(1)

Fl-20 ta’ Marzu 2020, il-Kummissjoni adottat komunikazzjoni dwar l-attivazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali tal-Patt ta’ Stabbiltà u Tkabbir. Il-klawżola liberatorja ġenerali, kif stabbilita fl-Artikoli 5(1), 6(3), 9(1) u 10(3) tar-Regolament (KE) Nru 1466/97 u fl-Artikoli 3(5) u 5(2) tar-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1467/97 (2), tiffaċilita l-koordinament tal-politiki baġitarji fi żminijiet ta’ reċessjoni ekonomika severa. F’dik il-komunikazzjoni, il-Kummissjoni osservat li minħabba r-reċessjoni ekonomika severa li kienet mistennija bħala riżultat tal-pandemija tal-COVID-19, kienu ssodisfati l-kondizzjonijiet għall-attivazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali. Fit-23 ta’ Marzu 2020, il-Ministri għall-Finanzi tal-Istati Membri qablu mal-valutazzjoni tal-Kummissjoni. Il-klawżola liberatorja ġenerali tat lill-Istati Membri flessibbiltà baġitarja biex jittrattaw il-kriżi tal-COVID-19. Il-klawżola liberatorja ġenerali ffaċilitat il-koordinazzjoni tal-politiki baġitarji fi żminijiet ta’ reċessjoni ekonomika severa. L-attivazzjoni tagħha tippermetti diverġenza temporanja mill-perkors ta’ aġġustament lejn l-objettiv baġitarju fuq terminu medju ta’ kull Stat Membru, dment li dan ma jipperikolax is-sostenibbiltà fiskali fuq terminu medju. Fis-17 ta' Settembru 2020, fil-komunikazzjoni tagħha dwar l-Istrateġija Annwali għat-Tkabbir Sostenibbli tal-2021, il-Kummissjoni ħabbret li l-klawżola liberatorja ġenerali kienet ser tibqa’ attiva fl-2021.

(2)

Fit-3 ta’ April 2020, il-Kunsill adotta d-Deċiżjoni (UE) 2020/509 (3), dwar l-eżistenza ta’ defiċit eċċessiv fir-Rumanija minħabba nuqqas ta’ konformità mal-kriterju tad-defiċit fl-2019. Dan kien ibbażat fuq il-miri fiskali aġġornati mill-gvern, filwaqt li l-pubblikazzjoni sussegwenti tal-iżbilanċ tal-gvern estiż ta’ 4,3 % tal-PDG ikkonfermat il-ksur. L-eċċess tal-valur referenzjarju tat-Trattat ta' 3 % tal-PDG kien ir-riżultat ta’ akkumulazzjoni kontinwa ta’ żbilanċi fiskali minħabba politika fiskali espansjonarja sa mill-2016, f’perijodu ta’ tkabbir ekonomiku b’saħħtu. Fit-3 ta’ April 2020, il-Kunsill ħareġ ukoll Rakkomandazzjoni (4) bil-ħsieb li tintemm is-sitwazzjoni ta’ defiċit eċċessiv tal-gvern fir-Rumanija sa mhux aktar tard mill-2022.

(3)

Fl-20 ta' Lulju 2020, il-Kunsill adotta Rakkomandazzjoni (5) (“ir-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-20 ta' Lulju 2020”). Huwa rrakkomanda li r-Rumanija ssegwi politiki fiskali f’konformità mar-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tat-3 ta’ April 2020, filwaqt li tieħu l-miżuri kollha meħtieġa biex tindirizza b’mod effettiv il-pandemija tal-COVID-19, issostni l-ekonomija u tappoġġa l-irkupru sussegwenti.

(4)

In-Next Generation EU, flimkien mal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza, ser tiggarantixxi rkupru sostenibbli, inklużiv u ġust. Ir-Regolament (UE) 2021/241 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (6), li stabbilixxa l-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza, daħal fis-seħħ fid-19 ta' Frar 2021. Il-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza ser tipprovdi sostenn finanzjarju għall-implimentazzjoni ta' riformi u investiment, li jinvolvi impuls fiskali ffinanzjat mill-Unjoni. Dan ser jikkontribwixxi għall-irkupru ekonomiku u għall-implimentazzjoni ta' riformi u investiment sostenibbli u li jsaħħu t-tkabbir, b'mod partikolari biex jippromwovi t-tranżizzjonijiet ekoloġiċi u diġitali, u ser isaħħaħ ir-reżiljenza u t-tkabbir potenzjali tal-ekonomiji tal-Istati Membri. Hija ser tgħin ukoll lill-finanzi pubbliċi biex jerġgħu lura għal pożizzjonijiet aktar favorevoli fil-futur qrib u ser tikkontribwixxi għat-tisħiħ tal-finanzi pubbliċi sostenibbli, u għat-tkabbir u l-ħolqien tal-impjiegi fuq terminu medju u twil.

