Accept Refuse

EUR-Lex Access to European Union law

Back to EUR-Lex homepage

This document is an excerpt from the EUR-Lex website

Document 52019DC0615

RAPPORT TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW U LILL-KUNSILL Riżultati tal-evalwazzjoni interim tal-programm ISA²

COM/2019/615 final

Brussell, 23.9.2019

COM(2019) 615 final

RAPPORT TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW U LILL-KUNSILL

Riżultati tal-evalwazzjoni interim tal-programm ISA²

{SWD(2019) 1615 final}


Werrej

1.    Introduzzjoni    

2.    Sfond    

3.    Fehim komuni tal-interoperabbiltà    

4.    Metodoloġija    

5.    Kwistjonijiet ta’ evalwazzjoni u mistoqsijiet    

6.    Sejbiet    

6.1.    Rilevanza    

6.2.    Effettività    

6.3.    Effiċjenza    

6.4.    Koerenza    

6.5.    Valur miżjud tal-UE    

6.6.    Utilità    

6.7.    Sostenibbiltà    

7.    Rakkomandazzjonijiet    

7.1.    Tqajjim ta’ kuxjenza lil hinn mill-amministrazzjonijiet nazzjonali    

7.2.    Minn soluzzjonijiet iffokati fuq l-utent għal soluzzjonijiet orjentati lejn l-utent    

7.3.    Inwittu t-triq għal aktar sostenibilità    

8.    Il-passi li jmiss    


1.Introduzzjoni

Kif previst fid-Deċiżjoni 1 ISA 2 fl-1 ta’ Jannar 2016 il-programm ta’ ħames snin dwar soluzzjonijiet ta’ interoperabilità u l-oqfsa komuni għall-amministrazzjonijiet, negozji u ċ-ċittadini Ewropej (programm ISA 2 ) tnieda bħala segwitu għall-programm ISA 2 .

Dan ir-rapport jippreżenta r-riżultati u r-rakkomandazzjonijiet tal-evalwazzjoni interim tal-programm 3 ISA 2. Skont l-Artikolu 13(3) tad-Deċiżjoni ISA 2, il-Kummissjoni hija meħtieġa twettaq din l-evalwazzjoni u tikkomunika r-riżultati tagħha lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill sat-30 ta’ Settembru 2019.

Il-Kummissjoni wettqet l-evalwazzjoni bl-użu ta’ tim ta’ esperti indipendenti minn kumpanija ta’ konsulenza 4 . L-evalwazzjoni kienet issorveljata minn grupp ta’ tmexxija bejn is-servizzi 5 .

2.Sfond

Il-programm ISA2għandu l-għan li jippromwovi l-modernizzazzjoni abbażi tal-ICT tas-settur pubbliku fl-Ewropa u li jiffaċilita l-indirizzar tal-bżonnijiet tan-negozji u taċ-ċittadini permezz ta' titjib fl-interoperabilità tal-amministrazzjonijiet pubbliċi Ewropej.

B’mod aktar speċifiku, il-programm għandu l-għan li jagħmel dan li ġej:

Jiffaċilita l-interazzjoni transfruntiera jew transsettorjali elettronika effiċjenti u effettiva bejn l-amministrazzjonijiet pubbliċi, in-negozji u ċ-ċittadini Ewropej.

Jikkontribwixxi għall-iżvilupp ta' amministrazzjoni elettronika iktar effikaċi, issemplifikata u faċli għall-utent fil-livelli nazzjonali, reġjonali u lokali tal-amministrazzjoni pubblika.

Jippromwovi approċċ olistiku lejn l-interoperabbiltà fl-UE, billi jidentifika, joħloq u jopera soluzzjonijiet ta’ interoperabbiltà u jiffaċilita l-użu mill-ġdid tagħhom mill-amministrazzjonijiet pubbliċi Ewropej. Dan se jappoġġa l-implimentazzjoni ta’ diversi politiki u attivitajiet tal-UE.

Biex jintlaħqu dawn l-objettivi 6 , il-programm jibni fuq il-kisbiet tal-predeċessur tiegħu, il-programm ISA 7 . Huwa jagħmel enfasi wkoll fuq l-adattament fil-qafas ta’ politika usa’ b’rabta mad-diġitalizzazzjoni tal-amministrazzjonijiet pubbliċi fl-UE. F’dan ir-rigward, il-programm ISA2 huwa l-istrument ewlieni li jappoġġja l-implimentazzjoni tal-Qafas Ewropew għall-Interoperabbiltà (EIF) 8 , li ġie aġġornat u estiż kif ippjanat fil-Komunikazzjoni dwar Strateġija għal Suq Uniku Diġitali għall-Ewropa 9 . Inizjattivi ta’ politika oħra li fihom jikkontribwixxi l-ISA2 jinkludu l-Pjan ta’ Azzjoni dwar il-Gvern elettroniku 2016–2020 10 , id-Dikjarazzjoni ta’ Tallinn tal-2017 dwar il-Gvern elettroniku 11 u r-Regolament dwar il-Portal Diġitali Uniku 12 .

