EUR-Lex Access to European Union law
This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Document 62022CC0308
Opinion of Advocate General Medina delivered on 28 September 2023.#Pesticide Action Network Europe (PAN Europe) v College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden.#Request for a preliminary ruling from the College van Beroep voor het bedrijfsleven.#Reference for a preliminary ruling – Approximation of laws – Regulation (EC) No 1107/2009 – Authorisation for placing plant protection products on the market – Examination for authorisation – Article 36 – Discretion of the Member State concerned, for the purposes of Article 36(2), with regard to the scientific risk assessment carried out by the Member State examining the application for authorisation under Article 36(1) – Article 44 – Withdrawal or amendment of an authorisation – Precautionary principle – Effective judicial remedy – Current scientific and technical knowledge.#Case C-308/22.
Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali L. Medina, ippreżentati fit-28 ta’ Settembru 2023.
Pesticide Action Network Europe (PAN Europe) vs College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden.
Talba għal deċiżjoni preliminari, imressqa mill-College van Beroep voor het bedrijfsleven.
Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Approssimazzjoni tal-leġiżlazzjonijiet – Regolament (KE) Nru 1107/2009 – Awtorizzazzjoni tat-tqegħid fis-suq ta’ prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti – Eżami għall-awtorizzazzjoni – Artikolu 36 – Marġni ta’ diskrezzjoni tal-Istat Membru kkonċernat, fis-sens tal-Artikolu 36(2) dwar l-evalwazzjoni xjentifika tar-riskji mwettqa mill-Istat Membru li jeżamina l-applikazzjoni għal awtorizzazzjoni skont l-Artikolu 36(1) – Artikolu 44 – Irtirar jew emenda ta’ awtorizzazzjoni – Prinċipju ta’ prekawzjoni – Rimedju ġuridiku effettiv – Stat attwali tal-għarfien xjentifiku u tekniku.
Kawża C-308/22.
Konklużjonijiet tal-Avukat Ġenerali L. Medina, ippreżentati fit-28 ta’ Settembru 2023.
Pesticide Action Network Europe (PAN Europe) vs College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden.
Talba għal deċiżjoni preliminari, imressqa mill-College van Beroep voor het bedrijfsleven.
Rinviju għal deċiżjoni preliminari – Approssimazzjoni tal-leġiżlazzjonijiet – Regolament (KE) Nru 1107/2009 – Awtorizzazzjoni tat-tqegħid fis-suq ta’ prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti – Eżami għall-awtorizzazzjoni – Artikolu 36 – Marġni ta’ diskrezzjoni tal-Istat Membru kkonċernat, fis-sens tal-Artikolu 36(2) dwar l-evalwazzjoni xjentifika tar-riskji mwettqa mill-Istat Membru li jeżamina l-applikazzjoni għal awtorizzazzjoni skont l-Artikolu 36(1) – Artikolu 44 – Irtirar jew emenda ta’ awtorizzazzjoni – Prinċipju ta’ prekawzjoni – Rimedju ġuridiku effettiv – Stat attwali tal-għarfien xjentifiku u tekniku.
Kawża C-308/22.
Court reports – general – 'Information on unpublished decisions' section
ECLI identifier: ECLI:EU:C:2023:716
Edizzjoni Provviżorja
KONKLUŻJONIJIET TAL-AVUKAT ĠENERALI
MEDINA
ippreżentati fit‑28 ta’ Settembru 2023(1)
Kawża C‑308/22
Pesticide Action Network Europe (PAN Europe)
vs
College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biociden,
fil-preżenza ta’:
Corteva Agriscience, li qabel kienet Dow AgroScience BV (Dow)
(talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-College van Beroep voor het bedrijfsleven (il-Pajjiżi l-Baxxi))
(Talba għal deċiżjoni preliminari – Approssimazzjoni tal-leġiżlazzjonijiet – Regolament (KE) Nru 1107/2009 – Tqegħid fis-suq ta’ prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti – Evalwazzjoni għall-finijiet tal-awtorizzazzjoni – Artikolu 36 – Artikolu 44 – Diskrezzjoni tal-Istat Membru kkonċernat fir-rigward tal-evalwazzjoni tal-Istat Membru relatur għaż-żona li eżamina l-applikazzjoni – Obbligu li jittieħed inkunsiderazzjoni l-istat tat-tagħrif xjentifiku u tekniku, anki barra mid-dokumenti ta’ gwida – Prinċipju ta’ prekawzjoni)
1. Din it-talba għal deċiżjoni preliminari mressqa mill-College van Beroep voor het bedrijfsleven (il-Qorti tal-Appell għall-Kwistjonijiet Amministrattivi fil-Qasam Ekonomiku, il-Pajjiżi l-Baxxi) tirrigwarda l-interpretazzjoni, b’mod partikolari, tal-Artikolu 36 tar-Regolament (KE) Nru 1107/2009 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑21 ta’ Ottubru 2009 dwar it-tqegħid fis-suq ta’ prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti u li jħassar id-Direttivi tal-Kunsill 79/117/KEE u 91/414/KEE (2). Ir-rikors fil-kawża prinċipali ġie ppreżentat minn Pesticide Action Network Europe (PAN Europe) kontra l-College voor de toelating van gewasbeschermingsmiddelen en biciden (Kumitat ta’ approvazzjoni tal-prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti u tal-bijoċidi, il-Pajjiżi l-Baxxi, iktar ’il quddiem is-“CTB”) fir-rigward taċ-ċaħda minn dan tal-aħħar tal-ilment ta’ PAN Europe kontra d-deċiżjoni tas-CTB li jestendi l-awtorizzazzjoni tal-prodott għall-protezzjoni tal-pjanti Closer, li fih is-sustanza attiva sulfoksaflor.
2. Kif enfasizzat l-Aġenzija Ewropea għall-Ambjent (EEA), “(il-prodott għall-protezzjoni tal-pjanti (pestiċida)) iwassal għal telf tal-bijodiversità fl-Ewropa. Din tikkawża tnaqqis sinjifikattiv fil-popolazzjonijiet tal-insetti, u thedded ir-rwol kritiku tagħhom fil-produzzjoni tal-ikel” u “l-esponiment tal-bniedem għall-pestiċidi kimiċi huwa marbut ma’ mard kroniku bħall-kanċer u mard tal-qalb, respiratorju u newroloġiku” (3). Din il-kawża hija importanti minħabba li tqajjem il-kwistjoni dwar jekk l-Istati Membri, meta jieħdu deċiżjoni dwar l-għoti jew ir-rifjut ta’ awtorizzazzjoni ta’ prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti, għandhomx ikunu jistgħu jieħdu inkunsiderazzjoni l-għarfien xjentifiku u tekniku l-iktar reċenti fir-rigward tal-impatt tal-prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti fuq ħajjitna.
3. F’dan ir-rigward, skont l-aġenda tal-Patt Ekoloġiku tal-UE (b’mod partikolari l-istrateġija mill-Għalqa sal-Platt), l-Unjoni Ewropea għandha l-għan li tnaqqas l-użu tal-prodotti kimiċi għall-protezzjoni tal-pjanti b’50 % sal‑2030 sabiex “tiżgura sistema tal-ikel ġusta, tajba għas-saħħa u li ma tagħmilx ħsara lill-ambjent”. Għandu jiġi rrilevat f’dan ir-rigward li, fl‑2018, il-Parlament Ewropew qies li kien hemm mal‑500 prodott differenti għall-protezzjoni tal-pjanti awtorizzati u kkummerċjalizzati madwar l-Unjoni Ewropea (4). Huwa f’dan l-isfond li ser nipprova nindirizza d-domandi mqajma minn din it-talba għal deċiżjoni preliminari.
4. Din il-kawża hija relatata mal-Kawżi magħquda C‑309/22 u C‑310/22, PAN Europe (Evalwazzjoni tal-proprjetajiet li jfixklu l-endokrina), li ġew irrinvijati mill-istess qorti nazzjonali. Il-konklużjonijiet tiegħi f’dawn il-kawżi ġew ippreżentati wkoll illum u ż-żewġ konklużjonijiet għandhom jinqraw flimkien.
I. Il‑kuntest ġuridiku
A. Ir‑Regolament Nru 1107/2009
5. L-Artikolu 1 ta’ dan ir-regolament, intitolat “Suġġett u għan”, jipprovdi, fil-paragrafi 3 u 4 tiegħu:
“3. L-għan ta’ dan ir-Regolament huwa li jiżgura livell għoli ta’ protezzjoni tas-saħħa tal-bniedem u tal-annimali u tal-ambjent u li jtejjeb it-tħaddim tas-suq intern permezz tal-armonizzazzjoni tar-regoli fuq it-tqegħid fis-suq ta’ prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti, filwaqt li jtejjeb il-produzzjoni agrikola.
