(1)

L-Anness I tar-Regolament (UE) Nru 528/2012 fih sustanzi attivi li għandhom profil tas-saħħa ambjentali jew tas-saħħa tal-bniedem jew tal-annimali aktar favorevoli. Għalhekk, il-prodotti li fihom dawn is-sustanzi attivi jistgħu jiġu awtorizzati bi proċedura simplifikata. In-nitroġenu huwa inkluż fl-Anness I tar-Regolament (UE) Nru 528/2012, soġġett għar-restrizzjoni li jintuża fi kwantitajiet limitati f’kontenituri pronti għall-użu.

(2)

Skont l-Artikolu 86 tar-Regolament (UE) Nru 528/2012, in-nitroġenu hu approvat bħala sustanza attiva għall-użu fil-prodotti bijoċidali tat-tip ta’ prodott 18, insettiċidi (2). Il-prodotti bijoċidali li jikkonsistu min-nitroġenu kif approvat, huma awtorizzati f’diversi Stati Membri u huma fornuti f’ċilindri tal-gass (3).

(3)

In-nitroġenu jista’ wkoll jiġi ġġenerat in situ mill-arja ambjentali. In-nitroġenu ġġenerat in situ bħalissa mhuwiex approvat għall-użu fl-Unjoni u la hu elenkat fl-Anness I tar-Regolament (UE) Nru 528/2012, u lanqas ma hu mdaħħal fil-lista ta’ sustanzi attivi inklużi fil-programm ta’ rieżami tas-sustanzi attivi eżistenti fil-prodotti bijoċidali fl-Anness II tar-Regolament ta’ Delega tal-Kummissjoni (UE) Nru 1062/2014 (4).

(4)

Skont l-Artikolu 55(3) tar-Regolament (UE) Nru 528/2012, fis-26 ta’ Novembru 2020 il-Polonja ressqet applikazzjoni lill-Kummissjoni għal deroga mill-Artikolu 19(1)(a) ta’ dak ir-Regolament li fiha titlob li titħalla tawtorizza l-prodotti bijoċidali li jikkonsistu min-nitroġenu ġġenerat in situ mill-arja ambjentali għall-protezzjoni tal-wirt kulturali (“l-applikazzjoni”).

(5)

Il-wirt kulturali jista’ jsofri ħsarat minn firxa wiesgħa ta’ organiżmi ta’ ħsara, minn insetti sa mikroorganiżmi. Il-preżenza ta’ dawk l-organiżmi mhux biss tista’ twassal għat-telf tal-oġġett kulturali nnifsu, iżda toħloq ukoll ir-riskju li dawk l-organiżmi ta’ ħsara jinfirxu għal oġġetti oħra fil-qrib. Mingħajr trattament xieraq, l-oġġetti jistgħu jsofru ħsara b’mod irrimedjabbli, u b’hekk il-wirt kulturali jitpoġġa f’riskju serju.

(6)

In-nitroġenu ġġenerat in situ jintuża biex tinħoloq atmosfera kkontrollata b’konċentrazzjoni baxxa ħafna ta’ ossiġenu (anossija) f’tined jew fi kmamar għat-trattament issiġillati b’mod permanenti jew temporanju għall-kontroll tal-organiżmi ta’ ħsara fuq oġġetti ta’ wirt kulturali. In-nitroġenu jinfired mill-arja ambjentali u jiġi ppumpjat fit-tinda jew fil-kamra għat-trattament, fejn il-kontenut tan-nitroġenu fl-atmosfera jiżdied għal bejn wieħed u ieħor 99 % u b’hekk l-ossiġenu jiġi eżawrit kważi kompletament. L-umdità tan-nitroġenu li jiġi ppumpjat fiż-żona għat-trattament tiġi ffissata skont x’jirrikjedi l-oġġett li jrid jiġi ttrattat. L-organiżmi ta’ ħsara ma jistgħux jibqgħu ħajjin fil-kundizzjonijiet maħluqa fit-tinda jew fil-kamra għat-trattament.