F’termini prattiċi, l-ISA2 jibda mill-1 ta’ Jannar 2016 sal-31 ta’ Diċembru 2020 b’baġit totali ta’ EUR 130,9 miljun. Huwa jiffinanzja azzjonijiet definiti fuq bażi annwali fil-programm annwali ta’ ħidma annwali. Il-ġestjoni tal-programm trawwem ukoll sinerġiji ma’ programmi oħra tal-UE, bħall-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa (CEF) 13 jew il-Programm ta’ Appoġġ għal Riformi Strutturali (SRSP) 14 .

Il-partijiet interessati primarji tal-programm huma l-amministrazzjonijiet pubbliċi Ewropej fil-livelli kollha: UE, nazzjonali, reġjonali u lokali. Madankollu, il-programm jaffettwa grupp ferm usa’ ta’ partijiet interessati, inklużi n-negozji u ċ-ċittadini tal-UE. L-ISA2 huwa miftuħ għall-Istati Membri tal-UE, għal pajjiżi oħra taż-Żona Ekonomika Ewropea u għall-pajjiżi kandidati. Flimkien mat-28 Stat Membru tal-UE, jieħdu sehem 3 pajjiżi oħra fil-programm: L-Iżlanda, in-Norveġja (mill-2016) u l-Montenegro (mill-2018). Il-programm jinkoraġġixxi wkoll il-kooperazzjoni ma’ pajjiżi oħra li mhumiex fl-UE u ma’ organizzazzjonijiet u korpi internazzjonali.

3.Fehim komuni tal-interoperabbiltà

F’konformità mal-Artikolu 1(2) tad-Deċiżjoni ISA2, “ il-programm ISA2 għandu jiżgura fehim komuni tal-interoperabbiltà permezz tal-FEI u l-implimentazzjoni tiegħu fl-amministrazzjonijiet tal-Istati Membri. Il-Kummissjoni, permezz tal-Programm ISA2 għandha tissorvelja l-implimentazzjoni tal-QEI.’

F’dan ir-rigward, il-programm ISA2 qed jiżviluppa qafas integrat għall-monitoraġġ, il-valutazzjoni u r-rappurtar tal-progress li sar fl-implimentazzjoni tal-FEI 15 kemm mill-Istati Membri kif ukoll mill-Kummissjoni. It-tfassil u l-implimentazzjoni ta’ dan il-qafas ta’ monitoraġġ jitwettqu fl-ambitu tal-azzjoni tal-Osservatorju Qafas Nazzjonali tal-Interoperabbiltà (NIFO), iffinanzjata mill-programm ISA².

Ir-riżultati tal-implimentazzjoni tal-FEI madwar l-UE se jiġu ppreżentati kull sena permezz ta’ tabella ta’ valutazzjoni onlajn biex tinforma aħjar it-tfassil tal-politika u biex tikkomunika lill-pubbliku usa’ b’mod aktar viżiv u intuwittiv 16 . Fil-prattika, it-tabella ta’ valutazzjoni għandha l-għan li ttejjeb il-komunikazzjoni u l-bini tal-kapaċità biex l-Istati Membri jsiru aktar konxji tal-istatus attwali tagħhom fl-implimentazzjoni tal-FEI, u biex tgħinhom jikkonformaw aktar faċilment mar-rakkomandazzjonijiet tal-FEI.

Biex jinkisbu dawn l-għanijiet, se jkun hemm sett ta’ għodod disponibbli għall-Istati Membri biex jipprovdu gwida prattika dwar l-implimentazzjoni tal-FEI permezz ta’ prattiki u soluzzjonijiet tajbin.

Il-qafas ta’ monitoraġġ għall-implimentazzjoni tal-FEI huwa maħsub biex jipprovdi evidenza għall-evalwazzjoni futura tal-FEI, li inizjalment kienet ippjanata li ssir sa tmiem l-2019 17 . Madankollu, sabiex l-Istati Membri jkollhom perjodu ta’ żmien realistiku biex jadattaw il-politiki nazzjonali tagħhom dwar il-Gvern elettroniku, is-servizzi diġitali u l-interoperabbiltà mal-FEI u minħabba li l-kamp ta’ applikazzjoni usa’ tal-FEI l-ġdid jirrikjedi koordinazzjoni interna u esterna addizzjonali biex jiġi finalizzat qafas ta’ monitoraġġ integrat u aċċettat b’mod komuni, jidher li huwa meħtieġ li l-evalwazzjoni tal-FEI tiġi posposta sal-2021. Fil-fatt, dawn il-fatturi wasslu biex il-proċess tal-ġbir tad-data jibda biss fl-2019, u għalhekk hemm nuqqas ta’ data biex tiġi evalwata l-implimentazzjoni tal-FEI fl-istess sena.

Barra minn hekk, billi l-evalwazzjoni tal-EIF issir eżatt wara l-evalwazzjoni finali tal-programm ISA2 fl-2021, jistgħu jinħolqu diversi sinerġiji, peress li l-programm huwa l-istrument ewlieni li jappoġġja l-implimentazzjoni tal-FEI.