(5)

Fit-3 ta’ Marzu 2021, il-Kummissjoni adottat komunikazzjoni li tipprovdi orjentazzjonijiet ta’ politika ulterjuri biex tiffaċilita l-koordinazzjoni tal-politiki fiskali u t-tħejjija tal-Programmi ta’ Stabbiltà u Konverġenza tal-Istati Membri. Din il-komunikazzjoni ddikjarat ukoll il-fehma tal-Kummissjoni li d-deċiżjoni dwar id-diżattivazzjoni jew it-tkomplija tal-applikazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali jenħtieġ li tittieħed bħala valutazzjoni ġenerali tal-istat tal-ekonomija, bil-livell tal-attività ekonomika fl-Unjoni jew fiż-Żona tal-Euro mqabbel mal-livelli ta’ qabel il-kriżi (tmiem l-2019) bħala kriterju kwantitattiv ewlieni. Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa 2021 tal-Kummissjoni, fit-2 ta' Ġunju 2021 il-Kummissjoni qieset li l-kondizzjonijiet biex tkompli tapplika l-klawżola liberatorja ġenerali fl-2022 u biex tiddiżattivaha mill-2023 ġew issodisfati. Sitwazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż ser ikomplu jiġu kkunsidrati wara d-diżattivazzjoni tal-klawżola liberatorja ġenerali.

(6)

Fil-5 ta’ Mejju 2021, ir-Rumanija ppreżentat il-Programm ta’ Konverġenza tagħha għall-2021, lil hinn mill-iskadenza stabbilita fl-Artikolu 8 tar-Regolament (KE) Nru 1466/97.

(7)

Fl-2020, fuq il-bażi ta’ data vvalidata mill-Eurostat, id-defiċit tal-gvern estiż tar-Rumanija kien ta’ 9,2 % tal-prodott domestiku gross (PDG), filwaqt li d-dejn tal-gvern estiż żdied għal 47,3 % tal-PDG. It-tibdil annwali fil-bilanċ baġitarju primarju kien jammonta għal -3,6 % tal-PDG, inklużi l-miżuri baġitarji diskrezzjonali ta’ 1,5 % b’sostenn għall-ekonomija u t-tħaddim ta’ stabbilizzaturi awtomatiċi. Ir-Rumanija pprovdiet ukoll appoġġ ta’ likwidità lil kumpaniji u unitajiet domestiċi (bħal garanziji u differimenti tat-taxxa, li ma għandhomx impatt baġitarju dirett u immedjat), stmati għal 4 % tal-PDG; l-użu reali tal-garanziji pubbliċi fl-2020 huwa stmat mill-Kummissjoni li hu bejn wieħed u ieħor ekwivalenti għal 1½ % tal-PDG.

(8)

Ix-xenarju makroekonomiku li jirfed il-projezzjonijiet baġitarji huwa realistiku fl-2021 u l-2022. Skont il-Programm ta’ Konverġenza għall-2021, it-tkabbir reali tal-PDG huwa pprojettat għal 5,0 % fl-2021 u 4,8 % fl-2022. F’dawn is-sentejn, id-domanda domestika, b’konsum qawwi u tkabbir fl-investiment, hija mistennija li tkun il-mutur ewlieni. It-tbassir tar-rebbiegħa 2021 tal-Kummissjoni tat-tkabbir tar-Rumanija huwa kemxejn ogħla minn dak tal-Programm ta’ Konverġenza għall-2021, b’5,1 % fl-2021 u 4,9 % fl-2022, xprunat ukoll mid-domanda domestika.

(9)

Fil-Programm ta’ Stabbiltà/Konverġenza tiegħu għall-2021, il-gvern qed jippjana tnaqqis tad-defiċit tal-gvern estiż minn 9,2 % tal-PDG fl-2020 għal 8 % tal-PDG fl-2021, filwaqt li l-proporzjon tad-dejn huwa ppjanat li jiżdied għal 50,8 % tal-PDG fl-2021. Skont il-Programm ta' Konverġenza tal-2021, it-tibdil fil-bilanċ baġitarju primarju fl-2021 meta mqabbel mal-livell ta’ qabel il-kriżi (2019) mistenni jammonta għal 3,3 % tal-PDG, u jirrifletti l-miżuri baġitarji diskrezzjonali ta’ 1,5 % tal-PDG b’appoġġ għall-ekonomija u t-tħaddim ta’ stabbilizzaturi awtomatiċi. Dawn il-projezzjonijiet huma fuq l-istess linji tat-tbassir tar-rebbiegħa 2021 tal-Kummissjoni.

