domiċilju responsabbli għal 29,3 % oħra tat-tkabbir. Skont l-istudju, iż-żewġ linji tal-ajru Portugiżi domiċiljati ewlenin ipprovdew biss 26,4 % tat-tkabbir li seħħ matul dan il-perjodu ta’ ħames snin. L-istudju sab li f’termini ta’ konnettività, it-trasportaturi bi prezzijiet baxxi reġgħu wettqu aktar matul dan l-istess perjodu ta’ ħames snin, it-trasportaturi bi prezzijiet baxxi żiedu 199 rotta ġdida man-networks ikkombinati tagħhom. Min-naħa l-oħra, iż-żewġ trasportaturi Portugiżi ewlenin naqqsu l-għadd ta’ rotot tagħhom bi 12 flimkien. Fir-rigward tar-rotot intra-Ewropej, mhux domestiċi, dan jammonta għal +199 vs -10 rispettivament. Din id-diskrepanza allegatament tkun diżappuntanti għat-trasportaturi ewlenin tal-Portugall minħabba li dawn jikkontrollaw 30 % tas-suq totali u 65 % tas-suq domestiku f’termini ta’ kapaċità ta’ siġġijiet. L-istudju joffri wkoll tabella li turi t-tbassir tat-trasportaturi bi prezzijiet baxxi li jżidu s-sehem tagħhom mis-suq Portugiż matul il-pandemija. Wara seba’ sejbiet, l-istudju jikkonkludi li l-istorja tal-appoġġ għat-“trasportaturi tal-bandiera” tradizzjonali fil-livell nazzjonali la wasslet għal tkabbir superjuri u lanqas għal konnettività akbar u jkompli li huma t-trasportaturi bi prezzijiet baxxi pan-Ewropej li pprovdew dan għal swieq aktar miftuħa.

(106)

Fl-aħħar nett, Ryanair tinforma li l-Portugall huwa wieħed mill-miri ta’ espansjoni tal-Grupp Ryanair. F’dak il-kuntest, skont Ryanair, ir-rotot fejn il-Grupp Ryanair u TAP Air Portugal jikkompetu ras imb ras huma ekonomikament importanti. B’mod partikolari, il-Grupp Ryanair u TAP Air Portugal jikkompetu ras imb ras fuq rotot internazzjonali lejn bliet importanti, inklużi Londra, Berlin, Dublin, Pariġi, Ruma, Milan, u Vjenna, li huma ekonomikament rilevanti minħabba li jgħaqqdu lill-Portugall mal-akbar u l-aktar bliet prosperużi fl-Ewropa. Ryanair u TAP Air Portugal jikkompetu wkoll fuq rotot domestiċi li jgħaqqdu lil Liżbona u Ponta Delgada u Terceira pereżempju.

(107)

Fl-istess kuntest tal-kontribut għal objettiv definit sewwa ta’ interess komuni, Ryanair tafferma li d-deċiżjoni tal-ftuħ ma spjegatx għaliex TAP Air Portugal hija impriża sistemika u lanqas biss tuża l-aġġettiv “sistemika.” Skont Ryanair, hekk kif il-linji tal-ajru Ewropej issa joħorġu mill-kriżi, il-kapaċità mitlufa ta’ linja tal-ajru waħda tiġi sostitwita malajr minn linji tal-ajru oħra ħerqana li jużaw il-kapaċità żejda tagħhom u joperaw b’mod aktar effiċjenti.

(108)

Ryanair hija tal-fehma li anki jekk xi wħud mill-attivitajiet ta’ TAP Air Portugal kellhom karattru tassew sistemiku, il-Kummissjoni naqset milli tiddetermina jekk tali attivitajiet sistemiċi setgħux jiġu ppreservati billi jiċċekken il-grupp u jitnaqqsu jew jiġu ristretti attivitajiet mhux sistemiċi jew li jagħmlu t-telf. Jiġifieri, skont Ryanair, linji tal-ajru u fornituri tat-trasport oħra diġà għandhom rwol importanti fil-konnettività tal-Portugall u tar-reġjuni tiegħu u jistgħu jipprovdu l-istess servizz bħal TAP Air Portugal u jistgħu jieħdu f’idejhom is-servizz ta’ TAP Air Portugal jekk din toħroġ mis-suq.

(109)

Bħala konklużjoni, Ryanair tippostula li TAP Air Portugal tinsab fil-proċess li tiġi sostitwita minn linji tal-ajru aktar effiċjenti li diġà jaqdu l-interess komuni. Għalhekk, ir-ristrutturar tagħha ma jservix l-interess komuni minħabba li jipperikola dan il-proċess.

(110)

L-ewwel nett, Ryanair tilmenta li l-premessa 73 u t-Taqsima 2.3.3 tad-deċiżjoni tal-ftuħ, li jirreferu għall-vijabbiltà fit-tul, huma editjati ħafna u d-data finanzjarja kollha u l-istadji kronoloġiċi tal-pjan ta’ ristrutturar tħassru. Għalhekk, Ryanair ma tistax tagħmel kummenti dettaljati minħabba informazzjoni insuffiċjenti. Madankollu, Ryanair tagħmel kumment ġenerali li l-problemi ta’ TAP Air Portugal jirriżultaw minn tkabbir mgħaġġel li TAP ma setgħetx tisfrutta biex tiġġenera dħul u tkopri l-kostijiet tagħha, fin-nuqqas ta’ kompetittività suffiċjenti. F’dan il-kuntest, il-pjan ta’ TAP Air Portugal li terġa’ tibda t-tkabbir tal-kapaċità hekk kif il-kundizzjonijiet tas-suq jerġgħu jsiru normali jidher li jirrepeti l-istrateġija falluta li wasslet għad-diffikultajiet ta’ TAP Air Portugal fl-ewwel lok.

(111)

Ryanair hija tal-fehma li l-verifika tal-issodisfar ta’ din il-kundizzjoni tkun teħtieġ it-tqabbil tad-diversi opzjonijiet disponibbli sabiex tiġi identifikata l-opzjoni l-anqas distortiva. Madankollu, id-deċiżjoni tal-ftuħ ma ppreżentatx jew qabblet l-għajnuna ma’ opzjonijiet oħra li jinvolvu jew ma jinvolvux għajnuna mill-Istat u għalhekk naqset milli tivverifika li l-għajnuna hija xierqa.

(112)

Fir-rigward tal-proporzjonalità tal-għajnuna għar-ristrutturar, Ryanair issostni li d-deċiżjoni tal-ftuħ ma tippreżenta l-ebda evidenza tat-tentattivi ta’ TAP SGPS biex tiġbor fondi privati. Fil-fehma ta’ Ryanair, peress li n-nuqqas ta’ aċċess ta’ TAP SGPS għas-swieq finanzjarji qabel l-għoti tal-għajnuna ma huwiex stabbilit, in-nuqqas ta’ aċċess tagħha wara li tingħata l-għajnuna jidher dubjuż id-doppju. Barra minn hekk, Ryanair tafferma li TAP SGPS għandha tkun tista’ tiġbor fondi privati wara l-implimentazzjoni tal-miżuri ta’ ekwità, u b’hekk il-“buffer” ta’ EUR […] miljun ikun eċċessiv. Ryanair tilmenta wkoll dwar in-nuqqas ta’ data finanzjarja suffiċjenti fid-deċiżjoni tal-ftuħ li tippermetti lill-partijiet interessati jivvalutaw il-proporzjonalità tal-kwantum tal-għajnuna fid-dettall.

(113)

Ryanair tosserva b’mod kritiku li d-deċiżjoni tal-ftuħ ma tipprovdix ġustifikazzjoni għall-preżunzjoni tal-Portugall li klassifikazzjoni finanzjarja B- ta’ Standard & Poor’s tagħmel is-self fis-swieq finanzjarji impossibbli. Skont Ryanair, il-Portugall ma ddeskriva l-ebda tentattiv konkret fallut minn TAP biex tikseb finanzjament u lanqas ma jispjega għaliex ma kinitx disponibbli kollateralizzazzjoni biex jiġi żgurat id-dejn. Fil-fehma ta’ Ryanair, il-portafoll ta’ slots fl-ajruport u assi oħra ta’ TAP Air Portugal jirrappreżentaw kollateral sinifikanti.

(114)

Fir-rigward tal-kondiviżjoni tal-piżijiet, Ryanair tqajjem tħassib li l-azzjonist privat li jifdal (HPGB) se jirċievi trattament favorevoli. Skont Ryanair, id-deċiżjoni tal-ftuħ ma pprovdiet l-ebda dettall fattwali li jippermetti lil Ryanair tagħmel kummenti dwar l-issodisfar tal-kundizzjoni tal-kondiviżjoni tal-piżijiet minn HPGB u a fortiori partijiet ikkonċernati oħra f’TAP SGPS.

(115)

Ryanair taqbel mas-sejba tal-Kummissjoni li l-miżuri biex jiġu limitati d-distorsjonijiet tal-kompetizzjoni ma humiex ġustifikati u jidhru insuffiċjenti, anke abbażi tal-informazzjoni insuffiċjenti pprovduta fid-deċiżjoni tal-ftuħ.

(116)

Fir-rigward tar-rilaxx ta’ slots, Ryanair issostni li d-daqs massiv tal-għajnuna pprovduta u l-livelli insuffiċjenti ta’ kontribuzzjoni proprja jimmilitaw favur iċ-ċessjonijiet ta’ slots li jmorru ferm lil hinn mil-livell taċ-ċessjonijiet ta’ Lufthansa (47).

(117)

Fil-fehma ta’ Ryanair, iċ-ċessjonijiet ta’ slots fl-ajruport ta’ Liżbona fl-istess qies bħaċ-ċessjonijiet ta’ slots fid-deċiżjoni dwar Lufthansa (24 slot kuljum) ma jagħmlux ħsara lill-konnettività tal-Portugall (inkluż mal-Brażil) jew lill-operazzjonijiet ċentrali ta’ TAP Air Portugal (pereżempju billi jagħmlu r-rotot tagħha mhux profittabbli). Ryanair temmen li jekk TAP Air Portugal titħalla żżomm slots li ma tkunx tista’ tuża minħabba pereżempju telf tat-traffiku jew tnaqqis fil-flotta, dan ikun jammonta għall-ħżin ta’ riżorsa rari u għalhekk, iċ-ċessjonijiet ta’ slots jenħtieġ li tal-anqas ikunu ugwali fil-proporzjon għat-tnaqqis fil-flotta ta’ TAP Air Portugal. Barra minn hekk, id-domanda għas-slots minn linji tal-ajru vijabbli fl-ajruporti ta’ Liżbona u ta’ Porto tkun għolja.

(118)

Għal dak il-għan, Ryanair tissuġġerixxi li l-Kummissjoni jenħtieġ li tikkunsidra d-daqs korrett għal TAP Air Portugal li jippermetti lill-Portugall ikollu konnettività adegwata u jenħtieġ li ma teskludix l-ipoteżi li d-daqs korrett għal TAP Air Portugal jista’ jammonta għal ħruġ mis-suq. Fil-fehma ta’ Ryanair, jenħtieġ li l-Kummissjoni ma teskludix a priori xenarju li fih TAP Air Portugal tipprovdi biss servizzi fuq distanzi twal u linji tal-ajru oħra (inklużi dawk b’nollijiet baxxi) jaġixxu bħala codeshare jew saħansitra operaturi de facto tar-rotot kolletturi attwali lejn Liżbona.

(119)

Fl-aħħar nett, fir-rigward tal-iffriżar tal-kapaċitajiet u t-tnaqqis tal-attivitajiet, Ryanair issostni li d-deċiżjoni tal-ftuħ ma tesplorax biżżejjed xenarju ta’ tnaqqis fid-daqs.

(120)

Mill-bidu nett, EAA ssostni li bl-approvazzjoni tal-Liġi dwar il-Baġit Pubbliku tal-Istat għall-2021 f’Novembru 2020 li fiha l-Gvern Portugiż alloka EUR 500 miljun ta’ appoġġ finanzjarju għal TAP SGPS, l-Istat Portugiż impenja ruħu li jagħmel disponibbli riżorsi tal-Istat, li EAA tqis li hija għajnuna mill-Istat mhux innotifikata lill-Kummissjoni.

(121)

EAA tilmenta dwar it-trattament diskriminatorju favur TAP SGPS meta l-Istat ipprovda appoġġ finanzjarju biex jassisti lil TAP SGPS fir-ristrutturar tagħha. Bħala informazzjoni ta’ sfond, EAA tinforma li hija ripetutament talbet appoġġ proporzjonat mill-Portugall. Minkejja l-aħjar sforzi ta’ EAA u l-preżentazzjoni tal-vantaġġi għall-ekonomija, il-Portugall irrifjuta li jħares lejn il-fatti u naqas milli jipprovdi xi assistenza sinifikattiva.

(122)

EAA tinforma wkoll li hija ttrasportat total ta’ aktar minn 1,4 miljun passiġġier fuq it-8 500 titjira tagħha, li minnhom 430 000 (ugwali għal 30 % tal-passiġġieri totali li tajret matul dan il-perjodu) kienu minn/lejn il-Portugall. Hija kienet l-ewwel linja tal-ajru Portugiża li bdiet operazzjonijiet charter lejn it-Tramuntana tal-Brażil u meta TAP Air Portugal bdiet titjiriet skedati lejn dak ir-reġjun u tat rati baxxi ħafna lill-operaturi turistiċi, EAA sabet opportunitajiet ġodda. Fl-2020, minħabba l-pandemija tal-COVID-19, l-attività ewlenija ta’ EAA nbidlet għal operazzjonijiet charter.

(123)

Fil-fehma ta’ EAA, l-għan tal-għajnuna għar-ristrutturar huwa li tipprovdi appoġġ ta’ likwidità għall-implimentazzjoni tal-pjan ta’ ristrutturar u li tibbilanċja l-ekwità negattiva ta’ TAP SGPS. Madankollu, l-għajnuna inkwistjoni hija strutturata prinċipalment bħala ekwità u parzjalment bħala garanzija, li se tiġi kkonvertita wkoll f’ekwità fl-aktar xenarju avvers jekk l-aċċess għas-swieq kapitali ma jinkisibx. Dan l-istrument ta’ għajnuna ma jidhirx xieraq peress li jmur lil hinn minn dak li huwa meħtieġ. Miżura anqas distortiva fil-forma ta’ garanzija finanzjarja mingħajr natura ta’ ekwità tkun suffiċjenti biex tiffaċilita l-aċċess għas-swieq kapitali u b’dan il-mod tirrestawra l-likwidità u s-solvenza ta’ TAP SGPS. B’dan il-mod, TAP SGPS tkun meħtieġa ssib il-metodi ta’ finanzjament proprji tagħha u b’hekk tilħaq ukoll l-objettivi tal-kontribuzzjoni proprja.

(124)

EAA tikkondividi t-tħassib imqajjem mill-Kummissjoni fis-sejbiet preliminari tagħha rigward il-proporzjonalità tal-għajnuna, b’mod partikolari, jekk TAP SGPS ikollhiex livell suffiċjenti ta’ kontribuzzjonijiet proprji. Barra minn hekk, EAA tesprimi t-tħassib tagħha li l-Portugall diġà jantiċipa li jagħti kumpens għad-danni skont l-Artikolu 107(2)(b) tat-TFUE.

(125)

Bħal Ryanair, EAA tilmenta wkoll dwar ir-redazzjoni eċċessiva tad-deċiżjoni tal-ftuħ, li tagħmilha impossibbli li jsiru kummenti sinifikattivi dwar il-proporzjonalità.

(126)

EAA tappoġġa t-tħassib tal-Kummissjoni li l-għeluq tal-attivitajiet li qed jagħmlu t-telf ma huwiex suffiċjenti biex jiġu indirizzati d-distorsjonijiet tal-kompetizzjoni maħluqa mill-għajnuna għar-ristrutturar u ssostni li l-miżuri proposti mill-Gvern Portugiż fil-pjan ta’ ristrutturar ma humiex suffiċjenti biex jiġu indirizzati d-distorsjonijiet tal-kompetizzjoni maħluqa mill-għajnuna. Fil-fehma ta’ EAA, huma meħtieġa miżuri aktar komprensivi biex jiġu limitati d-distorsjonijiet tal-kompetizzjoni b’kont meħud tad-daqs tal-għajnuna lil TAP Air Portugal. Għal dak il-għan, EAA identifikat firxa ta’ miżuri li jenħtieġ li jitqiesu b’mod kumulattiv bħala neċessarji biex jiġu limitati d-distorsjonijiet tal-kompetizzjoni maħluqa minn għajnuna ta’ dan id-daqs, it-tip u l-karatteristiċi.

(127)

EAA tipprovdi wkoll proposti konkreti dwar il-miżuri ta’ kompetizzjoni. B’mod partikolari, hija tissuġġerixxi li TAP Air Portugal jenħtieġ li tnaqqas is-sehem tagħha fuq rotot li fuqhom EAA hija wkoll preżenti u tiftaħ ftehimiet ta’ kondiviżjoni tal-kodiċi ma’ EAA dwar titjiriet mill-Portugall lejn São Tomé e Principe u lejn il-Guinea-Bissau. EAA tinforma li hija kienet l-uniku operatur Portugiż li kien kapaċi jopera b’mod konsistenti titjiriet diretti lejn São Tomé mill-2008. Barra minn hekk, mill-Milied tal-2013 u għat-3 snin ta’ wara, TAP Air Portugal issospendiet it-titjiriet lejn il-Guinea-Bissau minħabba raġunijiet ta’ sigurtà u matul dan il-perjodu EAA kienet l-uniku operatur Portugiż li seta’ jiżgura konnessjoni bejn dawk il-pajjiżi u fl-aħħar mill-aħħar mad-dinja li titkellem bil-Portugiż. Barra dan, EAA ssostni li l-Kummissjoni għandha titlob impenn li TAP Air Portugal ma tinvolvix ruħha fi prattiki ta’ prezzijiet predatorji fuq rotot lejn São Tomé e Príncipe u l-Guinea-Bissau li fihom TAP Air Portugal u EAA jikkompetu b’mod dirett.

(128)

EAA tirrikjedi li TAP Air Portugal ma tużax l-għajnuna mill-Istat biex tiftaħ rotot ġodda meta mqabbla ma’ dawk operati qabel il-pandemija u li hija ċċedi l-frekwenzi fuq it-titjiriet lejn destizzjonijiet profittabbli. Barra minn hekk, EAA tipproponi li TAP Air Portugal jenħtieġ li tnaqqas is-slots tagħha b’1/3 fuq destinazzjonijiet profittabbli definiti sabiex tiftaħ it-triq għal linji tal-ajru oħra, inkluża EAA. Barra dan, EAA hija tal-fehma li TAP Air Portugal trid tikkanċella r-rotot kollha li bdiet matul il-pandemija.

(129)

Barra minn hekk, EAA tistieden lill-Kummissjoni tikkunsidra żewġ impenji oħra, impenn li TAP Air Portugal ma tespandix f’attivitajiet ġodda, bħall-merkanzija u l-passiġġieri, inkluż b’Portugalia, u bħala t-tieni impenn li TAP Air Portugal toħroġ mill-operazzjonijiet charter, u ma toffrix titjiriet charter lill-operaturi turistiċi jew klijenti oħra (eż. għal timijiet sportivi).

(130)

EAA tqis b’mod pożittiv il-pjanijiet ta’ TAP Air Portugal li tnaqqas il-kapaċità f’termini ta’ għadd ta’ inġenji tal-ajru u tipproponi impenn addizzjonali li TAP Air Portugal ma takkwista l-ebda inġenju tal-ajru ġdid għal perjodu ta’ mill-anqas ħames snin biex tespandi l-flotta tagħha.

(131)

B’mod aktar ġenerali, EAA toffri wkoll il-fehmiet tagħha dwar il-kompetizzjoni fis-settur tal-linji tal-ajru fil-Portugall. Skont EAA, il-Portugall jenħtieġ li jiffavorixxi d-dħul ta’ kompetituri ġodda u l-espansjoni ta’ kompetituri żgħar eżistenti billi jagħti approvazzjoni lil operaturi iżgħar biex joperaw fir-rotot ewlenin tal-merkanzija attwalment operati minn TAP Air Portugal, sabiex kumpaniji (Portugiżi) oħra jkunu jistgħu jikkompetu fuq dawk ir-rotot.

(132)

Bl-eċċezzjoni tal-Kamra tal-Kummerċ ta’ Porto, il-partijiet terzi l-oħra esprimew appoġġ għall-intervent mill-Istat favur TAP SGPS. L-evidenza mressqa minn partijiet terzi oħra turi li TAP Air Portugal tiżgura konnettività u kompetizzjoni mtejba. Is-sħab kummerċjali u l-korpi governattivi jissottolinjaw b’mod partikolari:

(133)

Il-Kamra tal-Kummerċ ta’ Porto tirreferi għad-dikjarazzjoni magħmula mill-Portugall li TAP Air Portugal hija pilastru tal-ekonomija Portugiża, b’mod partikolari minħabba l-kontribut tagħha għall-iżvilupp tal-industrija turistika fil-Portugall. Madankollu, fil-fehma tal-Kamra tal-Kummerċ ta’ Porto, il-popolazzjoni, l-attività ekonomika u l-industrija turistika ma humiex ikkonċentrati biss f’Lisbona iżda wkoll fil-gżejjer tal-Azores u Madeira, kif ukoll fit-Tramuntana u fin-Nofsinhar tal-pajjiż. F’dak il-kuntest, il-Kamra tal-Kummerċ ta’ Porto tesprimi kritika li l-koeżjoni territorjali u s-servizz għas-settur turistiku tal-pajjiż kollu jidhru li huma assenti mill-pjan ta’ ristrutturar meta, mill-anqas, dawn tqajmu fil-mument tal-għajnuna għas-salvataġġ.

(134)

Fl-ittra tagħha, il-Kamra tal-Kummerċ ta’ Porto tirrikonoxxi l-importanza taċ-ċentru ta’ Lisbona. Fil-fehma tagħha, il-konnettività bl-ajru u l-protezzjoni tal-attivitajiet ekonomiċi, inkluża dik tas-settur turistiku, jinkisbu l-aħjar b’żewġ mezzi. L-ewwel nett, is-slots ta’ TAP Air Portugal jenħtieġ li jiġu allokati lil kumpanija li ma jkollhiex obbligazzjonijiet u interessi f’kumpaniji oħra. Dan jiżgura li t-titjiriet fuq distanzi twal li fuqhom il-pożizzjoni ġeografika tal-pajjiż tagħtih vantaġġ kompetittiv u li mingħajrhom ikun hemm telf għar-residenti tal-Portugall, ikunu jistgħu jiġu operati mill-Portugall. It-tieni, billi jiġi pprovdut appoġġ għall-attirar ta’ rotot f’suq kompetittiv (permezz ta’ offerta miftuħa għall-operaturi interessati) fuq titjiriet nazzjonali u Ewropej.

(135)

Barra minn hekk, il-Kamra tal-Kummerċ ta’ Porto tikkondividi d-dubji mqajma mill-Kummissjoni. B’mod partikolari, hija tirrimarka li t-tnaqqis fis-salarji tal-impjegati tal-benefiċjarju jidher li huwa temporanju minħabba li l-ftehim ta’ negozjar kollettiv ma ġiex imħassar iżda sempliċement sospiż. Barra minn hekk, hija ssostni li r-rekord storiku ta’ TAP SGPS (u ta’ TAP Air Portugal) f’termini ta’ riżultati u żviluppi ta’ ekwità matul l-aħħar 11-il sena ma huwiex tali biex wieħed jassumi b’mod raġonevoli li l-kontribuzzjoni tagħhom għall-pjan ta’ ristrutturar se tkun ogħla.

(136)

Fir-rigward tar-relazzjoni bejn l-ajruporti nazzjonali, il-Kamra tal-Kummerċ ta’ Porto ssostni li għall-kuntrarju tas-sitwazzjoni fl-ajruporti ta’ Porto u Faro fejn il-preżenza ta’ TAP Air Portugal hija baxxa, TAP Air Portugal hija dominanti fl-ajruport ta’ Liżbona, għad-detriment taż-żewġ ajruporti nazzjonali l-oħra u tal-popolazzjonijiet u tal-attivitajiet ekonomiċi li jservu u jiddependu fuqhom.