4. Id-dispożizzjonijiet ta’ dan ir-Regolament huma msejsa fuq il-prinċipju tal-prekawzjoni sabiex ikun żgurat li s-sustanzi attivi jew il-prodotti mqiegħda fis-suq ma jagħmlux ħsara lis-saħħa tal-bniedem jew tal-annimali jew lill-ambjent. B’mod partikolari, l-Istati Membri m’għandhomx jitwaqqfu milli japplikaw il-prinċipju tal-prekawzjoni fejn ikun hemm inċertezza xjentifika fir-rigward tar-riskji għas-saħħa tal-bniedem jew tal-annimali jew għall-ambjent li jkunu ppreżentati mill-prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti li jkunu ser jiġu awtorizzati fit-territorju tagħhom”.
6. L-Artikolu 4 tar-Regolament Nru 1107/2009, intitolat “Kriterji għall-approvazzjoni tas-sustanzi attivi”, jipprovdi, fil-paragrafi 1 sa 4 tiegħu:
“1. Sustanza attiva għandha tkun approvata skont l-Anness II jekk jista’ jkun mistenni, fid-dawl tat-tagħrif xjentifiku u tekniku attwali, li, meta jitqiesu l-kriterji għall-approvazzjoni li ġew stabbiliti fil-punti 2 u 3 ta’ dak l-Anness, il-prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti li fihom dik is-sustanza attiva jissodisfaw ir-rekwiżiti previsti fil-paragrafi 2 u 3.
Il-valutazzjoni tas-sustanza attiva għandha l-ewwel tistabbilixxi jekk il-kriterji ta’ approvazzjoni mniżżla fil-punti 3.6.2 sa 3.6.4 u 3.7 tal-Anness II humiex sodisfatti. Jekk dawn il-kriterji huma sodisfatti l-valutazzjoni għandha tkompli tistabbilixxi jekk il-kriterji l-oħra ta’ approvazzjoni mniżżla fil-punti 2 u 3 tal-Anness II humiex sodisfatti.
2. Ir-residwi tal-prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti, b’konsegwenza għall-applikazzjoni li hija konsistenti ma’ prattika tal-protezzjoni tal-pjanti tajba u meta jitqiesu l-kondizzjonijiet realistiċi tal-użu, għandhom jissodisfaw ir-rekwiżiti li ġejjin:
(a) m’għandu jkollhom l-ebda effett ta’ ħsara fuq is-saħħa tal-bniedem, inklużi dawk fuq gruppi vulnerabbli, jew fuq is-saħħa tal-annimali, meta jitqiesu l-effetti kumulattivi u sinerġistiċi magħrufa fejn il-metodi xjentifiċi aċċettati mill-(Awtorità Ewropea dwar is-Sigurtà fl-Ikel (EFSA)) biex issir valutazzjoni ta’ effetti bħal dawn ikunu disponibbli, jew fuq l-ilma ta’ taħt l-art;
(b) m’għandu jkollhom l-ebda effett inaċċettabbli fuq l-ambjent.
Għar-residwi li għandhom rilevanza tossikoloġika, ekotossikoloġika, ambjentali jew għall-ilma għax-xorb, għandu jkun hemm metodi ta’ użu ġenerali sabiex dawn jitkejlu. Standards analitiċi għandhom ikunu disponibbli b’mod komuni.
3. Prodott għall-protezzjoni tal-pjanti, b’konsegwenza għall-applikazzjoni li hija konsistenti ma’ prattika tal-protezzjoni tal-pjanti tajba u meta jitqiesu l-kondizzjonijiet realistiċi għall-użu, għandu jissodisfa r-rekwiżiti li ġejjin:
(a) għandu jkun effettiv b’mod suffiċjenti;
(b) m’għandu jkollu l-ebda effett ta’ ħsara immedjata jew ittardjata fuq is-saħħa tal-bniedem, inklużi dawk fuq is-saħħa tal-gruppi vulnerabbli, jew fuq is-saħħa tal-annimali, b’mod dirett jew permezz tal-ilma tax-xorb (meta jitqiesu s-sustanzi li jirriżultaw mit-trattament tal-ilma tax-xorb), l-ikel, l-għalf jew l-arja, jew konsegwenzi fil-post tax-xogħol jew permezz ta’ effetti indiretti oħra, meta jitqiesu l-effetti kumulattivi u sinerġistiċi magħrufa fejn il-metodi xjentifiċi aċċettati mill-(EFSA) biex issir valutazzjoni ta’ effetti bħal dawn ikunu disponibbli; jew fuq ilma li jkun hemm taħt l-art;
(c) m’għandu jkollu l-ebda effetti inaċċettabbli fuq pjanti jew prodotti tal-pjanti;
(d) m’għandu jikkawża l-ebda tbatija u uġigħ bla bżonn lill-vertebrati li jridu jiġu kkontrollati;
(e) m’għandu jkollu l-ebda effett inaċċettabbli fuq l-ambjent, meta jitqiesu b’mod partikolari l-konsiderazzjonijiet li ġejjin fejn il-metodi xjentifiċi aċċettati mill-(EFSA) biex issir valutazzjoni ta’ effetti bħal dawn ikunu disponibbli:
[…]
4. Ir-rekwiżiti tal-paragrafi 2 u 3 għandhom jiġu evalwati fid-dawl tal-prinċipji uniformi kif imsemmi fl-Artikolu 29(6).”
7. Il-Kapitolu III tar-Regolament Nru 1107/2009, intitolat “Prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti”, jinkludi t-Taqsima 1 dwar l-“Awtorizzazzjoni”, li s-Subtaqsima 1 tagħha tikkonċerna r-“Rekwiżiti u kontenut”.
8. L-Artikolu 29 ta’ dan ir-regolament, li jinsab f’din is-subtaqsima, huwa intitolat “Rekwiżiti għall-awtorizzazzjoni għat-tqegħid fis-suq” u jipprovdi:
“1. Mingħajr preġudizzju għall-Artikolu 50 prodott għall-protezzjoni tal-pjanti għandu jiġi awtorizzat biss meta skont il-prinċipji uniformi msemmija fil-paragrafu 6 dan jikkonforma mar-rekwiżiti li ġejjin:
(a) is-sustanzi attivi, l-aġenti protettivi u s-sinerġisti tiegħu ġew approvati;
[…]
(c) il-ko-formulanti tiegħu mhumiex inklużi fl-Anness III;
[…]
(e) fid-dawl tat-tagħrif xjentifiku u tekniku attwali, dan jikkonforma mar-rekwiżiti previsti fl-Artikolu 4(3);
[…]
2. L-applikant għandu juri li r-rekwiżiti previsti fil-punti (a) sa (h) tal-paragrafu 1 ġew sodisfatti.
3. Il-konformità mar-rekwiżiti stabbiliti fil-punt (b) u fil-punti (e) sa (h) tal-paragrafu 1 għandha tiġi stabbilita permezz ta’ testijiet u analiżi uffiċjali jew rikonoxxuti uffiċjalment, imwettqa f’kondizzjonijiet agrikoli, tas-saħħa tal-pjanti u ambjentali rilevanti għall-użu tal-prodott għall-protezzjoni tal-pjanti kkonċernat u li jirrappreżentaw il-kondizzjonijiet prevalenti fiż-żona fejn il-prodott mistenni jintuża.
[…]”
9. Is-Subtaqsima 2, intitolata “Proċedura”, tal-istess Taqsima 1 tal-Kapitolu III tar-Regolament Nru 1107/2009 tinkludi, b’mod partikolari, l-Artikolu 36.
10. Skont l-Artikolu 36 ta’ dan ir-regolament, intitolat “Eżami tal-awtorizzazzjoni”:
“1. L-Istat Membru li jkun qed jeżamina l-applikazzjoni għandu jagħmel valutazzjoni indipendenti, oġġettiva u trasparenti fid-dawl tat-tagħrif xjentifiku u tekniku attwali bl-użu tad-dokumenti ta’ gwida disponibbli fiż-żmien tal-applikazzjoni. Huwa għandu jagħti lill-Istati Membri kollha fl-istess żona l-opportunità li jippreżentaw kummenti li għandhom jitqiesu waqt il-valutazzjoni.
Huwa għandu japplika l-prinċipji uniformi għall-evalwazzjoni u għall-awtorizzazzjoni tal-prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti, imsemmija fl-Artikolu 29(6), biex jistabbilixxi, safejn ikun possibbli, jekk il-prodott għall-protezzjoni tal-pjanti jissodisfax ir-rekwiżiti previsti fl-Artikolu 29 fl-istess żona, fejn intuża skont l-Artikolu 55, u f’kondizzjonijiet realistiċi tal-użu.
L-Istat Membru li jkun qed jeżamina l-applikazzjoni għandu jqiegħed il-valutazzjoni tiegħu għad-dispożizzjoni tal-Istati Membri l-oħrajn fl-istess żona. Il-format tar-rapport ta’ valutazzjoni għandu jiġi stabbilit skont il-proċedura konsultattiva msemmija fl-Artikolu 79(2).
