MEMORANDUM TA’ SPJEGAZZJONI
1.KUNTEST TAL-ATT DELEGAT
L-objettiv tar-Regolament (UE) 2019/125 (“ir-Regolament”) dwar il-kummerċ ta’ ċerti oġġetti li jistgħu jintużaw għall-piena kapitali, it-tortura jew trattament jew pieni krudili, inumani jew degradanti oħra 1 huwa li jipprevjeni, f’pajjiżi barra l-UE, il-piena kapitali, minn naħa waħda, u t-tortura u trattament jew pieni krudili, inumani jew degradanti oħra, min-naħa l-oħra.
Jiddistingwi bejn:
- oġġetti li huma abbużivi b’mod inerenti u li bl-ebda mod ma għandhom jiġu nnegozjati (l-Anness II); u
- oġġetti li jista’ jkollhom użi leġittimi, bħal tagħmir tal-infurzar tal-liġi (l-Anness III) u oġġetti għal użu terapewtiku (l-Anness IV).
Il-kummerċ ta’ oġġetti elenkati fl-Annessi III u IV għandu jkun soġġett għal kontroll effettiv meta jiġu esportati mill-Unjoni Ewropea jew jgħaddu minnha jew jiġu kkonsenjati lil pajjiż terz bħala riżultat ta’ servizzi ta’ senserija jew assistenza teknika.
Ir-Regolament tfassal biex ikun “strument ħaj”, li jinkorpora mekkaniżmi li jippermettu lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, u lill-Kummissjoni jwieġbu b’mod kollettiv għall-bidliet fis-suq tas-sigurtà internazzjonali u fin-natura tal-użu u l-użu ħażin tat-tagħmir tal-infurzar tal-liġi, kif ukoll jikkunsidraw l-iżviluppi teknoloġiċi fil-kummerċ.
Il-lista ta’ oġġetti deskritti fir-Regolament jeħtieġ li tibqa’ aġġornata sabiex twieġeb, minn naħa waħda, għall-bidliet fis-suq tas-sigurtà internazzjonali fejn l-iżviluppi teknoloġiċi u tas-suq qed iseħħu ta’ spiss u, min-naħa l-oħra, għall-bidliet fl-użu, u l-użu ħażin, tat-tagħmir tal-infurzar tal-liġi kif innutat fir-rapport ta’ rieżami tal-Kummissjoni tal-2020 2 . Biex jibqa’ adattat għall-iskop tiegħu, ir-Regolament jeħtieġ ukoll li jwieġeb għax-xejriet u l-isfidi emerġenti osservati f’dawn l-aħħar snin fir-rigward tat-tortura ekstrakustodjali u t-trattament ħażin fil-kuntest tar-repressjoni ta’ protesti paċifiċi. F’dawn l-aħħar snin, l-hekk imsejħa armi inqas letali, inklużi l-isprej tal-bżar, il-kanuni tal-ilma, u l-balal tal-gomma, regolarment intużaw ħażin mill-awtoritajiet tal-infurzar tal-liġi f’xi pajjiżi biex irażżnu d-dissens u jsikktu d-dimostranti paċifiċi, bir-riżultat ikun għadd dejjem ikbar ta’ ċittadini li weġġgħu serjament jew inqatlu. Id-dimostranti f’xi partijiet tad-dinja qed ikunu dejjem aktar soġġetti għal użu eċċessiv, illegali jew mhux meħtieġ tal-forza 3 .
Il-lista attwali ta’ oġġetti ġiet aġġornata l-aħħar bir-Regolament (UE) 2016/2134 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta’ Novembru 2016 li jemenda r-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 1236/2005 dwar il-kummerċ ta’ ċerti oġġetti li jistgħu jintużaw għall-piena kapitali, it-tortura jew trattament jew pieni krudili, inumani jew degradanti oħra 4 .