(137)

L-awtoritajiet Portugiżi jenfasizzaw li, minn 40 parti interessata li wieġbu għad-deċiżjoni tal-ftuħ, tlieta biss issottomettew osservazzjonijiet negattivi li jqajmu tħassib dwar l-għoti ta’ għajnuna għar-ristrutturar lil TAP SGPS. Il-maġġoranza l-kbira tal-osservazzjonijiet li waslu kienu jirrinforzaw l-importanza ta’ TAP SGPS u l-ħtieġa li tiġi żgurata l-vijabbiltà fit-tul tagħha. L-awtoritajiet Portugiżi għalhekk jenfasizzaw li l-għajnuna għar-ristrutturar lil TAP SGPS tikkontribwixxi b’mod ċar għal objettiv definit sewwa ta’ interess komuni, meta jitqies li, kif stabbilit ukoll fid-deċiżjoni tal-ftuħ, TAP Air Portugal bla dubju għandha rwol ewlieni fil-konnettività tal-Portugall u għall-ekonomija Portugiża. L-assoċjazzjoni mill-qrib ta’ TAP Air Portugal mas-settur turistiku fil-Portugall, li kienet ta’ importanza kbira għall-ekonomija u għall-irkupru tal-pajjiż wara l-kriżi tal-2008, se tkun fundamentali wara l-pandemija tal-COVID-19. Is-servizzi pprovduti minn TAP Air Portugal jiżguraw il-konnettività mal-pajjiżi li jitkellmu bil-Portugiż u mal-pajjiżi li għandhom komunitajiet Portugiżi importanti, li ma humiex sostitwibbli faċilment minn trasportaturi tal-ajru oħra, jiġifieri t-trasportaturi bi prezzijiet baxxi.

(138)

Għall-kuntrarju ta’ dak li huwa ssuġġerit minn Ryanair, linji tal-ajru oħra joffru xi konnessjonijiet fuq distanzi twal minn Liżbona, iżda bi frekwenza limitata u ftit destinazzjonijiet. Boston kienet operata għal żmien qasir biss fl-2019 minn Delta bħala servizz tal-aqwa staġun biss, filwaqt li TAP Air Portugal tipprovdi servizz matul is-sena kollha u kompliet tagħmel dan matul il-kriżi. Bl-istess mod, United kienet topera Washington, DC biss fl-istaġuni tas-sajf u ma żammitx is-servizz, filwaqt li TAP Air Portugal kompliet ittir għal hemm. Fir-rigward ta’ New York, Delta kienet topera servizz ta’ kuljum matul is-sena kollha iżda naqqsitu għal tliet titjiriet fil-ġimgħa matul il-kriżi, filwaqt li TAP Air Portugal żammet servizz ta’ kuljum doppju, u kompliet tipprovdi konnettività essenzjali għall-Portugall. United għandha servizz ta’ kuljum, li nżamm, iżda United u TAP Air Portugal huma t-tnejn fl-iStar Alliance u United għalhekk tibbenefika mill-konnettività fuq is-servizzi ta’ distanza qasira ta’ TAP Air Portugal, li jgħin biex jiġi sostnut l-operat tagħha. L-istess jgħodd għat-titjiriet ta’ Air Kanada minn Toronto u Montreal. L-eliminazzjoni tal-operazzjonijiet taċ-ċentru ta’ TAP Air Portugal f’Liżbona thedded ukoll dawn is-servizzi ta’ Star Alliance.

(139)

Barra minn hekk, l-osservazzjonijiet ta’ Ryanair fihom diversi ineżattezzi, li jistgħu jkunu qarrieqa għall-valutazzjoni tal-Kummissjoni. Pereżempju, SATA Air Açores ma toperax titjiriet bejn l-Azores u l-Portugall kontinentali (dan huwa il-każ biss ta’ Azores Airlines) u ma hemm l-ebda konnessjoni b’mezz ta’ trasport tul korp tal-ilma mar-Reġjuni Awtonomi tal-Azores u Madeira. Ħlief u sa ċertu punt limitat għal titjiriet domestiċi fil-Portugall kontinentali, il-biċċa l-kbira tas-servizzi pprovduti minn TAP Air Portugal ma jistgħux jiġu sostitwiti b’sistema ferrovjarja ta’ veloċità għolja, kumpaniji tal-karozzi tal-linja interurbani jew konnessjonijiet ineżistenti b’mezzi ta’ trasport tul korp tal-ilma prinċipalment minħabba li dawn il-mezzi ta’ trasport ma kinux disponibbli għad-destinazzjonijiet li TAP Air Portugal ittir lejhom.

(140)

L-awtoritajiet Portugiżi jinnotaw li l-ebda linja tal-ajru oħra li topera lejn u mill-Portugall ma għandha rwol ekwivalenti, li ma jistax jiġi żgurat minn linji tal-ajru alternattivi fil-futur prevedibbli. Dan huwa aspett li kemm Ryanair kif ukoll EAA jonqsu milli jikkunsidraw, meta jqabblu l-operat ta’ TAP Air Portugal ma’ dak ta’ linja tal-ajru bi prezzijiet baxxi li topera biss konnessjonijiet profittabbli ħafna jew dak ta’ trasportatur tal-ajru fil-biċċa l-kbira charter u fornitur ta’ lokazzjoni bl-ekwipaġġ (ACMI: inġenji tal-ajru, ekwipaġġ, manutenzjoni, assigurazzjoni) b’interess pubbliku limitat. Għall-kuntrarju ta’ dak li jimplikaw l-osservazzjonijiet tagħha, Ryanair ma tikkostitwix alternattiva għal TAP Air Portugal. Kif intqal qabel, fis-sajf tal-2019, […] mill-[…] destinazzjoni offruti minn TAP Air Portugal minn Liżbona ma kinux servuti minn linji tal-ajru oħra, li l-maġġoranza tagħhom kienu jikkostitwixxu konnessjonijiet fuq distanzi twal mal-Amerka ta’ Fuq u ta’ Isfel, kif ukoll mal-Afrika.

(141)

Filwaqt li huwa korrett li jingħad li Ryanair u TAP Air Portugal jikkompetu ras imb ras fuq ċerti rotot internazzjonali lejn diversi bliet kbar Ewropej, ta’ min ifakkar li Ryanair tikkompeti biss ma’ TAP Air Portugal fuq ir-rotot l-aktar profittabbli u ma tipprovdi l-ebda konnessjoni fuq distanzi twal. Il-ħruġ ta’ TAP Air Portugal mis-suq iħalli rotot fuq distanzi qosra profittabbli lil Ryanair u jneħħi kompetitur mill-konnessjonijiet interkontinentali għal Liżbona. Fil-prattika, ir-riżultat għalhekk ikun anqas kompetizzjoni kemm fuq ir-rotot attraenti kif ukoll fuq dawk anqas attraenti.

(142)

Fil-każ ta’ EAA, jenħtieġ li jiġi nnotat li l-linja tal-ajru ma għandhiex pożizzjonament rilevanti fis-suq Portugiż, billi hija trasportatur tal-ajru żgħir b’7 inġenji tal-ajru ffokata fuq il-forniment ta’ servizzi (l-hekk imsejħa “lokazzjoni bl-ekwipaġġ” bl-inġenji tal-ajru, il-manutenzjoni, l-ekwipaġġ u l-assigurazzjoni pprovduti) lil linji tal-ajru u titjiriet charter oħra, li ma humiex swieq fejn TAP Air Portugal għandha pożizzjoni rilevanti. EAA ma għandhiex il-preżenza, ir-riżorsi, u lanqas l-organizzazzjoni meħtieġa biex tissostitwixxi linja tal-ajru bħal TAP Air Portugal (pereżempju, EAA ma għandhiex kapaċitajiet jew riżorsi adegwati ta’ bejgħ u distribuzzjoni).

(143)

Filwaqt li l-osservazzjonijiet ta’ EAA jindikaw ċertu tkabbir previst tal-flotta (li ma ġiex divulgat lill-awtoritajiet Portugiżi peress li dan jikkostitwixxi informazzjoni kunfidenzjali ta’ EAA), huwa improbabbli li EAA tilħaq daqs tal-flotta komparabbli ma’ dak ta’ TAP Air Portugal. Peress li hija trasportatur tal-ajru ta’ daqs żgħir, mingħajr preżenza sinifikanti fl-ajruport ta’ Liżbona, l-investimenti meħtieġa biex EAA tkun f’pożizzjoni li tissostitwixxi lil TAP Air Portugal huma sostanzjali u estremament improbabbli li jinkisbu fil-futur qrib. Meta jitqies il-fokus ta’ EAA fuq il-forniment ta’ servizzi ACMI lil trasportaturi oħra, inkluż lil TAP Air Portugal, l-awtoritajiet Portugiżi jinnotaw li ristrutturar b’suċċess ta’ TAP Air Portugal jista’ potenzjalment jissarraf fi ftehimiet ta’ servizz addizzjonali bejn dawn iż-żewġ kumpaniji.

(144)

L-awtoritajiet Portugiżi tennew il-konklużjoni tagħhom li, fid-dawl tas-sitwazzjoni preċedenti ta’ diffikultà ta’ TAP SGPS u l-impatt tal-pandemija tal-COVID-19, l-appoġġ mill-Istat fil-forma ta’ ekwità jipprovdi struttura finanzjarja aħjar għal TAP SGPS biex issaħħaħ il-karta bilanċjali tagħha.

(145)

Fir-rigward tal-osservazzjonijiet ta’ Ryanair u ta’ EAA, l-awtoritajiet Portugiżi jenfasizzaw li, skont il-punt 58 tal-Linji Gwida R&R, l-Istati Membri huma liberi li jagħżlu l-forma tal-għajnuna għar-ristrutturar. B’dan il-mod, huma ma humiex meħtieġa jagħmlu paragun eżawrjenti tal-opzjonijiet kollha disponibbli. Huma jenħtieġ li jivvalutaw in-natura tad-diffikultajiet tal-benefiċjarju u jagħżlu strumenti xierqa biex jittrattawhom. Dan l-eżerċizzju twettaq b’mod estensiv mill-awtoritajiet Portugiżi u ġie ppreżentat lill-Kummissjoni għall-valutazzjoni tagħha\. Il-miżuri ta’ għajnuna mill-Istat innotifikati mill-Portugall ġew interpretati li jipprovdu appoġġ ta’ likwidità għall-implimentazzjoni tal-miżuri tal-pjan ta’ ristrutturar u jindirizzaw il-pożizzjoni ta’ ekwità negattiva ta’ TAP SGPS.

(146)

B’mod partikolari, TAP SGPS akkumulat ekwità negattiva tal-azzjonisti ta’ EUR […] miljun bejn l-2006 u l-2015, prinċipalment minħabba […]. Meta wieħed iqis il-piż tan-negozju tal-linji tal-ajru fuq id-dħul ta’ TAP SGPS, […]. Fir-rigward ta’ TAP Air Portugal, minkejja li l-linja tal-ajru kienet fuq trajettorja ta’ tkabbir f’termini operazzjonali, minħabba t-tnedija ta’ proċess ta’ trasformazzjoni, TAP Air Portugal kien għadu ma rnexxilhiex tnaqqas b’mod konsiderevoli l-kostijiet tagħha meta mqabbla mal-kompetituri, u ppreżentat b’mod konsistenti profittabbiltà aktar baxxa xprunata minn effiċjenza aktar baxxa u kostijiet straordinarji.

(147)

Barra minn hekk, il-proċess ta’ trasformazzjoni ta’ TAP Air Portugal ġie interrott bħala riżultat tal-pandemija globali tal-COVID-19 u l-kriżi ekonomika li segwiet, li rriżultat fi kriżi akuta ta’ likwidità li wasslet għall-għoti ta’ għajnuna għas-salvataġġ mill-awtoritajiet Portugiżi, fl-2020. Diġà lejn l-aħħar tal-2020, l-analiżi tal-likwidità ta’ Air Portugal kienet tindika b’mod ċar li mingħajr aktar appoġġ mill-Istat, TAP Air Portugal kienet se tilħaq pożizzjoni ta’ flus netta negattiva sostanzjali fl-2021 u fl-2022 fin-nuqqas ta’ rkupru tas-suq.

(148)

Peress li s-swieq kapitali ma kinux disponibbli għal mutwatarji tal-linji tal-ajru bħal TAP SGPS, ir-rikors għall-finanzjament mill-Istat kien l-unika opzjoni disponibbli fl-2020. Il-ġestjoni ta’ TAP SGPS għandha […]. Madankollu, is-swieq tal-finanzjament tad-dejn fil-biċċa l-kbira ngħalqu għal-linji tal-ajru wara l-bidu tal-pandemija tal-COVID-19, bl-istituzzjonijiet finanzjarji b’mod ġenerali jnaqqsu drastikament il-limiti ta’ kreditu tagħhom għas-settur. Sabiex timmassimizza l-likwidità, TAP Air Portugal għamlet sforz biex tbigħ dawk l-inġenji tal-ajru li kienu proprjetà tal-kumpanija ([…]). Assi oħrajn […].

(149)

Attwalment, qabel l-appoġġ inkrimentali mill-Istat u minkejja l-isforzi u d-diskussjonijiet ta’ TAP SGPS mal-istituzzjonijiet finanzjarji u partijiet ikkonċernati oħra, il-ġbir ta’ fondi addizzjonali mis-swieq privati għal TAP SGPS mhux se jkun possibbli fil-kundizzjonijiet preżenti u definittivament mhux qabel l-approvazzjoni tal-pjan ta’ ristrutturar. Dan iħalli lill-Istat Portugiż, li huwa wkoll l-azzjonist ewlieni, bħala l-uniku sors vijabbli ta’ finanzjament (jew fornitur ta’ garanzija ta’ finanzjament) għall-kumpanija.

(150)

F’dan il-kuntest, meta wieħed iqis in-nuqqas ta’ disponibbiltà tas-swieq kapitali f’dan l-istadju għal TAP SGPS u l-pożizzjoni ta’ ekwità u ta’ likwidità tal-kumpanija, il-konklużjoni tal-awtoritajiet Portugiżi hija li l-appoġġ mill-Istat fil-forma ta’ ekwità jipprovdi struttura finanzjarja aħjar għal TAP SGPS biex issaħħaħ il-karta bilanċjali tagħha. Barra minn hekk, flimkien mal-implimentazzjoni tal-miżuri stabbiliti fil-pjan ta’ ristrutturar (jiġifieri dawk li jirrigwardaw ir-ristrutturar tal-flotta, tan-network u tal-kostijiet), l-għajnuna mill-Istat hija mistennija li tiffaċilita l-aċċess ta’ TAP Air Portugal għas-swieq kapitali matul il-perjodu minn […].

(151)

Minkejja l-inċertezza attwali tal-perkors ta’ rkupru tad-domanda assoċjata mas-sitwazzjoni tal-pandemija, l-awtoritajiet Portugiżi jtennu li l-projezzjonijiet finanzjarji kontenuti fil-pjan ta’ ristrutturar huma bbażati fuq suppożizzjonijiet solidi, li jistgħu saħansitra jitqiesu bħala konservattivi. Il-pjan ta’ ristrutturar jassumi prospettiva ta’ rkupru tad-domanda, f’termini tal-għadd ta’ passiġġieri ttrasportati, li ġeneralment hija aktar baxxa mill-previżjonijiet tal-IATA. Bl-istess mod, il-perkors tad-dħul fil-pjan ta’ ristrutturar jibda minn punt aktar baxx fl-2021 meta mqabbel mal-previżjonijiet tal-passiġġieri. Il-pjan ta’ ristrutturar jinkorpora wkoll ċerta flessibbiltà biex il-kapaċità u l-operazzjonijiet tal-benefiċjarju jiġu adattati skont id-domanda prevedibbli, filwaqt li jiġi rispettat l-impenn massimu tal-flotta.

(152)

Il-valutazzjoni u l-projezzjonijiet finanzjarji juru li l-miżuri ta’ ristrutturar ippjanati appoġġati mill-għajnuna jippermettu lil TAP SGPS tilħaq […]. Il-projezzjonijiet juru redditu fuq l-ekwità ta’ madwar […] % fl-2024 u fl-2025, sa tmiem il-perjodu ta’ ristrutturar. Ir-redditi mistennija jsostnu l-argument li l-pjan ta’ ristrutturar jiżgura l-vijabbiltà fit-tul tal-benefiċjarju. Fil-fatt, dawk ir-redditi jikkomparaw b’mod favorevoli mal-kost (tal-opportunità) tal-ekwità fis-setturi ekonomiċi kollha fil-Portugall (10,9 %) u għas-settur tal-avjazzjoni (8,5 %) tal-benefiċjarju. Indikaturi ewlenin oħra bħall-ROCE u l-proporzjon tal-Ekwità għall-Assi […] u jibqgħu robusti anki f’xenarju avvers.

(153)

Barra minn hekk, iċ-ċessjoni ta’ negozji li qed jagħmlu t-telf u ta’ dawk mhux ewlenin stabbilita fil-pjan ta’ ristrutturar, jiġifieri M&E Brasil, se tiżgura li l-ebda telf ulterjuri li jirriżulta minn dawk l-attivitajiet ma jagħmel ħsara lill-irkupru. Fid-dawl ta’ dan ta’ hawn fuq, ir-Repubblika Portugiża ttenni li l-pjan ta’ ristrutturar ġie elaborat sabiex jiġu indirizzati b’mod speċifiku d-diffikultajiet tal-passat ta’ TAP SGPS u tiġi żgurata l-vijabbiltà fit-tul tagħha.

(154)

Fir-rigward tal-proporzjonalità tal-għajnuna, l-awtoritajiet Portugiżi jsostnu li l-benefiċjarju fittex li jikseb mingħand il-partijiet ikkonċernati tiegħu sorsi addizzjonali ta’ kontribuzzjoni proprja, jiġifieri dawk relatati ma’ impenji ta’ offerti addizzjonali għal-lokazzjoni ta’ inġenji tal-ajru, kif ukoll eżenzjonijiet sinifikanti mid-detenturi tal-bonds, li għandhom jitqiesu bħala kondiviżjoni tal-piżijiet mill-kredituri eżistenti tal-benefiċjarju. Anke jekk jitqiesu biss il-lokazzjonijiet addizzjonali tal-inġenji tal-ajru, il-livell ta’ kontribuzzjoni proprja għall-kostijiet tar-ristrutturar jiżdied sa […] %. Dan il-livell ta’ kontribuzzjoni proprja jenħtieġ li jitqies bħala suffiċjenti fil-każ partikolari ta’ TAP SGPS u l-kuntest tal-pandemija tal-COVID-19, minħabba li l-Linji Gwida R&R jippermettu applikazzjoni aktar flessibbli u aġġustata tar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat, b’mod speċifiku f’ċirkostanzi eċċezzjonali.

(155)

Is-suġġerimenti ta’ Ryanair fir-rigward tal-potenzjal għall-użu tal-kollateralizzazzjoni ma humiex fattibbli fil-każ ta’ TAP SGPS. Fir-rigward tal-allegazzjonijiet ta’ Ryanair li n-nuqqas ta’ aċċess għas-swieq kapitali jintuża biex l-għajnuna tintefaħ permezz ta’ buffer ta’ EUR […] miljun, tali buffer inizjalment kien maħsub biss bħala miżura ta’ prekawzjoni stabbilita fil-pjan ta’ ristrutturar inizjali u ma għadux ikkunsidrat.

(156)

L-awtoritajiet Portugiżi ddeskrivew l-isforzi reċenti ta’ TAP SGPS biex ittejjeb il-proporzjon tal-kontribuzzjoni proprja tagħha, li jinkludu: (i) it-tfittxija ta’ sorsi addizzjonali ta’ finanzjament ġdid minkejja l-isfidi eżoġeni u l-kundizzjonijiet tas-suq attwali; (ii) il-kisba tal-appoġġ tal-fornituri tad-dejn eżistenti; u (iii) il-konsiderazzjoni tad-dħul ta’ investituri ġodda. Mill-adozzjoni tad-deċiżjoni tal-ftuħ, TAP Air Portugal kienet kapaċi tikseb impenji addizzjonali għall-finanzjament ta’ EUR […] miljun f’kuntratti ġodda ta’ lokazzjonijiet ta’ inġenji tal-ajru li jaslu fl-2021 u fl-2022, minbarra l-EUR […] miljun ta’ impenji ta’ lokazzjoni finanzjarja diġà inklużi fil-pjan ta’ ristrutturar. Għaldaqstant, l-ammont totali ta’ kontribuzzjoni proprja li jirriżulta mil-lokazzjoni ta’ inġenji tal-ajru abbażi ta’ impenji legali vinkolanti li saru mal-lokaturi eventwalment żdied għal EUR […] miljun. Barra minn hekk, TAP SGPS irnexxielha tikseb l-appoġġ tal-fornituri tad-dejn eżistenti, billi kisbet eżenzjonijiet sinifikanti, li jevitaw l-iskattar ta’ opzjonijiet ta’ put u ħlas lura kmieni b’konsegwenzi serji għal-likwidità tal-benefiċjarju.

(157)

Fir-rigward tal-kondiviżjoni tal-piżijiet, huwa importanti li jitqies il-kuntest li fih l-Istat Portugiż akkwista, mingħand AGW, ishma li jirrappreżentaw 22,5 % tal-kapital azzjonarju ta’ TAP SGPS u daħħal, direttament, fil-kapital azzjonarju ta’ TAP SGPS. Din it-tranżazzjoni ġiet maqbula sabiex jingħeleb l-istaġnar fin-negozjati rigward l-għoti tas-self ta’ salvataġġ lil TAP SGPS u biex tkun tista’ ssir l-implimentazzjoni urġenti tiegħu.

(158)

F’dak iż-żmien, il-partijiet ma setgħux jantiċipaw l-ammont finali tal-għajnuna għar-ristrutturar, li kienet teħtieġ aġġustamenti minħabba n-natura fit-tul tal-pandemija, u għalhekk is-sagrifiċċju reali li kien se jkollu jiġi sostnut mill-azzjonisti għall-finijiet tal-kondiviżjoni tal-piżijiet. F’dan il-kuntest, […] ([…]% […])

(159)

Barra minn hekk, u biex jiġi evitat tali xenarju, HPGB […] %. […]. Skont il-Portugall, dan jikkostitwixxi kondiviżjoni tal-piżijiet minn HPGB, peress li ma hija se tibbenefika mill-ebda żieda futura fil-valur tal-benefiċjarju, li tirriżulta mill-ekwità tal-Istat injettata.

(160)

Il-Kummissjoni l-ewwel se tivvaluta jekk il-miżuri li għandhom jiġu pprovduti għall-finanzjament tal-pjan ta’ ristrutturar ta’ TAP SGPS, jiġifieri s-self ta’ salvataġġ ta’ EUR 1,2 biljun li għandu jiġi kkonvertit f’ekwità, il-garanzija mill-Istat ta’ EUR […] miljun fuq self ta’ EUR […] miljun li għandu jiġi sostitwit b’ekwità, kif ukoll l-injezzjoni ta’ ekwità diretta ta’ EUR […] miljun li għandha tiġi eżegwita fl-2022, jinvolvux għajnuna mill-Istat skont it-tifsira tal-Artikolu 107(1) tat-TFUE, u jekk iva, jekk tali għajnuna hijiex legali u kompatibbli mas-suq intern.

(161)

Skont l-Artikolu 107(1) tat-TFUE, “[ħ]lief għad-derogi previsti fit-Trattati, kull għajnuna, ta’ kwalunkwe forma, mogħtija minn Stat Membru jew permezz ta’ riżorsi tal-Istat, li twassal għal distorsjoni jew theddida ta’ distorsjoni għall-kompetizzjoni billi tiffavorixxi ċerti impriżi jew ċerti produtturi għandha, sa fejn tolqot il-kummerċ bejn l-Istati Membri, tkun inkompatibbli mas-suq intern”.

(162)

Il-kwalifika ta’ miżura bħala għajnuna skont it-tifsira tal-Artikolu 107(1) tat-TFUE tirrikjedi li jiġu ssodisfati l-kundizzjonijiet kumulattivi li ġejjin: (i) il-miżura trid tkun imputabbli lill-Istat u ffinanzjata permezz ta’ riżorsi tal-Istat; (; (ii) il-miżura trid tikkonferixxi vantaġġ lir-riċevitur tagħha; (iii) dak il-vantaġġ irid ikun selettiv; u (iv) hija trid twassal għal distorsjoni jew thedded li twassal għal distorsjoni tal-kompetizzjoni u taffettwa l-kummerċ bejn l-Istati Membri. Għalhekk huwa xieraq li jiġi eżaminat separatament jekk il-miżuri jikkwalifikawx bħala għajnuna.

(163)

Il-miżuri jinvolvu atti amministrattivi u deċiżjonijiet pubbliċi u se jiġu ffinanzjati mill-baġit tal-Istat (il-premessa (42)).

(164)

Għalhekk, għall-finijiet tal-Artikolu 107(1) tat-TFUE, il-miżuri jinvolvu riżorsi tal-Istat u d-deċiżjoni li jingħataw dawk il-miżuri hija imputabbli lill-Istat Portugiż.

(165)

Il-Kummissjoni tinnota li l-Portugall innotifika l-miżuri bħala li jikkostitwixxu għajnuna mill-Istat. Dik id-dikjarazzjoni ma teħlisx lill-Kummissjoni milli teżamina hija stess jekk il-miżuri jinvolvux għajnuna mill-Istat u, b’mod partikolari, jekk jiffavorixxux lill-benefiċjarju fis-sens li operatur tas-suq li jkollu ishma f’sitwazzjoni kemm jista’ jkun qrib dik tal-Portugall ma jiħux deċiżjoni simili u jagħti l-istess miżuri bl-istess kundizzjonijiet, waqt li jwarrab kwalunkwe benefiċċju mistenni fis-sitwazzjoni tiegħu bħala awtorità pubblika (52).