2. L-Istati Membri kkonċernati għandhom jagħtu jew jirrifjutaw awtorizzazzjonijiet kif meħtieġ abbażi tal-konklużjonijiet tal-valutazzjoni tal-Istat Membru li jeżamina l-applikazzjoni kif previst fl-Artikoli 31 u 32.
3. B’deroga mill-paragrafu 2 u soġġett għal-liġi [tal-Unjoni], jistgħu jiġu imposti kondizzjonijiet adatti fir-rigward tar-rekwiżiti msemmija fl-Artikolu 31(3) u (4) u miżuri oħra ta’ tnaqqis tar-riskju li joħorġu minn kondizzjonijiet speċifiċi tal-użu.
Meta t-tħassib ta’ Stat Membru dwar is-saħħa tal-bniedem jew l-annimali jew tal-ambjent ma jistax ikun ikkontrollat billi jiġu stabbiliti l-miżuri nazzjonali ta’ tnaqqis tar-riskju msemmija fl-ewwel subparagrafu, Stat Membru jista’ jirrifjuta l-awtorizzazzjoni tal-prodott għall-protezzjoni tal-pjanti fit-territorju tiegħu jekk, minħabba ċ-ċirkostanzi ambjentali jew agrikoli speċifiċi tiegħu, huwa għandu raġunijiet sostanzjati biex iqis li l-prodott in kwistjoni għadu joħloq riskju serju jew inaċċettabbli għas-saħħa tal-bniedem jew tal-annimali jew tal-ambjent.
Dak l-Istat Membru għandu jinforma minnufih lill-applikant u lill-Kummissjoni bid-deċiżjoni tiegħu u jagħti ġustifikazzjoni teknika jew xjentifika għaliha.
L-Istati Membri għandhom jipprovdu possibbiltà li tiġi sfidata deċiżjoni li tirrifjuta l-awtorizzazzjoni ta’ tali prodott quddiem il-qrati nazzjonli jew istanzi oħra ta’ appell”.
11. Is-Subtaqsima 4, intitolata “Tiġdid, irtirar u emendar”, tat-Taqsima 1 tal-Kapitolu III tar-Regolament Nru 1107/2009 tinkludi, b’mod partikolari, l-Artikolu 44.
12. Skont l-Artikolu 44 ta’ dan ir-regolament, intitolat “Irtirar jew emenda ta’ awtorizzazzjoni”:
“1. L-Istati Membri jistgħu jirrevedu awtorizzazzjoni fi kwalunkwe ħin fejn ikun hemm indikazzjonijiet li ħtieġa msemmija fl-Artikolu 29 m’għadhiex sodisfatta.
[…]
2. Fejn Stat Membru jkollu l-ħsieb li jirtira jew jemenda awtorizzazzjoni, għandu jinforma lid-detentur tal-awtorizzazzjoni u jagħtih il-possibbiltà li jippreżenta kummenti jew informazzjoni ulterjuri.
3. L-Istat Membru għandu jirtira jew jemenda l-awtorizzazzjoni, kif xieraq, fejn:
(a) ir-rekwiżiti msemmija fl-Artikolu 29 mhumiex jew m’għadhomx jiġu sodisfatti;
(b) tkun ingħatat informazzjoni falza jew qarrieqa dwar il-fatti li abbażi tagħhom ingħatat l-awtorizzazzjoni;
(c) kondizzjoni inkluża fl-awtorizzazzjoni ma ġietx sodisfatta;
(d) fuq il-bażi tal-iżviluppi fl-għarfien xjentifiku u tekniku, il-mod kif jintużaw u l-ammonti li jintużaw jistgħu jiġu modifikati; jew
(e) id-detentur tal-awtorizzazzjoni jonqos milli jikkonforma mal-obbligi li jirriżultaw minn dan ir-Regolament.
4. Fejn Stat Membru jirtira jew jemenda awtorizzazzjoni skont il-paragrafu 3, għandu jinforma immedjatament lid-detentur tal-awtorizzazzjoni, lill-Istati Membri l-oħra, lill-Kummissjoni [Ewropea] u lill-(EFSA). L-Istati Membri l-oħra li jappartjenu għall-istess żona għandhom jirtiraw jew jemendaw l-awtorizzazzjoni skont il-każ b’kont meħud tal-kondizzjonijiet nazzjonali u l-miżuri ta’ tnaqqis tar-riskju ħlief għall-każijiet fejn ikunu ġew applikati t-tieni, it-tielet jew ir-raba’ subparagrafu tal-Artikolu 36(3). Fejn huwa xieraq għandu japplika l-Artikolu 46”.
II. Preżentazzjoni qasira tal-fatti u tal-proċedura fil-kawża prinċipali u tad-domandi preliminari
13. Closer huwa prodott għall-protezzjoni tal-pjanti li fih is-sustanza attiva sulfoksaflor. Is-sulfoksaflor ġie approvat fl-Unjoni Ewropea bħala sustanza attiva skont ir-Regolament Nru 1107/2009 permezz tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) 2015/1295 tas‑27 ta’ Lulju 2015 li japprova s-sustanza attiva sulfoksaflor, b’konformità mar-Regolament Nru 1107/2009 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar it-tqegħid fis-suq ta’ prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti, u li jemenda l-Anness tar-Regolament ta’ Implimentazzjoni (UE) Nru 540/2011 (5).
14. Fit‑30 ta’ April 2015, Dow AgroScience BV (iktar ’il quddiem “Dow”) ressqet talba fil-Pajjiżi l-Baxxi intiża biex l-awtorizzazzjoni ta’ Closer tiġi estiża għall-użu fil-koltivazzjoni miftuħa ta’ kaboċċi u patata. Hija ppreżentat ukoll l-istess applikazzjoni, fir-rigward taż-żona ċentrali (li tinkludi l-Pajjiżi l-Baxxi), fil-Belġju, fir-Repubblika Ċeka, fil-Ġermanja, fl-Irlanda, fl-Ungerija, fl-Awstrija, fil-Polonja, fir-Rumanija, fis-Slovakkja u fir-Renju Unit.
15. Bħala Stat Membru relatur għaż-żona, l-Irlanda evalwat l-applikazzjoni abbażi tad-Dokument ta’ Gwida tal-EFSA tal‑2002 (6) u lestiet din l-evalwazzjoni fl‑2016. Madankollu, l-Irlanda ma użatx (dak li kien, dak iż-żmien) id-Dokument ta’ Gwida l-“ġdid” tal‑2013 għall-evalwazzjoni tar-riskju għan-naħal (7), li tħejja mill-EFSA fuq inizjattiva tal-Kummissjoni biex tevalwa r-riskji għan-naħal.
16. Fuq il-bażi tal-evalwazzjoni tar-riskji mwettqa mill-Irlanda, is-CTB iddeċieda, permezz tad-deċiżjoni tal‑5 ta’ April 2019, li jestendi l-awtorizzazzjoni ta’ Closer għall-użu mitlub, filwaqt li żied is-sentenza restrittiva li ġejja: “Perikoluż għan-naħal tal-għasel u għan-naħal bagħli. Sabiex jiġi protett in-naħal u l-insetti dakkara oħra, dan il-prodott ma għandux jiġi applikat meta l-għelejjel iwarrdu jew fuq għelejjel li mhux fil-ward meta dawn tal-aħħar jiġu miżjura b’mod attiv min-naħal u min-naħal bagħli. L-applikazzjoni għandha tiġi awtorizzata biss wara li l-għelejjel tal-patata jwarrdu. Tużax dan il-prodott qrib il-pjanti li jinxterdu minnhom infushom. Elimina l-pjanti li jinxterdu minnhom infushom qabel iwarrdu”.
17. PAN Europe ressqet ilment kontra d-deċiżjoni tal‑5 ta’ April 2019. Permezz ta’ deċiżjoni tal‑5 ta’ Frar 2020 (iktar ’il quddiem id-“deċiżjoni kkontestata”), is-CTB ċaħad l-ilment bħala infondat. Huwa kontra din id-deċiżjoni li PAN Europe ippreżentat rikors għal annullament quddiem il-qorti tar-rinviju.
18. Quddiem il-qorti tar-rinviju, PAN Europe ssostni li s-CTB ma kellux jestendi l-awtorizzazzjoni ta’ Closer għall-użu mitlub fis-suq tal-Pajjiżi l-Baxxi. Hija ssostni li l-evalwazzjoni tal-Irlanda, segwita mis-CTB, ma kinitx ibbażata fuq l-għarfien xjentifiku u tekniku attwali. Id-dokument ta’ Gwida tal‑2002 huwa qadim u ma jindirizzax l-effetti subletali, l-effetti kroniċi, l-esponiment mill-ħaxix ħażin, l-effetti fuq ir-riproduzzjoni u l-effetti fuq in-naħal bagħli u n-naħal solitarju. Skont PAN Europe, peress li d-dokument ta’ gwida tal‑2002 ma għadux validu – kif jixhed il-fatt li kien hemm il-ħtieġa li dan id-dokument jiġi aġġornat u li jinħareġ id-dokument ta’ gwida tal‑2013, li fih għarfien xjentifiku ġdid – l-evalwazzjoni kellha tkun ibbażata fuq dan id-dokument tal-aħħar. Fil-prattika, hija targumenta li d-dokument ta’ gwida tal‑2013 ma huwiex aċċettat minn diversi Stati Membri, minħabba l-possibbiltà li ċerti prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti jiġu pprojbiti konsegwentement.