Dan l-att delegat jippreżenta emendi fil-lista tal-oġġetti deskritti fl-Anness II u fl-Anness III. L-Anness II jinkludi oġġetti li ma għandhom l-ebda użu prattiku ħlief għall-iskop tal-piena kapitali jew għall-fini ta’ tortura u trattament jew pieni krudili, inumani jew degradanti oħra. L-Anness III jinkludi l-oġġetti li jistgħu jintużaw għall-fini ta’ tortura jew trattament jew piena krudili, inumana jew degradanti oħra:
l-oġġetti li huma primarjament użati għall-finijiet ta’ infurzar tal-liġi.
l-oġġetti li, meta jittieħdu f’kunsiderazzjoni d-disinn u l-karatteristiċi tekniċi tagħhom, jippreżentaw riskju materjali ta’ użu għat-tortura jew għal trattamenti jew pieni krudili, inumani jew degradanti oħra.
L-att delegat jipprojbixxi armi, apparat u tagħmir li jxerrdu sustanzi kimiċi inkapaċitanti jew irritanti jew ċerti sustanzi relatati u munizzjon relatat li mhumiex adatti għall-użu mill-awtoritajiet tal-infurzar tal-liġi biex irażżnu lill-bnedmin jew għall-fini ta’ kontroll tal-irvellijiet jew tal-awtoprotezzjoni. Barra minn hekk, l-att delegat jipprojbixxi oġġetti fejn hemm riskju għoli li jikkawżaw uġigħ jew tbatija tant severa li jistgħu jammontaw għal tortura jew trattament jew piena krudili, inumana jew degradanti.
L-emendi jibnu primarjament fuq il-konklużjonijiet tar-rapport tal-Kummissjoni tal-2020 fir-rigward tal-kamp ta’ applikazzjoni tal-oġġetti 5 , il-ħidma tal-grupp informali ta’ esperti tal-Kummissjoni għall-implimentazzjoni tar-Regolament, ir-rapporti mir-Rapporteur Speċjali tan-NU dwar it-Tortura 6 u ta’ organizzazzjonijiet involuti fil-protezzjoni tad-drittijiet tal-bniedem kif ukoll l-istandards internazzjonali rilevanti f’dan il-qasam 7 . Pereżempju, ir-Regoli Standard Minimi tan-NU dwar it-Trattament tal-Priġunieri (riveduti fl-2015 u msemmija bħala r-Regoli Nelson Mandela) jipprojbixxu l-użu ta’ strumenti ta’ trażżin li huma intrinsikament degradanti jew ta’ wġigħ peress li ma jissodisfaw l-ebda skop leġittimu ta’ infurzar tal-liġi li ma jistax jinkiseb bi trażżin standard tal-idejn jew tar-riġlejn, li jispjegaw l-inklużjoni ta’ ktajjen tal-gruppi fl-Anness II, għalkemm qabel kienu inklużi fl-Anness III.
2.KONSULTAZZJONIJIET QABEL L-ADOZZJONI TAL-ATT
L-Artikolu 29(4) tar-Regolament jipprevedi li “qabel ma tadotta att delegat, il-Kummissjoni għandha tikkonsulta esperti nnominati minn kull Stat Membru skont il-prinċipji stipulati fil-Ftehim Interistituzzjonali tat-13 ta’ April 2016 dwar it-Tfassil Aħjar tal-Liġijiet 8 .”
Il-premessa 46 tar-Regolament tipprevedi li “Huwa partikolarment importanti li l-Kummissjoni twettaq konsultazzjonijiet xierqa matul ix-xogħol tagħha ta’ tħejjija, anke fil-livell ta’ esperti, u li dawk il-konsultazzjonijiet jitwettqu f’konformità mal-prinċipji stipulati fil-Ftehim Interistituzzjonali tat-13 ta’ April 2016 dwar it-Tfassil Aħjar tal-Liġijiet”.
Barra minn hekk, il-premessa 48 tar-Regolament tipprevedi li “Jekk il-Kummissjoni tiddeċiedi li tikkonsulta l-grupp waqt li tħejji l-atti delegati, il-konsultazzjoni jenħtieġ li ssir fir-rispett tal-prinċipji stabbiliti fil-Ftehim Interistituzzjonali tat-13 ta’ April 2016 dwar it-Tfassil Aħjar tal-Liġijiet”.