RAKKOMANDAZZJONI TAL-KUMMISSJONI

tal-14 ta' Lulju 2014

dwar prinċipji għall-protezzjoni tal-konsumaturi u l-ġugaturi ta' servizzi tal-logħob tal-azzard onlajn u għall-protezzjoni tal-minorenni mil-logħob tal-azzard onlajn

(Test b'rilevanza għaż-ŻEE)

(2014/478/UE)

IL-KUMMISSJONI EWROPEA,

Wara li kkunsidrat it-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, u b'mod partikolari l-Artikolu 292 tiegħu,

Billi:

(1)

Fl-2011, il-Kummissjoni organizzat konsultazzjoni pubblika dwar il-“Green Paper dwar il-logħob tal-azzard onlajn fis-suq intern”. (1) Hija identifikat objettivi komuni tal-Istati Membri rigward ir-regolamentazzjoni ta' servizzi tal-logħob tal-azzard onlajn u għenet biex jiġu identifikati l-oqsma ewlenin ta' prijorità għal azzjoni tal-Unjoni.

(2)

Fil-Komunikazzjoni tagħha “Lejn qafas Ewropew komprensiv għal-logħob tal-azzard onlajn” adottata fit-23 ta' Ottubru 2012, (2) il-Kummissjoni pproponiet serje ta' azzjonijiet li jfittxu li jwieġbu għal sfidi regolatorji, soċjetali u tekniċi tal-logħob tal-azzard onlajn. B'mod partikulari, il-Kummissjoni ħabbret li hija tippreżenta Rakkomandazzjonijiet dwar il-protezzjoni tal-konsumaturi fil-qasam tas-servizzi tal-logħob tal-azzard onlajn, inkluża l-protezzjoni tal-minorenni, u dwar il-komunikazzjoni kummerċjali responsabbli tas-servizzi tal-logħob tal-azzard onlajn. Din ir-Rakkomandazzjoni hija mfassla li tgħaqqad iż-żewġ temi u li ttejjeb il-protezzjoni tal-konsumaturi, tal-ġugaturi u sabiex tipprevjeni li l-minorenni jilagħbu logħob tal-azzard onlajn. Din ir-Rakkomandazzjoni għandha l-għan li tiżgura li l-logħob tal-azzard jibqa' sors ta' divertiment, il-konsumaturi jkollhom ambjent sigur għal-logħob tal-azzard u jkun hemm miżuri fis-seħħ biex jilqgħu għar-riskju ta' ħsara finanzjarja jew soċjali kif ukoll biex tistabbilixxi l-azzjoni meħtieġa biex jiġi evitat li l-minorenni jilagħbu logħob tal-azzard onlajn.

(3)

Fir-Riżoluzzjoni tiegħu tal-10 ta' Settembru 2013 dwar il-logħob tal-azzard onlajn fis-suq intern, il-Parlament Ewropew (3) stieden lill-Kummissjoni sabiex tesplora l-possibbiltà ta' interoperabilità bejn ir-reġistri nazzjonali ta' awtoesklużjoni, sabiex ikun hemm sensibilizzazzjoni dwar ir-riskji ta' dipendenza fuq il-logħob tal-azzard u biex tikkunsidra l-kontrolli ta' identifikazzjoni obbligatorji tal-parti terza. Huwa appella wkoll għall-operaturi tal-logħob onlajn li jkunu obbligati li jipprovdu informazzjoni fil-websajt tal-logħob tal-azzard dwar l-awtoritajiet regolatorji u twissijiet lill-minorenni u l-użu ta' awtorestrizzjonijiet. Barra minn hekk, il-Parlament Ewropew sejjaħ għal prinċipji komuni għal komunikazzjonijiet kummerċjali responsabbli. Huwa rrakkomanda li l-komunikazzjonijiet kummerċjali għandu jkun fihom twissijiet ċari dwar il-konsegwenzi tal-logħob tal-azzard kompulsiv u r-riskji tad-dipendenza fuq il-logħob tal-azzard. Il-komunikazzjonijiet kummerċjali la għandhom ikunu eċċessivi u lanqas murija fuq kontenut speċifikament immirat għall-minorenni jew fejn hemm riskju ogħla li jkun immirat għall-minorenni.

(4)	Il-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew talab ukoll lill-Kummissjoni sabiex tintervjeni biex tissaħħaħ il-protezzjoni tal-konsumatur fir-rigward tal-logħob tal-azzard onlajn, u sabiex jiġu protetti l-minorenni (4).

(5)

Fin-nuqqas ta' armonizzazzjoni fil-livell tal-Unjoni, l-Istati Membri fil-prinċipju huma liberi li jistabbilixxu l-objettivi tal-politika tagħhom dwar il-logħob tal-azzard u li jiddefinixxu l-livell ta' protezzjoni mixtieq sabiex jipproteġu s-saħħa tal-konsumaturi. Il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea pprovdiet gwida ġenerali dwar l-interpretazzjoni tal-libertajiet fundamentali tas-suq intern fil-qasam tal-logħob tal-azzard (onlajn), filwaqt li qieset in-natura speċifika tal-attivitajiet tal-logħob tal-azzard. Filwaqt li l-Istati Membri jistgħu jirrestrinġu jew jillimitaw il-forniment transfruntier tas-servizzi tal-logħob tal-azzard onlajn fuq il-bażi tal-objettivi tal-interess pubbliku li jfittxu li jipproteġu, madankollu huma għandhom juru l-adegwatezza u n-neċessità tal-miżura inkwistjoni. L-Istati Membri għandhom id-dmir li juru li l-objettivi tal-interess pubbliku qed jintlaħqu b'mod konsistenti u sistematiku (5).