19. PAN Europe tqis li, billi ma ħaditx inkunsiderazzjoni d-Dokument ta’ Gwida tal‑2013, is-CTB ippreġudika l-livell għoli ta’ protezzjoni tas-saħħa tal-bniedem u tal-annimali u tal-ambjent imfittex mir-Regolament Nru 1107/2009. Hija tenfasizza li dan id-dokument ilu disponibbli sa mill-pubblikazzjoni tiegħu fl‑2013 u li dan ir-regolament ma jeżiġix l-eżistenza ta’ pożizzjoni maġġoritarja fost l-Istati Membri sabiex ikun jista’ jiġi applikat dokument ta’ gwida. PAN Europe tinnota li l-Belġju ilu japplika d-dokument ta’ gwida tal‑2013 minn Novembru 2016.
20. Għall-kuntrarju tal-estensjoni tal-awtorizzazzjoni tal-prodott għall-protezzjoni tal-pjanti Closer, l-approvazzjoni tas-sustanza attiva sulfoksaflor fl‑2015 kienet ibbażata fuq id-Dokument ta’ Gwida tal‑2013. Ġie identifikat riskju għoli għan-naħal abbażi tad-data ppreżentata minn Dow. Din id-data ma tteħditx inkunsiderazzjoni fl-evalwazzjoni inkwistjoni. Li kieku s-CTB kien ħadha inkunsiderazzjoni, huwa kien jikkonstata l-istess riskji. Ir-restrizzjoni imposta hija insuffiċjenti u, barra minn hekk, inapplikabbli, ma hijiex prattikabbli u ma tistax tiġi infurzata. Mill-prinċipju ta’ prekawzjoni jirriżulta li, fil-każ ta’ inċertezza dwar l-effetti, huma meħtieġa riċerki addizzjonali sabiex prodott għall-protezzjoni tal-pjanti jkun jista’ jiġi awtorizzat.
21. Peress li s-soluzzjoni tal-kawża prinċipali teħtieġ l-interpretazzjoni tal-Artikolu 36 tar-Regolament Nru 1107/2009 u tal-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea, il-College van Beroep voor het bedrijfsleven (il-Qorti tal-Appell għall-Kwistjonijiet Amministrattivi fil-Qasam Ekonomiku) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:
“1. L-Istat Membru kkonċernat, li jieħu deċiżjoni li tikkonċerna l-awtorizzazzjoni ta’ prodott għall-protezzjoni tal-pjanti skont l-Artikolu 36(2) tar-[Regolament (KE) Nru 1107/2009] għandu marġni ta’ diskrezzjoni sabiex ma jiħux inkunsiderazzjoni l-evalwazzjoni tal-Istat Membru relatur għaż-żona li abbażi tal-Artikolu 36(1) tal-istess regolament ikun eżamina l-applikazzjoni, u, fl-affermattiv, liema hija din il-marġni?
2. Jekk ir-risposta għall-ewwel domanda hija li l-Istat Membru kkonċernat ma għandu ebda marġni ta’ diskrezzjoni jew li għandu biss marġni ta’ diskrezzjoni limitata, kif għandu jiġi implimentat id-dritt għal rimedju effettiv stabbilit fl-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea? Il-fondatezza tal-evalwazzjoni tal-Istat Membru relatur għaż-żona tista’ għalhekk tiġi għal kollox ikkontestata quddiem il-qrati nazzjonali tal-Istat Membru kkonċernat?
3. Jekk l-Istat Membru kkonċernat, jew qorti ta’ dan l-Istat Membru, jaslu għall-konklużjoni li l-evalwazzjoni tal-Istat Membru relatur għaż-żona hija bbażata fuq motivazzjoni insuffiċjenti, sa fejn l-Istat Membru kkonċernat għandu l-obbligu li jinvolvi lill-Istat Membru relatur għaż-żona kkonċernata mat-tfassil ta’ evalwazzjoni suffiċjentement motivata?
4. Huwa suffiċjenti għal Stat Membru relatur għaż-żona li jibbaża ruħu unikament fuq evalwazzjoni abbażi ta’ linji gwida adottati, anki jekk l-għarfien xjentifiku u tekniku li jinsab fihom ma huwiex iktar kompletament attwali?
5. Jekk ir-risposta għad-domanda preċedenti hija fin-negattiv, l-Istat Membru relatur għaż-żona jista’ jibbaża ruħu minbarra dan fuq l-għarfien xjentifiku u tekniku li jinsab f’linji gwida diġà mfassla iżda li għadhom mhux adottati, jew għandu jieħu inkunsiderazzjoni l-għarfien xjentifiku u tekniku disponibbli kollu, inkluż dak li ma huwiex fil-linji gwida?”
III. Proċedura quddiem il‑Qorti tal‑Ġustizzja
22. Ġew ippreżentati osservazzjonijiet bil-miktub minn PAN Europe, Corteva Agriscience (li qabel kienet Dow AgroScience BV), mill-Gvernijiet tal-Ġermanja u tal-Greċja, mill-Irlanda u mill-Gvern tal-Pajjiżi l-Baxxi kif ukoll mill-Kummissjoni Ewropea. Ma saret ebda seduta.
IV. Evalwazzjoni
23. Konformement mat-talba tal-Qorti tal-Ġustizzja, dawn il-konklużjonijiet ser jirrigwardaw biss l-ewwel, ir-raba’ u l-ħames domandi preliminari.
A. Introduzzjoni
24. Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf jekk l-Istat Membru kkonċernat, meta jiddeċiedi jekk jawtorizzax jew le prodott għall-protezzjoni tal-pjanti, għandux setgħa diskrezzjonali li tippermettilu jeskludi l-evalwazzjoni tar-riskji mwettqa mill-Istat Membru relatur (iktar ’il quddiem l-“Istat Membru relatur”) b’kooperazzjoni mal-Istati Membri l-oħra taż-żona, skont l-Artikolu 36(2), tar-Regolament Nru 1107/2009. Id-domandi 4 u 5 huma intiżi biex jiġi ddeterminat liema tip ta’ dokumenti ta’ gwida u ta’ għarfien xjentifiku u tekniku għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni, skont l-Artikolu 36(1) tar-Regolament Nru 1107/2009, fl-evalwazzjoni tar-riskji mill-Istat Membru relatur.
25. Fil-kuntest ta’ dawn id-domandi, il-Qorti tal-Ġustizzja hija mitluba tipprovdi indikazzjonijiet dwar it-tensjoni bejn l-għan tar-Regolament Nru 1107/2009 “li jassigura livell għoli ta’ protezzjoni kemm tas-saħħa tal-bniedem kif ukoll dik tal-annimali u tal-ambjent” u l-applikazzjoni stretta tal-proċeduri mill-Istati Membri skont dan ir-regolament. Barra minn hekk, din il-kawża ma hijiex waħda iżolata. Fi Stati Membri oħra (pereżempju, fi Franza), l-istess kwistjonijiet li jikkonċernaw l-istess sustanza attiva u l-istess prodott għall-protezzjoni tal-pjanti wasslu għal tilwim. Fl‑2017, it-tribunal administratif de Nice (il-Qorti Amministrattiva, Nice, Franza) ssospendiet l-awtorizzazzjoni ta’ żewġ prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti ta’ Dow Chemical, billi invokat inċertezzi dwar ir-riskji ambjentali, inklużi l-effetti tagħhom fuq in-naħal (8). Is-sentenza interlokutorja ta’ dik il-qorti rriformat deċiżjoni tal-Agence nationale de sécurité sanitaire de l’alimentation, de l’environnement et du travail ta’ Franza (Aġenzija Nazzjonali għas-Sigurtà tas-Saħħa tal-Ikel, l-Ambjent u x-Xogħol; ANSES) li tagħti awtorizzazzjoni għal Closer (il-prodott stess inkwistjoni f’din il-kawża) u għall-prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti Transform, li fihom is-sustanza attiva sulfoksaflor (ukoll inkwistjoni f’din il-kawża). Il-każ huwa dovut għall-fatt li l-gruppi tal-ħarsien tal-ambjent sostnew li l-awtorizzazzjoni tal-prodotti msemmija iktar ’il fuq kienet qiegħda titneħħa gradwalment fi Franza peress li potenzjalment kienu fattur ta’ tnaqqis tal-popolazzjonijiet tan-naħal. Kif indikat qabel, l-Unjoni Ewropea approvat is-sulfoksaflor fl‑2015. Sussegwentement, l-ANSES awtorizzat il-Closer, li fih is-sulfoksaflor, sabiex jintuża fuq ċereali tat-tiben bħall-qamħ kif ukoll għelejjel tal-frott u l-ħxejjex, iżda pprojbietu għall-għelejjel li jattiraw insetti dakkara u għall-għelejjel kollha matul il-perjodi ta’ twarrid, filwaqt li nnotat l-effetti tossiċi potenzjali għan-naħal.