(10)

B’rispons għall-pandemija tal-COVID-19 u għar-reċessjoni ekonomika relatata magħha, ir-Rumanija adottat miżuri baġitarji biex issaħħaħ l-kapaċità tas-sistema tas-saħħa tagħha, trażżan il-pandemija tal-COVID-19, u tgħin lil dawk l-individwi u s-setturi li kienu partikolarment milquta. Din ir-reazzjoni qawwija ta’ politika taffiet it-tnaqqis fil-PDG, li, min-naħa tiegħu, naqqas iż-żieda fid-defiċit tal-gvern u d-dejn pubbliku. Il-miżuri li ħadet ir-Rumanija fl-2020 u fl-2021 kienu konformi mar-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-20 ta’ Lulju 2020. Il-miżuri diskrezzjonarji adottati mill-gvern fl-2020 u l-2021 huma ta’ natura temporanja jew ibbilanċjati minn miżuri ta’ tpaċija. Fl-istess ħin, kien hemm impatt fiskali kontinwu ta’ miżuri espansjonarji li ġew adottati qabel il-pandemija tal-COVID-19. Dawk il-miżuri inkludew b’mod partikolari żidiet fil-pensjonijiet u nfiq soċjali ieħor u tnaqqis fit-taxxi.

(11)

Il-Programm ta’ Konverġenza għall-2021 jassumi investiment u riformi ffinanzjati minn għotjiet permezz tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza li jammontaw għal 0,1 % tal-PDG fl-2021, 0,6 % tal-PDG fl-2022, 1,2 % tal-PDG fl-2023, 1,2 % tal-PDG fl-2024, 0,9 % tal-PDG fl-2025 u 0,9 % tal-PDG fl-2026. Il-Programm ta’ Konverġenza għall-2021 jassumi wkoll self permezz tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza li jammonta għal 2,3 % tal-PDG fl-2025 u 2,5 % tal-PDG fl-2026. It-tbassir tar-rebbiegħa 2021 tal-Kummissjoni jinkludi biss l-għotjiet fil-projezzjonijiet baġitarji tagħha billi s-self huwa preżunt fil-Programm ta’ Konverġenza għall-2021 li jibda wara l-perijodu tat-tbassir tar-rebbiegħa 2021 tal-Kummissjoni.

(12)

Biex tiġi vvalutata l-pożizzjoni fiskali ġenerali meħuda fl-istadju attwali, it-trasferimenti mdaqqsa mill-baġit tal-Unjoni (bħal dawk mill-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza) għandhom jiġu inklużi fl-aggregat tan-nefqa rilevanti. Il-pożizzjoni fiskali ġenerali għalhekk titkejjel bit-tibdil fin-nefqa primarja (netta minn miżuri ta’ dħul diskrezzjonali u esklużi l-miżuri ta’ emerġenza temporanji relatati mal-kriżi) inkluż in-nefqa ffinanzjata mill-għotjiet tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza u fondi oħra tal-Unjoni. Lil hinn mill-pożizzjoni fiskali ġenerali, l-analiżi għandha l-għan ukoll li tivvaluta jekk il-politika fiskali nazzjonali hijiex prudenti u jekk il-kompożizzjoni tagħha twassalx għal irkupru sostenibbli konsistenti mat-tranżizzjonijiet ekoloġiċi u diġitali. Għal dik ir-raġuni, tingħata attenzjoni partikolari lill-evoluzzjoni tal-infiq primarju kurrenti u l-investiment iffinanzjat nazzjonalment.

(13)

Fil-programm ta’ Konverġenza tagħha tal-2021, id-defiċit tal-gvern estiż tar-Rumanija huwa ppjanat li jonqos għal 6,2 % tal-PDG fl-2022, prinċipalment minħabba t-twaqqif tal-miżuri temporanji ta’ appoġġ adottati fl-2020 u l-2021. Il-proporzjon tad-dejn tal-gvern estiż huwa ppjanat li jiżdied għal 52,9 % tal-PDG fl-2022. Dawn il-projezzjonijiet huma aktar favorevoli mit-tbassir tar-rebbiegħa 2021 tal-Kummissjoni. Fuq il-bażi tat-tbassir tar-rebbiegħa 2021 tal-Kummissjoni, u fuq il-bażi tal-metodoloġija speċifika li tirrifletti l-isfidi msemmija hawn fuq, il-pożizzjoni fiskali ġenerali meħuda – inkluż l-impatt fuq id-domanda aggregata fl-2022 minn investiment iffinanzjat kemm mill-baġits nazzjonali kif ukoll tal-Unjoni, b’mod partikolari l-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza – hija stmata għal -0,5 % tal-PDG. (7) Il-kontribuzzjoni pożittiva tan-nefqa ffinanzjata mill-għotjiet tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza u minn fondi oħra tal-Unjoni hija pprojettata li tiżdied b’0,4 ta' punt perċentwali tal-PDG. L-investiment iffinanzjat nazzjonalment huwa pprojettat li jipprovdi kontribuzzjoni espansjonarja ta’ 0,1 ta’ punt perċentwali tal-PDG. (8) In-nefqa kurrenti primarja ffinanzjata fuq livell nazzjonali (nett minn miżuri ta’ dħul diskrezzjonarji) hija pprojettata li tipprovdi kontribuzzjoni newtrali.