(166)

Il-Kummissjoni trid teżamina jekk il-miżuri jikkwalifikawx bħala għajnuna minħabba li jagħtu vantaġġ ekonomiku lill-benefiċjarju (53). Il-preżenza ta’ tali vantaġġ tista’ tiġi dedotta u stabbilita mill-fatt li l-benefiċjarju ma jistax jikseb kapital jew jiġbor finanzjament tad-dejn bil-kundizzjonijiet tas-suq mingħajr appoġġ pubbliku (il-premessi (39) in-nota f’qiegħ il-paġna 31). Bl-istess mod, il-valutazzjoni ta’ jekk operatur tas-suq f’sitwazzjoni kemm jista’ jkun qrib dik tad-DGTF jew ta’ Parpública jipprovdix l-istess finanzjament (“test tal-operatur f’ekonomija tas-suq”) turi li l-finanzjament pubbliku inkwistjoni jipprovdi vantaġġ meta mqabbel mal-kundizzjonijiet tas-suq.

(167)

Għalhekk, il-miżuri jipprovdu finanzjament li l-benefiċjarju ma jistax u ma setax jikseb fis-suq. Operatur tas-suq f’sitwazzjoni kemm jista’ jkun qrib dik tad-DGTF jew ta’ Parpública ma jipprovdix finanzjament simili.

(168)

Għalhekk, il-miżuri jagħtu vantaġġ ekonomiku lill-benefiċjarju skont it-tifsira tal-Artikolu 107(1) tat-TFUE.

(169)

Il-miżuri għandhom jingħataw permezz tal-eżerċizzju tad-diskrezzjoni għal ammont ad hoc determinat b’referenza għall-ħtiġijiet speċifiċi tal-pjan ta’ ristrutturar tal-benefiċjarju (il-premessi (38)-(43)). Il-finanzjament pubbliku ma huwiex, sew jekk bi strumenti jew b’ammont, parti minn miżura ta’ politika ekonomika aktar wiesgħa, ġenerali, biex jiġi pprovdut appoġġ lil impriżi f’sitwazzjoni legali u ekonomika komparabbli li huma attivi fit-trasport bl-ajru jew f’setturi ekonomiċi oħra. Kif iddikjarat il-Qorti, fejn jikkonċerna l-għajnuna individwali, fil-prinċipju l-identifikazzjoni tal-vantaġġ ekonomiku hija biżżejjed biex tappoġġa l-preżunzjoni li miżura hija selettiva (54). Dan huwa minnu irrispettivament minn jekk ikunx hemm operaturi fis-swieq rilevanti li jinsabu f’sitwazzjoni fattwali u legali komparabbli.

(170)

Għalhekk, il-miżuri huma selettivi skont it-tifsira tal-Artikolu 107(1) tat-TFUE.

(171)

Is-settur tas-servizzi tat-trasport bl-ajru tal-passiġġieri u tal-merkanzija li fih huwa attiv il-benefiċjarju huwa miftuħ għall-kompetizzjoni u għall-kummerċ bejn l-Istati Membri. Linji tal-ajru oħra liċenzjati fl-Unjoni Ewropea jipprovdu servizzi tat-trasport bl-ajru li jgħaqqdu l-ajruporti Portugiżi, b’mod partikolari Liżbona, ma’ bliet oħra tal-Unjoni. Għalhekk, billi jsostnu t-tkomplija tal-operat tas-servizzi tat-trasport bl-ajru li jipprovdi l-benefiċjarju, il-miżuri jistgħu jaffettwaw il-kummerċ bejn l-Istati Membri.

(172)

Billi jagħti aċċess għall-finanzjament b’kundizzjonijiet li kieku ma kienx jikseb fis-suq, il-finanzjament pubbliku jista’ jtejjeb il-pożizzjoni tal-benefiċjarju fir-rigward tal-impriżi kompetituri reali jew ta’ dawk potenzjali li ma għandhomx aċċess għal appoġġ simili mill-Istat mill-Portugall jew li jkollhom jiffinanzjaw l-operazzjonijiet bil-kundizzjonijiet tas-suq.

(173)

Il-miżuri nnotifikati għalhekk jistgħu joħolqu distorsjoni jew jheddu li joħolqu distorsjoni tal-kompetizzjoni u jaffettwaw il-kummerċ bejn l-Istati Membri.

(174)

Fid-dawl ta’ dan ta’ hawn fuq, il-Kummissjoni tikkonkludi li l-miżuri nnotifikati favur TAP SGPS jikkostitwixxu għajnuna mill-Istat skont it-tifsira tal-Artikolu 107(1) tat-TFUE.

(175)

Wara li fid-19 ta’ Mejju 2021 il-Qorti Ġenerali annullat id-deċiżjoni inizjali dwar l-għajnuna għas-salvataġġ (il-premessa (2)), il-Qorti Ġenerali ssospendiet l-effetti tas-sentenza abbażi tal-Artikolu 264(2) tat-TFUE sakemm tiġi adottata deċiżjoni ġdida mill-Kummissjoni fi żmien perjodu ta’ xahrejn. Fis-16 ta’ Lulju 2021, il-Kummissjoni adottat deċiżjoni ġdida li tapprova l-għajnuna għas-salvataġġ lil TAP SGPS kif innotifikata fit-8 ta’ Ġunju 2020, li b’riżultat tagħha l-għajnuna għas-salvataġġ lil TAP SGPS trid titqies bħala legali.

(176)

Skont il-premessa (16) tad-deċiżjoni inizjali dwar l-għajnuna għas-salvataġġ, l-għajnuna għas-salvataġġ sa massimu ta’ self ta’ EUR 1,2 biljun jew kombinazzjoni ta’ self u garanziji ta’ self, kienet ippjanata li titħallas lura fi żmien sitt xhur mid-data tal-iżborż tal-ewwel pagament parzjali, sakemm il-Portugall ma kienx se jissottometti pjan ta’ ristrutturar għall-approvazzjoni mill-Kummissjoni qabel dik id-data. Fl-10 ta’ Diċembru 2020, jiġifieri fi żmien sitt xhur wara li l-Kummissjoni approvat l-għajnuna għas-salvataġġ fid-deċiżjoni inizjali dwar l-għajnuna għas-salvataġġ, il-Portugall issottometta lill-Kummissjoni pjan ta’ ristrutturar. Għalhekk, skont il-punt 55(d)(ii) tal-Linji Gwida R&R, l-awtorizzazzjoni tal-għajnuna għas-salvataġġ u l-perjodu ta’ ħlas lura ġew estiżi awtomatikament sakemm il-Kummissjoni tieħu deċiżjoni finali dwar il-pjan ta’ ristrutturar u l-għajnuna ta’ sostenn.

(177)

Fl-osservazzjonijiet tagħha dwar id-deċiżjoni tal-ftuħ, EAA targumenta li bl-approvazzjoni tal-Liġi dwar il-Baġit Pubbliku tal-Istat għall-2021 f’Novembru 2020, li permezz tagħha l-Gvern Portugiż alloka EUR 500 miljun ta’ appoġġ finanzjarju għal TAP SGPS, il-Portugall ta għajnuna illegali lil TAP SGPS (il-premessa (120)). Ta’ min ifakkar li s-sempliċi deżinjazzjoni ta’ fondi għal għan speċjali f’baġit nazzjonali ma hijiex ekwivalenti għall-għoti ta’ għajnuna. Biex l-għajnuna titqies li daħlet fis-seħħ, huwa meħtieġ li d-dritt li wieħed jirċievi appoġġ, mogħti permezz ta’ riżorsi tal-Istat, jingħata lill-benefiċjarju skont il-leġiżlazzjoni nazzjonali applikabbli, li ma kienx il-każ bl-EUR 500 miljun allokati.

(178)

Fir-rigward tal-fondi msemmija hawn fuq, il-Portugall spjega li ma kienx adotta l-att ta’ implimentazzjoni neċessarju u lanqas ma ġiet eżegwita d-dispożizzjoni baġitarja biex dawn ir-riżorsi jsiru disponibbli għal TAP SGPS jew biex TAP SGPS tkun intitolata li tirċevihom.. Għalhekk, il-Portugall ma tax għajnuna għar-ristrutturar bi ksur tal-Artikolu 108(3) tat-TFUE.

(179)

Għaldaqstant, il-Portugall osserva l-obbligu ta’ sospensjoni stabbilit fl-Artikolu 108(3) tat-TFUE u l-għajnuna għar-ristrutturar favur TAP SGPS tikkostitwixxi għajnuna legali mill-Istat.

(180)

Skont l-Artikolu 107(3)(c) tat-TFUE, il-Kummissjoni tista’ tawtorizza għajnuna maħsuba biex tiffaċilita l-iżvilupp ta’ ċerti attivitajiet jew ta’ ċerti reġjuni ekonomiċi, basta dik l-għajnuna ma tfixkilx il-kondizzjonijiet tal-kummerċ sa grad li jkun kuntrarju għall-interess komuni.

(181)

Għalhekk, sabiex tkun tista’ titqies bħala kompatibbli mas-suq intern skont dik id-dispożizzjoni, l-għajnuna mill-Istat trid tissodisfa żewġ kundizzjonijiet, l-ewwel waħda hija li trid tkun maħsuba sabiex tiffaċilita l-iżvilupp ta’ ċerti attivitajiet ekonomiċi jew ta’ ċerti reġjuni ekonomiċi u, it-tieni, tkun espressa f’termini negattivi, jiġifieri li ma tistax taffettwa b’mod negattiv il-kundizzjonijiet tal-kummerċ sa punt li jmur kontra l-interess komuni. Dan ta’ hawn fuq huwa mingħajr preġudizzju għall-fatt li d-deċiżjonijiet adottati mill-Kummissjoni fuq dik il-bażi jridu jiżguraw il-konformità mad-dritt tal-Unjoni (55).

(182)

Fid-dawl tan-notifika u tal-informazzjoni miġbura matul l-investigazzjoni formali dwar l-għajnuna għar-ristrutturar, ma jirriżultax li l-għajnuna għar-ristrutturar jew il-kundizzjonijiet marbuta magħha, jew l-attivitajiet ekonomiċi faċilitati mill-għajnuna, jistgħu jinvolvu ksur ta’ dispożizzjoni rilevanti tad-dritt tal-Unjoni. B’mod partikolari, il-miżura tal-kompetizzjoni li tikkonsisti fi trasferiment ta’ slots fl-ajruport ta’ Lisbona hija bbażata fuq ir-regoli definiti fid-dritt tal-Unjoni (il-premessi (96) u (295)) u d-detentur tas-slots il-ġdid irid jimpenja ruħu li jikkonforma mal-liġi tax-xogħol applikabbli tal-Unjoni (il-premessa (88)(d)). Barra minn hekk, il-kritika minn EAA li l-għajnuna tikser il-prinċipju ta’ nondiskriminazzjoni stabbilit fit-TFUE (il-premessa (121)) hija bla bażi. Fid-dritt tal-Unjoni, il-prinċipju ta’ trattament ugwali ma jipprekludix l-għoti ta’ għajnuna għar-ristrutturar ad hoc skont l-Artikolu 107(3)(c) tat-TFUE. Fi kwalunkwe każ, il-Kummissjoni tinnota li l-pożizzjoni tal-benefiċjarju hija oġġettivament differenti minn dik tal-linji tal-ajru l-oħra li joperaw titjiriet fil-Portugall jew titjiriet lejn u mill-Portugall, kemm fid-dawl tal-eliġibbiltà tiegħu għall-għajnuna skont il-Linji Gwida R&R kif ukoll fid-dawl tal-konsegwenzi li l-falliment tiegħu jkun jinvolvi. Għalhekk, huwa miftuħ għall-Portugall li jiddeċiedi li jagħti għajnuna għar-ristrutturar lill-benefiċjarju biss, u mhux lil linji tal-ajru oħra li joperaw f’dak l-Istat Membru skont l-Artikolu 107(3)(c) tat-TFUE. Barra minn hekk, il-Kummissjoni ma bagħtitx opinjoni motivata lill-Portugall dwar ksur possibbli tad-dritt tal-Unjoni li jkollu relazzjoni ma’ dan il-każ, u lanqas ma rċeviet ilmenti jew informazzjoni li jistgħu jissuġġerixxu li l-għajnuna mill-Istat, il-kundizzjonijiet marbuta magħha jew l-attivitajiet ekonomiċi faċilitati mill-għajnuna jistgħu jmorru kontra d-dispożizzjonijiet rilevanti tad-dritt tal-Unjoni, minbarra l-Artikolu 107 u 108 tat-TFUE.

(183)

Il-Portugall iqis li l-għajnuna għar-ristrutturar tista’ tiġi ddikjarata bħala kompatibbli mas-suq intern skont il-Linji Gwida R&R.

(184)

Fid-dawl tan-natura u tal-għanijiet tal-għajnuna mill-Istat inkwistjoni u l-affermazzjonijiet tal-awtoritajiet Portugiżi, il-Kummissjoni se tivvaluta jekk il-finanzjament ippjanat li jappoġġa l-għajnuna għar-ristrutturar jikkonformax mad-dispożizzjonijiet rilevanti stabbiliti fil-Linji Gwida R&R. Fil-Linji Gwida R&R, il-Kummissjoni tistabbilixxi l-kundizzjonijiet li bihom l-għajnuna mill-Istat għas-salvataġġ u r-ristrutturar ta’ impriżi mhux finanzjarji f’diffikultà tista’ titqies bħala kompatibbli mas-suq intern abbażi tal-Artikolu 107(3)(c) tat-TFUE.

(185)

Meta teżamina jekk l-għajnuna għar-ristrutturar ikollhiex effett negattiv fuq il-kundizzjonijiet tal-kummerċ sa punt li jmur kontra l-interess komuni, il-Kummissjoni twettaq test tal-ibbilanċjar skont l-Artikolu 107(3)(c) tat-TFUE u l-Linji Gwida R&R. F’dak it-test, dment li l-benefiċjarju jkun eliġibbli li jirċievi għajnuna għar-ristrutturar, il-Kummissjoni tiżen l-effetti pożittivi tal-għajnuna għall-iżvilupp tal-attivitajiet li l-għajnuna tkun maħsuba li tappoġġa kontra l-effetti negattivi maħluqa mill-impatt tal-għajnuna mill-Istat fuq il-kompetizzjoni u l-kummerċ bejn l-Istati Membri, billi tivvaluta b’mod partikolari kif il-miżura ta’ għajnuna timminimizza d-distorsjonijiet fuq il-kompetizzjoni u l-kummerċ (il-ħtieġa għal intervent mill-Istat, l-adegwatezza, il-proporzjonalità, it-trasparenza tal-għajnuna, il-prinċipju ta’ darba u tal-aħħar u l-miżuri biex jiġu limitati d-distorsjonijiet tal-kompetizzjoni).

(186)

Sabiex ikun eliġibbli għall-għajnuna għar-ristrutturar, benefiċjarju jrid jikkwalifika bħala impriża f’diffikultà skont it-tifsira tat-taqsima 2.2 tal-Linji Gwida R&R. B’mod partikolari, il-punt 20 tal-Linji Gwida R&R jispjega li impriża titqies li tkun f’diffikultà meta, mingħajr intervent mill-Istat, tkun kważi ċertament ikkundannata li tagħlaq l-operat tagħha fi żmien qasir jew medju. Dan ikun il-każ meta sseħħ mill-anqas waħda miċ-ċirkostanzi deskritti fl-ittri (a) sa (d) tal-punt 20 tal-Linji Gwida R&R.

(187)

Kif spjegat fid-deċiżjoni tal-ftuħ (il-premessi (15)-(22)), TAP SGPS ippreżentat ammont ta’ ekwità negattiva ta’ madwar EUR […] miljun fi tmiem l-2019. Minn dak iż-żmien, is-sitwazzjoni finanzjarja ta’ TAP SGPS marret għall-agħar. Skont il-kont konsolidat ta’ TAP SGPS tal-2020, l-ekwità negattiva totali żdiedet sal-livell ta’ EUR […] biljun. TAP Air Portugal kellha wkoll ekwità negattiva fl-2020, ugwali għal EUR […] biljun (il-premessa (26)). Dawk iċ-ċifri juru li mill-anqas nofs il-kapital azzjonarju sottoskritt ta’ TAP SGPS u TAP Air Portugal sparixxa u għalhekk iż-żewġ kumpaniji jikkwalifikaw bħala impriżi f’diffikultà skont il-punt 20(a) tal-Linji Gwida R&R.

(188)

Skont il-punt 21 tal-Linji Gwida R&R, impriża maħluqa ġdida ma hijiex eliġibbli għall-għajnuna għas-salvataġġ. Il-benefiċjarju ma huwiex impriża maħluqa ġdida għall-finijiet tal-Linji Gwida R&R, peress li ġie stabbilit fl-2003, u għalhekk aktar minn tliet snin ilu (ara l-premessa (8)).

(189)

Skont il-punt 22 tal-Linji Gwida R&R, kumpanija li tappartjeni għal, jew tittieħed minn grupp kummerċjali akbar, normalment ma tkunx eliġibbli għall-għajnuna għar-ristrutturar, ħlief meta jkun jista’ jintwera li d-diffikultajiet tal-kumpanija jkunu intrinsiċi u ma jkunux ir-riżultat ta’ allokazzjoni arbitrarja tal-kostijiet fi ħdan il-grupp u li d-diffikultajiet ikunu serji wisq biex jiġu indirizzati mill-grupp innifsu.

(190)

Fit-tieni deċiżjoni dwar l-għajnuna għas-salvataġġ (il-premessi 113 sa 128), il-Kummissjoni kkonkludiet li TAP SGPS kienet tappartjeni għal grupp kummerċjali akbar fil-mument tan-notifika tal-għajnuna għas-salvataġġ fid-9 ta’ Ġunju 2020. Minn naħa waħda, ma kien hemm l-ebda evidenza ta’ allokazzjoni arbitrarja tal-kostijiet fost TAP SGPS, AGW u Parpública li artifiċjalment kienet qed titfa’ piż fuq TAP SGPS mill-kumpaniji omm fil-perjodu rilevanti. (Barra minn hekk, mill-premessi (19) sa (22) ta’ din id-deċiżjoni jirriżulta li d-diffikultajiet ta’ TAP SGPS ma humiex ir-riżultat ta’ allokazzjoni arbitrarja tal-kostijiet fi ħdan grupp u huma partikolari għat-trasport bl-ajru u s-setturi relatati li topera fuqhom.) Min-naħa l-oħra, il-konsorzju AGW bħala t-tieni l-akbar azzjonist li kellu 45 % f’TAP SGPS kien kumpanija b’responsabbiltà limitata kkontrollata minn azzjonisti individwali, is-Sur David Neeleman, li kien jikkontrolla 50 % tal-ishma ta’ AGW permezz ta’ DGN Corporation (40 %) u Global Azulair Projects, SGPS, SA (10 %) u s-Sur Humberto Pedrosa, li kellu 50 % ta’ AGW, permezz tal-kumpanija HPGB, SGPS, SA. Il-forma korporattiva tal-konsorzju AGW bħala tali kienet indipendenti u mhux relatata mal-ġid privat taż-żewġ azzjonisti indiretti u tal-persuni fiżiċi tiegħu, is-Sur Neeleman u s-Sur Pedrosa, li ma kinux personalment responsabbli għall-obbligi tal-konsorzju AGW. Konsegwentement, dawn iż-żewġ azzjonisti fiżiċi privati indiretti ma setgħux jinżammu responsabbli għad-diffikultajiet finanzjarji ta’ TAP SGPS bil-ġid privat tagħhom.

(191)

Kif sabet il-Kummissjoni fit-tieni deċiżjoni dwar l-għajnuna għas-salvataġġ (il-premessa (127)), l-azzjonisti li jikkontrollaw b’mod konġunt għajr Parpública (l-Istat) ma kellhomx il-kapaċitajiet neċessarji biex jissodisfaw il-ħtiġijiet ta’ likwidità stmati għal EUR 1,2 biljun meħtieġa biex tiġi żgurata l-kontinwità ta’ TAP SGPS għal perjodu ta’ sitt xhur u biex ikomplu jiffinanzjaw ir-ristrutturar ta’ TAP SGPS (mingħajr l-għoti ta’ għajnuna mill-Istat).

(192)

Fir-rigward ta’ TAP Air Portugal, ma hemm l-ebda evidenza li l-kundizzjonijiet finanzjarji prekarji tagħha jirriżultaw minn allokazzjoni arbitrarja tal-kostijiet fi ħdan il-grupp jew l-unità ekonomika. Dan huwa validu kemm għaż-żmien meta TAP Air Portugal kienet taħt il-kontroll konġunt finali ta’ Parpública (l-Istat), HPGB u DGN, kif ukoll għas-sitwazzjoni preżenti meta hija taħt il-kontroll uniku tal-Istat Portugiż, fi ħdan l-istess unità ekonomika bħall-kumpanija oħt tagħha TAP SGPS, li għandha wkoll interess minoritarju nonkontrollanti f’TAP Air Portugal. (il-premessi (11) u (12)). Is-sejba fil-premessa (191) dwar in-nuqqas ta’ kapaċità tal-azzjonisti ta’ kontroll konġunt preċedenti li jissodisfaw il-ħtiġijiet ta’ likwidità tal-kumpanija (mingħajr l-għoti ta’ għajnuna mill-Istat) tapplika bl-istess mod għal TAP Air Portugal, li tinsab u kienet fl-istess unità ekonomika bħal TAP SGPS.

(193)

Wara l-modifika tal-istruttura kapitali ta’ TAP SGPS, li hija l-konsegwenza tal-akkwiżizzjoni ta’ 22,5 % tal-ishma ta’ TAP SGPS mid-DGTF, TAP SGPS hija kkontrollata biss mill-Istat […] (ara l-premessi (8), (11) u (12)). Għalhekk, TAP SGPS u TAP Air Portugal huma parti minn unità ekonomika (jew grupp kummerċjali akbar), li l-Kummissjoni tista’ tikkunsidra bħala ċentru indipendenti tat-teħid ta’ deċiżjonijiet fl-Istat li jipprovdi l-għajnuna għar-ristrutturar notifikata.

(194)

Il-Kummissjoni tqis, għalhekk, li la l-entitajiet ta’ kontroll konġunt, u lanqas sussegwentement l-Istat bħala l-uniku azzjonist ta’ kontroll ma kienu f’pożizzjoni li jnaqqsu b’mod konformi mas-suq il-pożizzjoni ekonomika u finanzjarja taħt pressjoni ta’ TAP SGPS, jew ta’ TAP Air Portugal. Billi l-intervent finanzjarju tal-Istat biex jirrimedja d-diffikultajiet tal-kumpaniji kemm jekk direttament permezz tad-DGTF jew permezz ta’ Parpública jkun jammonta għal għajnuna mill-Istat sakemm ma jitwettaqx, waħdu jew flimkien mal-entitajiet ta’ kontroll konġunt, skont termini tas-suq. Parpública bħala entità ta’ kontroll konġunt ma appoġġatx u ma setgħetx tappoġġa lil TAP SGPS skont termini tas-suq, u lanqas ma għamlu dan jew setgħu jagħmlu dan l-entitajiet privati ta’ kontroll konġunt (56). Għalhekk, minħabba l-pożizzjoni diġà eżistenti tal-Istat bħala azzjonist li kellu 50 % ta’ TAP SGPS […] u l-kontroll li kellu wara, id-diffikultajiet ta’ TAP SGPS u ta’ TAP Air Portugal ma jistgħux jiġu indirizzati minn grupp.

(195)

Abbażi ta’ dan ta’ hawn fuq, il-Kummissjoni tikkonkludi li kemm TAP SGPS kif ukoll TAP Air Portugal (inklużi s-sussidjarji kkontrollati tagħhom) huma impriżi f’diffikultajiet u huma eliġibbli għal għajnuna għar-ristrutturar.

(196)

Skont l-Artikolu 107(3)(c) tat-TFUE, l-għajnuna mill-Istat, biex titqies bħala kompatibbli mas-suq intern, trid tiffaċilita l-iżvilupp ta’ ċerti attivitajiet ekonomiċi jew ta’ ċerti reġjuni ekonomiċi.