4.Metodoloġija

L-evalwazzjoni interim tal-programm ISA2 kienet ibbażata fuq data kwantitattiva u kwalitattiva miġbura permezz ta’ diversi metodi, bħal riċerka bbażata biss fuq id-dokumentazzjoni, konsultazzjoni pubblika, stħarriġ onlajn immirat, intervisti fil-fond u sessjoni ta’ ħidma ta’ tnedija. L-attivitajiet ta’ konsultazzjoni ppermettew kopertura wiesgħa tad-diversi partijiet ikkonċernati tal-ISA2 , li jvarjaw minn rappreżentanti tal-Istati Membri u d-dipartimenti tal-Kummissjoni għal ċittadini u organizzazzjonijiet ta’ standardizzazzjoni.

Sabiex ikun hemm gwida aħjar għall-ġbir tad-data, intagħżel kampjun ta’ 20 azzjoni mit-53 azzjoni — miġburin f’9 pakkett — iffinanzjati mill-programm ISA2 sal-2018. Erba’ kriterji predefiniti ggwidaw dan it-teħid ta’ kampjuni biex jiżguraw li l-azzjonijiet magħżula huma fil-biċċa l-kbira tagħhom rappreżentattivi tal-programm. Barra minn hekk, il-ġbir globali tad-data ġie kkomplementat minn valutazzjoni esperta tal-programm imwettaq minn erba’ esperti tekniċi fl-interoperabbiltà.

5.Kwistjonijiet ta’ evalwazzjoni u mistoqsijiet

L-evalwazzjoni ffokat fuq is-seba’ kriterji ewlenin li ġejjin 18 :

Rilevanza — sa liema punt l-objettivi tal-programm ISA² għadhom pertinenti fir-rigward tal-ħtiġijiet u l-problemi li qed jevolvu kemm fil-livell nazzjonali kif ukoll f’dak tal-UE?

Effettività — sa fejn huma r-riżultati tal-programm ISA² fil-proċess tal-kisba tal-objettivi tal-programm? Hemm aspetti li kienu aktar jew anqas effettivi minn oħrajn u, jekk dan huwa l-każ, liema tagħlimiet jistgħu jinsiltu minn dan?

Effiċjenza — kemm il-programm kien kosteffikaċi? Liema aspetti tal-programm kienu l-aktar effiċjenti/ineffiċjenti, l-aktar f’termini ta’ riżorsi mobilizzati? Kif qed jitwettaq il-programm b’rabta mal-ħidma u l-baġit ippjanati?

Koerenza — kemm l-azzjonijiet ISA² jagħmlu parti minn approċċ “olistiku” fil-qafas tal-programm (koerenza interna)? Sa liema punt huwa koerenti l-programm ISA² ma’ interventi oħra tal-UE, li għandhom objettivi simili, u ma’ inizjattivi globali fl-istess qasam (koerenza esterna)?

Valur miżjud tal-UE — x’inhu l-valur addizzjonali li jirriżulta mill-programm ISA², meta mqabbel ma’ dak li jista’ jkun raġonevolment mistenni mill-Istati Membri li jaġixxu fil-livelli nazzjonali, reġjonali u/jew lokali?

Utilità — kif l-azzjonijiet u r-riżultati tal-programm ISA², miksuba u antiċipati, iqabblu mal-ħtiġijiet li suppost jindirizzaw?

Sostenibbiltà — sal-liema punt hija garantita s-sostenibbiltà finanzjarja, teknika u operazzjonali tas-soluzzjonijiet żviluppati, kif miżmuma u operati permezz tal-programm ISA² ?

6.Sejbiet

Fuq il-bażi tad-data miġbura mill-129 mal-partijiet ikkonċernati 19 , ir-riċerka estensiva bbażata fuq id-dokumentazzjoni, u l-valutazzjonijiet tal-esperti, l-evalwazzjoni interim tikkonferma li l-ISA2 għandu prestazzjoni tajba fil-kriterji kollha ta’ evalwazzjoni. Madankollu, l-evalwazzjoni hija limitata għal azzjonijiet iffinanzjati bejn l-2016 u l-2018; Għalhekk, ir-riżultati tal-azzjonijiet li għaddejjin bħalissa kif ukoll ir-riżultati fit-tul tal-ISA2 jistgħu jinqabdu biss wara l-finituri tal-programm.

6.1.Rilevanza

L-objettivi segwiti mill-ISA2 għadhom pertinenti fir-rigward tal-ħtiġijiet li qed jevolvu u l-problemi fil-qasam tal-interoperabbiltà tas-servizzi pubbliċi diġitali, u dan jikkonferma r-rilevanza tal-programm. Il-biċċa l-kbira tal-partijiet interessati kkonsultati jaqblu li l-problema tal-ostakli elettroniċi amministrattivi u l-ħtiġijiet relatati oriġinarjament identifikati mill-programm għadhom validi. Madankollu, xi wħud minnhom (46 minn 129) bħalissa għandhom ħtiġijiet addizzjonali (bħal approċċ aktar preskrittiv għad-disinn ta’ servizzi pubbliċi interoperabbli) u problemi (inklużi restrizzjonijiet ta’ riżorsi), li l-ISA2 jista’ biss jiġi indirizzat parzjalment.

Ħtieġa addizzjonali, li jistħoqqilha attenzjoni speċjali, hija li jiġu żgurati aktar kollaborazzjoni u skambji ma’ amministrazzjonijiet reġjonali u lokali sabiex jiżdied l-għarfien dwar l-interoperabbiltà u l-adozzjoni ta’ soluzzjonijiet ISA 2 fil-livell sottonazzjonali.