B. L-ewwel domanda
26. Fid-dawl tal-kwistjonijiet imqajma fil-punti 18 sa 20 ta’ dawn il-konklużjonijiet, il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf jekk l-Istat Membru kkonċernat (f’dan il-każ, il-Pajjiżi l-Baxxi), meta jiddeċiedi dwar l-awtorizzazzjoni ta’ prodott għall-protezzjoni tal-pjanti, huwiex kompetenti li jitbiegħed mill-evalwazzjoni mwettqa mill-Istat Membru relatur (f’dan il-każ, l-Irlanda) skont l-Artikolu 36(1) tar-Regolament Nru 1107/2009.
27. Il-qorti tar-rinviju tindika li l-Artikolu 36(2) ta’ dak ir-regolament jidher li jsostni li l-Istat Membru kkonċernat għandu, bħala prinċipju, jibbaża ruħu fuq il-konklużjonijiet tal-evalwazzjoni tal-Istat Membru relatur sabiex jibbaża d-deċiżjoni ta’ awtorizzazzjoni tiegħu stess.
28. Il-qorti tar-rinviju tirrileva li, minkejja li l-Artikolu 36(3) tar-Regolament Nru 1107/2009 jipprevedi li, b’deroga mill-paragrafu 2, jistgħu jiġu imposti kundizzjonijiet xierqa fir-rigward tar-rekwiżiti msemmija fl-Artikolu 31(3) u (4) ta’ dan ir-regolament u miżuri oħra ta’ mitigazzjoni tar-riskji, dawn ir-rekwiżiti għandhom jirriżultaw minn kundizzjonijiet ta’ użu speċifiċi. Madankollu, fil-kawża prinċipali, il-kwistjoni hija jekk l-Istat Membru kkonċernat huwiex awtorizzat, fil-kuntest tal-eżami ta’ applikazzjoni għall-awtorizzazzjoni ta’ prodott għall-protezzjoni tal-pjanti fit-territorju tiegħu, iwettaq l-evalwazzjoni tiegħu abbażi ta’ għarfien xjentifiku u tekniku rilevanti ieħor (b’mod partikolari dokument ta’ gwida ġdid meta mqabbel ma’ dak użat mill-Istat Membru relatur). Mid-deċiżjoni tar-rinviju jirriżulta li l-qorti tar-rinviju qieset li obbligu li tittieħed inkunsiderazzjoni l-evalwazzjoni tal-Istat Membru relatur kif imwettaq ma huwiex kompatibbli mal-prinċipju ta’ prekawzjoni. Hija għalhekk qieset li jkun loġiku li l-Istat Membru kkonċernat ma jkunx awtomatikament obbligat li jsegwi l-evalwazzjoni tal-Istat Membru relatur.
29. Fil-fehma tiegħi, ikun utli li titfakkar fil-qosor il-proċedura ta’ awtorizzazzjoni għaż-żona tal-prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti, kif iddefinita fl-Artikolu 33 et seq tar-Regolament Nru 1107/2009.
30. Fil-kuntest ta’ din il-proċedura, ir-rikorrenti tagħmel proposta fir-rigward tal-Istat Membru li hija tistenna li jaġixxi bħala relatur. Ladarba l-proposta tiġi aċċettata, l-applikant għandu jissottometti lill-Istat Membru relatur applikazzjoni għal awtorizzazzjoni għaż-żona, li tindika f’liema Stati Membri oħra f’din iż-żona hija tixtieq tapplika wkoll (9). Ir-rikorrenti tippreżenta fl-istess ħin it-talba lill-Istati Membri kollha kkonċernati. Id-dokumentazzjoni neċessarja hija indikata fl-Artikolu 33 tar-Regolament Nru 1107/2009.
31. Sussegwentement, l-Istat Membru relatur jevalwa l-applikazzjoni skont l-Artikolu 35 tal-imsemmi regolament. Huwa għandu jwettaq “valutazzjoni indipendenti, oġġettiva u trasparenti fid-dawl tat-tagħrif xjentifiku u tekniku attwali bl-użu tad-dokumenti ta’ gwida disponibbli fiż-żmien tal-applikazzjoni” (10).
32. L-Istat Membru relatur huwa meħtieġ japplika prinċipji uniformi għall-evalwazzjoni u għall-awtorizzazzjoni ta’ prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti (11) sabiex jistabbilixxi, sa fejn ikun possibbli, jekk il-prodott għall-protezzjoni tal-pjanti jissodisfax ir-rekwiżiti previsti fl-Artikolu 29 fl-istess żona, meta użat skont l-Artikolu 55, u taħt kundizzjonijiet realistiċi tal-użu (12).
33. L-Istati Membri kkonċernati għandhom jissospendu l-evalwazzjoni tagħhom tal-applikazzjoni sakemm l-Istat Membru relatur ikun lesta l-evalwazzjoni tiegħu (13).
34. Matul l-evalwazzjoni tiegħu, l-Istat Membru relatur għandu jħejji abbozz ta’ rapport ta’ evalwazzjoni u jibagħtu lill-Istati Membri ta’ dik iż-żona għall-kummenti (14). Ladarba jiskadi l-limitu ta’ żmien għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet, l-Istat Membru relatur għandu jiddeċiedi, għat-territorju tiegħu, jekk jagħtix jew jirrifjutax l-awtorizzazzjoni għall-prodott għall-protezzjoni tal-pjanti kkonċernat u għandux jadotta r-rapport ta’ evalwazzjoni. Hija għandha mbagħad tibgħat dan ir-rapport u l-kopja tal-awtorizzazzjoni lill-Istati Membri l-oħra taż-żona.
35. Sussegwentement, l-Istati Membri kkonċernati għandhom jiddeċiedu dwar l-applikazzjoni skont l-Artikolu 36(2) u (3) tar-Regolament Nru 1107/2009 f’terminu ta’ 120 jum minn meta jirċievi dan ir-rapport u mill-kopja tal-awtorizzazzjoni (15).
36. Fil-kuntest tas-sistema ta’ awtorizzazzjoni, kif ġie espost iktar ’il fuq, issa ser nindirizza l-interpretazzjoni tal-Artikolu 36 ta’ dan ir-regolament, inkwistjoni f’din il-kawża.
37. Il-premessa 12 tar-Regolament Nru 1107/2009 tippreċiża li l-EFSA “twettaq valutazzjoni tar-riskju” filwaqt li l-Kummissjoni “twettaq ir-rwol ta’ ġestjoni tar-riskju u tieħu d-deċiżjoni finali dwar sustanza attiva”. Il-kliem tal-Artikolu 36 ta’ dan ir-regolament jissuġġerixxi li hemm tqassim simili tar-rwoli fil-kuntest tal-proċedura ta’ awtorizzazzjoni tal-prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti: din id-darba huwa l-Istat Membru relatur li “jagħmel evalwazzjoni tar-riskji” u l-Istat Membru kkonċernat li “[j]wettaq ir-rwol ta’ ġestjoni tar-riskju u [j]ieħu d-deċiżjoni finali dwar [tali prodott]” fir-rigward tat-territorju tiegħu stess. Sabiex tingħata risposta għad-domanda tal-qorti tar-rinviju, l-ewwel, għandha tiġi stabbilita n-natura tar-relazzjoni bejn dawn iż-żewġ rwoli.
38. Artikolu 36(2) tar-Regolament Nru 1107/2009 jipprovdi li Stat Membru kkonċernat għandu jagħti jew jirrifjuta l-awtorizzazzjonijiet “fuq il-bażi tal-konklużjonijiet tal-evalwazzjoni” mwettqa mill-Istat Membru relatur. It-terminu “skont” jorbot iż-żewġ stadji proċedurali u jikkaratterizza r-relazzjoni bejn ir-rwol ta’ evalwatur tar-riskju u dak ta’ ġestjoni tar-riskju billi jindika li ż-żewġ kompiti huma marbuta flimkien, iżda fl-istess ħin, għandhom l-għan proprju tagħhom.