(6)

Il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea stabbilixxiet ukoll regoli bażiċi għall-komunikazzjonijiet kummerċjali dwar is-servizzi tal-logħob tal-azzard u, b'mod partikolari, għal dawk ipprovduti b'kundizzjonijiet ta' monopolju. Ir-reklamar mid-detentur ta' monopolju pubbliku għandu jitkejjel u jiġi limitat strettament għal dak li huwa neċessarju sabiex il-konsumaturi jiġu kanalizzati lejn netwerks ikkontrollati tal-logħob. Dan ir-reklamar ma jistax ikollu l-għan li jħeġġeġ it-tendenza naturali tal-konsumaturi għal-logħob tal-azzard billi jistimola l-parteċipazzjoni attiva tagħhom fih, pereżempju billi jibbanalizza l-logħob tal-azzard jew iżid l-attrattività tal-logħob tal-azzard permezz ta' messaġġi pubbliċitarji attraenti li joffru l-prospett ta' rebħ kbir. B'mod partikolari, għandha ssir distinzjoni bejn l-istrateġiji tad-detentur ta' monopolju li huma maħsuba unikament sabiex jinfurmaw lill-klijenti potenzjali bl-eżistenza ta' prodotti u jservu sabiex jiżguraw aċċess regolari għal-logħob tal-azzard billi l-ġugaturi jiġu kanalizzati f'ċirkwiti kontrollati, u dawk li jistiednu u jħeġġu l-parteċipazzjoni attiva f'dan il-logħob (6).

(7)	Il-protezzjoni tal-konsumaturi u tas-saħħa huma l-objettivi ewlenin ta' interess pubbliku tal-Istati Membri fil-kuntest tal-oqfsa nazzjonali tagħhom għal-logħob tal-azzard li jindirizzaw il-prevenzjoni ta' logħob tal-azzard problematiku u l-protezzjoni tal-minorenni.

(8)

Ir-regoli u l-politiki li l-Istati Membri introduċew sabiex isegwu l-objettivi tal-interess pubbliku jvarjaw b'mod konsiderevoli. Azzjoni fil-livell tal-Unjoni tħeġġeġ lill-Istati Membri sabiex jipprovdu livell għoli ta' protezzjoni fl-Unjoni kollha, b'mod partikolari fid-dawl tar-riskji assoċjati mal-logħob tal-azzard li jinkludu l-iżvilupp ta' tip ta' disturb tal-logħob tal-azzard jew għal konsegwenzi personali u soċjali negattivi oħrajn.

(9)

L-għan ta' din ir-Rakkomandazzjoni huwa li tiġi salvagwardjata s-saħħa tal-konsumaturi u tal-ġugaturi u għaldaqstant anki li tiġi minimizzata l-ħsara ekonomika li tista' tirriżulta mil-logħob tal-azzard kompulsiv jew eċċessiv. Għal dan il-għan, hija tirrakkomanda prinċipji għal livell għoli ta' protezzjoni tal-konsumaturi, tal-ġugaturi u tal-minorenni fir-rigward tas-servizzi tal-logħob tal-azzard onlajn. Fit-tħejjija ta' din ir-Rakkomandazzjoni, il-Kummissjoni qieset il-prattiki tajbin fl-Istati Membri.

(10)

Is-servizzi tal-logħob tal-azzard onlajn huma offruti u wżati u b'mod wiesa'. Il-logħob tal-azzard onlajn huwa attività ta' servizz bi dħul annwali fl-UE ta' EUR 10,54 biljun fl-2012. L-iżviluppi teknoloġiċi, iż-żieda tad-disponibbiltà tal-Internet u l-konvenjenza tat-teknoloġiji mobbli qegħdin imexxu l-aċċessibbiltà u t-tkabbir tal-logħob tal-azzard onlajn. Madankollu, jistgħu jsiru għażliet infurmati ħażin meta l-informazzjoni ma tkunx ċara jew trasparenti biżżejjed. Barra minn hekk, ġugaturi onlajn ifittxu opportunitajiet ta' logħob tal-azzard li jikkompetu ma' xulxin kull meta huma jqisu li hemm nuqqas ta' offerti attraenti.

(11)

Hemm firxa wiesgħa ta' mezzi tax-xandir li jikkontribwixxu għall-esponiment għall-komunikazzjonijiet kummerċjali relatati mal-logħob tal-azzard, pereżempju l-midja tal-istampa, ir-reklamar dirett bil-posta, il-midja awdjoviżiva u r-reklamar ta' barra, kif ukoll l-isponsorjar. Dan jista' jiriżulta fi gruppi vulnerabbli bħall-minorenni li jinġibdu għal-logħob tal-azzard. Fl-istess ħin, il-komunikazzjoni kummerċjali tas-servizzi tal-logħob tal-azzard onlajn jista' jkollha rwol importanti biex tidderieġi lill-konsumaturi lejn offerta li ġiet permessa u li hija kkontrollata, pereżempju billi tidher l-identità tal-operatur u permezz ta' informazzjoni korretta dwar il-logħob tal-azzard, inklużi r-riskji tal-logħob tal-azzard problematiku, kif ukoll il-messaġġi ta' twissija xierqa.

(12)

Xi individwi li jilagħbu logħob tal-azzard jesperjenzaw problemi b'riżultat tal-imġiba tagħhom sa livell li jaffettwa lil persunthom u familthom, filwaqt li oħrajn iġarrbu dannu serju għal raġunijiet ta' logħob tal-azzard patoloġiku. Huwa stmat li bejn 0,1 %–0,8 % tal-popolazzjoni adulta ġenerali jsofru minn disturb tal-logħob tal-azzard u 0,1 %–2,2 % oħrajn juru involviment mal-logħob tal-azzard potenzjalment problematiku. (7) Għalhekk, jeħtieġ approċċ preventiv għal servizzi tal-logħob tal-azzard onlajn li għandu jiġi offrut u promoss b'mod li jkun soċjalment responsabbli, b'mod partikolari sabiex jiġi żgurat li l-logħob tal-azzard jibqa' sors ta' attività rikreattiva u ta' divertiment.