Is-sensibilizzazzjoni tal-amministrazzjonijiet pubbliċi dwar l-interoperabbiltà kienet l-ewwel mit-tliet rakkomandazzjonijiet fl-evalwazzjoni finali tal-programm ISA 20 . Il-programm ISA2 aġixxa fuq din is-sejħa billi adotta l-istrateġija ta’ komunikazzjoni u l-pjan ta’ impenn tiegħu fl-2017 u billi organizza 10 avveniment ewlieni bejn l-2016 u l-2018, b’medja ta’ 211 parteċipant għal kull avveniment. Barra minn hekk, ir-rappreżentanti tal-ISA2 kellhom rwol attiv f’60 avveniment li saru matul l-istess perjodu. L-evalwazzjoni interim turi li dawn l-isforzi ħallsu, billi l-biċċa l-kbira tal-partijiet ikkonċernati li ġew ikkonsultati indikaw li għandhom għarfien espert dwar l-interoperabbiltà (91 minn 128) u tal-ISA2 (81 minn 128). Minkejja din il-kuxjenza ġenerali, il-ħtieġa addizzjonali enfasizzata hawn fuq, li tenfasizza l-ħtieġa addizzjonali, li l-programm għandu jkompli l-attivitajiet tiegħu ta’ sensibilizzazzjoni mmirati lejn l-amministrazzjonijiet reġjonali u lokali u possibilment il-benefiċjarji indiretti, bħaċ-ċittadini u n-negozji wkoll.

6.2.Effettività

Ir-riżultati miksuba s’issa mill-ISA2 huma allinjati mal-objettivi tal-programm. Madankollu, għadhom ma jaqblux kompletament mar-riżultati mistennija, peress li l-biċċa l-kbira tal-azzjonijiet għadhom għaddejjin u għad hemm soluzzjonijiet li għadhom qed jiġu żviluppati. It-tul ta’ żmien tal-programm jinfluwenza wkoll ir-rata ta’ użu tas-soluzzjonijiet. Bħala tali, azzjonijiet li tkomplew minn edizzjonijiet preċedenti tal-programm ipproduċew soluzzjonijiet li huma użati b’mod aktar mifrux minn soluzzjonijiet li jirriżultaw minn azzjonijiet li ġew stabbiliti skont l-ISA2.

Hemm objettiv ISA2speċifiku wieħed fejn l-evalwazzjoni sabet li l-programm waħdu huwa anqas effettiv: l-iżvilupp ta' amministrazzjoni elettronika iktar effikaċi, issemplifikata u faċli għall-utent fil-livelli nazzjonali, reġjonali u lokali. Hawnhekk l-Istati Membri jistgħu fil-fatt ikollhom impatt kbir, u jikkomplementaw l-inizjattivi fil-livell tal-UE dwar l-interoperabbiltà u d-diġitalizzazzjoni.

Fatturi esterni jistgħu jtejbu iżda jipperikolaw ukoll il-mod li bih il-programm jilħaq l-għanijiet tiegħu u jagħti r-riżultati tiegħu. Is-sejħa għal standards komuni u oqfsa minn amministrazzjonijiet pubbliċi tirrappreżenta fattur estern li jikkontribwixxi għall-prestazzjoni tal-programm. B’kuntrast, il-kumplessità istituzzjonali tista’ tfixkel il-kisba tal-interoperabbiltà bejn il-fruntieri u bejn is-setturi.

Fl-aħħar nett, l-evalwazzjoni sabet li l-azzjonijiet tal-ISA2 huma fil-biċċa l-kbira konformi mal-prinċipji ġenerali elenkati fl-Artikolu 4 tad-Deċiżjoni ISA2, minħabba l-proċess ta’ programm ta’ ħidma kontinwa, li jiżgura li l-prinċipji jitqiesu b’mod sistematiku meta jkun qed jitħejja l-programm ta’ ħidma.

6.3.Effiċjenza

L-implimentazzjoni tal-programm miexja kif ippjanat; l-azzjonijiet kollha huma jew fit-triq it-tajba jew inkella qrib li jilħqu l-livell ippjanat ta’ xogħol. Madankollu, l-eteroġeneità tal-indikaturi tal-prestazzjoni tagħmilha diffiċli li jinsiltu konklużjonijiet dwar il-kosteffettività ġenerali tal-programm. Għal dawk il-pakketti ISA2 fejn kien possibbli li jiġu aggregati indikaturi ta’ prestazzjoni ta’ azzjonijiet differenti, l-ispejjeż għal kull utent finali (eż. negozji, ċittadini) ġew stmati bħala baxxi ħafna.

Il-proċess għall-għażla ta’ azzjonijiet iffinanzjati mill-ISA2 huwa kkunsidrat bħala relattivament effiċjenti. Il-kostijiet imġarrba biex titħejja proposta huma pjuttost żgħar, minn 0,07 % sa 0,4 % tal-fondi potenzjali li jistgħu jiġu allokati għall-proposta ladarba jiġu aċċettati. Madankollu, il-proċess tal-għażla jista’ jittejjeb aktar billi jiġi ssimplifikat il-programm ta’ ħidma kontinwa (eż. li l-mudell isir aktar flessibbli) u t-tnedija ta’ sejħiet tematiċi għal azzjonijiet, biex b’hekk jiġi żgurat li l-proċess tal-għażla jitmexxa minn objettivi.