(197)

F’dak ir-rigward, biex jintwera li l-għajnuna għar-ristrutturar tkun maħsuba biex tiffaċilita l-iżvilupp ta’ tali attivitajiet jew reġjuni, l-Istat Membru li jagħti dik l-għajnuna jrid juri li l-għajnuna jkollha l-għan li tipprevjeni t-tbatija soċjali jew tindirizza falliment tas-suq. Fil-kuntest speċifiku tal-għajnuna għar-ristrutturar, il-Kummissjoni tinnota li, kif rikonoxxut fil-punt 43 tal-Linji Gwida R&R, fil-fatt, il-ħruġ mis-suq huwa importanti għall-proċess aktar wiesa’ tat-tkabbir fil-produttività, u b’hekk is-sempliċi prevenzjoni ta’ impriża milli toħroġ mis-suq ma tiġġustifikax b’mod suffiċjenti l-għajnuna mill-Istat. Għall-kuntrarju, l-għajnuna għas-salvataġġ u għar-ristrutturar hija fost l-aktar tipi distortivi ta’ għajnuna mill-Istat, peress li dawn jinterferixxu mal-proċess tal-ħruġ mis-suq. Madankollu, f’ċerti sitwazzjonijiet, ir-ristrutturar ta’ impriża f’diffikultà jista’ jikkontribwixxi għall-iżvilupp ta’ attivitajiet jew reġjuni ekonomiċi, anke lil hinn mill-attivitajiet imwettqa mill-benefiċjarju stess. Dan huwa l-każ fejn fin-nuqqas ta’ tali għajnuna, il-falliment tal-benefiċjarju jwassal għal sitwazzjonijiet ta’ falliment tas-suq jew ta’ tbatija soċjali, u b’hekk jimpedixxi l-iżvilupp tal-attivitajiet ekonomiċi u/jew tar-reġjuni li jkunu affettwati minn tali sitwazzjonijiet. Lista mhux eżawrjenti ta’ sitwazzjonijiet bħal dawn hija stabbilita fil-punt 44 tal-Linji Gwida R&R.

(198)

Sitwazzjonijiet bħal dawn iseħħu, fost l-oħrajn, fejn l-għajnuna tevita r-riskju ta’ interruzzjoni għal servizz importanti, li jkun diffiċli li jiġi replikat u fejn ikun diffiċli għal kwalunkwe kompetitur sempliċiment li jintervjeni, jew fejn il-benefiċjarju jkollu rwol sistemiku importanti f’reġjun jew f’settur partikolari li l-ħruġ tiegħu minnu jkollu konsegwenzi negattivi potenzjali (57). Billi tippermetti lill-benefiċjarju jkompli bl-operazzjonijiet tiegħu, l-għajnuna b’hekk tipprevjeni tali falliment tas-suq jew tbatija soċjali. Fil-każ tal-għajnuna għar-ristrutturar, madankollu, dan jgħodd biss meta l-għajnuna tippermetti lill-benefiċjarju jikkompeti fis-suq fuq il-merti proprji tiegħu, li jista’ jiġi żgurat biss jekk l-għajnuna tkun ibbażata fuq l-implimentazzjoni ta’ pjan ta’ ristrutturar li jirrestawra l-vijabbiltà fit-tul tal-benefiċjarju.

(199)

Il-Kummissjoni, għalhekk, l-ewwel se tivvaluta jekk l-għajnuna hijiex maħsuba biex tipprevjeni sitwazzjoni ta’ falliment tas-suq jew tbatija soċjali (it-taqsima 6.4.1.1) u jekk hijiex akkumpanjata minn pjan ta’ ristrutturar li jirrestawra l-vijabbiltà fit-tul tal-benefiċjarju (it-taqsima 6.4.1.2).

(200)

Fost is-sitwazzjonijiet fejn is-salvataġġ ta’ impriża f’diffikultà jista’ jikkontribwixxi għall-iżvilupp ta’ attivitajiet jew reġjuni ekonomiċi, il-punt 44(b) u (c) tal-Linji Gwida R&R isemmi każijiet fejn l-għajnuna tkun maħsuba biex tevita r-riskju li t-tkabbir ekonomiku jiġi mxekkel mit-tfixkil ta’ servizz importanti bħala konsegwenza tal-ħruġ tal-benefiċjarju mis-suq (il-punt 44(b) tal-Linji Gwida R&R), jew bil-falliment ta’ impriża bi rwol sistemiku importanti fis-settur jew fir-reġjun ikkonċernat (il-punt 44(c) tal-Linji Gwida R&R).

(201)

Fid-deċiżjoni tal-ftuħ, il-Kummissjoni nnotat li l-objettiv tal-għajnuna għar-ristrutturar kien li jiġi evitat li TAP SGPS u, b’konsegwenza ta’ dan, TAP Air Portugal, toħroġ min-negozju minħabba d-diffikultajiet li kienet qed tesperjenza u li kienu aggravati b’mod akut mill-kriżi tal-COVID-19. (58) Peress li linja tal-ajru jeħtieġ li tiggarantixxi likwidità suffiċjenti biex iżżomm il-liċenzja operattiva tagħha, huwa ċar fid-dawl tar-riżorsi disponibbli u t-telf operatorju riċenti u mistenni, li TAP Air Portugal ma tkunx tista’ tissodisfa l-obbligi u l-obbligazzjonijiet ta’ pagament tagħha u għalhekk tkun teħtieġ li tapplika għall-insolvenza u twaqqaf l-attività mingħajr l-għajnuna għar-ristrutturar (Tabella 1). Abbażi tal-informazzjoni pprovduta matul l-investigazzjoni formali, il-Kummissjoni sabet li fil-fatt hemm riskju konkret ta’ nuqqas tal-benefiċjarju milli jissodisfa l-obbligi ta’ pagament tiegħu li jwassal għal tfixkil fl-attività tat-trasport bl-ajru li għaddejja ta’ TAP Air Portugal.

(202)

F’dak ir-rigward, TAP Air Portugal tipprovdi servizzi uniċi ta’ konnessjonijiet miċ-ċentru tagħha, l-ajruport ta’ Liżbona, billi tipprovdi skedi tal-ivvjaġġar regolari (il-premessi (15) u (16)). Minbarra s-servizzi essenzjali tat-trasport bl-ajru pprovduti lill-komunità li titkellem bil-Portugiż, fil-livell nazzjonali u barra mill-pajjiż, TAP Air Portugal tappoġġa b’mod deċiżiv u sinifikanti t-tkabbir ekonomiku ta’ waħda mill-aktar attivitajiet ekonomiċi rilevanti għall-Portugall, it-turiżmu. B’mod speċifiku, segment importanti tal-kumpaniji Portugiżi - jiġifieri il-lukandi, ir-ristoranti, l-avvenimenti soċjali u kulturali, il-ħwienet tal-bejgħ bl-imnut u attivitajiet oħra relatati mat-turiżmu, preżenti b’mod speċjali fl-akbar reġjuni ta’ Liżbona u Porto u f’Algarve, ikollu aktar diffikultajiet biex jissopravvivi l-kriżi mingħajr appoġġ mill-operazzjonijiet ta’ TAP Air Portugal li jġibu lill-vjaġġaturi.

(203)

Kif jirrimarka l-Portugall, il-biċċa l-kbira ta’ dawk il-kumpaniji li jistgħu jissopravvivu l-kriżi tal-COVID-19 biss minħabba l-appoġġ tal-gvern Portugiż permezz ta’ xogħol temporanju ssussidjat u miżuri li jippermettulhom li jiddifferixxu l-pagamenti dovuti, jeħtieġu li t-turiżmu jiżdied. L-aġenziji tal-ivvjaġġar Portugiżi u r-rappreżentanti tar-reġjuni li ssottomettew kummenti jenfasizzaw li huma jiddependu fuq is-servizzi ta’ TAP Air Portugal għal parti min-negozju u l-attivitajiet tagħhom, li jsofru telf konsiderevoli fil-fatturat mingħajr negozju ma’ TAP Air Portugal.

(204)

Il-Kummissjoni għalhekk tqis li fin-nuqqas ta’ għajnuna għar-ristrutturar li tevita l-waqfien tal-attivitajiet ta’ TAP Air Portugal, mhux biss il-vjaġġaturi iżda wkoll il-komunità tan-negozju tal-ivvjaġġar ikunu jiddependu kompletament fuq jekk kombinazzjoni ta’ trasportaturi bi prezzijiet baxxi u trasportaturi fuq distanzi twal iffukati fuq konnessjonijiet minn punt għal punt fl-Unjoni u mal-bqija tad-dinja fit-92 destinazzjoni li TAP Air Portugal kienet toffri qabel ir-ristrutturar tagħha tkunx tista’ u lesta li tistabbilixxi l-istess servizzi fil-frekwenza u l-firxa ġeografika, b’mod partikolari mal-Amerka ta’ Fuq, l-Amerka Latina u l-Afrika (il-premessa (15)). Partijiet terzi – b’mod partikolari, sħab kummerċjali, bħall-aġenziji tal-ivvjaġġar, l-operaturi turistiċi, gruppi ewlenin ta’ lukandi, l-aġenziji tal-biljetti u l-fornituri, minbarra korpi governattivi nazzjonali u barranin, inklużi l-korpi li jippromwovu t-turiżmu u l-iskambji kummerċjali jew kulturali - ikkonfermaw u jikkorroboraw is-sejba tal-Kummissjoni fid-deċiżjoni tal-ftuħ li l-ħruġ mis-suq ta’ TAP Air Portugal jirriskja li jikkawża telf ta’ dawn il-konnessjonijiet (il-premessa (100)).

(205)

Sabiex jirreplikaw ir-rwol ta’ TAP Air Portugal, il-kompetituri jkun jeħtieġ li jibnu u jistabbilixxu network ta’ destinazzjonijiet, li jieħu ammont konsiderevoli ta’ żmien u jista’ jirriskja li ma jintlaħaqx bl-istess servizzi fil-frekwenza u l-firxa ġeografika. F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni tinnota li l-objettiv tal-għajnuna għar-ristrutturar huwa li jiġi evitat li TAP Air Portugal toħroġ min-negozju minħabba d-diffikultajiet li kienet qed tesperjenza u li kienu aggravati b’mod akut mill-kriżi tal-COVID-19.

(206)

Ir-rotot konkreti li kienu jiffurmaw in-network ta’ TAP Air Portugal fl-2019 qabel il-pandemija bħalissa huma mnaqqsa fil-preżenza tal-miżuri restrittivi fuq l-ivvjaġġar li ġew stabbiliti għal raġunijiet ta’ saħħa mill-awtoritajiet Portugiżi biex jiġi limitat it-tixrid tal-virus. Madankollu, il-previżjonijiet tal-irkupru tat-traffiku mill-IATA msemmija fid-deċiżjoni tal-ftuħ, li l-ebda parti ma kkontestat, jindikaw l-irkupru tad-domanda qabel l-2025 (il-premessa (223). F’sitwazzjoni bħal din, fix-xenarju prevedibbli tad-domanda għas-servizzi tat-trasport bl-ajru u l-konnettività fil-Portugall, in-network ta’ TAP Air Portugal – jew wieħed dens daqsu – ikun fundamentali kif kien qabel il-pandemija biex tiġi ssodisfata d-domanda futura, speċjalment fir-rotot kollha jew f’uħud minnhom fejn TAP Air Portugal kienet l-unika linja tal-ajru li topera […] minn […] rotta fl-istaġun tas-sajf u […] minn […] rotta fl-istaġun tax-xitwa (il-premessi (15) u (16)).

(207)

Fir-rigward ta’ network ipotetiku li jirreplika dak ta’ TAP Air Portugal, huwa improbabbli ħafna li kombinazzjoni ta’ trasportaturi tradizzjonali jew bi prezzijiet baxxi eżistenti tkun kemm lesta kif ukoll kapaċi tibni f’perjodu ta’ żmien raġonevoli l-konnessjonijiet tan-network meħtieġa, b’mod partikolari mal-pajjiżi li jitkellmu bil-Portugiż, biex tieħu f’idejha r-rwol ta’ TAP Air Portugal fil-konnessjoni tal-Portugall mal-bqija tad-dinja. Fil-fatt, l-ebda wieħed miż-żewġ trasportaturi tal-ajru li intervjenew ma ssostanzja b’mod xieraq ir-rieda u l-kapaċità li jiżviluppa network tat-trasport nazzjonali simili jew li jippjana li jiżviluppa konnettività simili u rreferew biss b’mod ġeneriku għal linji tal-ajru oħra li ma intervjenewx fil-proċedimenti li jistgħu jirreplikaw parzjalment in-network ta’ TAP Air Portugal, fil-fehma tagħhom. Bl-istess mod, filwaqt li l-istudji ppreżentati juru t-tkabbir u l-kompetizzjoni minn trasportaturi bi prezzijiet baxxi (il-premessa (105), huma ma jispjegawx, aħseb u ara juru li s-servizzi u n-network ta’ TAP Air Portugal jistgħu jiġu replikati jew sostitwiti bi kważi ċertezza minn trasportatur wieħed jew kombinazzjonijiet speċifiċi tagħhom. Għall-kuntrarju, kif stabbilit fil-premessi ((100) u (132)), bosta partijiet terzi li jiddependu fuqhom esprimew tħassib dwar it-telf possibbli tas-servizzi ta’ TAP Air Portugal. L-informazzjoni pprovduta matul l-investigazzjoni formali, għalhekk, tikkonferma s-sejba tal-Kummissjoni li hemm tabilħaqq riskju konkret ta’ falliment immedjat tal-benefiċjarju milli jissodisfa l-obbligi tiegħu ta’ pagament, li jwassal għal riskju ta’ tfixkil tal-attività ekonomika tas-servizzi tat-trasport bl-ajru pprovduti minn TAP Air Portugal.

(208)

Għalhekk, il-falliment tal-benefiċjarju min-naħa tiegħu jirriskja li jfixkel servizz importanti tat-trasport li jipprovdi konnettività u network internazzjonali u nazzjonali - li jgħaqqad lill-Portugall kontinentali u l-gżejjer tiegħu, kif ukoll lill-komunità li titkellem bil-Portugiż barra mill-pajjiż - li huwa diffiċli li jiġi replikat għal fornituri oħra kif stabbilit fil-punt 44(b) tal-Linji Gwida R&R.

(209)

L-għajnuna tfittex ukoll li tevita r-riskju ta’ ħruġ ta’ impriża li twettaq servizz importanti bi rwol sistemiku fil-Portugall skont it-tifsira tal-punt 44(c) tal-Linji Gwida R&R.

(210)

F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni tqis li l-benefiċjarju bla dubju għandu rwol ewlieni fl-ekonomija Portugiża (59), mhux biss għall-iżvilupp tat-turiżmu u l-konnettività mal-pajjiżi li jitkellmu bil-Portugiż, iżda wkoll f’termini ta’ impjiegi. L-ewwel nett, il-benefiċjarju għandu rwol sistemiku importanti għat-territorju Portugiż kollu peress li jappoġġa t-tkabbir tat-turiżmu Portugiż, wieħed mill-aktar setturi importanti tal-Istat Membru, li kien jirrappreżenta 14,6 % tal-prodott domestiku gross (“PDG”) tal-Portugall fl-2018. Dak is-settur kien ta’ importanza kbira għall-irkupru ekonomiku Portugiż mill-kriżi finanzjarja u tad-dejn sovran wara l-kriżi tal-2008. It-turiżmu jikkontribwixxi madwar EUR 19-il biljun għall-PDG tal-Portugall, li kien jirrappreżenta 8,7 % tal-PDG tal-2019 u ma hemm l-ebda indikazzjoni li l-irkupru ekonomiku wara l-pandemija se jaffettwa b’mod sinifikanti l-kompożizzjoni tal-PDG Portugiż u l-kontribut tat-turiżmu għalih. It-tieni, b’madwar 10 000 impjegat (fl-2019), TAP SGPS hija wieħed mill-akbar impjegaturi fil-pajjiż u hija responsabbli għal aktar minn 110 000 impjieg indirett. Dawk iċ-ċifri juru li insolvenza possibbli li TAP SGPS tiffaċċja fin-nuqqas tal-għajnuna għar-ristrutturar ikollha effett konsegwenzjali negattiv sinifikanti fuq l-ekonomija Portugiża kollha.

(211)

Is-sejbiet preliminari tal-Kummissjoni fid-deċiżjoni tal-ftuħ huma kkontestati minn Ryanair. Ryanair issostni, l-ewwel nett, li ma hemm ebda evidenza ta’ riskju ta’ tfixkil għal servizz importanti li huwa diffiċli li jiġi replikat. Skont Ryanair, il-kompetituri li qed jintervjenu jistgħu jirreplikaw is-servizzi ta’ TAP Air Portugal. B’mod aktar preċiż, Ryanair issostni, l-ewwel nett, li hija tista’ faċilment tissostitwixxi lil TAP Air Portugal fuq titjiriet fuq distanzi qosra, filwaqt li, fuq titjiriet fuq distanzi twal, hemm biżżejjed kompetituri li jtiru minn Liżbona li jistgħu jaqbżu l-kapaċitajiet ta’ TAP Air Portugal. It-tieni, Ryanair issostni li TAP Air Portugal ma hijiex impriża sistemika u anke jekk wieħed jassumi li hija, id-deċiżjoni tal-ftuħ ma tispjegax jekk it-tnaqqis fid-daqs ta’ TAP SGPS u s-soppressjoni tal-attivitajiet mhux sistemiċi jew li jagħmlu t-telf ma setgħux jippreservaw l-attivitajiet sistemiċi.

(212)

L-affermazzjonijiet ta’ Ryanair huma fil-biċċa l-kbira kkonfutati, l-ewwel nett, mis-sottomissjonijiet ta’ partijiet terzi oħra u, it-tieni, mill-informazzjoni ppreżentata mill-Portugall (il-premessi (138) sa (141).

(213)

Is-sejbiet preliminari tal-Kummissjoni fid-deċiżjoni tal-ftuħ ġew appoġġati b’mod qawwi minn partijiet terzi. Minn 39 tweġiba għall-istedina biex jiġu sottomessi kummenti dwar id-deċiżjoni tal-ftuħ, 36 parti esprimew l-appoġġ tagħhom għall-fehma tal-Kummissjoni dwar l-importanza ta’ TAP Air Portugal bħala l-aktar fornitur importanti ta’ konnettività bejn il-Portugall u l-pajjiżi l-oħra li jitkellmu bil-Portugiż (b’mod partikolari, il-Brażil, l-Angola, il-Mozambique u São Tomé), kif ukoll il-konnessjoni tal-Ewropa kollha mal-Portugall, u permezz taċ-ċentru tagħha ta’ Liżbona, mal-pajjiżi msemmija hawn fuq. Il-partijiet ikkonċernati kollha minbarra ż-żewġ kompetituri diretti jappoġġaw il-pjanijiet għall-għajnuna għar-ristrutturar lil TAP SGPS u jikkonfermaw ir-rwol importanti li Tap Air Portugal għandha, b’mod partikolari, għall-ekonomija tal-Portugall.

(214)

Abbażi tal-informazzjoni fil-pussess tagħha, il-Kummissjoni tinnota wkoll li, filwaqt li xi wħud mir-rotot ta’ TAP Air Portugal jistgħu jkunu attraenti għal kompetitur fuq bażi awtonoma, ma hemm l-ebda indikazzjoni li xi kompetitur jista’ jieħu f’idejh is-servizzi kollha ta’ TAP SGPS. Għalhekk, il-ħruġ mis-suq ta’ TAP SGPS x’aktarx li jwassal għal tbatija soċjali severa għall-klijenti, il-persunal u l-fornituri tagħha.

(215)

Il-Kummissjoni tinnota, b’mod partikolari, li, għall-kuntrarju tal-kompetituri tagħha, TAP Air Portugal bħalissa hija fornitur ewlieni ta’ konnettività għall-passiġġieri li jivvjaġġaw lejn u mill-pajjiżi li jitkellmu bil-Portugiż. Kif diġà ssemma (it-taqsima 4.2), dik il-kumpanija għandha rwol kruċjali għall-konnettività tal-Portugall u tal-Ewropa kollha mal-Brażil, l-Angola, il-Mozambique u São Tomé. Filwaqt li s-servizzi ta’ TAP Air Portugal jistgħu teoretikament jiġu sostitwiti minn diversi operaturi fil-perjodu tal-pjan ta’ ristrutturar, tali sostituzzjoni tista’ tkun biss parzjali u tinvolvi deterjorament importanti tas-servizzi b’mod partikolari għall-klijenti li jinsabu fil-Portugall. Sadanittant, it-tnaqqis fid-daqs ta’ TAP Air Portugal li qed titlob Ryanair jinjora l-effetti konsegwenzjali negattivi tat-tnaqqis, fost affarijiet oħra, ta’ għadd imdaqqas ta’ konnessjonijiet intra-Unjoni fil-mudell ta’ ċentru ta’ TAP Air Portugal li jiddependi wkoll fuq rotot interkontinentali li jistgħu jiġu pperikolati b’mod irrimedjabbli f’perspettiva fuq medda medja ta’ żmien (60).

(216)

L-akbar linji tal-ajru l-oħra fil-Portugall (Ryanair, EasyJet) jipprovdu konnettività bejn il-Portugall u Stati Membri oħra tal-Unjoni biss u l-mudell ta’ negozju tagħhom jeskludi titjiriet interkontinentali fuq distanzi twal. Trasportaturi tal-ajru ewlenin oħra tal-UE li joffru konnessjonijiet interkontinentali minn Liżbona joperaw mudell ta’ hub-and-spoke. Dan ifisser li minflok ma jipprovdu titjiriet diretti lejn destinazzjonijiet barranin mill-ajruport ta’ Liżbona, huma pjuttost jittrasferixxu passiġġieri mill-Portugall lejn iċ-ċentri tagħhom fi Stati Membri oħra bħal Orly/Roissy, Schiphol, Frankfurt jew Munich qabel ma jittrasportawhom lejn tali destinazzjonijiet. Dan min-naħa tiegħu jestendi b’mod importanti d-durata ġenerali tat-titjiriet mill-Portugall lejn destinazzjonijiet fil-Punent jew fin-Nofsinhar.

(217)

Għalhekk, kemm bħala impjegatur kif ukoll bħala element ċentrali fil-katina ekonomika għal bosta impriżi Portugiżi oħra, il-benefiċjarju jista’ jitqies bħala impriża bi rwol sistemiku skont il-punt 44(c) tal-Linji Gwida R&R.

(218)

Fid-dawl ta’ dak li ntqal hawn fuq, il-Kummissjoni għalhekk tikkonkludi li l-għajnuna tikkontribwixxi għall-iżvilupp tal-attività ekonomika tal-forniment ta’ servizzi tat-trasport bl-ajru li jikkollegaw lill-Portugall billi tippermetti li jinżamm servizz importanti li jista’ jirriskja li ma jiġix replikat fl-intier tiegħu jew f’portata li b’mod ġenerali tkun simili u mingħajr tbatija soċjali mill-kompetituri fuq perjodu qasir sa medju, b’konsegwenzi negattivi potenzjali fuq l-ekonomija aktar ġenerali tal-Portugall, wara l-kriżi attwali kkawżata mill-pandemija tal-COVID-19 (il-punt 44 (b) u (c) tal-Linji Gwida R&R).

(219)

Barra minn hekk, skont il-punt 46 tal-Linji Gwida R&R, l-għoti ta’ għajnuna għar-ristrutturar irid ikun kondizzjonali fuq l-implimentazzjoni ta’ pjan ta’ ristrutturar li jirrestawra l-vijabbiltà tal-benefiċjarju. Ir-rimedju tal-kawżi li wasslu għad-diffikultà tal-benefiċjarju, billi jiġi faċilitat ir-ritorn tiegħu għall-vijabbiltà fit-tul, huwa kundizzjoni neċessarja biex l-għajnuna għar-ristrutturar isservi l-iżvilupp tal-attività/attivitajiet u r-reġjuni ekonomiċi fejn jopera l-benefiċjarju. L-għajnuna għar-ristrutturar tappoġġa pjan ta’ ristrutturar wiesa’ li jinkludi l-perimetru kollu tal-attivitajiet ta’ TAP SGPS u ta’ TAP Air Portugal.

(220)

Skont il-punti 45 sa 48 tal-Linji Gwida R&R, l-għajnuna għar-ristrutturar jenħtieġ li tingħata biss biex tappoġġa pjan ta’ ristrutturar realistiku, koerenti u estensiv, li l-miżuri tiegħu jridu jitfasslu biex jirrestawraw il-vijabbiltà fit-tul f’perjodu ta’ żmien raġonevoli, waqt li tiġi eskluża kwalunkwe għajnuna ulterjuri lil hinn minn dik li tappoġġa l-pjan ta’ ristrutturar tal-benefiċjarju. Il-pjan ta’ ristrutturar irid jiddeskrivi kif il-miżuri ta’ ristrutturar proposti se jirrimedjaw il-problemi sottostanti tal-benefiċjarju.

(221)

Ir-riżultati tar-ristrutturar iridu jintwerew f’varjetà ta’ xenarji, b’mod partikolari billi jiġu identifikati l-parametri ta’ prestazzjoni u l-fatturi ta’ riskju prevedibbli ewlenin. Ir-ritorn għall-vijabbiltà tal-benefiċjarju jrid jirriżulta f’redditu xieraq fuq il-kapital investit wara li jiġu koperti l-kostijiet, mingħajr ma jiddependi fuq suppożizzjonijiet ottimisti dwar fatturi bħall-varjazzjonijiet fil-prezz jew fid-domanda. Il-vijabbiltà fit-tul tinkiseb meta impriża tkun tista’ tipprovdi redditu proġettat xieraq fuq il-kapital wara li tkun kopriet il-kostijiet kollha tagħha inklużi d-deprezzament u l-imposti finanzjarji u tkun tista’ tikkompeti wkoll fis-suq fuq il-merti proprji tagħha.