(13)

Il-minorenni ta' spiss ikunu esposti għal-logħob tal-azzard hekk kif dawn jużaw l-Internet u applikazzjonijiet mobbli u mezzi tal-informazzjoni li jirreklamaw il-logħob tal-azzard kif ukoll ir-reklamar tal-logħob tal-azzard ta' barra. Huma jaraw ukoll jew jattendu għal kompetizzjonijiet sportivi sponsorjati minn interessi tal-logħob tal-azzard jew li għandhom reklamar iffukat fuq l-attivitajiet tal-logħob tal-azzard. Għalhekk, din ir-Rakkomandazzjoni hija maħsuba wkoll sabiex tipprevjeni lill-minorenni milli jiġrilhom ħsara jew jiġu sfruttati mil-logħob tal-azzard.

(14)

L-operaturi tal-logħob tal-azzard onlajn stabbiliti fl-Unjoni għandhom dejjem aktar liċenzji madwar diversi Stati Membri li għażlu sistemi bbażati fuq il-liċenzji fir-rigward tar-regolamentazzjoni tal-logħob tal-azzard. Huma jistgħu jibbenefikaw minn approċċ aktar komuni. Barra minn hekk, il-multiplikazzjoni ta' rekwiżiti ta' konformità tista' toħloq duplikazzjoni mhux meħtieġa ta' rekwiżiti tal-infrastruttura u kostijiet li jirriżultaw f'piż amministrattiv żejjed fuq ir-regolaturi.

(15)

Huwa xieraq li l-Istati Membri jiġu mistiedna jressqu regoli li jipprovdu lill-konsumaturi b'informazzjoni dwar il-logħob tal-azzard onlajn. Dawn ir-regoli għandhom jevitaw l-iżvilupp ta' disturbi relatati mal-logħob tal-azzard u jipprebjenu li l-minnoreni jkollhom aċċess għal faċilitajiet ta' logħob tal-azzard u jiskoraġġixxu lill-konsumaturi milli jagħmlu użu ta' offerti li mhumiex permessi u għalhekk li potenzjalment huma ta' ħsara.

(16)	Meta xieraq, il-prinċipji ta' din ir-Rakkomandazzjoni ma għandhomx jiġu indirizzati biss lill-operaturi iżda anki lill-partijier terzi, inklużi l-hekk imsejħa “affiljati”, li huma permessi jippromwovu s-servizzi tal-logħob tal-azzard onlajn f'isem l-operatur.

(17)

Huwa xieraq li l-konsumaturi u l-ġugaturi jiġu infurmati aħjar dwar is-servizzi tal-logħob tal-azzard onlajn li, b'mod konsistenti mad-dritt tal-Unjoni, mhumiex permessi skont il-liġi tal-Istat Membru fejn jiġi riċevut is-servizz tal-logħob tal-azzard onlajn u anki li jaġixxu kontra dawn is-servizzi. F'dan il-qafas, l-Istati Membri li ma jippermettux servizz speċifiku tal-logħob tal-azzard onlajn ma għandhomx jippermettu l-komunikazzjoni kummerċjali għal dak is-servizz.

(18)

Il-proċess ta' reġistrazzjoni biex tiftaħ kont ta' ġugatur għandu l-għan li jivverifika l-identità tal-persuna u jippermetti t-traċċar tal-imġiba tal-ġugaturi. Jeħtieġ li din ir-reġistrazzjoni titfassal b'tali mod li tipprevjeni wkoll lill-konsumaturi milli jabbandunaw il-proċess ta' reġistrazzjoni u jduru għal websajts tal-logħob tal-azzard li mhumiex regolati.

(19)

Filwaqt li l-proċess ġie introdott b'mod differenti madwar l-Istati Membri, xi drabi permezz ta' passi li jsiru offlajn jew manwali fil-proċess ta' verifika, l-Istati Membri għandhom jiżguraw li d-dettalji tal-identifikazzjoni jistgħu jiġu vverifikati b'mod effettiv biex tkun iffaċilitata t-tlestija tal-proċess ta' reġistrazzjoni.

(20)

Huwa importanti li l-kontijiet ta' ġugatur isiru permanenti biss ladarba d-dettalji tal-identità pprovduti mill-ġugaturi jiġu vvalidati. Qabel ma l-kont isir wieħed permanenti, huwa mixtieq li l-ġugaturi jitħallew jużaw kontijiet temporanji. Fid-dawl tan-natura tagħhom, il-kontijiet temporanji għandhom ikunu għal valur nominali fiss u l-ġugaturi ma għandhomx ikunu jistgħu jirtiraw id-depożiti jew ir-rebħiet tagħhom.

(21)

Sabiex il-ġugaturi u l-fondi tagħhom jiġu protetti kif ukoll tiġi żgurata t-trasparenza, għandu jkun hemm proċeduri fis-seħħ sabiex jiġu vverifikati l-kontijiet ta' ġugatur li ma jkunux attivi għal perjodu determinat, u għall-għeluq jew is-sospensjoni ta' kont ta' ġugatur. Barra minn hekk, meta persuna tinstab li tkun minorenni, għandu jiġi kkanċellat il-kont ta' ġugatur.

(22)	Fir-rigward ta' twissijiet ta' informazzjoni, fejn xieraq, l-għażla ta' arloġġ għandha tkun viżibilment disponibbli għall-ġugatur matul sessjoni tal-logħob tal-azzard.

(23)	Fir-rigward tal-appoġġ għall-ġugaturi, barra mill-iffissar ta' limiti ta' depożitu, il-ġugaturi jistgħu jiġu pprovduti b'miżuri ta' protezzjoni addizzjonali, bħall-possibbiltà li jiġu stabbiliti limiti ta' flus milgħuba jew telf.