6.4.Koerenza

Skont il-partijiet ikkonċernati kkonsultati, is-sinerġiji sostanzjali u d-duplikazzjonijiet limitati jikkaratterizzaw l-azzjonijiet ISA2 . Din il-koerenza interna b’saħħitha hija konformi mat-tieni rakkomandazzjoni ta’ l-evalwazzjoni finali ta’ l-ISA, li sejħet għal approċċ olistiku dwar l-interoperabbiltà fl-ISA2.

Dwar il-koerenza esterna, l-ISA2 segwa t-tielet — u l-aħħar — rakkomandazzjoni tal-evalwazzjoni finali tal-ISA, u bena kooperazzjoni mill-qrib ma’ politiki u inizjattivi oħra tal-UE. Dan rawwem sinerġiji mas-CEF, Orizzont 2020 u l-Programm ta’ Appoġġ għal Riformi Strutturali. L-ISA2 jinteraġixxi wkoll ma’ inizjattivi bħall-portal diġitali uniku, l-Istrateġija għal Suq Uniku Diġitali, il-Pjan ta’ Azzjoni dwar il-Gvern elettroniku, id-Dikjarazzjoni ta’ Tallinn dwar il-Gvern elettroniku, u l-pjan kontinwu għall-istandardizzazzjoni tal-ICT 21 . Madankollu, ġew perċepiti xi duplikazzjonijiet bejn soluzzjonijiet speċifiċi skont l-ISA2 u l-FNE, li jistgħu jiġu indirizzati billi jiġi delineat aħjar l-ambitu ta’ kull soluzzjoni.

6.5.Valur miżjud tal-UE

Il-livell ta’ koordinazzjoni żgurat mill-ISA2 huwa kruċjali biex titjieb l-interoperabbiltà ġenerali fost l-amministrazzjonijiet pubbliċi Ewropej. Barra minn hekk, 91 minn 109 minn dawk li wieġbu enfasizzaw li l-ISA2 jista’ jilħaq l-objettivi tiegħu bi spiża aktar baxxa minn inizjattivi nazzjonali jew subnazzjonali komparabbli.

Huwa evidenti li l-ISA2 għen biex titjieb l-interoperabbiltà transfruntiera fl-UE: i) huwa jqajjem kuxjenza dwar l-interoperabbiltà fost l-Istati Membri; ii) jgħin biex is-suġġett jitpoġġa fuq l-aġendi nazzjonali; u iii) joħloq netwerks u jiffaċilita l-iskambji. L-ISA2 għen ukoll biex jiġu żviluppati politiki komuni tal-UE: huwa għandu rwol ċentrali fl-implimentazzjoni tal-FEI u jappoġġa l-istabbiliment tas-suq uniku diġitali.

6.6.Utilità

Is-sodisfazzjon tal-utent bis-soluzzjonijiet tal-ISA2 għandu t-tendenza li jkun pożittiv b’ 7 biss minn 110 parti interessata li rrappurtaw li kienu“sodisfatti b’mod limitat”. Peress li l-programm għadu għaddej, huwa mistenni li l-użu tas-soluzzjonijiet ISA2 se jiżdied, u b’hekk jitjieb il-mod kif is-soluzzjonijiet jilħqu l-ħtiġijiet tal-utenti u, min-naħa l-oħra, iż-żieda fis-sodisfazzjon ġenerali tal-utenti.

6.7.Sostenibbiltà

Is-sostenibbiltà tas-soluzzjonijiet ISA2 irċeviet rispons imħallat mingħand il-partijiet ikkonċernati li ġew ikkonsultati. Filwaqt li 66 minn 84 li wieġbu jemmnu li r-riżultati tal-programm fl-aħħar ma kinux se jiġu ffinanzjati fil-futur, aktar minn 55 minn 85 li wieġbu jqisu li l-ħtieġa għal operazzjonijiet u l-ispejjeż ta’ manutenzjoni meħtieġa għas-soluzzjonijiet jistgħu jagħmlu ħsara lill-kapaċità tas-soluzzjonijiet tal-ISA2 biex jagħtu r-riżultati tagħhom jekk il-programm ikun ġie tterminat.

Madankollu, il-partijiet ikkonċernati jaqblu li l-ISA2 għandu rwol ċentrali fit-titjib tax-xenarju tal-interoperabilità fl-UE u n-nuqqas tiegħu jipperikola l-isforzi tal-amministrazzjonijiet pubbliċi Ewropej biex itejbu l-interoperabbiltà u jrawmu l-modernizzazzjoni bbażata fuq l-ICT tas-settur pubbliku fl-Ewropa.

7.Rakkomandazzjonijiet

L-evalwazzjoni interim tagħti stampa pożittiva tal-prestazzjoni tal-programm ISA2 s’issa. Madankollu, tidentifika wkoll oqsma għal titjib possibbli. Ir-rakkomandazzjonijiet ta’ hawn taħt jindirizzaw dawn l-aspetti tal-programm, li jiddeskrivu kemm il-miżuri għal żmien qasir kif ukoll dawk aktar fit-tul. Il-miżuri fuq medda qasira ta’ żmien huma dawk li jistgħu jiġu kkunsidrati fl-aħħar programm ta’ ħidma ISA2 u matul il-perjodu ta’ tranżizzjoni li jwassal għat-twaqqif tal-Qafas Finanzjarju Pluriennali (QFP) 22 . Il-miżuri fit-tul ikunu jeħtieġu aktar snin biex jinkisbu r-riżultati.