39. Ċertament, is-sistema ta’ awtorizzazzjoni tal-prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti hija bbażata fuq fiduċja reċiproka bejn l-Istati Membri u hija intiża biex tevita d-duplikazzjoni tax-xogħol mill-Istati Membri. Sabiex jintlaħaq dan l-għan, ir-Regolament imsemmi iktar ’il fuq jipprevedi proċedura progressiva u prudenti bi tqassim ċar tal-kompiti bejn l-awtoritajiet ikkonċernati. Minn din il-proċedura jirriżulta li l-Istat Membru relatur jipproċedi għall-ewwel stadju proċedurali obbligatorju ta’ dan il-proċess amministrattiv u jwettaq evalwazzjoni tal-awtorizzazzjoni tal-prodott għall-protezzjoni tal-pjanti fiż-żona. Imbagħad jiġi segwit mill-istadju proċedurali li jmiss intrinsikament marbut, li jiġi implimentat minn Stat Membru kkonċernat. Għalhekk, l-evalwazzjoni tal-Istat Membru relatur tikkostitwixxi kundizzjoni preliminari għall-eżerċizzju minn Stat Membru kkonċernat tal-kompetenzi tiegħu fil-kuntest tas-sistema, jiġifieri li jieħu deċiżjoni definittiva dwar l-awtorizzazzjoni ta’ dan il-prodott għall-protezzjoni tal-pjanti fit-territorju tiegħu stess. Għandu jiġi kkonstatat li l-azzjoni ta’ Stat Membru relatur u dik ta’ Stat Membru kkonċernat huma marbuta.
40. It-tieni, abbażi tan-natura stabbilita tar-relazzjoni, jeħtieġ li jiġu ċċarati s-setgħat ta’ Stat Membru kkonċernat. L-ewwel, ir-rabta bejn iż-żewġ stadji tindika li l-Istat Membru relatur u kull Stat Membru kkonċernat jintervjenu, fi stadji differenti, fi proċess amministrattiv wieħed mibdi mill-applikant. Għalhekk, l-Istat Membru kkonċernat, li jtemm dan il-proċess, ma għandux setgħa ta’ stħarriġ fuq il-konklużjoni tal-evalwazzjoni mwettqa mill-Istat Membru relatur. Konsegwentement, dan ma jistax jistħarreġ il-legalità ta’ dawn il-konklużjonijiet tal-Istat Membru relatur (16), peress li dan imur kontra l-fiduċja reċiproka u l-kompletezza tal-proċess integrat fis-sistema stabbilita mir-Regolament Nru 1107/2009.
41. Madankollu, il-fatt li l-istadju tal-proċedura li jinvolvi lill-Istat Membru relatur u dak tal-proċedura li tinvolvi l-Istat Membru kkonċernat huma marbuta, u l-fatt li dan tal-aħħar ma jistax jistħarreġ il-konklużjonijiet tal-evalwazzjoni mwettqa mill-ewwel wieħed ma jimplikax li l-marġni diskrezzjonali ta’ Stat Membru kkonċernat huwa kompletament eliminat. Għall-kuntrarju, kif tindika l-formulazzjoni stess tal-Artikolu 36(2) billi r-Regolament Nru 1107/2009 “jagħti jew jirrifjuta … abbażi tal-konklużjonijiet tal-evalwazzjoni mwettqa mill-Istat Membru [relatur]”, din l-evalwazzjoni, għalkemm importanti, hija biss wieħed mid-dokumenti li l-Istat Membru kkonċernat għandu jikkonsulta; din ma hijiex deċiżjoni definittiva dwar l-awtorizzazzjoni ta’ dan il-prodott għall-protezzjoni tal-pjanti fl-Istati Membri kollha taż-żona. Kif irrileva ġustament il-Gvern Ġermaniż, peress li l-Istat Membru kkonċernat jieħu d-deċiżjoni tiegħu “fuq il-bażi tal-konklużjonijiet”, id-dispożizzjoni ċċitata iktar ’il fuq tipprovdi ċerta possibbiltà li wieħed jitbiegħed, f’każijiet ġustifikati, mid-deċiżjoni tal-Istat Membru relatur. Għalhekk jidhirli li huwa ċar li l-lingwaġġ adottat mil-leġiżlatur tal-Unjoni ma jimponix fuq l-Istat Membru kkonċernat li jagħti jew jirrifjuta awtorizzazzjonijiet billi jsegwi awtomatikament l-approċċ tal-Istat Membru relatur.
42. Fil-fatt, tbegħid mill-konklużjonijiet tal-evalwazzjoni tal-Istat Membru relatur hija diġà prevista espressament mir-Regolament Nru 1107/2009 fl-Artikolu 36(3) tiegħu, li juri li l-idejn metaforiċi ta’ Stat Membru kkonċernat ma humiex totalment marbuta mill-evalwazzjoni ta’ Stat Membru relatur.
43. L-Artikolu 36(3) jirrileva fl-ewwel subparagrafu li “b’deroga mill-[Artikolu 36(2)] u soġġett għal-liġi tal-(UE), jistgħu jiġu imposti kondizzjonijiet adatti fir-rigward tar-rekwiżiti msemmija fl-Artikolu 31 (3) u (4) u miżuri oħra ta’ tnaqqis tar-riskju li joħorġu minn kondizzjonijiet speċifiċi tal-użu”.
44. Sussegwentement, fit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 36(3), hija tispjega li “[m]eta t-tħassib ta’ Stat Membru dwar is-saħħa tal-bniedem jew l-annimali jew tal-ambjent ma jistax ikun ikkontrollat billi jiġu stabbiliti l-miżuri nazzjonali ta’ tnaqqis tar-riskju msemmija fl-ewwel subparagrafu, Stat Membru jista’ jirrifjuta l-awtorizzazzjoni tal-prodott għall-protezzjoni tal-pjanti fit-territorju tiegħu jekk, minħabba ċ-ċirkostanzi ambjentali jew agrikoli speċifiċi tiegħu, huwa għandu raġunijiet sostanzjati biex iqis li l-prodott in kwistjoni għadu joħloq riskju serju jew inaċċettabbli għas-saħħa tal-bniedem jew tal-annimali jew tal-ambjent”.
45. It-tieni subparagrafu tal-Artikolu 36(3) juża l-kliem “jista’ jirrifjuta”, li jimplika marġni ta’ diskrezzjoni tal-Istat Membru kkonċernat. Madankollu, hemm ċerti limiti imposti minn dan l-Artikolu: “jekk, minħabba ċ-ċirkostanzi ambjentali jew agrikoli speċifiċi tiegħu, huwa għandu raġunijiet sostanzjati biex iqis li l-prodott in kwistjoni għadu joħloq riskju serju jew inaċċettabbli għas-saħħa tal-bniedem jew tal-annimali jew tal-ambjent”.
46. Konsegwentement, skont il-formulazzjoni tal-Artikolu 36(3), l-Istat Membru kkonċernat huwa awtorizzat li jitbiegħed mill-evalwazzjoni tal-Istat Membru relatur. Tali rikonoxximent espliċitu tad-drittijiet ta’ Stat Membru kkonċernat jippermetti li jiġi ċċarat il-kuntest li fih il-leġiżlatur tal-Unjoni jara, fil-kuntest tal-proċedura ta’ awtorizzazzjoni, ir-rwol ta’ ġestjoni tar-riskji li għandu dan l-Istat Membru.
47. Konsegwentement, huwa importanti li l-Artikolu 36(2) ma jiġix interpretat b’mod iżolat (17). Għandu jiġi applikat approċċ sistematiku u din id-dispożizzjoni għandha tiġi interpretata fil-kuntest li sseħħ, jiġifieri billi jiġi eżaminat il-post tagħha f’sett sħiħ ta’ drittijiet mogħtija lil Stat Membru kkonċernat sabiex jikkontrolla liema prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti huma awtorizzati li jitqiegħdu u jinżammu fis-suq tal-Istat Membru inkwistjoni.
48. Dan il-kontroll jimplika mhux biss li jiġi permess it-tqegħid fis-suq tal-prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti, iżda wkoll ir-reviżjoni u l-irtirar ta’ kwalunkwe awtorizzazzjoni mogħtija. L-Artikolu 44 tar-Regolament Nru 1107/2009 jistabbilixxi l-proċedura u l-kundizzjonijiet tal-irtirar jew tal-emenda tal-awtorizzazzjoni ta’ prodott għall-protezzjoni tal-pjanti, u b’hekk jikkompleta s-sett ta’ setgħat kollha mogħtija lill-Istat Membru kkonċernat. Huwa għalhekk fil-kuntest ta’ dawn id-dispożizzjonijiet li għandu jiġi interpretat l-Artikolu 36(2). Huwa evidenti li ż-żewġ artikoli huma elementi marbuta flimkien mas-sistema ta’ awtorizzazzjoni, minħabba li l-Artikolu 44(4) jagħmel referenza espliċita għall-Artikolu 36(3) u jipprevedi deroga analoga, iżda f’sitwazzjoni fejn diġà ngħatat awtorizzazzjoni u fejn issa hija s-suġġett ta’ bidla jew ta’ rtirar.