(24)

Sabiex jiġi evitat l-iżvilupp ta' disturb tal-logħob tal-azzard, operatur għandu jkun jista' wkoll, fil-każ ta' bidliet skunċertanti fl-atteġġjament tiegħu lejn il-logħob tal-azzard, javża lill-ġugatur sabiex jieqaf għal xi żmien jew li jeskludi lill-ġugatur. F'dawn iċ-ċirkustanzi, l-operatur jikkomunika r-raġunijiet lill-ġugatur, u jiggwida lill-ġugatur għal assistenza jew trattament.

(25)

L-operaturi huma sponsers sinifikanti ta' timijiet sportivi u avvenimenti fl-Ewropa. Sabiex itejbu r-responsabbiltà ta' sponsorjar minn fornituri tas-servizzi tal-logħob tal-azzard onlajn, ir-rekwiżiti għandhom ikunu ċari li l-isponsorjar għandu jkun trasparenti u jitwettaq b'mod responsabbli. B'mod partikolari, għandhom jiġu stabbiliti rekwiżiti aktar ċari sabiex jiġi evitat li l-isponsorjar mill-operaturi tal-logħob tal-azzard jaffettwa jew jinfluwenza ħażin lill-minorenni.

(26)	Jeħtieġ ukoll li tinħoloq kuxjenza dwar ir-riskji inerenti tal-websajts prevalenti tal-logħob tal-azzard, bħall-frodi, li jinsabu lil hinn minn kull forma ta' kontroll fil-livell tal-Unjoni.

(27)

Tinħtieġ superviżjoni effettiva għall-protezzjoni xierqa tal-objettivi tal-interess pubbliku. L-Istati Membri għandhom jaħtru awtoritajiet kompetenti, jistabbilixxu gwida ċara għall-operaturi u jipprovdu informazzjoni faċilment aċċessibbli għall-konsumaturi, ġugaturi u gruppi vulnerabbli inklużi minorenni.

(28)	Il-kodiċijiet tal-kondotta jista' jkollhom rwol importanti fl-applikazzjoni effettiva, u fil-monitoraġġ, tal-prinċipji dwar il-komunikazzjoni kummerċjali ta' din ir-Rakkomandazzjoni.

(29)	Din ir-Rakkomandazzjoni ma għandhiex tinterferixxi mad-Direttiva 2005/29/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (8) u d-Direttiva tal-Kunsill 93/13/KEE. (9)

(30)	L-applikazzjoni tal-prinċipji stipulati f'din ir-Rakkomandazzjoni timplika l-ipproċessar ta' dejta personali. Għaldaqstant tapplika d-Direttiva 95/46/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (10) u d-Direttiva 2002/58/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (11),

TIRRAKKOMANDA LILL-ISTATI MEMBRI

I. SKOP

L-Istati Membri huma rrakkomandati li jiksbu livell għoli ta' protezzjoni għall-konsumaturi, il-ġugaturi u l-minorenni permezz tal-adozzjoni ta' prinċipji għas-servizzi tal-logħob tal-azzard onlajn u għal komunikazzjonijiet kummerċjali responsabbli ta' dawk is-servizzi, sabiex tiġi ssalvagwardjata s-saħħa u sabiex tiġi minimizzata wkoll il-ħsara ekonmika eventwali li tista' tirriżulta minn logħob tal-azzard kompulsiv jew eċċessiv.

Din ir-Rakkomandazzjoni ma xxekkilx id-dritt tal-Istati Membri li jirregolaw is-servizzi tal-logħob tal-azzard.

II. DEFINIZZJONIJIET

Għall-finijiet ta' din ir-Rakkomandazzjoni japplikaw dawn id-definizzjonijiet li ġejjin:

(a)

“servizzi tal-logħob tal-azzard onlajn” tfisser kull servizz li jinvolvi l-logħob ta' flus f'logħob tal-azzard inklużi dawk b'element ta' ħila bħal lotteriji, logħob tal-każinò, logħob tal-poker u tranżazzjonijiet tal-imħatri li huma pprovduti b'kull mezz, mill-bogħod, b'mezzi elettroniċi jew kull teknoloġija oħra li tiffaċilita l-komunikazzjoni, u b'talba individwali ta' riċevitur tas-servizzi;

(b)	“konsumatur” tfisser kull persuna fiżika li taġixxi barra mill-kummerċ, negozju, sengħa jew professjoni proprja tagħha;

(c)	“ġugatur” tfisser kull persuna fiżika li jkollha kont ta' ġugatur mal-operatur u tipparteċipa fis-servizz ta' logħob tal-azzard onlajn;

(d)	“kont ta' ġugatur” tfisser kont miftuħ mill-ġugatur li fih jiġu rreġistrati t-tranżazzjonijiet kollha mal-operatur;

(e)	“minorenni” tfisser kull persuna taħt l-età minima stabbilita, skont il-liġi nazzjonali applikabbli, għall-parteċipazzjoni f'servizz tal-logħob tal-azzard onlajn minħabba l-età;

(f)	“operatur” tfisser kull persuna fiżika jew ġuridika permessa li tipprovdi servizz ta' logħob tal-azzard onlajn u kull minn jaġixxi f'isem jew għan-nom ta' tali persuna;

(g)	“komunikazzjoni kummerċjali” tfisser kull tip ta' komunikazzjoni maħsuba biex tippromwovi, direttament jew indirettament, l-oġġetti, is-servizzi, jew id-dehra ta' operatur;

(h)

“sponsorjar” tfisser relazzjoni kuntrattwali bejn operatur u parti sponsorjata li skontha l-operatur jipprovdi finanzjament jew appoġġ ieħor lil kull avveniment, organizzazzjoni, tim jew individwu sportivi jew artistiċi sabiex jistabbilixxi assoċjazzjoni bejn id-dehra, il-marki kummerċjali jew il-prodotti tal-operatur u proprjetà ta' sponsorjar bi tpattija għal komunikazzjonijiet kummerċjali jew benefiċċji oħrajn.