(222)

F’din it-taqsima, il-Kummissjoni l-ewwel se tivvaluta l-kredibbiltà tas-suppożizzjonijiet li fuqhom huwa bbażat il-pjan ta’ ristrutturar tal-benefiċjarju u mbagħad l-evidenza tar-ritorn tal-benefiċjarju għall-vijabbiltà fi tmiem il-pjan ta’ ristrutturar.

(223)

Fir-rigward tal-kredibbiltà tas-suppożizzjonijiet li fuqhom huma bbażati l-projezzjonijiet tad-dħul, il-Kummissjoni tinnota li l-projezzjonijiet tal-irkupru tat-traffiku tal-ajru tal-benefiċjarju huma aktar konservattivi mill-previżjonijiet bażi tal-IATA. Filwaqt li l-IATA tbassar volum ta’ passiġġieri fl-2025 ugwali għal 109 % ta’ dak li kien fl-2019, il-benefiċjarju jassumi li […] % biss tal-passiġġieri tal-2019 se jkunu qed itiru fl-2025, fi tmiem il-pjan ta’ ristrutturar (il-premessa (51)). Barra minn hekk, il-benefiċjarju jassumi rendiment daqsxejn aktar baxx fl-2025 (EUR ċenteżmu […]) vs l-2019 (EUR ċenteżmu […]), filwaqt li l-fattur tat-tagħbija fl-2025 huwa mistenni li jkun […] punti perċentwali ogħla milli kien fl-2019 ([…] % meta mqabbel ma’ […] %). Fl-aħħar nett, id-dħul tal-benefiċjarju għal kull ASK huwa aktar baxx fl-2025 milli kien fl-2019 (EUR ċenteżmu […] meta mqabbel ma’ EUR ċenteżmu […]), li jindika li l-benefiċjarju diġà kien kapaċi jikseb dħul simili għal kull mira ta’ ASK immedjatament qabel il-bidu tal-perjodu ta’ ristrutturar. Peress li l-projezzjonijiet tat-traffiku tal-benefiċjarju huma aktar konservattivi mit-tbassir tal-IATA, u l-indikaturi ewlenin tal-prestazzjoni relatati mad-dħul huma konformi mal-valuri storiċi tal-benefiċjarju fl-2019, il-Kummissjoni tqis il-projezzjonijiet tad-dħul tal-benefiċjarju bħala raġonevoli.

(224)

Fir-rigward tal-projezzjonijiet tal-kostijiet, il-Kummissjoni tosserva li r-ritorn tal-benefiċjarju għall-profittabbiltà jiddependi fuq it-tnaqqis tal-kostijiet, speċjalment il-fjuwil u l-kostijiet lavorattivi, kif deskritt fit-taqsima 2.4.3. Fir-rigward tal-fjuwil, il-projezzjonijiet iqisu l-operazzjoni ta’ inġenji tal-ajru aktar ġodda u aktar effiċjenti fl-użu tal-fjuwil u huma bbażati fuq l-aspettattivi implikati mis-suq dwar il-prezzijiet tal-fjuwil miksuba mill-bażi tad-data ta’ Bloomberg. Peress li l-iskedi ta’ konsenja tal-inġenji tal-ajru l-ġodda diġà ġew innegozjati mal-fornituri, il-konsum tal-fjuwil ta’ dawn l-inġenji tal-ajru huwa data oġġettiva u verifikabbli u l-istess hija l-aspettattiva tal-prezzijiet tal-fjuwil; il-Kummissjoni għalhekk tqis il-projezzjonijiet tal-kostijiet tal-fjuwil bħala kredibbli.

(225)

Fir-rigward tal-projezzjonijiet tal-kostijiet lavorattivi, il-Kummissjoni tinnota li l-benefiċjarju diġà ffirma ftehimiet mat-trade unions kollha tiegħu sal-2024 (il-Ftehimiet ta’ Emerġenza), li huma applikabbli għall-impjegati kollha tiegħu. Il-Ftehimiet ta’ Emerġenza jipprevedu tnaqqis fis-salarji, iffriżar taż-żidiet awtomatiċi fis-salarji u titjib fil-produttività. Barra minn hekk, il-benefiċjarju diġà kiseb tnaqqis ta’ 1 200 FTE permezz tan-nuqqas ta’ tiġdid ta’ kuntratti għal terminu fiss u beda l-proċess biex jikseb tnaqqis addizzjonali ta’ 2 000 FTE permezz kemm ta’ miżuri volontarji kif ukoll ta’ sensji. Il-benefiċjarju beda jħejji wkoll in-negozjar ta’ ftehimiet ta’ negozjar kollettiv ġodda, li se jissostitwixxu l-Ftehimiet ta’ Emerġenza, u diġà kiseb l-impenn ta’ diversi unions tal-ħaddiema għall-miri tal-kostijiet tal-2025 tal-pjan ta’ ristrutturar. B’mod ġenerali, meta jitqies li l-benefiċjarju diġà kiseb negozjati dwar il-biċċa l-kbira tas-suppożizzjonijiet li fuqhom huma bbażati l-projezzjonijiet tal-kostijiet lavorattivi, il-Kummissjoni ssib dawk il-projezzjonijiet bħala kredibbli.

(226)

Il-Kummissjoni tqis li l-elementi li ġejjin jikkontribwixxu wkoll għall-kredibbiltà tal-projezzjonijiet finanzjarji. L-ewwel nett, il-benefiċjarju diġà identifika u beda jimplimenta diversi miżuri li għandhom l-għan li jnaqqsu l-kostijiet għajr il-kostijiet lavorattivi u tal-fjuwil (il-premessa (35)). It-tieni, il-projezzjonijiet finanzjarji ma jinkludux żidiet fid-dħul ta’ EUR […] miljun (minn EUR […] miljun) li l-benefiċjarju kien jipprevedi (it-taqsima 2.4.1.4), li joħloq buffer ta’ sikurezza addizzjonali. It-tielet, il-pjan ta’ ristrutturar jiffoka fuq in-negozju tal-avjazzjoni u jipprevedi l-bejgħ jew l-għeluq ta’ attivitajiet mhux ewlenin, bħal M&E Brasil, li storikament kienet qed tagħmel it-telf u kkontribwiet għad-diffikultajiet tal-benefiċjarju (it-taqsima 2.4.1.1).

(227)

Biex tivvaluta r-raġonevolezza ġenerali tal-projezzjonijiet finanzjarji tal-benefiċjarju, il-Kummissjoni qabblet il-marġni tal-EBIT mistenni tal-benefiċjarju (jiġifieri l-EBIT diviż bid-dħul) fl-2025 ma’ dak ta’ kampjun ta’ pari li għalihom huma disponibbli previżjonijiet ta’ analisti tas-suq tal-istokks għall-istess sena (61). Il-marġni medju tal-EBIT f’dak il-kampjun huwa ta’ 13,1 %, filwaqt li dak tal-benefiċjarju huwa mistenni li jkun ta’ […] %. Għalhekk, il-Kummissjoni ssib li l-projezzjonijiet tal-profittabbiltà tal-benefiċjarju fl-2025 huma konformi ma’ dawk tal-pari medji tiegħu, li jipprovdi indikazzjoni addizzjonali tal-kredibbiltà tas-suppożizzjonijiet li fuqhom huwa bbażat il-pjan ta’ ristrutturar.

(228)

Wara li stabbiliet il-kredibbiltà tas-suppożizzjonijiet li fuqhom huma bbażati l-projezzjonijiet finanzjarji, il-Kummissjoni issa se tivvaluta jekk, abbażi ta’ dawk il-projezzjonijiet, il-benefiċjarju jistax jirritorna għall-vijabbiltà sa tmiem l-2025, it-tmiem tal-pjan ta’ ristrutturar. B’mod aktar speċifiku, il-Kummissjoni se tivverifika jekk, fl-2025, il-benefiċjarju jistenniex li jiġġenera rata ta’ redditu suffiċjenti mill-operat tiegħu u jkun jista’ jikkompeti fuq il-merti proprji tiegħu.

(229)

Fir-rigward tal-kapaċità tal-benefiċjarju li jiġġenera redditu suffiċjenti mill-operazzjonijiet tiegħu fl-2025, approċċ konswetudinarju huwa li jitqabbel ir-redditu fuq il-kapital użat (ROCE) (62) fl-2025 mal-kost medju ponderat tal-kapital (WACC). Jekk tal-ewwel ikun akbar minn tal-aħħar, l-operazzjonijiet ta’ kumpanija jkunu jistgħu jiġġeneraw profitti suffiċjenti biex ikopru l-kost tal-kapital tagħha, li hija indikazzjoni tal-vijabbiltà ta’ dik il-kumpanija.

(230)

L-ROCE tal-benefiċjarju, li l-kalkolu tiegħu jiddependi fuq il-projezzjonijiet finanzjarji li l-Kummissjoni vvalutat bħala kredibbli fil-premessi (223) - (227), huwa mistenni li jkun […] % fl-2025, skont il-Portugall (il-premessa (48)). Dak il-valur huwa l-proporzjon bejn l-EBIT qabel it-taxxa u l-kapital użat fl-2025. Madankollu, peress li t-test tal-vijabbiltà jikkonsisti fit-tqabbil tal-ROCE mad-WACC, li huwa rata ta’ redditu wara t-taxxa, il-Kummissjoni tqis li huwa aktar xieraq li l-ROCE jiġi kkalkulat bl-użu tal-EBIT ta’ wara t-taxxa. Barra minn hekk, sabiex jiġu solvuti l-fluttwazzjonijiet annwali fil-varjabbli tal-karta bilanċjali, il-Kummissjoni ssib ukoll li huwa raġonevoli li jintuża l-kapital medju użat fl-2024 u fl-2025, minflok il-kapital użat fl-2025, bħala d-denominatur tal-ROCE fl-2025. B’dawk iż-żewġ bidliet, il-Kummissjoni tikseb ROCE ta’ […] %.

(231)

Il-valur tal-ROCE ta’ […] % huwa ogħla mid-WACC tal-benefiċjarju ta’ […] %. Tali WACC, f’konformità mal-metodoloġija standard, jikkonsisti f’medja ponderata tal-kost tal-ekwità ([…]%) u tal-kost tad-dejn ([…]%) tal-benefiċjarju, b’ponderazzjonijiet ugwali għall-proporzjon tad-dejn fil-mira għad-dejn flimkien mal-ekwità tal-benefiċjarju ([…]%). Dawk il-komponenti tad-WACC huma ġġustifikati b’mod xieraq, abbażi ta’ data tas-suq u informazzjoni finanzjarja dwar il-pari tal-benefiċjarju miksuba minn Capital IQ u Reuters (in-nota f’qiegħ il-paġna 61). B’mod aktar speċifiku, il-kalkolu tal-kost tal-ekwità jassumi rata mingħajr riskju ta’ […] %, li hija ferm ogħla mir-rendimenti negattivi attwali fuq bonds tal-gvern Ġermaniżi ta’ 10 snin, primjum tar-riskju ta’ ekwità ta’ 4,72 % u primjum tar-riskju tal-pajjiż ta’ 1,95 %, li t-tnejn huma konformi mal-parametri referenzjarji disponibbli pubblikament (63), u beta ta’ […]. (64) Tali beta huwa l-beta tal-istokk medju tal-pari tal-benefiċjarju fin-nota f’qiegħ il-paġna 61, aġġustat biex jirrifletti d-differenzi fil-proporzjonijiet ta’ dejn-ekwità u r-rati tat-taxxa, f’konformità mal-formula standard ta’ Hamada. Il-kost tal-ekwità jinkorpora wkoll primjum tar-riskju ta’ daqs żgħir ta’ 1,75 %, kif ikkalkulat minn Duff &Phelps. Fir-rigward tal-kost tad-dejn, dan huwa medja tar-rendiment attwali fuq id-dejn pendenti tal-benefiċjarju ([…] % qabel it-taxxa, […] % wara t-taxxa), li hija suppożizzjoni konservattiva peress li l-proporzjonijiet tad-dejn u tal-affidabbiltà kreditizja tal-benefiċjarju huma mistennija li jitjiebu matul il-perjodu tal-ippjanar. Għalhekk, il-Kummissjoni tqis li l-benefiċjarju se jkun jista’ jirritorna għall-vijabbiltà fl-2025, abbażi tal-aspettattiva raġonevoli li l-ROCE tiegħu fl-2025 se jkun ogħla mid-WACC tiegħu.

(232)

Il-Kummissjoni tinnota wkoll li l-ROCE mistenni fl-2025 huwa ogħla mill-ROCE medjan tal-2019 ([…]%) tal-linji tal-ajru pari elenkati fin-nota f’qiegħ il-paġna 61. Din hija indikazzjoni ulterjuri tar-ritorn tal-benefiċjarju għall-vijabbiltà, peress li dawn il-linji tal-ajru, fl-2019, kienu kapaċi jikkompetu fis-suq fuq il-mertu proprju tagħhom.

(233)

Ir-ritorn tal-benefiċjarju għall-vijabbiltà huwa kkorroborat minn approċċ alternattiv, jiġifieri t-tqabbil bejn ir-redditu fuq l-ekwità (ROE) u l-kost tal-ekwità. Dan l-approċċ jiffoka fuq il-profitti li jakkumulaw għall-azzjonisti, filwaqt li dak fil-premessa (230) jiddependi fuq il-profitti ġġenerati mill-operazzjonijiet ta’ kumpanija. Mill-perspettiva tal-azzjonisti, kumpanija tkun vijabbli jekk tiġġenera ROE ogħla mill-kost tal-ekwità. Il-Kummissjoni tosserva li dan jgħodd għall-benefiċjarju fl-2025, peress li l-ROE mistenni huwa ta’ […] % u l-kost tal-ekwità huwa ta’ […] %.

(234)

Biex tiġi żgurata r-robustezza tal-valutazzjoni tar-ritorn għall-vijabbiltà, il-Kummissjoni qieset approċċ alternattiv għall-kalkolu tad-WACC u tal-kost tal-ekwità. Dak l-approċċ jikkonsisti fl-użu tal-proporzjon mistenni ta’ dejn-ekwità tal-benefiċjarju fl-2025 ([…]), minflok dak tal-pari (1.5), biex jiġi aġġustat il-valur beta tal-istokk tal-pari għad-differenzi fl-ingranaġġ u biex jiġu kkalkulati l-ponderazzjonijiet tad-dejn u tal-ekwità fil-formula tad-WACC. B’riżultat ta’ dik is-suppożizzjoni, il-kost tal-ekwità jiżdied minn […] % għal […] %, li jirrifletti l-ingranaġġ ogħla u b’hekk ir-riskju tal-ekwità tal-benefiċjarju meta mqabbel mal-pari tiegħu. Barra minn hekk, id-WACC jgħaddi minn […] % għal […] %, minħabba l-effetti ta’ kontrobilanċ ta’ kost ogħla tal-ekwità u ponderazzjoni aktar baxxa tal-ekwità fl-istruttura kapitali tal-benefiċjarju. B’mod ġenerali, meta jitqies li l-ROCE (ROE) mistenni fl-2025 huwa […] % ([…] %), il-Kummissjoni tikkonkludi li t-testijiet tar-ritorn għall-vijabbiltà jiġu ssodisfati anki b’tali approċċ alternattiv għall-kalkolu tad-WACC u tal-kost tal-ekwità.

(235)

Fir-rigward tal-kapaċità tal-benefiċjarju li jikkompeti fuq il-merti proprji tiegħu fi tmiem l-2025, it-tmiem tal-pjan ta’ ristrutturar, il-Kummissjoni tistenna li l-benefiċjarju jerġa’ jikseb l-aċċess sħiħ tiegħu għas-swieq kapitali mingħajr kofinanzjament pubbliku sal-2025, jiġifieri tliet snin wara l-aħħar appoġġ għall-ekwità. Dik l-aspettattiva tiddependi fuq l-argumenti li ġejjin. L-ewwel nett, il-projezzjonijiet finanzjarji juru żieda fid-dħul nett matul il-perjodu ta’ ppjanar, li tikkontribwixxi għal livell ta’ ekwità pożittiva ta’ EUR […] miljun fl-2025. Dak il-valur huwa ogħla mill-pożizzjoni ta’ ekwità ta’ TAP Air Portugal ta’ EUR […] miljun fl-2019, meta l-benefiċjarju seta’ jiġbor EUR […] miljun ta’ finanzjament fit-tul bil-kundizzjonijiet tas-suq (il-premessa (23)) (65). It-tieni, il-benefiċjarju jistenna proporzjon ta’ dejn nett għall-EBITDA ta’ […]. Tali proporzjon huwa […] mil-limitu ta’ 3.5, li huwa l-limitu massimu konsistenti ma’ klassifikazzjoni ta’ grad ta’ investiment u b’hekk jiżgura aċċess aktar faċli għas-swieq kapitali, skont il-prattika tas-suq. Għal dawn ir-raġunijiet, il-Kummissjoni tqis li l-benefiċjarju jista’ jikkompeti fuq il-merti proprji tiegħu mingħajr aktar għajnuna għas-salvataġġ jew għar-ristrutturar sal-2025.

(236)

Bħala evidenza ulterjuri tal-kapaċità tal-benefiċjarju li jaċċessa s-swieq kapitali mingħajr appoġġ mill-Istat u b’hekk jikkompeti fuq il-merti proprji tiegħu fil-futur, il-Kummissjoni tinnota b’mod promettenti li l-benefiċjarju diġà kiseb EUR […] miljun ta’ kuntratti ta’ lokazzjoni ta’ inġenji tal-ajru u nnegozja self garantit diġà parzjalment mhux mill-Istat ma’ […], li ddikjara li huwa kunfidenti ħafna fl-għeluq pożittiv tal-ħtiġijiet ta’ finanzjament futuri sal-ammont ta’ EUR […], jekk il-likwidità tkun teħtieġ li tissaħħaħ. Dawn iż-żewġ elementi huma diġà indikattivi tal-kapaċità tal-benefiċjarju li jirrestawra l-aċċess sħiħ tiegħu għas-swieq kapitali u jirrappreżentaw sinjal ta’ fiduċja tas-suq fir-ritorn tiegħu għall-vijabbiltà ladarba l-għajnuna għar-ristrutturar tkun fis-seħħ.

(237)

Minbarra x-xenarju bażi, il-Portugall ipprovda analiżi tas-sensittività u kkontempla diversi xenarji avversi (il-premessi (52) u (53)). L-analiżi preċedenti tikkonsisti f’aġġornament tal-projezzjonijiet finanzjarji meta mqabbla mal-pjan innotifikat ta’ Ġunju 2021, b’kont meħud tat-titjib fil-previżjonijiet tat-traffiku tal-ajru, iżda wkoll iż-żieda fil-prezzijiet tal-fjuwil u l-aspettattivi taż-żieda fl-inflazzjoni. Ix-xenarji avversi jibnu fuq il-pjan innotifikat ta’ Ġunju 2021 u jikkonsistu fis-simulazzjoni tal-effett ta’ prezzijiet ogħla tal-fjuwil (żieda ta’ […] %), rendimenti aktar baxxi (tnaqqis ta’ […] %) u kombinazzjoni tagħhom. Il-Kummissjoni tqis li dawk l-analiżijiet tas-sensittività u x-xenarji avversi huma raġonevoli, peress li jissimulaw l-effetti ta’ bidliet negattivi f’elementi ewlenin għall-profittabbiltà tal-linji tal-ajru.

(238)

Il-Kummissjoni tosserva li, filwaqt li dawk ix-xenarji avversi għandhom impatt negattiv fuq il-profittabbiltà u l-affidabbiltà kreditizja tal-benefiċjarju, huma ma jipperikolawx ir-ritorn tiegħu għall-vijabbiltà sal-2025. Fix-xenarju bi […] % prezz ogħla tal-fjuwil u […] % rendimenti aktar baxxi (il-premessa (52)), il-benefiċjarju jiġġenera EBIT pożittiv […], u jikseb EBIT ta’ EUR […] miljun […], minflok EUR […] miljun. Fix-xenarju avvers bi projezzjonijiet finanzjarji aġġornati (il-premessa (53)), l-ROCE fl-2025 […], filwaqt li l-ROE jonqos minn […] % għal […] %. Dawk il-proporzjonijiet xorta jindikaw profittabbiltà sinifikanti u huma ogħla mil-limiti tal-vijabbiltà, anke jekk wieħed jassumi l-konfigurazzjoni l-aktar konservattiva tad-WACC ([…] %) u l-kost tal-ekwità ([…] %). Fir-rigward tal-kapaċità tal-benefiċjarju li jaċċessa s-swieq kapitali u jikkompeti fuq il-merti proprji tiegħu fl-2025, din ma tkunx ipperikolata, minħabba li l-pożizzjoni ta’ ekwità xorta tkun pożittiva (EUR […] miljun) u l-proporzjon tad-dejn nett għall-EBITA ma jaqbiżx […], u jilħaq il-valur ta’ […].

(239)

Bħala konklużjoni, il-Kummissjoni tqis il-pjan ta’ ristrutturar tal-benefiċjarju bħala realistiku, koerenti u kredibbli. Bħala tali, huwa adattat biex tiġi restawrata l-vijabbiltà fit-tul tal-benefiċjarju mingħajr dipendenza fuq aktar għajnuna mill-Istat f’perjodu ta’ żmien raġonevoli. Għalhekk, l-għajnuna għar-ristrutturar tissodisfa r-rekwiżiti previsti fil-punti 44(b) u (c) u 46 tal-Linji Gwida R&R, u b’hekk tikkontribwixxi għall-iżvilupp tal-attività ekonomika tas-servizzi tat-trasport bl-ajru li jgħaqqdu lill-Portugall, kif meħtieġ mill-Artikolu 107(3)(c) tat-TFUE.

(240)

Sabiex jiġi valutat jekk l-għajnuna taffettwax indebitament il-kompetizzjoni u l-kundizzjonijiet tal-kummerċ, huwa neċessarju li jiġu eżaminati n-neċessità, l-adegwatezza u l-proporzjonalità tal-għajnuna, u li tiġi żgurata t-trasparenza. Huwa neċessarju wkoll li jiġu eżaminati l-effetti tal-għajnuna fuq il-kompetizzjoni u l-kummerċ u li l-effetti pożittivi tal-għajnuna għall-iżvilupp tal-attivitajiet u r-reġjuni ekonomiċi, kif ukoll effetti pożittivi oħra, li l-għajnuna għandha l-għan li tappoġġa, jiġu evalwati kontra l-effetti negattivi tagħha fuq is-suq intern.

(241)

Skont il-punt 53 tal-Linji Gwida R&R, l-Istati Membri li jkollhom l-intenzjoni li jagħtu għajnuna għar-ristrutturar iridu jipprovdu paragun ma’ xenarju alternattiv kredibbli li ma jinvolvix għajnuna mill-Istat, li juri li l-iżvilupp tal-attivitajiet jew tar-reġjuni ekonomiċi mfittex mill-għajnuna, imsemmi fit-taqsima 3.1.1 tal-Linji Gwida R&R ma jkunx se jintlaħaq jew jintlaħaq fi grad anqas.

(242)

L-objettiv tal-għajnuna għar-ristrutturar huwa li jiġi evitat li TAP SGPS ma tibqax fin-negozju, u b’hekk tiġi evitata sitwazzjoni ta’ falliment tas-suq u tbatija soċjali li timpedixxi l-iżvilupp ta’ servizzi tat-trasport bl-ajru li jgħaqqdu lill-Portugall. Dak l-objettiv jintlaħaq permezz tal-implimentazzjoni tal-pjan ta’ ristrutturar, parzjalment iffinanzjat mill-għajnuna għar-ristrutturar. Il-pjan ta’ ristrutturar juri li kemm il-kwistjonijiet ta’ likwidità kif ukoll dawk ta’ solvenza tal-benefiċjarju jeħtieġ li jiġu indirizzati biex jiġu solvuti l-problemi finanzjarji tiegħu. Fuq medda qasira ta’ żmien, TAP SGPS ma tistax tiżgura l-forniment kontinwu ta’ trasport bl-ajru essenzjali, tikkonforma mal-obbligi finanzjarji jew ikollha aċċess għas-swieq finanzjarji. Fuq medda twila ta’ żmien, minħabba l-ekwità negattiva kbira ta’ EUR […] biljun li se tkompli għal perjodu fit-tul, TAP SGPS lanqas ma tista’ tissodisfa l-obbligi finanzjarji tagħha. L-għajnuna għar-ristrutturar għalhekk hija meħtieġa għat-tlestija b’suċċess tal-pjan ta’ ristrutturar, li l-implimentazzjoni tiegħu min-naħa tagħha tfittex li tiffaċilita l-iżvilupp ta’ servizzi tat-trasport bl-ajru li jgħaqqdu lill-Portugall.

(243)

Skont il-punti 38(c) u 54 tal-Linji Gwida R&R, il-Kummissjoni mhux se tikkunsidra l-għajnuna għar-ristrutturar bħala kompatibbli mas-suq intern jekk miżuri oħra anqas distortivi jippermettu li jintlaħaq l-istess objettiv. L-għajnuna għar-ristrutturar trid tiġi remunerata b’mod xieraq u tissodisfa l-kundizzjonijiet stabbiliti fil-punt 58 tal-Linji Gwida R&R, sabiex l-istrumenti magħżula jkunu adegwati għall-kwistjoni tas-solvenza jew tal-likwidità li tkun maħsuba li tindirizza.