(7)

Skont l-informazzjoni li tressqet mill-Polonja, l-użu tan-nitroġenu ġġenerat in situ jidher li huwa l-unika teknika effettiva għall-kontroll ta’ organiżmi ta’ ħsara li tista’ tintuża għat-tipi kollha ta’ materjali u kombinamenti ta’ materjali preżenti fl-istituzzjonijiet kulturali mingħajr ma tagħmlilhom ħsara. It-trattament jista’ jsir f’temperatura ambjentali, ma jħalli l-ebda residwu fuq l-oġġetti u jista’ jsir f’mużewijiet u f’binjiet storiċi mingħajr ma jiġu mċaqalqa l-kollezzjonijiet.

(8)

Il-metodu tal-anossija jew ta’ atmosfera mmodifikata jew ikkontrollata huwa elenkat fl-istandard EN 16790:2016 “Konservazzjoni tal-wirt kulturali - Ġestjoni integrata tal-pesti (IPM) għall-protezzjoni tal-wirt kulturali” u f’dan l-istandard in-nitroġenu huwa deskritt bħala “l-aktar użat” biex tinħoloq l-anossija.

(9)

Tekniki oħra huma disponibbli għall-kontroll tal-organiżmi ta’ ħsara, bħat-tekniki ta’ xokk termali (b’temperaturi għoljin jew baxxi). Barra minn hekk, il-prodotti bijocidali li fihom sustanzi attivi oħra jistgħu jintużaw għal dak l-iskop. Madankollu, fil-fehma tal-Polonja, kull waħda minn dawn it-tekniki għandha limitazzjonijiet fir-rigward tal-ħsara li tista’ ssir lil ċerti materjali matul it-trattament.

(10)

Skont l-informazzjoni fl-applikazzjoni, il-proċessi ta’ xokk termali (it-trattamenti bl-iffriżar jew bis-sħana) għandhom effetti mhux mixtieqa fuq diversi materjali. Trattamenti b’temperatura baxxa mhumiex adattati għal varjetà ta’ oġġetti, inkluż pitturi taż-żejt u dawk akriliċi fuq it-tila, materjali fotografiċi bikrija, speċjalment pjanċi fotografiċi, kombinazzjonijiet ta’ injam u metall jew ħġieġ. Barra minn hekk, l-oġġetti jeħtieġ li jiġu ttrasferiti għall-freezers, peress li ma hemm l-ebda possibbiltà ta’ trattamenti in situ, u l-freezers jistgħu ma jakkomodawx oġġetti ta’ daqs kbir.

(11)

Trattamenti b’temperatura għolja mhumiex adattati għal għadd ta’ materjali, inkluż ħafna polimeri u xama’ u għal oġġetti etnografiċi li fihom il-ġilda.

(12)

Kif iddikjarat fl-applikazzjoni, rari li jintużaw sustanzi attivi oħra fl-istituzzjonijiet kulturali minħabba l-profil ta’ periklu tagħhom. Wara t-trattament b’dawn is-sustanzi, ir-residwi fuq l-oġġetti ttrattati jistgħu jiġu rilaxxati progressivament fl-ambjent, u dan joħloq riskju għas-saħħa tal-bniedem. Barra minn hekk, dawn is-sustanzi jistgħu jirreaġixxu mal-materjali tal-oġġetti tal-wirt u jikkawżaw bidliet irriversibbli, speċjalment tal-uċuħ tagħhom.

(13)

Skont l-informazzjoni fl-applikazzjoni, l-użu tan-nitroġenu fiċ-ċilindri mhuwiex alternattiva xierqa għall-istituzzjonijiet kulturali, billi għandu żvantaġġi prattiċi. Il-kwantitajiet limitati fiċ-ċilindri jirrikjedu trasport frekwenti u faċilità ta’ ħżin separata. It-trattament bin-nitroġenu fiċ-ċilindri jiġġenera kostijiet għoljin għall-istituzzjonijiet kulturali.

(14)

Jekk l-istituzzjonijiet kulturali jintalbu jużaw diversi tekniki biex jikkontrollaw l-organiżmi ta’ ħsara - kull waħda minnhom adattata għal materjali u oġġetti speċifiċi - minflok jużaw teknika waħda li tkun diġà ntużat u li tkun adattata għall-materjali kollha, l-istituzzjonijiet kulturali jkollhom iġarrbu kostijiet addizzjonali u tkun aktar ikkumplikata għalihom biex jilħqu l-objettiv li jitbiegħdu mill-użu ta’ sustanzi attivi aktar perikolużi fl-IPM tagħhom. Barra minn hekk, l-abbandun tal-faċilitajiet u tat-tagħmir miksuba għall-anossija tan-nitroġenu ġġenerata in situ jirrappreżenta telf ta’ investimenti preċedenti.