III. REKWIŻITI TAL-INFORMAZZJONI

L-informazzjoni li ġejja għandha tintwera b'mod prominenti fuq il-paġna destinatarja tal-websajt tal-logħob tal-azzard tal-operatur u tkun aċċessibbli mill-paġni kollha tal-websajt:

(a)

id-dettalji tal-kumpanija, jew mezzi oħrajn li jiżguraw li l-operatur ikun identifikabbli u jista' jiġi kkuntattjat, fosthom:

(i)	isem il-kumpanija;

(ii)	il-post tar-reġistrazzjoni;

(iii)

l-indirizz elettroniku;

(b)	sinjal ta' “mhux permess logħob tal-azzard minn persuni taħt l-età”, li juri l-età minima li taħtha mhuwiex permissibbli l-logħob tal-azzard;

(c)

messaġġ ta' “logħob tal-azzard responsabbli'”, li jipprovdi, b'mhux aktar minn għafsa ta' buttuna waħda:

(i)	informazzjoni li l-logħob tal-azzard jista' jkun ta' ħsara jekk ma jkunx ikkontrollat;

(ii)	informazzjoni dwar miżuri ta' appoġġ għall-ġugaturi fuq il-websajt;

(iii)

testijiet ta' awtovalutazzjoni għall-ġugaturi sabiex jikkontrollaw l-atteġġament tagħhom lejn il-logħob tal-azzard;

(d)	link għal mill-inqas organizzazzjoni waħda li tipprovdi informazzjoni u assistenza fir-rigward ta' disturbi tal-logħob tal-azzard.

It-termini u l-kundizzjonijiet tar-relazzjoni kuntrattwali bejn l-operatur u l-konsumatur għandhom jingħataw b'mod konċiż u li jinqara. Dawn għandhom:

(a)	ikollhom informazzjoni mill-inqas dwar il-limiti ta' żmien u l-limiti rigward il-ġbid ta' flus mill-kont ta' ġugatur, kull ħlas li jikkonċerna t-tranżazzjonijiet tal-kont ta' ġugatur u link għall-perċentwali ta' flus mirbuħa applikabbli għal kull logħba;

(b)	ikunu aċċettati u kkonfermati mill-konsumatur matul il-proċess ta' reġistrazzjoni msemmi fit-Taqsima V;

(c)	għandha tkun disponibbli permezz ta' mezzi elettroniċi b'mod li jippermetti li l-konsumatur jaħżinhom u jirkuprahom, u kull tibdil li jiġi kkomunikat lill-konsumatur.

L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-informazzjoni dwar ir-regoli u bidliet għar-regoli li jikkonċernaw il-logħob tkun għad-dispożizzjoni tal-konsumatur u l-imħatri disponibbli fuq il-websajt tal-logħob tal-azzard tal-operatur.

L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-websajt tal-logħob tal-azzard tal-operatur turi d-dettalji tal-awtorità regolatorja tal-logħob tal-azzard sabiex turi li l-operatur ikun awtorizzat.

IV. MINORENNI

L-ebda minorenni ma għandu jitħalla jilgħab fuq websajt tal-logħob tal-azzard jew ikollu kont ta' ġugatur.

L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-operatur ikollu proċeduri fis-seħħ li jkunu mfassla sabiex jipprevjenu lill-minorenni milli jilagħbu logħob tal-azzard, fosthom kontrolli ta' verifika tal-età matul il-proċedura ta' reġistrazzjoni msemmija fit-Taqsima V.

10.

Sabiex il-minorenni ma jkollhomx aċċess għal websajts tal-logħob tal-azzard, l-Istati Membri għandhom iħeġġu l-wiri ta' links għal programmi ta' kontroll tal-ġenituri fuq il-websajts tal-logħob tal-azzard.

11.

L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-komunikazzjonijiet kummerċjali għas-servizzi tal-logħob tal-azzard onlajn ma jagħmlux ħsara lill-minorenni jew iwassluhom biex iħarsu lejn il-logħob tal-azzard bħala element naturali tal-attivitajiet tagħhom waqt il-ħin ta' divertiment.

12.

Il-komunikazzjonijiet kummerċjali għandu jkollhom messaġġ ċar ta' “mhuwiex permess logħob tal-azzard minn persuni taħt l-età” li jindika l-età minima li taħtha mhuwiex permissibbli logħob tal-azzard.

13.

L-Istati Membri għandhom iħeġġu li l-komunikazzjonijiet kummerċjali ma jixxandrux, ma jintwerewx jew jiġu ffaċilitati:

(a)	fil-mezzi tax-xandir, jew waqt programmi meta l-minorenni jkunu mistennija li jkunu l-akbar udjenza;

(b)	fuq websajts bil-minorenni bħala l-profil tal-udjenza;

(c)	fil-viċinanza ta' postijiet fejn il-minorenni normalment iqattgħu ħinhom u huma mistennija li jkunu l-udjenza prinċipali, fosthom mill-inqas l-iskejjel.

14.

Il-komunikazzjonijiet kummerċjali ma għandhomx:

(a)	jisfruttaw in-nuqqas ta' esperjenza jew ta' għarfien tal-minorenni;

(b)	jużaw stampi ta' minorenni jew persuni żgħażagħ jew kampanji li jappellaw partikolarment għall-minorenni;

(c)	jappellaw għall-minorenni, jew għaż-żgħażagħ billi jirriflettu jew jassoċjaw il-logħob tal-azzard mal-attivitajiet fil-kultura taż-żgħażagħ;

(d)	jissuġġerixxu li l-logħob tal-azzard jimmarka t-tranżizzjoni mill-adolexxenza għall-istat adult.

V. REĠISTRAZZJONI U KONT TA' ĠUGATUR

15.

L-Istati Membri għandhom jiżguraw li persuna tkun permessa biss tipparteċipa f'servizz tal-logħob tal-azzard onlajn meta tirreġistra bħala ġugatur u jkollha kont mal-operatur.

16.