7.1.Tqajjim ta’ kuxjenza lil hinn mill-amministrazzjonijiet nazzjonali

Il-Kummissjoni, permezz tal-programm ISA2 , se tkompli bl-isforzi tagħha biex iżżid l-għarfien tas-settur pubbliku Ewropew dwar l-interoperabbiltà, li huwa faċilitatur ewlieni tad-diġitalizzazzjoni, speċjalment biex tiġi żgurata aktar kollaborazzjoni mal-amministrazzjonijiet reġjonali u lokali matul din il-ħidma.

L-ewwel nett, għandhom jitfasslu attivitajiet promozzjonali mmirati, li jenfasizzaw il-benefiċċji tal-użu mill-ġdid tas-soluzzjonijiet ta’ interoperabbiltà tal-ISA2. Biex jiġi ssostanzjat dan il-messaġġ, jistgħu jsiru studji fl-2020 biex jiġi kkwantifikat l-impatt ta’ xi soluzzjonijiet ISA2 fuq l-effiċjenza u l-produttività tal-amministrazzjonijiet pubbliċi.

Fl-istadju finali tal-programm ISA2 , għandu jkun hemm aktar enfasi fuq l-iżgurar li l-amministrazzjonijiet pubbliċi, l-akkademja u l-professjonisti interessati jaqsmu l-aħjar prattiki bejniethom. L-azzjoni tal-Programm ta’ Interoperabbiltà ta’ Interoperabilità (Interoperability Academy) li ġiet imnedija dan l-aħħar għandha tiżviluppa wkoll materjal adattat ta’ taħriġ.

Sabiex jiġi amplifikat l-impatt tal-miżuri proposti hawn fuq, is-sidien ta’ azzjoni tal-ISA2 għandhom ikabbru aktar l-influwenza potenzjali ta’ influwenzaturi (bħal riċerkaturi, impjegati pubbliċi impenjati) u joħolqu komunità ta’ ambaxxaturi tal-interoperabbiltà.

Fuq medda itwal ta’ żmien, il-kapaċitajiet ta’ konsulenza għandhom jinbnew madwar l-interoperabbiltà. Dawn għandhom jgħinu lill-partijiet interessati biex jagħżlu soluzzjonijiet ta’ interoperabbiltà xierqa li jaqblu mal-ħtiġijiet tagħhom, filwaqt li fl-istess ħin jipprovdu servizzi ta’ appoġġ u assistenza teknika għall-implimentazzjoni effettiva tas-soluzzjonijiet.

7.2.Minn soluzzjonijiet iffokati fuq l-utent għal soluzzjonijiet orjentati lejn l-utent

Sabiex tiżdied l-utilità tal-programm, l-ISA2 jista’ jtejjeb il-kwalità tas-soluzzjonijiet eżistenti tiegħu billi jqis aħjar il-ħtiġijiet tal-utenti. Dan l-approċċ jista’ jirbaħ matul l-implimentazzjoni tal-aħħar programm ta’ ħidma ISA2 , u b’hekk jippromwovi l-prinċipju tal-FEI dwar l-iffukar fuq l-utent kemm fil-Kummissjoni kif ukoll fl-Istati Membri.

Madankollu, fis-snin li ġejjin huwa rakkomandabbli li wieħed jgħaddi minn paradigma ta’ utent iċċentrat fuq l-utent, fejn l-utenti jkunu involuti fil-fażi ta’ disinn ta’ soluzzjoni ta’ interoperabbiltà. Inkubatur tal-interoperabbiltà jista’ jrawwem proċess ta’ ħolqien konġunt ta’ dan it-tip, li jippermetti li jiġu esperimentati soluzzjonijiet ġodda orjentati lejn l-utent u li jiġu esperimentati f’ambjent sikur. L-inkubatur se jgħin bl-adozzjoni ta’ teknoloġiji emerġenti u l-iskambju ta’ prattiki innovattivi bejn awtoritajiet pubbliċi pijunieri.

Fir-rigward tal-ewwel żewġ rakkomandazzjonijiet ta’ dan ir-rapport, l-Istrateġija Diġitali tal-Kummissjoni 23 turi li l-Kummissjoni tagħmel tajjeb fuq il-wegħdiet tagħha: kemm l-interoperabbiltà kif ukoll l-iffukar fuq l-utent huma fost il-prinċipji ewlenin tal-istrateġija u l-FEI huwa wieħed mill-punti ta’ referenza tiegħu. Barra minn hekk, l-ISA2 għandu rwol konsultattiv fl-implimentazzjoni kontinwa tal-istrateġija, billi jgħin lill-Kummissjoni, f’diversi oqsma ta’ politika, biex jimmodernizza s-sistemi tal-IT eżistenti tiegħu u jiżviluppa soluzzjonijiet diġitali ġodda filwaqt li jżomm f’moħħu l-interoperabbiltà.