(244)

Il-kompetituri kkontestaw is-sejba preliminari tal-Kummissjoni fid-deċiżjoni tal-ftuħ li l-għajnuna għar-ristrutturar kienet xierqa fil-forma tagħha. Ryanair issostni li l-għajnuna ma hijiex xierqa, peress li d-deċiżjoni tal-ftuħ ma tippreżentax jew tqabbel l-għajnuna ma’ opzjonijiet oħra li jinvolvu jew li ma jinvolvux għajnuna mill-Istat. EAA ssostni li l-forma tal-għajnuna, komposta prinċipalment minn injezzjoni ta’ ekwità ma hijiex xierqa u tmur lil hinn minn dak li huwa neċessarju, peress li garanzija mill-Istat (mingħajr miżuri ta’ ekwità) tkun suffiċjenti biex tiffaċilita l-aċċess għas-swieq kapitali u b’dan il-mod tirrestawra l-likwidità u s-solvenza ta’ TAP. L-affermazzjoni ta’ EAA ma hija ssostanzjata mill-ebda evidenza, filwaqt li Ryanair ma tqisx is-sitwazzjoni preżenti evidenzjata minn nuqqas ta’ aċċess suffiċjenti għas-swieq kapitali biex jintgħażel investitur li jkun lest u kapaċi jipprovdi ekwità jew finanzjament fit-tul. B’kuntrast ma’ dan, id-diskussjonijiet li jiżguraw finanzjament kemm immedjat kif ukoll kontinġenti ma’ […] jikkorroboraw l-inkapaċità ta’ TAP SGPS/TAP Air Portugal fil-preżent li jiġbru l-kapital fuq skala kbira (66).

(245)

Barra minn hekk, il-Kummissjoni tqis li l-għajnuna għar-ristrutturar ta’ EUR 2,55 biljun lil TAP SGPS hija xierqa fil-forma, għar-raġunijiet li ġejjin. L-ewwel nett, TAP SGPS kienet impriża f’diffikultà b’ekwità negattiva fl-2019 (EUR […] miljun). Hija rreġistrat telf ta’ EUR […] biljun fl-2020 u tistenna dħul nett pożittiv […]. Fin-nuqqas tal-għajnuna għar-ristrutturar, il-benefiċjarju ma jkunx jista’ jibni biżżejjed ekwità biex ipaċi l-madwar EUR […] biljun […], li mingħajrhom TAP SGPS jew TAP Air Portugal x’aktarx ma jkunux jistgħu jattiraw fondi sinifikanti ta’ dejn jew ta’ investiment fit-tul fis-swieq kapitali. F’dak ir-rigward, il-Kummissjoni tinnota wkoll li, fl-2025, il-benefiċjarju jistenna pożizzjoni ta’ ekwità ta’ EUR […] miljun, li ma hijiex eċċessiva meta mqabbla mad-dejn nett mistenni ta’ EUR […] biljun. It-tieni, il-projezzjonijiet tal-likwidità juru li, fin-nuqqas tal-għajnuna għar-ristrutturar, il-benefiċjarju jkollu pożizzjoni ta’ flus negattiva ta’ madwar EUR […] biljun fl-2021, EUR […] biljun fl-2022 u EUR […] biljun fl-2023. Għal dawn iż-żewġ raġunijiet, il-Kummissjoni tikkonkludi li d-daqs u l-forma tal-għajnuna għar-ristrutturar ipprovduta prinċipalment permezz ta’ miżuri ta’ ekwità huma l-aktar xierqa biex jiġu indirizzati l-problemi ta’ solvenza u ta’ likwidità ta’ TAP SGPS.

(246)

Fir-rigward tar-remunerazzjoni tal-għajnuna mill-Istat, il-Kummissjoni tinnota li l-istruttura tal-intervent tal-Istat Portugiż hija tali li huwa se jkollu s-sjieda ta’ 100 % tal-kapital azzjonarju ta’ TAP Air Portugal. Il-Kummissjoni tqis il-valur ta’ dak il-kapital azzjonarju, li l-Portugall jista’ jirrealizza permezz ta’ bejgħ, bħala r-remunerazzjoni tal-għajnuna mill-Istat. Biex tikkwantifika tali remunerazzjoni, il-Kummissjoni wettqet valutazzjoni tal-ekwità ta’ TAP Air Portugal (il-premessa (229)) abbażi tal-projezzjonijiet finanzjarji fil-pjan ta’ ristrutturar innotifikat u billi bbażat fuq metodoloġiji ta’ valwazzjoni standard, jiġifieri l-metodu tal-fluss tal-flus skontat u tal-multipli.

(247)

Biex tistma l-valur tal-ekwità ta’ TAP Air Portugal, il-Kummissjoni l-ewwel stmat il-valur totali tal-intrapriża tagħha. Għal dak il-għan, hija skontat il-flussi tal-flus liberi lid-ditta (FCFF) matul il-perjodu ta’ ppjanar, kif ukoll il-valur terminali, billi użat id-WACC imsemmi fil-premessa (230) bħala rata ta’ skont. Il-Kummissjoni użat żewġ approċċi biex tikkalkula l-valur terminali. L-ewwel wieħed huwa l-approċċ tat-tkabbir ta’ Gordon, li jassumi rata ta’ tkabbir kostanti tal-flussi tal-flus liberi tal-kumpanija lid-ditta, mill-aħħar sena tal-pjan għal dejjem. It-tieni wieħed huwa l-metodu tal-multipli, li bih kumpanija tiswa multiplu tal-profitti tagħha. Il-Kummissjoni qieset l-EBITDA bħala l-metrika tal-profitt rilevanti, f’konformità mal-prattika tas-suq, u ġabet il-valur tal-intrapriża (li jħares ’il quddiem) għall-multiplu tal-EBITDA minn linji tal-ajru pari (in-nota f’qiegħ il-paġna 61). Wara li stmat il-valur totali tal-intrapriża ta’ TAP Air Portugal, il-Kummissjoni tikkalkula l-valur tal-ekwità tagħha billi tnaqqas id-dejn nett.

(248)

L-istimi tal-Kummissjoni juru żieda fil-valur tal-ekwità ta’ TAP Air Portugal matul il-perjodu ta’ ppjanar, li jiżdied minn EUR […] – EUR […] miljun fl-2022 għal EUR […] miljun fl-2025 (67). Il-Kummissjoni tqis li din hija aspettattiva raġonevoli, fil-preżent, tar-remunerazzjoni li l-Portugall jista’ jaqla’ fuq l-għajnuna mill-Istat billi jbigħ is-sehem tiegħu f’TAP Air Portugal.

(249)

Minn dan isegwi li l-għajnuna għar-ristrutturar hija adegwata fil-forma u remunerata b’mod suffiċjenti.

(250)

Skont il-punt 38(e) tal-Linji Gwida R&R, l-għajnuna ma tridx taqbeż il-minimu meħtieġ biex jintlaħaq l-objettiv imfittex mill-għajnuna għar-ristrutturar. L-ammont u l-intensità tal-għajnuna għar-ristrutturar iridu jkunu limitati għall-minimu strett neċessarju biex ikun jista’ jitwettaq ir-ristrutturar, fid-dawl tar-riżorsi finanzjarji eżistenti tal-benefiċjarju, tal-azzjonisti tiegħu jew tal-grupp kummerċjali li jagħmel parti minnu (il-punt 61 tal-Linji Gwida R&R). B’mod partikolari, irid jiġi żgurat livell suffiċjenti ta’ kontribuzzjoni proprja għall-kostijiet tar-ristrutturar u, fejn l-appoġġ mill-Istat jingħata f’forma li ttejjeb il-pożizzjoni ta’ ekwità tal-benefiċjarju, il-kondiviżjoni tal-piżijiet. Il-valutazzjoni ta’ dawk ir-rekwiżiti se tqis kwalunkwe għajnuna ta’ salvataġġ mogħtija minn qabel.

(251)

Il-kontribuzzjoni proprja tal-benefiċjarju għall-pjan ta’ ristrutturar trid tkun reali u attwali u normalment jenħtieġ li tkun komparabbli mal-għajnuna mogħtija f’termini tal-effett fuq il-pożizzjoni ta’ solvenza jew ta’ likwidità tal-benefiċjarju. Skont il-punt 63 tal-Linji Gwida R&R, il-Kummissjoni jeħtieġ li tivvaluta jekk id-diversi sorsi ta’ kontribuzzjoni proprja humiex reali u ħielsa mill-għajnuna. Skont il-punt 64 tal-Linji Gwida R&R, il-Kummissjoni normalment tqis il-kontribuzzjoni proprja bħala adegwata jekk din tkun tammonta għal aktar minn 50 % tal-kostijiet tar-ristrutturar.

(252)

Il-Kummissjoni jeħtieġ li tivverifika jekk id-diversi sorsi ta’ finanzjament għall-pjan deskritt fil-premessi (43) sa (45), ikunux ħielsa mill-għajnuna u reali, jiġifieri suffiċjentement ċerti li jimmaterjalizzaw matul l-implimentazzjoni tal-pjan ta’ ristrutturar, esklużi l-profitti futuri mistennija. Il-kontribuzzjonijiet mill-Istat fil-pożizzjoni tiegħu ta’ azzjonist ta’ TAP SGPS u ta’ TAP Air Portugal ma humiex ħielsa mill-għajnuna u ma jistgħux jitqiesu fil-valutazzjoni.

(253)

Il-pagament ta’ indennizzi għar-ristrutturar tax-xogħol għal EUR […] miljun, li minnhom EUR […] miljun diġà tħallsu fl-2021 (il-premessa (43)a), jirrigwarda kostijiet li huma pertinenti għat-tnaqqis tal-impjegati previst mill-pjan ta’ ristrutturar. Dawn il-kostijiet huma immedjati, minħabba li TAP Air Portugal diġà temmet kuntratti tax-xogħol, bħala parti mill-aġġustament tad-daqs u r-ristrutturar tax-xogħol imwettqa minn April 2020 u minuri fi proporzjon tad-dħul li diġà ngħata sa Diċembru 2021. L-ammont globali ta’ indennizzi relatati mat-terminazzjoni tal-kuntratti ta’ impjieg bħala konsegwenza tar-ristrutturar huwa rrappurtat mill-Portugall bħala ugwali għal EUR […] miljun, li minnhom dawn imsemmija jitħallsu direttament minn TAP Air Portugal bi fluss ta’ flus operatorju, filwaqt li EUR […] miljun se jiġu ffinanzjati effettivament mill-Istat b’riżorsi li jirriżultaw mis-self għall-għajnuna għas-salvataġġ. Għalhekk, il-parti tal-indennizzi għar-ristrutturar tax-xogħol li ma hijiex iffinanzjata mill-għajnuna mill-Istat, la mill-ekwità u lanqas mis-self garantit mill-Istat, tista’ titqies bħala l-kontribuzzjoni proprja tal-benefiċjarju għal dawn il-kostijiet u tista’ titqies bħala reali, jiġifieri attwali, skont it-tifsira tal-punt 63 tal-Linji Gwida R&R.

(254)

Bl-istess mod, il-pagament tal-kontinġenzi assoċjati maċ-ċessjoni […] EUR […] miljun (il-premessa (43)f)), jirreferi għall-kontinġenzi (b’mod partikolari, […] % […], […] % […] % […]), li fil-kuntest taċ-ċessjoni permezz tal-bejgħ ta’ dan l-assi se jitħallas minn TAP SGPS u mhux se jiġi mgħoddi lill-akkwirent. Dawn jikkostitwixxu ammont predefinit ta’ skopertura li l-benefiċjarju se jassumi mir-riżorsi proprji tiegħu, għal ammont affordabbli bid-dħul immedjat u ferm akbar tiegħu fl-2022 mid-dħul tiegħu u mhux mill-għajnuna mill-Istat. Għalhekk, il-Kummissjoni tqis li dawn jistgħu jiġu inklużi wkoll bħala kontribuzzjoni proprja u li huma reali u attwali, minħabba l-impenn għaċ-ċessjoni ta’ dan l-assi sal-2022 kif stabbilit fil-pjan ta’ ristrutturar (il-premessa (29)).

(255)

Fir-rigward tal-kontribuzzjonijiet minn partijiet terzi jew il-miżuri ta’ kosteffiċjenza li jammontaw għal EUR […] miljun (il-premessa (43)), il-Kummissjoni tinnota li t-tnaqqis permanenti fil-kostijiet imġarrab jew magħmul possibbli minn fornituri jew klijenti esterni mal-benefiċjarju jista’ jammonta għal sorsi reali u attwali ta’ kontribuzzjoni proprja, dment li dawn jirriżultaw minn ftehimiet vinkolanti u jkunu effettivi u mhux riversibbli. B’mod partikolari, it-tnaqqis fil-kostijiet imġarrab mill-partijiet ikkonċernati fir-rigward ta’ dan it-tip ta’ ffrankar fil-kostijiet irid ikun effettiv, dejjiemi u mhux riversibbli biex jammonta għal sors reali u attwali ta’ kontribuzzjoni proprja (68). Il-Kummissjoni diġà qieset li t-tnaqqis tal-obbligazzjonijiet kuntrattwali stabbilit fil-ftehimiet innegozjati mill-ġdid mal-fornituri u mal-lokaturi jammonta għal sorsi reali ta’ kontribuzzjoni proprja: meta mqabbla mat-termini tal-ftehimiet inizjali, huma jilliberaw riżorsi li huma disponibbli għall-finanzjament tal-kostijiet tar-ristrutturar li kieku kien ikollhom jintefqu fuq il-ħlas lura tal-ammonti pagabbli assoċjati (69). L-istess jgħodd fir-rigward tal-fornituri u l-akkwirenti li jimpenjaw b’mod sod jew jemendaw it-termini tal-kuntratti tagħhom u b’hekk jilliberaw riżorsi mill-benefiċjarju (70)

(256)

Fid-dawl tal-fatt li l-aktar minn […] -il kuntratt innegozjati mill-ġdid minn TAP Air Portugal huma bbażati fuq atti legalment vinkolanti, li minnhom EUR […] miljun rappreżentati minn kuntratti diġà implimentati u EUR […] miljun rappreżentati minn kuntratti diġà impenjati, dawn il-miżuri ta’ ristrutturar operazzjonali jistgħu jitqiesu bħala kontribuzzjonijiet reali u attwali. Fil-fatt, tali miżuri jaqsmu l-piż finanzjarju tal-kostijiet tar-ristrutturar ta’ TAP SGPS ma’ fornituri li kieku jkunu intitolati għal ammonti pagabbli ogħla fuq ir-riżultati operattivi pożittivi tagħha.

(257)

Bl-istess mod, il-kontribuzzjonijiet marbuta mal-eliminazzjoni gradwali tal-assi u n-negozjar mill-ġdid mal-manifatturi tat-tagħmir oriġinali (b’mod partikolari […]) sa EUR […] miljun (il-premessa (43)d), jirrappreżentaw ir-rikavat mill-bejgħ tal-assi, jiġifieri […] ([…]), […]. Fil-fatt, peress li dawn il-miżuri huma rikavati fi flus u kontribuzzjonijiet mir-riżorsi proprji tal-benefiċjarju li jirriżultaw mix-xerrejja ta’ tagħmir jew assi, huma jistgħu jitqiesu bħala riżorsi reali li kkontribwew għar-ristrutturar. Barra minn hekk, tali kontribuzzjonijiet jistgħu jitqiesu bħala attwali, minħabba li huma diġà implimentati permezz ta’ kuntratti ffirmati mal-kontropartijiet tal-benefiċjarju. L-istess raġunament japplika għall-finanzjament miksub għal-lokazzjoni ta’ inġenji tal-ajru ġodda sa EUR […] miljun (il-premessa (43)c)), b’kont meħud tal-evidenza ppreżentata mill-Portugall tal-impenji dwar il-finanzjament fir-rigward ta’ disat idnub u żewġ magni ffirmati bħala parti mill-pjan ta’ ristrutturar.

(258)

Fir-rigward tal-garanziji parzjali mill-Istat ipprovduti fil-kuntest ta’ operazzjoni ta’ ristrutturar, il-Kummissjoni qieset li l-porzjon li jifdal tar-riskju mġarrab mill-atturi tas-suq tammonta għal kontribuzzjoni valida u reali għall-kostijiet tar-ristrutturar (71). Għalhekk, il-porzjon ([…] %) tal-EUR […] miljun ta’ finanzjament, li ma huwiex garantit mill-Istat, jiġifieri EUR […] miljun (il-premessa (43)e)), jista’ jitqies bħala kontribuzzjoni reali u attwali ta’ mutwanti tas-suq għall-kostijiet tar-ristrutturar. Bl-istess mod, il-finanzjament ġdid innegozjat ma’ istituzzjoni finanzjarja privata ([…]) sa EUR […] miljun jammonta għal kontribuzzjoni reali u attwali, li tista’ tiġi eżegwita […] ’il quddiem, kontinġenti fuq il-ħtiġijiet ta’ likwidità li jaqbżu l-flussi tal-flus operatorji (il-premessa (43)e)).

(259)

Fil-każ ta’ bonds u self sindakat għal ammont totali ta’ EUR […], imsemmija fil-premessa (43)g), id-differimenti jipprovdu l-benefiċċju tal-posponiment tal-pagamenti li kienu dovuti u li kieku kienu jkunu infurzabbli. Fir-rigward tal-operazzjonijiet ta’ ristrutturar maqbula b’differimenti tad-dejn li jżommu obbligu ta’ rimborż tal-ammont prinċipali dovut, il-Kummissjoni tqis, għall-kuntrarju tal-argument inizjali tal-awtoritajiet Portugiżi, li l-kontribuzzjoni għall-kostijiet tar-ristrutturar hija anqas mill-ammont nominali differit u tikkonsisti fil-valur nett preżenti tal-iskedar mill-ġdid maqbul tal-pagamenti (72). Id-differimenti jinvolvu ammont ta’ valur totali ta’ EUR […] miljun ta’ kontribuzzjoni reali. L-ammont jiġi stmat billi tiġi kkalkulata d-differenza fil-valur nett preżenti bejn il-ħlas lura fid-data tal-maturità jew il-ħlas lura immedjat fl-applikazzjoni tal-patti rrinunzjati, skontati bir-rata tal-imgħax tas-suq ([…]) […]: EUR […] miljun […], EUR […] miljun […], […] EUR […] miljun […].

(260)

Fid-dawl ta’ dan ta’ hawn fuq, l-ammont totali li jista’ jitqies bħala kontribuzzjoni reali u attwali mill-benefiċjarju huwa ta’ EUR […] miljun, ugwali għal […] % tal-kostijiet tar-ristrutturar. Minn dawn, EUR […] miljun ġejjin minn finanzjament ġdid bil-kundizzjonijiet tas-suq ipprovduti mir-rikavat mill-bejgħ ta’ […], lokazzjoni finanzjarja li tkopri […] inġenji tal-ajru u magni u finanzjament ġdid minn […] (il-premessa (43)). Dawn l-ammonti jistgħu jiżdiedu fi ħdan id-durata tal-pjan ta’ ristrutturar bir-rikavat minn […] iżda, li l-ammont tagħhom, madankollu, ma jistax jiġi stmat u stabbilit b’ċertezza suffiċjenti biex jitqies bħala kontribuzzjoni proprja attwali mill-benefiċjarju għall-kostijiet tar-ristrutturar.

(261)

F’konformità mal-punt 64 tal-Linji Gwida R&R, il-Kummissjoni tista’ taċċetta kontribuzzjoni li ma tilħaqx il-50 % tal-kostijiet tar-ristrutturar biss f’ċirkostanzi eċċezzjonali u f’każijiet ta’ tbatija partikolari, jekk l-ammont ta’ dik il-kontribuzzjoni jibqa’ sinifikanti.

(262)

Fiċ-ċirkostanzi attwali wara t-tifqigħa tal-pandemija tal-COVID-19, il-Kummissjoni tqis li jista’ jkun ġustifikat, skont il-każ individwali, li l-kontribuzzjonijiet proprji jibqgħu taħt il-limitu ta’ 50 % tal-kostijiet tar-ristrutturar, sakemm jibqgħu sinifikanti u jinkludu finanzjament ġdid addizzjonali bil-kundizzjonijiet tas-suq (73). Bħala indikazzjoni ta’ livell li l-Kummissjoni tqis xieraq f’dan il-każ, fil-prattika tal-każ tagħha, il-Kummissjoni qieset li kontribuzzjoni proprja li tammonta għal 24 % tal-kostijiet tar-ristrutturar tista’ tkun sinifikanti u, għalhekk, li għajnuna għar-ristrutturar li tammonta għal 76 % tal-kostijiet tar-ristrutturar tista’ tkun proporzjonata (74).

(263)

Il-Kummissjoni tqis li l-Portugall wera l-preżenza ta’ ċirkostanzi eċċezzjonali. B’mod partikolari, il-Kummissjoni tirrikonoxxi li l-pandemija tal-COVID-19 u l-miżuri meħuda biex tiġi kkontrollata ħolqu ċirkostanzi eċċezzjonali għall-benefiċjarju, fil-kuntest ta’ tfixkil serju tal-ekonomija skont it-tifsira tal-Artikolu 107(3)(b) tat-TFUE, b’impatt immedjat fuq is-setturi tal-mobbiltà u tat-trasport bl-ajru u l-kapaċità tiegħu li jżid il-finanzjament mis-suq. Peress li l-kontribuzzjoni proprja tammonta għal […] % tal-kostijiet tar-ristrutturar u nofsha huwa pprovdut bħala finanzjament ġdid, il-Kummissjoni tikkonkludi li f’dan il-każ ammont ta’ kontribuzzjoni anqas minn 50 % huwa aċċettabbli.

(264)

Skont il-punti 65 sa 67 tal-Linji Gwida R&R, l-appoġġ mill-Istat mogħti f’forma li ssaħħaħ il-pożizzjoni ta’ ekwità tal-benefiċjarju jista’ jkollu l-effett li jipproteġi lill-azzjonisti u lill-kredituri subordinati mill-konsegwenzi tal-għażla tagħhom li jinvestu fil-benefiċjarju, u b’hekk joħloq periklu morali u jimmina d-dixxiplina tas-suq. Konsegwentement, l-għajnuna biex tkopri t-telf jenħtieġ li tingħata biss fuq termini li jinvolvu kondiviżjoni adegwata tal-piżijiet mill-investituri eżistenti u l-intervent mill-Istat jenħtieġ li jseħħ wara li t-telf ikun ġie kkontabilizzat b’mod sħiħ u attribwit lill-azzjonisti eżistenti u lid-detenturi ta’ dejn subordinat. Kondiviżjoni adegwata tal-piżijiet tfisser ukoll li kwalunkwe għajnuna mill-Istat li ttejjeb il-pożizzjoni ta’ ekwità tal-benefiċjarju jenħtieġ li tingħata fuq termini li jagħtu lill-Istat sehem raġonevoli miż-żidiet futuri fil-valur tal-benefiċjarju, fid-dawl tal-ammont ta’ ekwità mill-Istat injettat meta mqabbel mal-ekwità li jifdal tal-kumpanija wara li jkun ġie kontabilizzat it-telf.

(265)

F’dan ir-rigward, filwaqt li l-għajnuna għar-ristrutturar tikkonsisti prinċipalment f’injezzjonijiet jew fil-konverżjoni ta’ strumenti ta’ dejn f’ekwità, l-Istat Portugiż eżerċita kontroll konġunt fuq il-benefiċjarju bħala azzjonist qabel ma ngħatat l-għajnuna għas-salvataġġ u issa għandu interess kontrollanti kemm fuq il-benefiċjarju kif ukoll fuq TAP Air Portugal (il-premessi (8) sa (12)). Minn dan isegwi li l-Istat Portugiż kien assoċjat mill-qrib mal-għażliet strateġiċi u finanzjarji deskritti fil-premessi (19) sa (22) li wasslu lill-benefiċjarju biex isir impriża f’diffikultà. Għaldaqstant, bil-għan li jiġi evitat il-periklu morali permezz ta’ kondiviżjoni adegwata tal-piżijiet, huwa pertinenti li jiġi nnotat li l-intervent tal-Istat bħala fornitur ta’ għajnuna għar-ristrutturar jindirizza sitwazzjoni ta’ żbilanċi finanzjarji u telf li l-Istat kien assoċjat magħha bħala azzjonist b’kontroll konġunt fuq il-benefiċjarju. Kif indikat mill-Portugall, TAP SGPS se […] (il-premessa (45)).