L-informazzjoni li ġejja għandha tkun meħtieġa waqt il-proċess ta' reġistrazzjoni sabiex jinfetaħ kont ta' ġugatur:

(a)

l-isem;

(b)	l-indirizz;

(c)	id-data tat-twelid;

(d)	l-indirizz tal-posta elettronika jew in-numru tat-telefown ċellulari.

17.

L-indirizz tal-posta elettronika jew in-numru tat-telefown ċellulari pprovduti għandhom jiġu vvalidati mill-ġugatur jew ivverifikati mill-operatur. Dawn għandhom jippermettu kuntatt u komunikazzjoni bejn l-operatur u l-ġugatur b'mod dirett u effettiv.

18.

Id-dettalji tal-identità tal-ġugatur għandhom jiġu vverifikati. Meta l-verifika elettronika diretta ma tkunx possibbli jew fis-seħħ, l-Istati Membri huma mħeġġa jiffaċilitaw l-aċċess għar-reġistri nazzjonali, il-bażijiet tad-dejta jew dokumenti uffiċjali oħrajn li permezz tagħhom l-operaturi għandhom jivverifikaw id-dettalji tal-identità.

19.

L-Istati Membri għandhom jiżguraw li kull meta l-identità jew l-età tal-persuna ma tkunx tista' tiġi vverifikata b'suċċess, il-proċess tar-reġistrazzjoni sabiex jinfetaħ kont ta' ġugatur, inkluż il-kont temporanju, għandu jiġi kkanċellat.

20.

L-Istati Membri huma mħeġġa jadottaw sistemi ta' identifikazzjoni elettronika waqt il-proċess ta' reġistrazzjoni.

21.

L-Istati Membri għandhom jiżguraw li:

(a)	il-proċess ta' reġistrazzjoni jippermetti li l-verifika tal-identità titlesta f'perjodu ta' żmien raġonevoli u ma jkunx ta' piż bla bżonn għall-konsumaturi jew għall-operaturi;

(b)

is-sistemi ta' reġistrazzjoni jippermettu mezzi alternattivi sabiex tiġi verifikata l-identifikazzjoni, b'mod partikolari meta l-konsumatur ma jkollux numru ta' identifikazzjoni nazzjonali ta' dak l-Istat Membru fejn dan ikun meħtieġ, jew fil-każ ta' indisponibbiltà temporanja tal-bażijiet tad-dejta.

22.

L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-ġugaturi jkollhom:

(a)	aċċess għal kont temporanju mal-operatur li miegħu jkollhom kont sakemm il-verifika tal-identità titlesta b'suċċess;

(b)	username għal identifikazzjoni unika u password jew karatteristika oħra għas-sigurtà tal-aċċess mal-operatur li miegħu jkollhom kont.

23.

L-Istati Membri għandu jkollhom regoli fis-seħħ:

(a)	sabiex jiġi żgurat li l-fondi tal-ġugaturi jkunu protetti u jistgħu jingħataw biss lill-ġugatur, u jinżammu separati mill-fondi proprji tal-operatur;

(b)	sabiex jevitaw kollużjoni mal-ġugaturi u trasferimenti ta' flus bejniethom, fosthom regoli dwar l-annullament ta' trasferimenti jew irkupru ta' fondi minn kontijiet ta' ġugatur fejn tiġi rilevata kollużjoni jew frodi.

VI. ATTIVITÀ TAL-ĠUGATUR U APPOĠĠ

24.

L-Istati Membri għandhom jiżguraw li fl-istadju tar-reġistrazzjoni fuq il-websajt tal-logħob tal-azzard tal-operatur, ġugatur ikun jista' awtomatikament jistabbilixxi l-limiti tad-depożiti monetarji, kif ukoll il-limiti temporali.

25.

L-Istati Membri għandhom jiżguraw li ġugatur ikun jista' jkollu aċċess f'kull ħin b'mod faċli għal dan li ġej fuq il-websajt tal-logħob tal-azzard tal-operatur:

(a)	il-bilanċ fuq il-kont tal-ġugatur;

(b)	il-funzjoni ta' appoġġ għall-ġugaturi dwar logħob tal-azzard responsabbli permezz ta' formoli onlajn jew kuntatt personali fosthom mill-inqas l-iċċettjar lajv jew it-telefown;

(c)	linji għall-għajnuna għal organizzazzjonijiet ta' informazzjoni u assistenza kif imsemmi fil-punt 4(d).

26.

L-Istati Membri għandhom jiżguraw li, fuq il-websajt ta' operatur, ġugatur ikun jista' jirċievi twissijiet ta' informazzjoni b'mod awtomatiku f'intervalli regolari dwar ir-rebħiet u t-telfiet matul logħba jew imħatra u kemm ikun ilu jilgħab il-ġugatur. Il-ġugatur għandu jikkonferma t-twissija tal-informazzjoni u jkun jista' jissospendi jew ikompli għaddej bil-logħob tal-azzard.

27.

L-Istati Membri għandhom jiżguraw li fuq il-websajt tal-logħob tal-azzard tal-operatur ġugatur ma jkunx jista':

(a)	jagħmel depożiti li jaqbżu l-limitu monetarju ta' depożitu għall-perjodu ta' ħin speċifikat;

(b)	jipparteċipa fil-logħob tal-azzard sakemm il-kont ta' ġugatur ma jkollux il-fondi meħtieġa biex ikopri l-logħba jew l-imħatra.

28.

L-Istati Membri ma għandhomx jippermettu li l-operatur jipprovdi kreditu lill-ġugatur.

29.

L-Istati Membri għandhom jiżguraw li fuq il-websajt tal-logħob tal-azzard tal-operatur ġugatur ikun jista':

(a)	inaqqas il-limitu tad-depożitu, b'effett immedjat;

(b)	iżid il-limitu tad-depożitu. It-talba għandha tidħol fis-seħħ biss mill-inqas 24 siegħa wara t-talba tal-ġugatur;

(c)	jieqaf għal xi żmien u awtojeskludi lilu nnifsu.