49. Madankollu, l-essenza tas-sistema ta’ awtorizzazzjoni u ta’ kontroll tal-prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti u l-portata tad-drittijiet mogħtija lil Stat Membru kkonċernat jirriżultaw b’mod ċar mill-qari tal-Artikolu 44(1) u (3) tar-Regolament Nru 1107/2009. Skont dawn id-dispożizzjonijiet, l-Istati Membri jistgħu jirrevedu awtorizzazzjoni fi kwalunkwe ħin, b’mod partikolari, fejn ikun hemm indikazzjonijiet li “ir-rekwiżiti msemmija fl-Artikolu 29 [ta’ dan ir-regolament] mhumiex jew m’għadhomx jiġu sodisfatti” (18). Jekk l-Istat Membru jikkonkludi li dawn il-kundizzjonijiet ma għadhomx issodisfati, għandu jirtira jew jemenda awtorizzazzjoni.
50. Barra minn hekk, l-Artikolu 44 jippreċiża li huwa “Stat Membru” li għandu jirrevedi, jirtira jew jemenda l-awtorizzazzjoni u jistabbilixxi l-kundizzjonijiet eżawrjenti għall-użu ta’ dawn id-drittijiet. Dan ma jipprevedix li tali reviżjoni, irtirar jew emenda jkunu suġġetti għall-kundizzjoni li jkunu saru emendi għall-evalwazzjoni mill-Istat Membru relatur. Minn dan isegwi li dan id-dritt ta’ “Stat Membru” jikkostitwixxi dritt awtonomu, li Stat Membru kkonċernat jeżerċita indipendentement mill-Istat Membru relatur. Għall-finijiet ta’ din il-kawża, huwa importanti li wieħed jinnota li waħda mill-kundizzjonijiet għall-irtirar obbligatorju ta’ awtorizzazzjoni hija stabbilita fl-Artikolu 44(3)(a) u jobbliga lill-Istat Membru jirrevedi u jirtira jew jemenda l-awtorizzazzjoni jekk “ir-rekwiżiti msemmija fl-Artikolu 29 mhumiex jew m’għadhomx jiġu sodisfatti”.
51. Kif fakkret il-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Blaise (19), “mill-Artikolu 44(1) u (3) [tar-Regolament Nru 1107/2009] jirriżulta li l-awtorizzazzjoni ta’ prodott għall-protezzjoni tal-pjanti tista’ tkun suġġetta għal reviżjoni u sussegwentement emendata jew irtirata meta, b’mod partikolari, ikun jidher mill-iżviluppi fl-għarfien xjentifiku u tekniku li l-imsemmi prodott ma huwiex jew ma għadux konformi mar-rekwiżiti meħtieġa għal awtorizzazzjoni ta’ tqegħid fis-suq previsti fl-Artikolu 29 tal-istess regolament, b’mod partikolari l-assenza ta’ effett dannuż immedjat jew ittardjat fuq is-saħħa tal-bniedem”.
52. Għalhekk, l-Artikolu 36(2) moqri fil-kuntest tas-sistema kollha ta’ awtorizzazzjoni, ta’ modifika u ta’ rtirar tal-prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti prevista mir-Regolament Nru 1107/2009, u b’mod partikolari tal-Artikolu 44 tiegħu, jeħtieġ li d-drittijiet tal-Istati Membri kkonċernati skont l-Artikolu 36(2) jingħataw interpretazzjoni b’mod wiesa’ biżżejjed sabiex tippermetti lil tali Stat Membru josserva l-Artikolu 29 ta’ dan ir-regolament meta jiddeċiedi dwar talba għal awtorizzazzjoni ta’ prodott għall-protezzjoni tal-pjanti. Jekk huwa possibbli li awtorizzazzjoni tiġi rtirata (20), meta l-għarfien xjentifiku u tekniku disponibbli għal Stat Membru jindika li jista’ jkun hemm effetti ta’ ħsara fuq is-saħħa tal-bniedem jew tal-annimali jew effett inaċċettabbli fuq l-ambjent, jeħtieġ li Stat Membru kkonċernat ikollu l-istess setgħa meta jevalwa applikazzjoni għal awtorizzazzjoni ġdida, sabiex jiġu evitati effetti ta’ ħsara bħal dawn mill-bidu. Tali dritt huwa madankollu suġġett għall-kundizzjoni tal-eżistenza ta’ għarfien xjentifiku jew tekniku attwali fil-qasam tal-effetti dannużi, imfakkra iktar ’il fuq, li Stat Membru relatur ma kienx ħa inkunsiderazzjoni matul il-proċedura ta’ evalwazzjoni tiegħu.
53. Fil-fatt, Stat Membru ma jistax ikollu iktar drittijiet sabiex jirtira awtorizzazzjoni milli jagħti jew jirrifjutaha (21). Għalkemm il-leġiżlatur tal-Unjoni espliċitament obbliga lill-Istat Membru jaġixxi sabiex jelimina kwalunkwe effett dannuż li prodott għall-protezzjoni tal-pjanti awtorizzat jista’ jkollu fuq is-saħħa tal-bniedem jew tal-annimali jew kwalunkwe effett inaċċettabbli li tali prodott jista’ jkollu fuq l-ambjent meta l-għarfien attwali xjentifiku jew tekniku jindika tali effetti, l-istess obbligu huwa implikat fil-proċess ta’ awtorizzazzjoni b’mod li jiġi evitat li tali effetti jimmanifestaw ruħhom. Kif ġie rrilevat fil-parti introduttiva ta’ dawn il-konklużjonijiet, it-tniġġis mill-prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti jwassal għal telf ta’ bijodiversità u għal tnaqqis sinjifikattiv fil-popolazzjonijiet ta’ insetti, li jhedded ir-rwol kritiku li għandhom fil-produzzjoni tal-ikel. Huwa rikonoxxut ukoll li l-esponiment għall-prodotti kimiċi għall-protezzjoni tal-pjanti huwa marbut ma’ mard kroniku bħall-kanċer u mard tal-qalb, respiratorju u newroloġiku (22). Konsegwentement, għandu jaqa’ taħt il-kompetenza ta’ Stat Membru kkonċernat li jipprevjeni li tali effetti jseħħu jew li jimminimizzahom.
54. Minn dawn il-kunsiderazzjonijiet jirriżulta li l-kliem tal-Artikolu 36(2) “abbażi tal-konklużjonijiet tal-valutazzjoni” għandu jiġi interpretat fis-sens li jinkludi s-setgħa ta’ Stat Membru kkonċernat li jirrifjuta l-għoti ta’ awtorizzazzjoni jekk – abbażi tal-iżvilupp tat-tagħrif xjentifiku jew tekniku – jidher li l-prodott għall-protezzjoni tal-pjanti ma jissodisfax ir-rekwiżiti tal-Artikolu 29 u Artikolu 4(3) ta’ dan ir-regolament, inkluż ir-rekwiżit li ma jkun hemm l-ebda effett ta’ ħsara fuq is-saħħa tal-bniedem jew tal-annimali jew kwalunkwe effett inaċċettabbli fuq l-ambjent.
55. Fi kliem ieħor, il-fatt li r-Regolament Nru 1107/2009 jipprevedi espliċitament il-possibbiltà għal Stat Membru li jirtira jew jemenda awtorizzazzjoni, ibbażata fuq għarfien xjentifiku jew tekniku, jimplika li huwa għandu jkun intitolat ukoll li ma jagħtix tali awtorizzazzjoni mill-bidu.
56. Għalhekk, Membru kkonċernat jista’ jirrifjuta awtorizzazzjoni fis-sens tal-Artikolu 36(2) tar-Regolament Nru 1107/2009 f’sitwazzjoni fejn l-istat tat-tagħrif xjentifiku jew tekniku jindika li “l-ħtiġiet imsemmija fl-Artikolu 29 (ta’ dan ir-regolament) mhumiex jew m’għadhomx sodisfatti” (23) fir-rigward tal-prodott għall-ħarsien tal-pjanti inkwistjoni.
57. Barra minn hekk, l-interpretazzjoni preċedenti tirriżulta min-natura stess tal-prinċipju ta’ prekawzjoni, li jgħid li huwa neċessarju li jittieħdu miżuri preventivi sabiex jiġu evitati riskji potenzjali għas-saħħa tal-bniedem jew tal-annimali jew għall-ambjent.
58. Fil-fatt, l-Artikolu 1(4) tar-Regolament Nru 1107/2009 jipprovdi li d-dispożizzjonijiet ta’ dan ir-regolament “huma msejsa fuq il-prinċipju tal-prekawzjoni sabiex ikun żgurat li s-sustanzi attivi jew il-prodotti mqiegħda fis-suq ma jagħmlux ħsara lis-saħħa tal-bniedem jew tal-annimali jew lill-ambjent. B’mod partikolari, l-Istati Membri m’għandhomx jitwaqqfu milli japplikaw il-prinċipju tal-prekawzjoni fejn ikun hemm inċertezza xjentifika fir-rigward tar-riskji għas-saħħa tal-bniedem jew tal-annimali jew għall-ambjent li jkunu ppreżentati mill-prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti li jkunu ser jiġu awtorizzati fit-territorju tagħhom” (24).