(266)

Minn dan isegwi li l-azzjonisti eżistenti tal-benefiċjarju, inkluż l-Istat Portugiż, se jaqsmu adegwatament il-piż tar-ristrutturar minħabba li, fil-prattika, il-valur tal-parteċipazzjonijiet preżenti tagħhom se jitnaqqas għal żero fl-assorbiment tat-telf. Barra minn hekk, TAP SGPS se ċċedi progressivament is-sussidjarji operattivi tagħha Cateringpor, Groundforce, M&E Brazil, u b’hekk titbattal minn attivitajiet kummerċjali. B’riżultat ta’ dan, l-għajnuna għar-ristrutturar fil-forma ta’ ekwità mill-Istat se tingħata fuq termini li jagħtu lill-Istat iż-żidiet futuri kollha fil-valur tal-benefiċjarju, meta mqabbel mal-ekwità li jifdal, u b’hekk tiġi ssodisfata l-kundizzjoni ta’ kondiviżjoni adegwata tal-piżijiet tal-azzjonisti eżistenti stabbilita fil-punt 67 tal-Linji Gwida R&R.

(267)

Fil-fatt, l-istituzzjonijiet finanzjarji u l-investituri li għandhom bonds li huma kredituri tal-benefiċjarju u/jew is-sussidjarji tiegħu msemmija fil-premessi (67)a) u (43)g) għandhom dejn superjuri li la huwa subordinat għall-pagament ta’ dejn finanzjarju ieħor iżda qabel l-azzjonisti fil-każ ta’ insolvenza jew likwidazzjoni u lanqas ta’ assorbiment tat-telf. Filwaqt li l-Linji Gwida R&R ma jirrikjedux li l-kredituri superjuri jikkondividu l-piż ta’ operazzjoni ta’ ristrutturar, f’dan il-każ, id-detenturi tal-bonds u l-istituzzjonijiet finanzjarji fil-fatt jikkontribwixxu biex ikopru l-kostijiet tar-ristrutturar tal-benefiċjarju (il-premessa (259)).

(268)

Barra minn hekk, fir-rigward tad-detenturi tal-bonds u bil-għan li jiġi evitat il-periklu morali, huwa xieraq li jiġi nnotat li l-ħruġ tal-bonds tal-benefiċjarju seħħ f’Ġunju u f’Diċembru 2019 (il-premessa (23)), relattivament qrib il-pandemija. Għaldaqstant, dawn l-investituri jew il-mutwanti ma ffinanzjawx jew inċentivaw b’xi mod ieħor it-teħid ta’ riskju eċċessiv jew l-espansjoni jew imġiba kummerċjali li kkontribwew għad-diffikultà tal-benefiċjarju. Minn dan isegwi li l-kondiviżjoni tal-piżijiet ipprovduta mill-azzjonisti eżistenti tal-benefiċjarju hija adegwata u suffiċjenti.

(269)

Il-Kummissjoni għalhekk tikkonkludi li l-għajnuna għar-ristrutturar hija proporzjonata u tinvolvi kondiviżjoni xierqa tal-piżijiet.

(270)

Skont il-punt 38(f) tal-Linji Gwida R&R, meta tingħata għajnuna għar-ristrutturar, iridu jittieħdu miżuri biex jiġu limitati d-distorsjonijiet tal-kompetizzjoni, preferibbilment strutturali fil-forma ta’ ċessjonijiet ta’ attivitajiet awtonomi li jiffavorixxu l-espansjoni ta’ kompetituri żgħar jew l-attività transfruntiera. Barra minn hekk, biex jitnaqqsu l-effetti negattivi fuq il-kompetizzjoni u l-kummerċ, ir-riċevituri tal-għajnuna għas-salvataġġ jew għar-ristrutturar jenħtieġ li fil-prinċipju ma jkunux irċevew ukoll għajnuna simili fl-aħħar għaxar snin għax, kieku, pjanijiet ta’ salvataġġ jew ta’ ristrutturar rikorrenti jitfgħu dubji dwar il-kapaċità tal-benefiċjarju li jikkontribwixxi produttività aggregata u b’hekk, l-iżvilupp tal-attivitajiet jew tar-reġjuni ekonomiċi inkwistjoni, filwaqt li kompetituri aktar effiċjenti fis-suq intern jiffaċċjaw kompetizzjoni ssussidjata minn kumpanija li altrimenti kienet tisparixxi u b’hekk tillibera s-suq biex jikber u jkun involut.

(271)

Skont il-punti 70 u 71 tal-Linji Gwida R&R, l-għajnuna tista’ tingħata lil impriżi f’diffikultà fir-rigward ta’ operazzjoni waħda biss ta’ salvataġġ jew ristrutturar. Għalhekk, fejn ikunu għaddew anqas minn għaxar snin minn meta l-għajnuna għas-salvataġġ, l-għajnuna għar-ristrutturar jew l-appoġġ temporanju għar-ristrutturar kienu ngħataw lill-benefiċjarju fil-passat, inkluża kwalunkwe għajnuna bħal din mogħtija qabel id-dħul fis-seħħ tal-Linji Gwida R&R u kwalunkwe għajnuna mhux notifikata, il-Kummissjoni mhux se tippermetti aktar għajnuna (il-prinċipju ta’ “darba u tal-aħħar”).

(272)

Minbarra d-dikjarazzjoni tal-Portugall f’dak is-sens, il-verifika tar-rekords tal-Kummissjoni turi li matul dawn l-aħħar 10 snin, l-ebda waħda mill-kumpaniji fi ħdan l-unità ekonomika benefiċjarja (li tinkludi lil TAP SGPS, il-kumpanija oħt attwali tagħha TAP Air Portugal, u s-sussidjarji kkontrollati kollha tagħhom), ma bbenefikat minn xi għajnuna oħra għas-salvataġġ, għajnuna għar-ristrutturar jew appoġġ temporanju għar-ristrutturar. L-EUR 1,2 biljun ta’ għajnuna għas-salvataġġ li ġiet approvata bid-deċiżjoni tal-Kummissjoni tas-16 ta’ Lulju 2021 tifforma parti mill-operazzjoni unika ta’ ristrutturar appoġġata mill-għajnuna għar-ristrutturar, skont il-punt 72(a) tal-Linji Gwida R&R.

(273)

F’April u f’Diċembru 2021, il-Kummissjoni ma qajmet l-ebda oġġezzjoni għall-kumpens għad-danni skont l-Artikolu 107(2)(b) tat-TFUE lil TAP Air Portugal (in-nota f’qiegħ il-paġna 14). Madankollu, kif innotat fil-punt 15 tal-Qafas Temporanju, il-prinċipju ta’ “darba u tal-aħħar” stabbilit fil-Linji Gwida R&R ma jkoprix għajnuna li l-Kummissjoni tiddikjara bħala kompatibbli skont l-Artikolu 107(2)(b) tat-TFUE, peress li din it-tip ta’ għajnuna tal-aħħar ma hijiex “għajnuna għas-salvataġġ, għajnuna għar-ristrutturar jew appoġġ temporanju għar-ristrutturar” skont it-tifsira tal-punt 71 tal-Linji Gwida R&R.

(274)

Kif spjegat fil-punti 87 sa 93 tal-Linji Gwida R&R, il-miżuri ta’ kompetizzjoni jenħtieġ li jiġu stabbiliti b’mod proporzjonali għall-effetti distortivi tal-għajnuna, u b’mod partikolari: (i) għad-daqs u n-natura tal-għajnuna u l-kundizzjonijiet u ċ-ċirkostanzi li fihom tingħata; (ii) għad-daqs u l-importanza relattiva tal-benefiċjarju fis-suq u l-karatteristiċi tas-suq ikkonċernat u (iii) għall-punt sa fejn jibqa’ tħassib dwar il-periklu morali wara l-applikazzjoni tal-kontribuzzjoni proprja u l-miżuri ta’ kondiviżjoni tal-piżijiet.

(275)

Il-miżuri strutturali jistgħu jinkludu ċ-ċessjoni ta’ assi, it-tnaqqis tal-kapaċità jew tal-preżenza fis-suq. Huma għandhom jiffavorixxu d-dħul ta’ kompetituri ġodda, l-espansjoni ta’ kompetituri żgħar eżistenti jew ta’ attività transfruntiera, b’kont meħud tas-suq jew tas-swieq fejn il-benefiċjarju jkollu pożizzjoni sinifikanti fis-suq wara r-ristrutturar, b’mod partikolari dawk b’kapaċità eċċessiva. Il-miżuri ta’ mġiba għandhom jiżguraw li l-għajnuna tiffinanzja biss ir-restawr tal-vijabbiltà fit-tul.

(276)

Kif stabbilit fid-dettall fil-premessi (75) sa (98), il-Portugall jimpenja ruħu li TAP SGPS tieħu l-miżuri li ġejjin matul il-perjodu ta’ ristrutturar sabiex tillimita d-distorsjoni tal-kompetizzjoni kkawżata mill-għajnuna:

(277)

Il-Kummissjoni tosserva li Groundforce u Cateringpor kienu kumpaniji li jagħmlu l-profitt u kienu vijabbli sal-2019. Id-diffikultajiet li qed jesperjenzaw dawn il-kumpaniji bħalissa huma biss minħabba l-kriżi tal-COVID-19, li affettwat b’mod negattiv lis-settur tal-avjazzjoni b’mod ġenerali. Barra minn hekk, il-Kummissjoni tinnota b’mod pożittiv stima ta’ EUR […] miljun tal-valur tas-sehem ta’ TAP SGPS fi […], kif ukoll l-interess ta’ investituri potenzjali fl-akkwiżizzjoni ta’ […]. Interess bħal dan mill-investituri jissuġġerixxi li l-bejgħ ta’ […] bħala negozju avvjat, segwit mir-ristrutturar tagħha u r-ritorn għall-vijabbiltà hekk kif is-suq tal-avjazzjoni jirkupra, huwa xenarju realistiku. Għal dawn ir-raġunijiet, il-Kummissjoni tikkonkludi li ċ-ċessjoni tal-ishma ta’ TAP SGPS f’Cateringpor u Groundforce tissodisfa r-rekwiżiti tal-punt 80 tal-Linji Gwida R&R, peress li dawk iż-żewġ kumpaniji, li bħalissa qed jesperjenzaw diffikultajiet finanzjarji minħabba l-kriżi kkawżata mill-COVID-19 fis-settur tal-avjazzjoni, se jkunu jistgħu jikkompetu b’mod effettiv fuq medda twila ta’ żmien, jekk jiġu operati minn akkwirent xieraq li jkun jista’ jirristrutturahom u jreġġagħhom lura għall-vijabbiltà fuq perjodu fit-tul.

(278)

Il-Kummissjoni tqis ukoll iċ-ċessjoni tal-ishma ta’ TAP SGPS f’Cateringpor u Groundforce bħala miżura li tillimita d-distorsjonijiet tal-kompetizzjoni. Ir-raġunijiet għal dik il-valutazzjoni huma li ż-żewġ kumpaniji msemmija hawn fuq huma integrati vertikalment fi ħdan il-grupp TAP SGPS u jirrappreżentaw il-fornitur ewlieni tagħha għas-servizzi tal-catering u tal-groundhandling. Iċ-ċessjoni ta’ Cateringpor u Groundforce għalhekk se tippermetti lil kumpaniji oħra minbarra TAP SGPS li jikkompetu fis-swieq rispettivi tagħhom u jservu d-domanda kbira għas-servizzi ta’ TAP SGSP. Għaldaqstant, dawk iċ-ċessjonijiet jikkostitwixxu miżuri validi li jimmitigaw id-distorsjonijiet tal-kompetizzjoni.

(279)

B’kuntrast ma’ dan, il-Kummissjoni ma taċċettax iċ-ċessjoni ta’ M&E Brasil bħala miżura li tillimita d-distorsjonijiet tal-kompetizzjoni, minħabba li hija kumpanija li storikament tagħmel it-telf li d-diffikultajiet tagħha bdew qabel il-kriżi tal-COVID-19 (il-premessa (77)). Bħala tali, iċ-ċessjoni ta’ tali kumpanija hija pjuttost miżura biex tiġi restawrata l-vijabbiltà fit-tul, f’konformità mal-punt 78 tal-Linji Gwida R&R.

(280)

Fost il-miżuri biex titnaqqas il-preżenza fis-suq jew il-kapaċità hemm il-limitu massimu tad-daqs tal-flotta ta’ [90-100] inġenju tal-ajru sal-2025. Tali limitu massimu jirrappreżenta tnaqqis ta’ […] inġenju tal-ajru, meta mqabbel mad-daqs tal-flotta ta’ TAP Air Portugal fl-2019. Il-Portugall juri li l-limitu massimu huwa effettiv biex tiġi limitata l-preżenza fis-suq ta’ TAP Air Portugal, li mhux se jkollha għadd suffiċjenti ta’ inġenji tal-ajru biex tissodisfa b’mod sħiħ id-domanda tat-traffiku fl-2025 skont il-previżjonijiet tal-IATA ta’ Ottubru 2021 (75) fix-xenarju bażi. B’riżultat ta’ dan, il-benefiċjarju se jkollu preżenza mnaqqsa fis-suq mhux biss b’referenza għall-flotta tal-inġenji tal-ajru qabel ir-ristrutturar iżda wkoll b’referenza għall-pożizzjoni probabbli tiegħu fis-suq fi tmiem il-perjodu ta’ ristrutturar. Barra minn hekk, dan it-tnaqqis fil-flotta tal-inġenji tal-ajru huwa konformi mal-miżuri ta’ kompetizzjoni li l-Kummissjoni qieset adegwati fil-każ tar-ristrutturar tal-linji tal-ajru (76).

(281)

Meta jitqiesu d-daqs u d-durata tat-tnaqqis tal-flotta u l-limitazzjonijiet li jimponi fuq l-operazzjonijiet tal-benefiċjarju, il-Kummissjoni tqis il-limitu massimu tad-daqs tal-flotta ta’ [90-100] inġenju tal-ajru bħala miżura valida biex jitnaqqsu l-preżenza fis-suq u l-kapaċità.

(282)

Kif imfakkar fil-punt 78 tal-Linji Gwida R&R, il-miżuri biex jiġu limitati d-distorsjonijiet tal-kompetizzjoni jenħtieġ li jitwettqu b’mod partikolari fis-suq jew fis-swieq fejn l-impriża se jkollha pożizzjoni sinifikanti fis-suq wara r-ristrutturar. Meta jitqies li TAP Air Portugal bħalissa għandha u se żżomm pożizzjoni sinifikanti fis-suq fl-ajruport ta’ Liżbona wara r-ristrutturar (ara l-premessa (32)), il-Portugall ippropona miżura strutturali speċifika biex jiġu limitati d-distorsjonijiet tal-kompetizzjoni li jirriżultaw mill-għajnuna fuq is-servizzi tat-trasport bl-ajru tal-passiġġieri lejn u mill-ajruport ta’ Liżbona.

(283)

Skont il-punt 80 tal-Linji Gwida R&R, il-miżuri strutturali biex jiġu limitati d-distorsjonijiet tal-kompetizzjoni jenħtieġ li normalment jieħdu l-forma ta’ ċessjonijiet fuq bażi ta’ negozju avvjat ta’ negozji awtonomi vijabbli li, jekk jiġu operati minn akkwirent xieraq, jistgħu jikkompetu b’mod effettiv fuq medda twila ta’ żmien.

(284)

Fit-3 ta’ Diċembru 2021, il-Portugall ippropona impenn strutturali, li permezz tiegħu TAP Air Portugal tittrasferixxi lil riċevitur ta’ rimedju sa 18-il slot ta’ kuljum fl-ajruport ta’ Liżbona abbażi tal-Artikolu 8b tar-Regolament dwar is-Slots. Ir-riċevitur tar-rimedju se jiġi approvat wara sejħa għal proposti ppubblikata mill-fiduċjarju tal-monitoraġġ.

(285)

L-għan prinċipali tal-impenn strutturali fl-ajruport ta’ Liżbona huwa li jiġi żgurat li TAP Air Portugal tittrasferixxi s-slots (drittijiet) meħtieġa għall-istabbiliment jew l-espansjoni ta’ bażi operattiva minn kompetitur fl-ajruport konġestjonat fejn TAP Air Portugal għandha pożizzjoni sinifikanti fis-suq (l-ajruport ta’ Liżbona) u li jinħolqu l-kundizzjonijiet biex tiġi sostnuta kompetizzjoni effettiva fit-tul f’dak l-ajruport. (77) Kif spjegat aktar fid-dettall hawn taħt, il-Kummissjoni tqis li dan l-għan jintlaħaq, billi l-impenn strutturali jgħaqqad (i) volum sinifikanti ta’ slots (jiġifieri sa 18-il slot ta’ kuljum), filwaqt li normalment ma jkun disponibbli l-ebda volum ta’ slots bħal dan għad-dħul jew l-espansjoni fl-ajruport ta’ Liżbona, b’mod partikolari fl-aktar ħinijiet beżlin tal-ġurnata jew fl-aktar ġimgħat beżlin; (78) u (ii) kundizzjonijiet adegwati għat-trasferiment ta’ slots lil riċevitur ta’ rimedju (jiġifieri trasferiment mingħajr ħlas u mingħajr kundizzjonijiet).

(286)

Skont il-Memorandum ta’ Spjegazzjoni għall-Proposta tal-Kummissjoni għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar ir-regoli komuni għall-allokazzjoni ta’ slots f’ajruporti tal-Unjoni Ewropea, (79) “kompetitur b’saħħtu li jibda jopera f’ajruport speċifiku jkun jeħtieġlu jibni portafoll ta’ slots vijabbli biex ikun jista’ realment jikkompeti mat-trasportatur dominanti f’dan l-ajruport (normalment it-trasportatur “nazzjonali”).”

(287)

In-nuqqas ta’ aċċess għas-slots jikkostitwixxi ostaklu sinifikanti għad-dħul jew għall-espansjoni fl-ajruporti l-aktar traffikużi tal-Ewropa. (80) In virtù tar-Regolament dwar is-Slots, is-slots huma essenzjali għall-operazzjonijiet tal-linji tal-ajru peress li trasportaturi tal-ajru biss li għandhom slots huma intitolati li jiksbu aċċess għas-servizzi tal-infrastruttura tal-ajruport ipprovduti mill-maniġers tal-ajruporti ta’ ajruporti kkoordinati u, konsegwentement, li joperaw rotot lejn jew minn dawn l-ajruporti. Skont ir-Regolament dwar is-Slots, is-slots jistgħu jiġu skambjati jew ittrasferiti biss bejn il-linji tal-ajru f’ċerti ċirkostanzi speċifikati, soġġett għall-konferma espliċita mill-koordinatur tas-slots skont ir-Regolament dwar is-Slots.

(288)

L-impenn li jikkonsisti fit-trasferiment ta’ slots fl-ajruport ta’ Liżbona għalhekk ineħħi l-ostaklu ewlieni għad-dħul u għall-espansjoni tal-kompetituri ta’ TAP Air Portugal f’dak l-ajruport konġestjonat ħafna. Id-data miġbura mill-koordinatur Portugiż tas-slots (Navegação Aérea de Portugal – NAV Portugal) turi li t-talbiet għas-slots fl-ajruport ta’ Liżbona jaqbżu l-kapaċità disponibbli, (81) u li t-talbiet għal slots addizzjonali meħtieġa biex jiżdiedu materjalment l-operazzjonijiet fl-ajruport ta’ Liżbona ma jistgħux jiġu akkomodati permezz tal-ħidma normali tal-proċedura ġenerali ta’ allokazzjoni tas-slots, minħabba ġabra insuffiċjenti ta’ slots mhux użati u l-allokazzjoni frammentata tal-ġabra ta’ slots, li jagħmilha improbabbli li twassal għall-ħolqien ta’ kompetitur b’saħħtu.

(289)

Il-Kummissjoni tqis li impenn li TAP Air Portugal tittrasferixxi slots fl-ajruport konġestjonat fejn hija għandha pożizzjoni sinifikanti fis-suq, biex il-kompetituri jkunu jistgħu jistabbilixxu jew jespandu bażi, huwa l-aktar miżura ta’ kompetizzjoni effettiva sabiex jiġu minimizzati d-distorsjonijiet tal-kompetizzjoni. Barra minn hekk, minħabba pereżempju l-kriżi tal-industrija tal-avjazzjoni, li tista’ twassal biex l-assi l-oħra meħtieġa biex jiġu operati s-slots trasferiti (eż. l-inġenji tal-ajru) ikunu disponibbli fis-suq b’termini attraenti għall-perjodu sħiħ ta’ implimentazzjoni tal-impenji, il-fokus fuq is-slots fl-ambitu tal-pakkett li għandu jiġi offrut minn TAP Air Portugal ma jaffettwax il-vijabbiltà u l-kompetittività tagħha. (82)

(290)

Barra minn hekk, minħabba l-fatt li l-ħolqien jew l-espansjoni ta’ bażi minn trasportatur kompetitur jimplikaw bidliet strutturali fix-xenarju kompetittiv fl-ajruport ta’ Liżbona, il-Kummissjoni tirrikonoxxi n-natura strutturali tal-impenn ippreżentat mill-Portugall.

(291)

Fid-dawl ta’ dan ta’ hawn fuq, il-Kummissjoni tikkonkludi li l-impenn li jikkonsisti fi trasferiment ta’ slots huwa miżura xierqa biex jiġu minimizzati d-distorsjonijiet tal-kompetizzjoni minħabba li se jippermetti kompetizzjoni strutturali ma’ TAP Air Portugal għall-forniment ta’ servizzi tat-trasport bl-ajru tal-passiġġieri lejn u mill-ajruport ta’ Liżbona, fejn din għandha pożizzjoni fis-suq sinifikanti.

(292)

Barra minn hekk, il-Kummissjoni tqis li l-ammont ta’ 18-il slot kuljum huwa suffiċjenti biex ir-riċevitur tar-rimedju jistabbilixxi jew jespandi b’mod vijabbli l-operazzjonijiet ibbażati tiegħu fl-ajruport ta’ Liżbona billi, pereżempju, jibbaża tliet inġenji tal-ajru u jopera tliet rotazzjonijiet kuljum b’kull wieħed minnhom. (83) Jekk ir-riċevitur tar-rimedju jkun trasportatur fuq distanzi twal, it-18-il slot kuljum jippermettulu li jibbaża għadd akbar ta’ inġenji tal-ajru jew li jikseb aċċess għas-slots meħtieġa biex jopera titjiriet alimentaturi. Peress li s-slots ma humiex marbuta ma’ xi rotta speċifika, il-linji tal-ajru jistgħu jużawhom skont il-pjan ta’ direzzjoni tan-negozju tagħhom (jiġifieri fuq kwalunkwe rotta tal-għażla tagħhom). Dan jippermetti lir-riċevitur tar-rimedju li jikseb ekonomiji ta’ skala u ambitu u li jikkompeti b’mod aktar effettiv ma’ TAP Air Portugal. F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni tinnota li ż-żieda ta’ tliet inġenji tal-ajru minn xi wieħed miż-żewġ kompetituri ta’ TAP Air Portugal li jibbażaw l-akbar flotta fl-ajruport ta’ Liżbona (jiġifieri Ryanair u easyJet) diġà żżid il-flotta bbażata tagħhom b’aktar minn 40 %, li ġġib kompetizzjoni effettiva addizzjonali sostanzjali fl-ajruport ta’ Liżbona.

(293)

Il-Kummissjoni għalhekk tikkonkludi li d-daqs tal-pakkett ta’ slots li għandu jiġi trasferit taħt l-impenn strutturali huwa xieraq u effettiv biex tissaħħaħ il-kompetizzjoni fl-ajruport ta’ Liżbona billi jiskatta d-dħul effiċjenti ta’ kompetitur ibbażat ġdid jew l-espansjoni ta’ kompetitur diġà bbażat.

(294)

Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni tqis li t-trasferiment ta’ slots minn TAP Air Portugal lir-riċevitur ta’ rimedju abbażi tal-Artikolu 8b tar-Regolament dwar is-Slots, kif stabbilit fl-impenn propost mill-Portugall, huwa xieraq kemm legalment kif ukoll operazzjonalment.

(295)

L-Artikolu 8b tar-Regolament dwar is-Slots jippermetti legalment li s-slots jiġu trasferiti f’ċerti kuntesti mingħajr ma jsir disponibbli kumpens monetarju għad-detentur tas-slots oriġinali. Dawk il-kuntesti jinkludu s-slots trasferiti bħala parti mill-impenji offruti mill-Istat Membru rilevanti f’deċiżjoni finali dwar l-għajnuna mill-Istat. F’każ bħal dan, it-trasferiment ta’ slots jista’ jitqies bħala meħtieġ skont id-dritt tal-Unjoni. Mill-perspettiva tal-linja tal-ajru meħtieġa li tittrasferixxi slots jew diretta dwar kif tużahom, l-impenn mill-Istat Membru jew kundizzjoni imposta fuqha għandhom forza obbligatorja de facto għall-Istat Membru, peress li huwa biss billi tikkonforma mal-impenn jew mal-kundizzjoni li l-linja tal-ajru tista’ tirċievi għajnuna mill-Istat kompatibbli. (84)

(296)

Minn perspettiva operazzjonali, is-slots jiġu trasferiti fuq bażi libera u mingħajr kundizzjonijiet, li jippermetti lir-riċevitur tar-rimedju jagħżel il-ħinijiet tas-slots li jaqblu l-aħjar mal-operazzjonijiet il-ġodda jew estiżi tiegħu fl-ajruport ta’ Liżbona u li juża s-slots ittrasferiti b’mod flessibbli fuq kwalunkwe rotta lejn jew mill-ajruport ta’ Liżbona. It-trasferiment ta’ slots mingħajr ebda kundizzjoni ta’ użu għalhekk jippermetti lir-riċevitur tar-rimedju (i) li jalloka s-slots trasferiti skont il-mudell ta’ negozju tiegħu, u b’hekk jiżgura tkabbir aktar sostenibbli; (ii) li jalloka s-slots sabiex jimmassimizza l-ekonomiji ta’ ambitu u densità; u (iii) li jaġġusta għall-evoluzzjoni tad-domanda jekk is-servizzi fuq ir-rotot inizjalment ippjanati ma jibqgħux profittabbli, li huwa essenzjali fi żmien fejn id-domanda għas-servizzi tat-trasport bl-ajru tal-passiġġieri hija volatili ħafna.