30.

L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-operatur ikollu politiki u proċeduri fis-seħħ li jiffaċilitaw l-interazzjoni mal-ġugaturi kull meta l-imġiba tagħhom minħabba l-logħob tal-azzard tindika riskju tal-iżvilupp ta' disturb minħabba l-logħob tal-azzard.

31.

L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-operatur iżomm rekord mill-inqas tad-depożiti u r-rebħiet mill-ġugatur għal perjodu determinat ta' żmien. Dawn għandhom ikunu disponibbli lill-ġugatur jekk jitlobhom.

VII. ŻMIEN TA' WAQFIEN U AWTOESKLUŻJONI

32.

L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-ġugatur ikun jista' f'kull ħin jattiva żmien ta' waqfien jew ta' awtoesklużjoni fuq il-websajt tal-operatur minn servizzi ta' logħob tal-azzard onlajn, jew mit-tipi kollha ta' servizzi tal-logħob tal-azzard onlajn.

33.

L-Istati Membri għandhom jipprovdu li:

(a)	iż-żmien ta' waqfien iservi biex jissospendi l-logħob tal-azzard għal mill-inqas 24 siegħa;

(b)	l-awtoesklużjoni ma' operatur tkun possibbli għal mhux inqas minn sitt xhur.

34.

L-Istati Membri għandhom jiżguraw li, fil-każ ta' awtoesklużjoni, il-kont jingħalaq.

35.

L-Istati Membri għandhom jiżguraw li r-reġistrazzjoni mill-ġdid ta' ġugatur tkun biss possibbli wara talba mill-ġugatur, f'forma miktuba jew elettronika, u f'kull każ biss wara li jkun għadda l-perjodu ta' awtoesklużjoni.

36.

L-Istati Membri għandu jkollhom regoli dwar talbiet minn partijiet terzi interessati lil operatur dwar l-esklużjoni ta' ġugatur minn websajt tal-logħob tal-azzard.

37.

L-Istati Membri huma mħeġġa jistabbilixxu reġistru nazzjonali ta' ġugaturi awtoesklużi.

38.

Fejn ikun stabbilit, l-Istati Membri għandhom jiffaċilitaw l-aċċess tal-operaturi għar-reġistri nazzjonali ta' ġugaturi awtoesklużi u jiżguraw li l-operaturi jikkonsultaw regolarment dawn ir-reġistri sabiex jipprevjenu lill-ġugaturi awtoesklużi milli jkomplu jilagħbu logħob tal-azzard.

VIII. KOMUNIKAZZJONI KUMMERĊJALI

39.

L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-operatur li ssir il-komunikazzjoni kummerċjali f'ismu jkun identifikabbli b'mod ċar.

40.

Fejn xieraq, l-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-komunikazzjonijiet kummerċjali tas-servizzi tal-logħob tal-azzard onlajn ikollhom messaġġi fosthom mill-inqas ir-riskji għas-saħħa tal-logħob tal-azzard problematiku, b'mod prattiku u trasparenti.

41.

Il-komunikazzjonijiet kummerċjali ma għandhomx:

(a)	jagħmlu dikjarazzjonijiet bla bażi dwar possibilitajiet ta' rebħ jew ir-ritorn li l-parteċipanti jistgħu jistennew mil-logħob tal-azzard;

(b)	jissuġġerixxu li l-ħila tista' tinfluwenza l-eżitu ta' logħba, meta dan ma jkunx il-każ;

(c)	joħolqu pressjoni biex jintlagħab il-logħob tal-azzard jew jiskoraġġixxu l-astensjoni permezz tal-ħin, il-post jew in-natura tal-komunikazzjoni kummerċjali;

(d)	jippreżentaw il-logħob tal-azzard bħala soċjalment attraenti jew ikollhom approvazzjonijiet minn personalitajiet magħrufa jew ċelebritajiet li jissuġġerixxu li l-logħob tal-azzard jikkontribwixxi għas-suċċess soċjali;

(e)	jissuġġerixxu li l-logħob tal-azzard jista' jkun ta' soluzzjoni għall-problemi soċjali, professjonali jew personali;

(f)	jissuġġerixxu li l-logħob tal-azzard jista' jkun alternattiva għax-xogħol, soluzzjoni għall-inkwiet finanzjarju jew forma ta' investiment finanzjarju.

42.

L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-logħob għall-gost li jintuża fil-komunikazzjonijiet kummerċjali jkunu soġġetti għall-istess regoli u kundizzjonijiet tekniċi bħal-logħob korrispondenti għall-flus.

43.

Il-komunikazzjonijiet kummerċjali ma għandhomx jimmiraw għal ġugaturi vulnerabbli b'mod partikolari billi jsir użu ta' komunikazzjonijiet kummerċjali mhux mitluba indirizzati lil ġugaturi li jkunu awtoskludew lilhom infushom mil-logħob tal-azzard jew ġew esklużi milli jirċievu servizzi tal-logħob tal-azzard onlajn fuq raġunijiet ta' logħob tal-azzard problematiku.

44.

L-Istati Membri li jippermettu komunikazzjoni kummerċjali mhux mitluba bil-posta elettronika għandhom jiżguraw:

(a)	li din il-komunikazzjoni kummerċjali tkun identifikabbli b'mod ċar u mhux ambigwu;

(b)	li l-operatur jirrispetta r-reġistri ta' esklużjoni fakultattiva li fihom persuni fiżiċi li ma jixtiequx jirċievu dawn il-komunikazzjonijiet kummerċjali jistgħu jirreġistraw.

45.

L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-komunikazzjonijiet kummerċjali jqisu r-riskju potenzjali tas-servizzi tal-logħob tal-azzard onlajn li jiġu promossi.

IX. SPONSORJAR

46.

L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-isponsorjar mill-operaturi jkun trasparenti u li l-operatur ikun identifikabbli b'mod ċar bħala l-parti li tisponsorja.