7.3.Inwittu t-triq għal aktar sostenibilità

Meta tivvaluta l-valur miżjud tal-UE u s-sostenibbiltà tal-programm ISA2 , l-evalwazzjoni interim sabet li din għandha rwol essenzjali fl-istabbiliment ta’ xenarju uniformi ta’ interoperabbiltà fis-settur pubbliku Ewropew. L-ISA2 jgħin ukoll biex jiġu żviluppati u użati soluzzjonijiet diġitali transkonfinali u transsettorjali fost l-amministrazzjonijiet tal-Istati Membri. L-ISA2 jgħin ukoll bl-avvanz ta’ politiki komuni billi dawn jiddependu ħafna fuq dawn in-netwerks u s-sistemi interkonnessi u interoperabbli.

Wara li jintemm il-programm ISA2, huwa vitali li tinżamm u tiżdied il-kapaċità tal-amministrazzjonijiet pubbliċi Ewropej li jaħdmu flimkien lejn il-kisba ta’ miri ta’ benefiċċju reċiproku, li jinvolvu l-kondiviżjoni ta’ informazzjoni u għarfien, li huwa fil-qalba tal-interoperabbiltà b’mod ġenerali. Għal dan, huma meħtieġa impenn politiku b’saħħtu u finanzjament sod. Rigward l-impenn politiku, il-ministri inkarigati mill-politika tal-Gvern-e madwar l-Ewropa — fid-Dikjarazzjoni ta’ Tallinn dwar il-Gvern elettroniku — ikkonfermaw li huma kienu impenjati fil-bini ta’ servizzi pubbliċi orjentati lejn iċ-ċittadin b’disinn diġitali b’mod awtomatiku u bil-kisba tal-viżjoni stabbilita fl-EIF. Fir-rigward tal-finanzjament futur għall-interoperabbiltà, huwa previst fil-Programm Ewropa Diġitali (DEP) 24 , li huwa wieħed mill-proposti settorjali tal-Kummissjoni taħt il-pakkett leġiżlattiv tal-QFP 2021–2027.

Barra minn hekk, il-Kummissjoni għandha taġixxi fuq is-sinerġiji maħluqa bejn l-ISA2 u programmi oħra tal-UE biex tippromwovi l-FEI u l-interoperabbiltà b’mod ġenerali u tiffaċilita l-użu mill-ġdid wiesa’ tas-soluzzjonijiet ISA2. Barra minn hekk, dan l-approċċ jista’ jirriżulta f’ġestjoni effiċjenti u simplifikata tal-programmi li tappoġġja l-implimentazzjoni futura tal-proposta tad-DEP.

B’mod parallel għat-tħejjijiet biex jiġu stabbiliti l-programmi tal-QFP il-ġodda, huwa rrakkomandat li jiġu investigati l-possibbiltajiet li tiżdied is-sostenibbiltà tar-riżultati miksuba mis-soluzzjonijiet ISA2 eżistenti. Il-fattibbiltà u l-ispejjeż ta’ diversi miżuri ta’ sostenibbiltà għandhom jiġu vvalutati u l-Kummissjoni għandha tinvesti fihom. Pereżempju, il-Kummissjoni tista’ tikkunsidra li tittrasferixxi xi soluzzjonijiet tal-ISA2 biex tiftaħ komunitajiet ta’ sorsi jew tinkoraġġixxi kumpaniji biex jibnu servizzi madwar soluzzjonijiet b’xejn tal-ISA2 taħt il-Liċenzja Pubblika tal-Unjoni Ewropea (EUPL) 25 .

Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni tista’ ssib li jkun utli li tivvaluta bir-reqqa r-raġunament u l-impatti ta’ strument vinkolanti ta’ interoperabbiltà possibbli. Tali valutazzjoni għandha tiddependi fuq is-sejbiet tal-evalwazzjoni finali tal-programm ISA2u fuq l-evidenza li għandha tinġabar meta tiġi evalwata l-implimentazzjoni tal-FEI fl-2021.

8.Il-passi li jmiss

Fl-implimentazzjoni kontinwa tal-programm ISA², il-Kummissjoni se tagħti l-akbar attenzjoni għas-sejbiet u r-rakkomandazzjonijiet ta’ hawn fuq, billi tanalizzahom biex tivvalida u tindirizza l-kwistjonijiet imqajma, kull fejn ikun xieraq f’kooperazzjoni mill-qrib mal-Istati Membri. Is-sejbiet u r-rakkomandazzjonijiet tal-evalwazzjoni interim tal-programm ISA² se jikkontribwixxu wkoll għat-tranżizzjoni lejn il-programmi l-ġodda tal-QFP.

(1)

   Id-Deċiżjoni (UE) 2015/2240 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-25 ta’ Novembru 2015 li tistabbilixxi programm dwar soluzzjonijiet ta’ interoperabbiltà u oqfsa komuni għall-amministrazzjonijiet pubbliċi, in-negozji u ċ-ċittadini Ewropej (Programm ISA2) bħala mezz għall-modernizzazzjoni tas-settur pubbliku (ĠU L 318, 4.12.2015, p. 1).