(15)

Fl-2019, f’bosta laqgħat (5) tal-grupp ta’ esperti tal-Kummissjoni tal-Awtoritajiet Kompetenti għall-Prodotti Bijoċidali, saru diskussjonijiet dwar il-possibbiltà ta’ deroga skont l-Artikolu 55(3) tar-Regolament (UE) Nru 528/2012 għan-nitroġenu ġġenerat in situ.

(16)

Barra minn hekk, mat-talba tal-Kummissjoni, wara l-ewwel applikazzjoni simili għal deroga għall-prodotti li jikkonsistu min-nitroġenu ġġenerat in situ mill-Awstrija, l-Aġenzija Ewropea għas-Sustanzi Kimiċi wettqet konsultazzjoni pubblika dwar dik l-applikazzjoni, u ppermettiet lill-partijiet interessati kollha jipprovdu l-fehmiet tagħhom. Il-maġġoranza l-kbira tal-1487 kumment li waslu kienu favur id-deroga. Bosta kontributuri ddeskrivew l-iżvantaġġi tat-tekniki alternattivi disponibbli: it-trattamenti termali jistgħu jagħmlu ħsara lil ċerti materjali; l-użu ta’ sustanzi attivi oħra jħallu residwi tossiċi fuq l-artefatti li progressivament jiġu rilaxxati fl-ambjent; l-użu tan-nitroġenu fiċ-ċilindri ma jippermettix li tiġi kkontrollata l-umdità relattiva fiż-żona għat-trattament, u dan huwa meħtieġ għat-trattament ta’ wħud mill-materjali.

(17)

Żewġ organizzazzjonijiet internazzjonali li jirrappreżentaw il-mużewijiet u s-siti ta’ wirt kulturali – il-Kunsill Internazzjonali tal-Mużewijiet u l-Kunsill Internazzjonali għall-Monumenti u għas-Siti – esprimew l-intenzjoni tagħhom li jressqu applikazzjoni għall-inklużjoni tan-nitroġenu ġġenerat in situ fl-Anness I tar-Regolament (UE) Nru 528/2012, li jippermetti lill-Istati Membri jawtorizzaw il-prodotti li jikkonsistu min-nitroġenu ġġenerat in situ mingħajr il-ħtieġa għal deroga f’konformità mal-Artikolu 55(3) ta’ dak ir-Regolament. Madankollu, it-twettiq tal-evalwazzjoni ta’ applikazzjoni bħal din, l-inklużjoni tas-sustanza fl-Anness I tar-Regolament (UE) Nru 528/2012 u l-ksib tal-awtorizzazzjonijiet tal-prodott, jeħtieġu ż-żmien.

(18)

L-applikazzjoni turi li ma hemm l-ebda alternattiva xierqa disponibbli fil-Polonja, peress li t-tekniki alternattivi kollha disponibbli attwalment għandhom xi żvantaġġi minħabba li mhumiex adattati għat-trattament tal-materjali kollha jew minħabba li għandhom xi żvantaġġi prattiċi.

(19)

Abbażi ta’ dawk l-argumenti kollha jixraq li wieħed jikkonkludi li n-nitroġenu ġġenerat in situ huwa essenzjali għall-protezzjoni tal-wirt kulturali fil-Polonja u li ma hemm l-ebda alternattiva xierqa disponibbli. Għalhekk jenħtieġ li l-Polonja titħalla tawtorizza t-tqegħid fis-suq u l-użu tal-prodotti bijoċidali li jikkonsistu min-nitroġenu ġġenerat in situ għall-protezzjoni tal-wirt kulturali.

(20)

L-inklużjoni possibbli tan-nitroġenu ġġenerat in situ fl-Anness I tar-Regolament (UE) Nru 528/2012 u l-awtorizzazzjoni sussegwenti mill-Istati Membri tal-prodotti li jikkonsistu min-nitroġenu ġġenerat in situ jeħtieġu ż-żmien. Għalhekk jixraq li tkun permessa deroga għal perjodu ta’ żmien li jkun jippermetti t-tlestija tal-proċeduri sottostanti,