47.

L-isponsorjar ma għandux jaffettwa ħażin jew jinfluwenza lill-minorenni. L-Istati Membri huma mħeġġa jiżguraw li:

(a)	ma jkun permess l-ebda sponsorjar ta' avvenimenti maħsuba għall-minorenni jew prinċipalment immirati għalihom;

(b)	ma jintużax materjal promozzjonali tal-parti li tisponsorja f'merkanzija maħsuba għall-minorenni jew prinċipalment immirati għalihom.

48.

L-Istati Membri għandhom iħeġġu lill-partijiet sponsorjati sabiex jivverifikaw jekk l-isponsorjar ikunx awtorizzat, skont il-liġi nazzjonali, fl-Istat Membru fejn għandu jseħħ l-isponsorjar.

X. EDUKAZZJONI U SENSIBILIZZAZZJONI

49.

L-Istati Membri, fejn xieraq mal-organizzazzjonijiet tal-konsumatur u mal-operaturi, huma mistiedna jorganizzaw jew jippromwovu kampanji regolari ta' edukazzjoni u ta' sensibilizzazzjoni tal-pubbliku sabiex jissensibilizzaw lill-konsumaturi u lill-gruppi vulnerabbli, fosthom il-minorenni, dwar il-logħob tal-azzard onlajn.

50.

L-Istati Membri għandhom jiżguraw li l-operaturi u l-awtorità regolatorja tal-logħob tal-azzard ikunu meħtieġa jinformaw lill-impjegati rispettivi tagħhom li jaħdmu f'attivitajiet relatati mal-logħob tal-azzard dwar ir-riskji assoċjati mal-logħob tal-azzard onlajn. L-impjegati li jinteraġixxu direttament mal-ġugaturi għandhom jitħarrġu sabiex jiżguraw li huma jifhmu l-kwistjonijiet tal-logħob tal-azzard problematiku u jkunu jafu kif jirreaġixxu għalihom.

XI. SUPERVIŻJONI

51.

L-Istati Membri huma mistiedna jaħtru awtoritajiet regolatorji tal-logħob tal-azzard meta japplikaw il-prinċipji stabbiliti f'din ir-Rakkomandazzjoni sabiex jiżguraw u jissorveljaw b'mod indipendenti l-konformità effettiva mal-miżuri nazzjonali meħuda għall-appoġġ tal-prinċipji stabbiliti f'din ir-Rakkomandazzjoni.

XII. RAPPURTAR

52.

L-Istati Membri huma mistiedna jinnotifikaw lill-Kummissjoni b'kull miżura li tittieħed skont din ir-Rakkomandazzjoni sad-19 ta' Jannar 2016 sabiex il-Kummissjoni tkun tista' tevalwa l-implimentazzjoni ta' din ir-Rakkomandazzjoni.

53.

L-Istati Membri huma mistiedna jiġbru dejta annwali affidabbli għal skopijiet ta' statistika dwar:

(a)	il-miżuri protettivi applikabbli b'mod partikulari l-għadd ta' kontijiet ta' ġugatur (miftuħin u magħluqin), l-għadd ta' ġugaturi awtoesklużi, dawk li jesperjenzaw disturb tal-logħob tal-azzard u lmenti minn ġugaturi;

(b)	komunikazzjoni kummerċjali skont il-kategorija u skont it-tip ta' ksur tal-prinċipji;

L-Istati Membri huma mistiedna jikkomunikaw din l-informazzjoni lill-Kummissjoni, għall-ewwel darba sad-19 ta' Lulju 2016.

54.

Il-Kummissjoni għandha tevalwa l-implimentazzjoni tar-Rakkomandazzjoni sad-19 ta' Jannar 2017.

Magħmul fi Brussell, l-14 ta' Lulju 2014.

Għall-Kummissjoni

Michel BARNIER

Viċi President

(1) COM(2011) 128 final.

(2) COM(2012) 596 final.

(3) P7_TA(2013)0348.

(4) 2012/2322(INI).

(5) Il-Kawżi C-186/11 u C-209/11 Stanleybet International, C-316/07 Stoss & Othersu l-ġurisprudenza ċċitata.

(6) Il-Kawża C-347/09 Dickinger and Omer u l-ġurisprudenza ċċitata.

(7) Is-serje ta' dokumenti ta' politika ALICE-RAP: “Gambling: two sides of the same coin — recreational activity and public health problem”. ALICE RAP huwa proġett ta' riċerka ffinanzjat mis-seba' Programm Qafas għar-riċerka u l-iżvilupp (www.alicerap.eu).

(8) Id-Direttiva 2005/29/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta' Mejju 2005 dwar prattiċi kummerċjali żleali fin-negozju mal-konsumatur fis-suq intern li temenda d-Direttiva tal-Kunsill 84/450/KEE, id-Direttivi 97/7/KE, 98/27/KE u 2002/65/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, u r-Regolament (KE) Nru 2006/2004 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (“id-Direttiva dwar Prattiċi Kummerċjali Żleali”) (ĠU L 149, 11.6.2005, p. 22).

(9) Id-Direttiva tal-Kunsill 93/13/KEE tal-5 ta' April 1993 dwar klawżoli inġusti f'kuntratti mal-konsumatur (ĠU L 95, 21.4.1993, p. 29).

(10) Id-Direttiva 95/46/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-24 ta' Ottubru 1995 dwar il-protezzjoni ta' individwi fir-rigward tal-ipproċessar ta' dejta personali u dwar il-moviment liberu ta' dik id-dejta (ĠU L 281, 23.11.1995, p. 31).

(11) Id-Direttiva 2002/58/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-12 ta' Lulju 2002 dwar l-ipproċessar tad-dejta personali u l-protezzjoni tal-privatezza fis-settur tal-komunikazzjoni elettronika (ĠU L 201, 31.7.2002, p. 37).