(297)

Il-Kummissjoni tirrikonoxxi li l-għażla tal-ħinijiet tas-slots mir-riċevitur tar-rimedju tista’ tidher ristretta miż-żewġ miżuri ta’ salvagwardja mmirati biex jipproteġu l-operazzjonijiet hub-and-spoke ta’ TAP Air Portugal fl-ajruport ta’ Liżbona, jiġifieri: (i) il-limitu massimu fl-għadd ta’ slots li għandhom jiġu trasferiti qabel it-8:00 ħin lokali, filgħodu u qabel it-20:00 ħin lokali; u (ii) il-perjodu ta’ 20 jew 60 minuta li matulu TAP Air Portugal għandha tittrasferixxi s-slots (ara l-premessi (84) sa (85)). Madankollu, il-Kummissjoni tqis li dawk il-miżuri ta’ salvagwardja ma jillimitawx b’mod materjali l-kapaċità tar-riċevitur tar-rimedju li jkollu aċċess għal ħinijiet ta’ slots xierqa u li jikkompeti b’mod effettiv ma’ TAP Air Portugal bl-użu tas-slots ta’ rimedju. Fir-rigward tal-limitu massimu fl-għadd ta’ slots għal kull perjodu tal-ġurnata, il-Kummissjoni użat id-data pprovduta mill-Portugall biex tivverifika li l-limiti massimi kienu kompatibbli mar-rotazzjonijiet tas-soltu tal-inġenji tal-ajru bbażati, jew, fejn ma kinux, li ma jkunux japplikaw. Bħala eżempju, il-limitu massimu fuq l-għadd ta’ slots li għandhom jiġu trasferiti qabel it-20:00 ħin lokali ma japplikax għal inġenji tal-ajru bbażati li jużaw is-slots għall-operat ta’ titjiriet fuq distanzi twal, sabiex jiġu akkomodati t-talbiet għal slots minn trasportaturi tal-ajru li jitilqu mill-ajruport ta’ Liżbona waranofsinhar u li jtiru matul il-lejl. Fir-rigward tal-perjodu ta’ żmien, l-impenn fih dispożizzjoni li tiżgura li TAP Air Portugal ma tistax teżerċita l-marġni tagħha għal diskrezzjoni għad-detriment tal-operazzjonijiet effiċjenti tar-riċevitur tar-rimedju. (85)

(298)

Fid-dawl ta’ dan ta’ hawn fuq, il-Kummissjoni tqis li t-trasferiment ta’ pakkett ta’ 18-il slot jissodisfa l-kundizzjonijiet tal-vijabbiltà u tal-attraenza tal-pakkett ta’ negozju ċedut, u tat-tisħiħ strutturali tal-kompetizzjoni effettiva fl-ajruport ta’ Liżbona.

(299)

Skont il-punt 78 tal-Linji Gwida R&R, iċ-ċessjonijiet biex jiġu limitati d-distorsjonijiet tal-kompetizzjoni jenħtieġ li jsiru mingħajr dewmien żejjed, b’kont meħud tat-tip ta’ assi li jiġi ċedut u kwalunkwe ostaklu għad-disponiment tiegħu, u fi kwalunkwe każ fi ħdan id-durata tal-pjan ta’ ristrutturar.

(300)

L-impenn ippreżentat mill-Portugall jipprevedi li s-slots se jiġu offruti lir-riċevituri potenzjali ta’ rimedju sa tmiem il-perjodu ta’ ristrutturar, li jfisser hekk kif il-Kummissjoni tapprova riċevitur ta’ rimedju jew sa tmiem l-2025 (ara l-premessa (27)), skont liema jiġi l-ewwel. Barra minn hekk, is-sejħa għal proposti korrispondenti se tiġi ppubblikata suffiċjentement qabel il-bidu tal-proċedura ġenerali ta’ allokazzjoni tas-slots għal kull Staġun tal-IATA sakemm jiġi approvat riċevitur ta’ rimedju. Fi kliem ieħor, is-sejħa għal proposti se tiġi ppubblikata qabel kull Staġun tal-IATA, mill-Istaġun tal-IATA tax-Xitwa 2022/2023, (86) sal-2025, sakemm TAP Air Portugal ma tittrasferix slots lil riċevitur ta’ rimedju approvat mill-Kummissjoni qabel dik id-data ta’ skadenza.

(301)

Il-Kummissjoni tqis li d-data pprovduta minn NAV Portugal dwar it-talbiet għal slots mil-linji tal-ajru fl-ajruport ta’ Liżbona tagħti indikazzjonijiet qawwija li, minkejja l-kundizzjonijiet avversi tas-suq, il-kompetituri jkunu lesti li jieħdu slots addizzjonali u jidħlu jew jespandu fl-ajruport ta’ Liżbona. Għalhekk, il-Kummissjoni tqis li huwa probabbli li s-slots jiġu trasferiti lil riċevitur ta’ rimedju qabel tmiem il-perjodu ta’ ristrutturar. Fi kwalunkwe każ, dak il-perjodu ta’ żmien huwa mistenni li jkun twil biżżejjed biex is-settur tat-trasport bl-ajru tal-passiġġieri jirkupra mill-kriżi tal-COVID-19 u biex it-traffiku tal-ajru tal-passiġġieri jirritorna għal-livelli ta’ qabel il-kriżi.

(302)

Fid-dawl ta’ dan kollu ta’ hawn fuq, il-Kummissjoni tikkonkludi li d-durata tal-impenn hija adegwata.

(303)

Skont il-punt 80 tal-Linji Gwida R&R, biex ikun xieraq, l-akkwirent tan-negozju ċedut jenħtieġ li jiżgura li dan tal-aħħar ikun jista’ jikkompeti b’mod effettiv fuq medda twila ta’ żmien.

(304)

Skont l-impenn ippreżentat mill-Portugall, biex ikun eliġibbli biex jikseb is-slots, riċevitur potenzjali ta’ rimedju jrid:

(305)

Il-kriterju ta’ eliġibbiltà relatat mal-liċenzja operattiva huwa meħtieġ biex jiġi żgurat li r-riċevitur tar-rimedju jkollu l-kapaċità li jopera titjiriet domestiċi u intra-UE/ŻEE mingħajr restrizzjoni, u b’hekk jiggarantixxi l-konnettività fl-ajruport ta’ Liżbona, li huwa kriterju ta’ evalwazzjoni ewlieni mill-Kummissjoni.

(306)

Il-kriterju ta’ eliġibbiltà relatat mal-indipendenza u n-nuqqas ta’ konnessjoni huwa meħtieġ biex jiġi żgurat li r-riċevitur tar-rimedju jikkompeti b’mod effettiv ma’ TAP Air Portugal.

(307)

Il-kriterju ta’ esklużjoni li japplika għall-benefiċjarji ta’ għajnuna kbira ta’ rikapitalizzazzjoni soġġetti għal rimedji tal-kompetizzjoni huwa meħtieġ biex jiġi evitat li l-kumpaniji li kienu soġġetti għal miżuri addizzjonali li kellhom l-għan li jerġgħu jistabbilixxu kundizzjonijiet ekwi, kif imsemmi fil-punt 72 tal-Qafas Temporanju, ikunu jistgħu jiksbu vantaġġ kompetittiv permezz ta’ miżuri strutturali simili biex jiġu limitati d-distorsjonijiet tal-kompetizzjoni. (88)

(308)

Fir-rigward tal-kriterju finali ta’ eliġibbiltà, relatat mal-bażi, huwa neċessarju li tiġi permessa kompetizzjoni effettiva, biex hekk tiġi żgurata l-effettività ta’ dawn l-impenji. Barra minn hekk, din tappoġġa d-dħul jew l-espansjoni ta’ kompetitur vijabbli fl-ajruport ta’ Liżbona u tpoġġi lil TAP Air Portugal taħt it-theddida ta’ kompetizzjoni fuq ir-rotot lejn jew mill-ajruport.

(309)

Il-Kummissjoni tinnota li l-kriterju ta’ eliġibbiltà relatat mal-bażi huwa kkomplementat minn żewġ dispożizzjonijiet fl-impenn li għandhom l-għan li jimmassimizzaw l-għadd ta’ inġenji tal-ajru bbażati fl-ajruport ta’ Liżbona bl-użu tas-slots ta’ rimedju. L-ewwel dispożizzjoni tikkonsisti fir-rabta tal-għadd ta’ slots li għandhom jiġu trasferiti qabel it-8:00 ħin lokali, li huma kummerċjalment ta’ valur għoli, mal-għadd ta’ inġenji tal-ajru bbażati. It-tieni dispożizzjoni tikkonsisti fil-kriterji ta’ klassifikazzjoni, li jinċentivaw lir-riċevituri ta’ rimedju biex jibbażaw l-inġenji tal-ajru fl-ajruport ta’ Liżbona bl-użu tas-slots ta’ rimedju. B’mod speċifiku, fil-każ ta’ proposti li jikkompetu ma’ xulxin, il-Kummissjoni se tagħti preferenza, f’ordni dixxendenti, lil dawk ippreżentati minn riċevituri potenzjali ta’ rimedju li b’mod partikolari (i) se jipprovdu l-akbar kapaċità ta’ siġġijiet fir-rigward tal-inġenji tal-ajru bbażati bl-użu tas-slots ta’ rimedju mill-bidu tal-operazzjonijiet sa tmiem il-pjan ta’ ristrutturar; u (ii) se jservu l-akbar għadd ta’ destinazzjonijiet b’titjiriet diretti operati mill-inġenji tal-ajru bbażati bl-użu tas-slots ta’ rimedju mill-bidu tal-operazzjonijiet sa tmiem il-pjan ta’ ristrutturar (konnettività diretta, mingħajr ma jitqiesu l-frekwenzi).

(310)

Għar-raġunijiet kollha ta’ hawn fuq, il-Kummissjoni tikkonkludi li l-kriterji ta’ eliġibbiltà għar-riċevituri potenzjali ta’ rimedju huma xierqa, peress li (i) huma jippermettu li għadd suffiċjenti ta’ inġenji tal-ajru li jistgħu jkunu interessati fis-slots disponibbli jipparteċipaw fis-sejħa għal proposti, u (ii) huma jiżguraw rekwiżiti proporzjonati għall-aċċess għas-slots, u b’hekk jiffaċilitaw l-attivazzjoni tal-miżuri biex tiġi ppreservata kompetizzjoni effettiva.

(311)

Skont il-punt 92 tal-Linji Gwida R&R, jenħtieġ li l-miżuri li jillimitaw id-distorsjonijiet tal-kompetizzjoni ma jikkompromettux il-prospetti tar-ritorn tal-benefiċjarju għall-vijabbiltà, li jista’ jkun il-każ jekk miżura tqum ħafna flus biex tiġi eżegwita jew, f’każijiet eċċezzjonali debitament issostanzjati mill-Istat Membru kkonċernat, tnaqqas l-attività tal-benefiċjarju sal-punt li r-ritorn tiegħu lejn il-vijabbiltà jiġi kompromess, u jenħtieġ li lanqas ma jiġu għad-detriment tal-konsumaturi u tal-kompetizzjoni.

(312)

F’dan il-kuntest, il-Kummissjoni vvalutat il-punt sa fejn it-trasferiment ta’ 18-il slot ta’ kuljum fl-ajruport ta’ Liżbona (i) inaqqas l-operazzjonijiet ta’ TAP Air Portugal, b’kont meħud tal-mudell ta’ negozju hub-and-spoke tagħha fl-ajruport; u (ii) jaffettwa r-ritorn ta’ TAP Air Portugal għall-vijabbiltà fi tmiem il-perjodu ta’ ristrutturar (2025).

(313)

Fir-rigward tal-impatt operazzjonali tat-trasferiment ta’ 18-il slot ta’ kuljum, il-Kummissjoni tinnota li l-impenn propost mill-Portugall huwa mfassal b’kont meħud tal-mudell strateġiku u ta’ ċentru transatlantiku fuq distanzi twal ta’ TAP Air Portugal. B’mod partikolari, l-impenn fih żewġ miżuri biex tiġi evitata l-konċentrazzjoni tas-slots li għandhom jiġu trasferiti matul is-sigħat li huma kruċjali għaċ-ċentru ta’ Liżbona (prinċipalment is-sigħat ta’ filgħodu) iżda li ma humiex kritiċi għall-operazzjonijiet mhux ta’ ċentru. L-ewwel miżura tikkonsisti fil-limitazzjoni tal-għadd ta’ slots li għandhom jiġu trasferiti matul tliet perjodi tal-ġurnata. B’mod speċifiku, TAP Air Portugal ma għandhiex tkun obbligata tittrasferixxi: (i) aktar minn slot wieħed qabel it-08:00 (ħin lokali) għal kull inġenju tal-ajru bbażat mir-riċevitur tar-rimedju fl-ajruport ta’ Liżbona bl-użu tas-slots ta’ rimedju; (ii) aktar minn nofs is-slots totali ta’ rimedju qabel 12:00 (ħin lokali); u (iii) aktar slots qabel it-20:00 (ħin lokali) mis-slots totali ta’ rimedju nieqes slot wieħed għal kull inġenju tal-ajru bbażat mir-riċevitur tar-rimedju fl-ajruport ta’ Liżbona bl-użu tas-slots ta’ rimedju għall-operazzjoni ta’ titjiriet fuq distanzi qosra. It-tieni miżura tikkonsisti fl-għoti ta’ ċerta flessibbiltà lil TAP Air Portugal fir-rigward tal-ħinijiet eżatti tas-slots li għandhom jiġu trasferiti, bil-kundizzjoni li l-aġġustament għall-ħinijiet mitluba ma jaffettwax b’mod negattiv l-operazzjonijiet ippjanati tar-riċevitur tar-rimedju, u b’hekk l-effettività tal-kompetizzjoni kkawżata mill-impenn. B’mod speċifiku, TAP Air Portugal għandha tittrasferixxi slot li jikkorrispondi għall-ħinijiet tas-slots mitluba mir-riċevitur tar-rimedju sa +/- 20 minuta għat-titjiriet fuq distanzi qosra u sa +/- 60 minuta għat-titjiriet fuq distanzi twal, sakemm TAP Air Portugal ma jkollhiex slots fil-perjodu ta’ żmien rilevanti. Minbarra dawk iż-żewġ miżuri speċifiċi, il-Kummissjoni tinnota li r-riċevituri potenzjali ta’ rimedju huma inċentivati jużaw is-slots ta’ rimedju għall-operazzjonijiet ibbażati, li jkompli jnaqqas ir-riskji ta’ talbiet għal slots ikkonċentrati matul għadd limitat ta’ sigħat ta’ filgħodu.

(314)

B’konsegwenza ta’ dan, l-impenn propost mill-Portugall fih dispożizzjonijiet li jimmitigaw b’mod utli r-riskju li t-trasferiment ta’ slots jagħmel ħsara lin-network u lill-kontribut ta’ TAP Air Portugal għall-konnettività taċ-ċentru ta’ Liżbona, mingħajr ma jirrestrinġi bla bżonn l-operazzjonijiet ta’ riċevitur ta’ rimedju.

(315)

Fir-rigward tal-impatt finanzjarju tat-trasferiment ta’ 18-il slot ta’ kuljum, il-Kummissjoni vvalutat jekk TAP Air Portugal kinitx se tirritorna għall-vijabbiltà fi tmiem ir-ristrutturar, kif definit fil-punt 52 tal-Linji Gwida R&R, (89) f’xenarju avvers li fih l-operazzjonijiet ta’ TAP Air Portugal wara t-trasferiment tas-slots jitnaqqsu strutturalment meta mqabbel mal-pjan ta’ ristrutturar innotifikat. Għal dak il-għan, il-Kummissjoni bbażat fuq il-projezzjonijiet finanzjarji għall-2025 ipprovduti mill-Portugall bħala parti mill-analiżi tas-sensittività, aġġustati biex iqisu t-tnaqqis stmat fid-dħul (90), l-EBIT u d-dħul nett li jirriżulta mit-trasferiment ta’ 18-il slot.

(316)

Il-Kummissjoni applikat it-testijiet standard għar-ritorn għall-vijabbiltà bbażati fuq indikaturi tal-ROCE, tal-ROE, tad-dejn u tal-affidabbiltà kreditizja. Fuq dik il-bażi u kif spjegat fid-dettall fit-Tabella 3 hawn taħt, il-Kummissjoni sabet li, fi tmiem il-perjodu ta’ ristrutturar, TAP Air Portugal:

(317)

Il-Kummissjoni ttestjat ukoll li, f’xenarji aktar avversi (sensittivitajiet), TAP Air Portugal ma tkunx teħtieġ aktar għajnuna (eż. l-introjtu nett ikun għadu pożittiv u l-kapaċità ta’ aċċess għas-swieq finanzjarji tkun għadha ppruvata).

(318)

Fid-dawl ta’ dak li ntqal hawn fuq, il-Kummissjoni ssib, minn naħa, li l-impenn ta’ trasferiment ta’ 18-il slot fl-ajruport ta’ Liżbona ma jikkompromettix ir-ritorn ta’ TAP Air Portugal għall-vijabbiltà.

(319)

Min-naħa l-oħra, il-Kummissjoni tirrikonoxxi li fi tmiem il-perjodu ta’ ristrutturar TAP Air Portugal tkun topera b’marġni pożittiv, iżda relattivament baxx (madwar […] % fl-2025). Barra minn hekk, il-livell tad-dejn tagħha kif imkejjel b’referenza għall-bażi ta’ ekwità tagħha jkun […]. Barra minn hekk, filwaqt li l-analiżi tas-sensittività tibbaża fuq kundizzjonijiet tas-suq taħt stress, bħaż-żieda fil-kostijiet tal-fjuwil u l-inflazzjoni, hija ma tipprevedix l-impatt fuq il-vijabbiltà ta’ TAP, ta’ xokkijiet drammatiċi imprevedibbli fuq id-domanda, bħal dawk li jirriżultaw mill-pandemiji. Meta jitqies li t-tnaqqis fl-operazzjonijiet ta’ TAP Air Portugal lil hinn minn dak imwettaq bħala parti mir-ristrutturar tagħha jaffettwa b’mod sproporzjonat l-introjtu nett ta’ TAP Air Portugal, it-trasferiment ta’ aktar minn 18-il slot jista’ jqajjem dubji dwar ir-ritorn tagħha għall-vijabbiltà fl-aktar ċirkostanzi tas-suq avversi.

(320)

Fid-dawl ta’ dak kollu li ntqal hawn fuq, il-Kummissjoni tikkonkludi li l-impenn propost mill-Portugall biex jiġu limitati d-distorsjonijiet tal-kompetizzjoni fl-ajruport ta’ Liżbona fejn TAP Air Portugal se jkollha pożizzjoni sinifikanti fis-suq wara r-ristrutturar jikkonforma ma’, u se jiġi infurzat bħala l-kundizzjonijiet ta’ aċċettabbiltà stabbiliti fil-Linji Gwida R&R.

(321)

Fir-rigward tal-miżuri ta’ mġiba, il-Portugall jimpenja ruħu għal dawk fil-punt 84 tal-Linji Gwida R&R, jiġifieri: (i) il-projbizzjoni fuq l-akkwiżizzjonijiet fir-rigward tal-ishma fi kwalunkwe kumpanija matul il-perjodu ta’ ristrutturar, ħlief fejn dan ikun indispensabbli biex tiġi żgurata l-vijabbiltà fit-tul tagħha u soġġett għall-approvazzjoni tal-Kummissjoni, u (ii) li l-appoġġ mill-Istat ma jiġix pubbliċizzat bħala vantaġġ kompetittiv meta jiġu kummerċjalizzati l-prodotti u s-servizzi tagħha (il-premessa (98)). F’konformità mal-punt 83 tal-Linji Gwida R&R, dawk il-miżuri se jiżguraw li “l-għajnuna tintuża biss biex tiffinanzja r-restawr tal-vijabbiltà fit-tul u li ma tiġix abbużata biex jiġu estiżi d-distorsjonijiet serji u persistenti tal-istruttura tas-suq jew biex il-benefiċjarju jiġi protett minn kompetizzjoni sana”.

(322)

Għalhekk, il-Kummissjoni tqis li l-miżuri biex jiġu limitati r-restrizzjonijiet tal-kompetizzjoni huma xierqa biex jitnaqqsu l-effetti negattivi tal-għajnuna għar-ristrutturar.

(323)

Skont il-punt 38(g) tal-Linji Gwida R&R, l-Istati Membri, il-Kummissjoni, l-operaturi ekonomiċi u l-pubbliku jrid ikollhom aċċess faċli għall-atti rilevanti u għall-informazzjoni pertinenti kollha dwar l-għajnuna mogħtija. Dan ifisser li l-Portugall irid jirrispetta d-dispożizzjonijiet dwar it-trasparenza stabbiliti fil-punt 96 tal-Linji Gwida R&R. Il-Kummissjoni tinnota li l-Portugall se jagħmel l-informazzjoni rilevanti disponibbli fuq is-sit web:

https://www.portaldiplomatico.mne.gov.pt/sobre-nos/gestao-e-transparencia/documentos-legais

(324)

Skont l-Artikolu 9(6) tar-Regolament tal-Kunsill (UE) 2015/1589 (91), id-deċiżjonijiet li jagħlqu l-proċedura ta’ investigazzjoni formali għandhom jittieħdu malli jitneħħew id-dubji mqajma dwar il-kompatibbiltà mas-suq intern ta’ miżura notifikata.

(325)

Fid-dawl ta’ dak li ntqal hawn fuq, il-Kummissjoni tikkonkludi li, filwaqt li d-dubji li qajmet fid-deċiżjoni tal-ftuħ tneħħew, l-effetti negattivi tal-għajnuna għar-ristrutturar fuq is-settur tat-trasport bl-ajru huma limitati, minħabba b’mod partikolari l-miżuri li jillimitaw id-distorsjonijiet tal-kompetizzjoni, li l-Portugall jenħtieġ li jiżgura l-implimentazzjoni tagħhom. Konsegwentement, l-effetti pożittivi tal-għajnuna għar-ristrutturar fuq l-iżvilupp tal-attività ekonomika tat-trasport bl-ajru li tiżgura l-konnettività tal-Portugall u l-attivitajiet relatati fis-settur tat-turiżmu li jibbenefikaw minnu, dment li l-Portugall jiżgura l-implimentazzjoni tal-pjan ta’ ristrutturar, jegħlbu l-effetti negattivi li jifdal fuq il-kompetizzjoni u l-kummerċ, li għalhekk ma humiex affettwati ħażin sa punt li jmur kontra l-interess komuni. Għalhekk, l-impenji pprovduti mill-Portugall jenħtieġ li jiġu stabbiliti bħala kundizzjonijiet għall-kompatibbiltà tal-għajnuna.

(326)

Fil-valutazzjoni ġenerali tagħha, il-Kummissjoni għalhekk tikkonkludi li l-għajnuna għar-ristrutturar tikkonforma mal-Artikolu 107(3)(c) tat-TFUE peress li tiffaċilita l-iżvilupp tat-trasport bl-ajru u l-attivitajiet relatati u ma toħloqx distorsjoni tal-kompetizzjoni sa punt li jmur kontra l-interess komuni.

(327)

Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni tqis li huwa neċessarju li l-Portugall jipprovdi rapporti regolari dwar l-implimentazzjoni tal-pjan ta’ ristrutturar kull sitt xhur sa tmiem il-perjodu ta’ ristrutturar. Dawk ir-rapporti se jispeċifikaw, b’mod partikolari, id-dati tal-iżborż tal-finanzjament impenjat mill-Portugall u tal-kontribuzzjoni proprja tal-benefiċjarju, l-iżviluppi dwar l-inġenji tal-ajru u l-kapaċità tal-flotta ta’ TAP Air Portugal, kwalunkwe devjazzjoni mit-trajettorji finanzjarji jew operazzjonali tal-pjan ta’ ristrutturar f’termini ta’ dħul, konteniment tal-kostijiet u tnaqqis fil-kostijiet mill-miżuri ta’ ristrutturar u l-qligħ, u l-miżuri korrettivi previsti jew meħuda mill-Portugall jew mill-benefiċjarju fejn ikun xieraq,