(14)

Skont il-pjanijiet baġitarji ta' terminu medju tal-Programm ta' Konverġenza għall-2021, huwa ppjanat li d-defiċit tal-gvern estiż jonqos minn 4,4 % fl-2023, għal 2,9 % tal-PDG fl-2024. Id-defiċit tal-gvern estiż huwa ppjanat li ma jibqax jaqbeż it-3 % tal-valur referenzjarju tal-PDG skont it-Trattat fl-2024. Fuq il-bażi tal-Programm ta’ Konverġenza għall-2021, il-pożizzjoni fiskali ġenerali meħuda – inkluż ukoll l-impatt fuq id-domanda aggregata minn investiment iffinanzjat kemm mill-baġits nazzjonali kif ukoll tal-Unjoni, b’mod partikolari l-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza – hija stmata għal 0,6 % tal-PDG fl-2023 u l-2024 bħala medja. Il-kontribuzzjoni pożittiva tan-nefqa ffinanzjata mill-għotjiet tal-Faċilità għall-Irkupru u r-Reżiljenza u minn fondi oħra tal-Unjoni hija pprojettata li tiżdied b’0,2 ta' punt perċentwali tal-PDG. L-investiment ffinanzjat f’livell nazzjonali huwa pprojettat li jipprovdi kontribut espansjonarju ta’ 0,1 ta' punt perċentwali tal-PDG. (9) In-nefqa kurrenti primarja ffinanzjata b’mod nazzjonali (netta minn miżuri ta’ dħul diskrezzjonali) hija pprojettata li tipprovdi kontribut restrittiv ta’ 0,8 ta’ punt perċentwali tal-PDG. L-istima kurrenti tat-tkabbir potenzjali nominali medju ta’ 10 snin hija ta’ 5¾ %. (10) Madankollu, din l-istima ma tinkludix l-impatt tar-riformi li huma parti mill-pjan ta’ rkupru u reżiljenza u li jistgħu għalhekk jagħtu spinta lit-tkabbir potenzjali tar-Rumanija.

(15)

Il-proporzjon tad-dejn tal-gvern estiż huwa ppjanat li jiżdied għal 53,3 % tal-PDG fl-2023 għal 52,4 % tal-PDG fl-2024. Fid-dawl tal-perkors tad-dejn li qed jiżdied b’mod partikolarment mgħaġġel fit-terminu medju, l-aktar minħabba l-iżbilanċ kbir imbassar għall-2022 u l-kondizzjonijiet ta’ finanzjament sfavorevoli meta mqabbla ma’ Stati Membri oħra, ir-Rumanija hija meqjusa li qed tiffaċċa riskji għolja ta’ sostenibbiltà fiskali fuq terminu medju, skont l-analiżi tas-sostenibbiltà tad-dejn.

(16)

Fit-2 ta’ Ġunju 2021, il-Kummissjoni rrakkomandat rakkomandazzjoni tal-Kunsill għall-korrezzjoni tad-defiċit eċċessiv tar-Rumanija sal-2024. Skont dik ir-rakkomandazzjoni, ir-Rumanija għandha tilħaq il-mira tad-defiċit nominali tal-gvern estiż ta’ 8,0 % tal-PDG fl-2021, 6,2 % tal-PDG fl-2022, 4,4 % tal-PDG fl-2023, u 2,9 % tal-PDG fl-2024, li hija konsistenti ma’ rata ta’ tkabbir nominali tal-infiq pubbliku primarju nett ta’ 3,4 % fl-2021, 1,3 % fl-2022, 0,9 % fl-2023 u 0,0 % fl-2024. Dan jikkorrispondi għal bilanċ strutturali annwali ta’ 0,7 % tal-PDG fl-2021, ta’ 1,8 % tal-PDG fl-2022, ta’ 1,7 % tal-PDG fl-2023 u ta’ 1,5 % tal-PDG fl-2024.

(17)

Il-Kunsill ivvaluta l-Programm ta’ Konverġenza tal-2021 u s-segwitu mir-Rumanija għar-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-20 ta’ Lulju 2020,