(2)

   Id-Deċiżjoni 922/2009/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tas-16 ta' Settembru 2009 dwar soluzzjonijiet ta’ interoperabbiltà għall-amministrazzjonijiet pubbliċi Ewropej ĠU L 260, 3.10.2009, p. 20.

(3)

   Id-dettalji tal-proċess ta’ evalwazzjoni u r-riżultati flimkien mal-evidenza ta’ sostenn huma disponibbli fid-Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni: SWD(2019) 1615 final.

(4)

   L- istudju ta’ evalwazzjoni tal-esperti indipendenti huwa disponibbli fuq: https://data.europa.eu/doi/10.2799/13397

(5)

   Il-Membri tal-grupp kienu DG CNECT, DIGIT, EMPL, FISMA, GROW, OP, SG, TAXUD u JRC.

(6)

   L-Artikolu 1(1) tad-Deċiżjoni ISA2 (ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna1).

(7)

   L-Artikolu 1(3) tad-Deċiżjoni ISA2 (ara n-nota ta’ qiegħ il-paġna1 ).

(8)

Il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni – Qafas Ewropew għall-Interoperabbiltà –Strateġija ta' Implimentazzjoni, 23.3.2017,COM (2017) 134 final.

(9)

    Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni – Strateġija għal Suq Uniku Diġitali għall-Ewropa, Brussell, 6.5.2015. 6.5.2015, COM(2015) 192 final.

(10)

   Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni tal-UE dwar il-Pjan ta’ Azzjoni tal-Gvern elettroniku tal-2016-2020. L-aċċellerazzjoni tat-trasformazzjoni diġitali tal-gvern, COM/2016/0179 final.

(11)

   Dikjarazzjoni ta’ Tallinn dwar il-Gvern elettroniku, fil-laqgħa ministerjali matul il-Presidenza Estonjana tal-Kunsill tal-UE fis-6 ta’ Ottubru 2017.

(12)

   Ir-Regolament (UE) 2018/1724 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-2 ta’ Ottubru 2018 li jistabbilixxi gateway diġitali unika li tipprovdi aċċess għal informazzjoni, għal proċeduri u għas-servizzi ta’ assistenza u ta’ soluzzjoni tal-problemi u li jemenda r-Regolament (UE) Nru 1024/2012 (ĠU L 295, 21.11.2018, p. 1-38.

(13)

   Ir-Regolament (UE) Nru 1316/2013 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-11 ta' Diċembru 2013 li jistabbilixxi l-Faċilità Nikkollegaw l-Ewropa, li jemenda r-Regolament (UE) Nru 913/2010 u li jħassar ir-Regolamenti (KE) Nru 680/2007 u (KE) Nru 67/2010 (ĠU L 384, 20.12.2013, p. 129-171.

(14)

   Ir-Regolament (UE) 2018/1671 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-23 ta' Ottubru 2018 li jemenda r-Regolament (UE) 2017/825 biex jiżdied il-pakkett finanzjarju tal-Programm ta’ Appoġġ għal Riformi Strutturali u jadatta l-objettiv ġenerali tiegħu, ĠU, L 284, 12.11.2018, p. 3-5.

(15)

   Dan il-mekkaniżmu ta’ monitoraġġ ikopri wkoll l-implimentazzjoni tal-Pjan ta’ Azzjoni għall-Interoperabbiltà ppreżentat fl-Anness I tal-Komunikazzjoni tal-FEI msemmija fin-nota f’qiegħ il-paġna8.

(16)

It-tabella ta’ valutazzjoni se tkun disponibbli taħt il-ġabra ‘NIFO’ fuq il-     pjattaforma Joinup  fl-2020.

(17)

   Ara t-Taqsima 6 tal-Komunikazzjoni tal-FEI msemmija fin-nota f’qiegħ il-paġna8.

(18)

   Ara  l-Għodda #47 tas-Sett ta’ Għodod għal Regolamentazzjoni Aħjar tal-Kummissjoni Ewropea.

(19)

   Minħabba raġunijiet ta’ kunfidenzjalità u ta’ protezzjoni tad-data, it-tim ta’ evalwazzjoni talab lis-sidien ta’ azzjoni biex jikkuntattjaw lill-utenti tas-soluzzjonijiet tagħhom bħala intermedjarji għal attivitajiet ta’ konsultazzjoni. Dan l-approċċ f’żewġ stadji jista’ jkun limitat għall-għadd ta’ tweġibiet li jkunu waslu.

(20)

   Rapport mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill, Riżultati tal-valutazzjoni finali tal-programm ISA, Brussell, 1.9.2016, COM(2016) 550 final.

(21)

   Ara: https://ec.europa.eu/digital-single-market/en/rolling-plan-ict-standardisation

(22)

   Ara: https://ec.europa.eu/commission/future-europe/eu-budget-future_en .

(23)

   Komunikazzjoni lill-Kummissjoni, lill-Kummissjoni Ewropea, Strateġija Diġitali tal-Kummissjoni Ewropea — Kummissjoni ttrasformata diġitalment, iffokata fuq l-utent u bid-data, Brussell, 21.11.2018, C(2018) 7118 final.

(24)

   Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill li jistabbilixxi l-programm Ewropa Diġitali għall-perjodu 2021–2027, Brussell, 6.6.2018, COM (2018) 434 final.

(25)

   Ara: https://eupl.eu/

Top