59. Fir-rigward tal-prinċipju ta’ prekawzjoni, il-Qorti tal-Ġustizzja diġà ddeċidiet diversi drabi li “applikazzjoni korretta ta’ dan il-prinċipju fil-qasam kopert mill-istess regolament tippresupponi, fl-ewwel lok, l-identifikazzjoni tal-konsegwenzi potenzjalment negattivi fuq is-saħħa [jew l-ambjent] kkawżati mill-użu ta’ sustanzi attivi u ta’ prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tagħha u, fit-tieni lok, evalwazzjoni globali tar-riskju għas-saħħa (jew l-ambjent) bbażata fuq l-iktar data xjentifika affidabbli u fuq l-iktar riżultati reċenti tar-riċerka internazzjonali” (25).
60. Jiena naqbel mal-qorti tar-rinviju (26) li jekk jiġi aċċettat l-argument li l-Istat Membru kkonċernat għandu biss isegwi sistematikament il-konklużjonijiet tal-evalwazzjoni tal-Istat Membru relatur, dan ikun inkompatibbli mal-prinċipju ta’ prekawzjoni.
61. F’dan ir-rigward, jista’ jiġi rrilevat li l-Qorti Ġenerali diġà kellha l-okkażjoni tiddeċiedi – fir-rigward tal-istess sustanza attiva bħal dik inkwistjoni f’din il-kawża (is-sulfoksaflor) – essenzjalment, li l-Istati Membri għandhom setgħa diskrezzjonali wiesgħa, b’mod partikolari f’dak li jirrigwarda l-evalwazzjonijiet tekniċi kumplessi u d-determinazzjoni tal-kundizzjonijiet ta’ awtorizzazzjoni speċifiċi għas-sitwazzjoni fit-territorju tagħhom (27).
62. Kif ikkonfermat il-Qorti tal-Ġustizzja f’sentenza reċenti (28), “kif indikat fil-premessa 24 tar-Regolament Nru 1107/2009, li d-dispożizzjonijiet li jirregolaw l-għoti tal-awtorizzazzjonijiet għandhom jiżguraw livell għoli ta’ protezzjoni u li, għall-ħruġ ta’ awtorizzazzjonijiet għal prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti, l-għan ta’ protezzjoni tas-saħħa tal-bniedem u tal-annimali kif ukoll tal-ambjent, b’mod partikolari, ‘għandu jieħu prijorità’ fuq l-għan ta’ titjib tal-produzzjoni tal-pjanti”.
63. Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li r-risposta għall-ewwel domanda għandha tkun kif ġej: l-Artikolu 36(2) tar-Regolament Nru 1107/2009 għandu jiġi interpretat fis-sens li jippermetti lill-Istat Membru kkonċernat, waqt l-eżami ta’ applikazzjoni għal awtorizzazzjoni ta’ prodott għall-protezzjoni tal-pjanti, li jitbiegħed mill-evalwazzjoni tal-Istat Membru relatur u li jagħtih id-dritt li jirrifjutaw l-awtorizzazzjoni mitluba f’sitwazzjoni fejn l-għarfien xjentifiku jew tekniku attwali jindika li r-rekwiżit li ma jkunx hemm effett dannuż fuq is-saħħa tal-bniedem jew tal-annimali jew ta’ effett inaċċettabbli fuq l-ambjent ma huwiex jew ma għadux iktar issodisfatt fir-rigward tal-prodott għall-protezzjoni tal-pjanti inkwistjoni.
C. Ir-raba’ u l-ħames domanda
64. Skont ir-raba’ domanda, il-qorti tar-rinviju tistaqsi dwar kif għandha tiġi interpretata l-espressjoni “tagħrif xjentifiku u tekniku attwali bl-użu ta’ dokumenti ta’ gwida disponibbli fiż-żmien tal-applikazzjoni”. Skont is-CTB, billi jibbaża ruħu fuq l-Artikolu 77 u fuq l-Artikolu 79(2) tar-Regolament Nru 1107/2009, dan il-kliem jobbliga lill-Istat Membru relatur iwettaq l-evalwazzjoni tiegħu billi jieħu inkunsiderazzjoni d-dokument ta’ gwida adottat mill-Kummissjoni. PAN Europe tqis, min-naħa l-oħra, li huwa biżżejjed li d-dokument ta’ gwida jkun ġie ppubblikat mingħajr ma kellu jiġi adottat mill-Kummissjoni, u li d-dokument ta’ gwida tal‑2013 jinkludi l-iktar għarfien xjentifiku u tekniku reċenti rilevanti f’dan il-każ.
65. Fir-rigward tal-ħames domanda, jekk jitqies li l-Istat Membru relatur ma jistax jillimita l-evalwazzjoni tiegħu biss għad-dokumenti ta’ gwida adottati, il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf jekk huwiex biżżejjed li hija tipproċedi għal din l-evalwazzjoni abbażi tad-dokumenti ta’ gwida disponibbli, jew jekk għandhiex tieħu inkunsiderazzjoni t-tagħrif xjentifiku u tekniku kollu, anki lil hinn mid-dokumenti ta’ gwida disponibbli.
66. Preliminarjament, għandu jiġi rrilevat li, fir-raba’ u fil-ħames domandi tagħha, il-qorti tar-rinviju ma tidentifikax l-artikoli speċifiċi tar-Regolament Nru 1107/2009 li hija titlob l-interpretazzjoni tagħhom u li jipprevedu l-obbligu li jittieħdu inkunsiderazzjoni d-dokumenti ta’ gwida rilevanti msemmija f’dawn id-domandi. Madankollu, skont il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja, “fil-kuntest tal-proċedura ta’ kooperazzjoni prevista fl-Artikolu 267 TFUE, anki jekk formalment, il-qorti tar-rinviju tkun illimitat id-domanda tagħha għall-interpretazzjoni ta’ dispożizzjoni partikolari tad-dritt tal-Unjoni, tali ċirkustanza ma tipprekludix lill-Qorti tal-Ġustizzja milli tipprovdilha l-elementi kollha ta’ interpretazzjoni tad-dritt tal-Unjoni li jistgħu jkunu utli għad-deċiżjoni tal-kawża li jkollha pendenti quddiemha, kemm jekk dik il-qorti tkun għamlet riferiment għalihom fid-domandi tagħha kif ukoll jekk le. F’dan ir-rigward, hija l-Qorti tal-Ġustizzja li għandha tislet, mill-elementi kollha ppreżentati mill-qorti nazzjonali, u b’mod partikolari mill-motivazzjoni tad-deċiżjoni tar-rinviju, l-elementi tad-dritt tal-Unjoni li jkunu jeħtieġu interpretazzjoni fid-dawl tas-suġġett tat-tilwima fil-kawża prinċipali” (29). Mid-digriet tar-rinviju jirriżulta li dawn iż-żewġ domandi preliminari jirrigwardaw l-interpretazzjoni tal-Artikolu 36(1) ta’ dan ir-regolament u, b’mod partikolari, il-kliem “tagħrif xjentifiku u tekniku attwali bl-użu ta’ dokumenti ta’ gwida disponibbli fiż-żmien tal-applikazzjoni” li jinsabu fih.
67. F’dawn iċ-ċirkustanzi, għandu jitqies li, permezz tad-domandi 4 u 5 tagħha, li għandhom jingħataw risposta konġunta, il-qorti tar-rinviju titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tiddetermina jekk l-Istat Membru relatur jistax, skont l-Artikolu 36(1) tar-Regolament Nru 1107/2009 jillimita ruħu għal evalwazzjoni bbażata esklużivament fuq dokumenti ta’ gwida adottati, anki jekk l-għarfien xjentifiku u tekniku li jinsab fihom ma jkunx iktar aġġornat, jew jekk dan l-Istat Membru għandux jieħu inkunsiderazzjoni l-għarfien xjentifiku u tekniku kollu disponibbli anki barra mill-imsemmija dokumenti ta’ gwida.
68. L-ewwel, l-Artikolu 29, intitolat “Rekwiżiti għall-awtorizzazzjoni għat-tqegħid fis-suq” jipprevedi fil-paragrafu (1)(e) tiegħu li “[m]ingħajr preġudizzju għall-Artikolu 50 prodott għall-protezzjoni tal-pjanti għandu jiġi awtorizzat biss meta skont il-prinċipji uniformi msemmija fil-paragrafu 6 dan jikkonforma mar-rekwiżiti li ġejjin: […] fid-dawl tat-tagħrif xjentifiku u tekniku attwali, dan jikkonforma mar-rekwiżiti previsti fl-Artikolu 4(3)”.
69. Fir-rigward ta’ dan il-kliem, il-Qorti għamlitha ċara fis-sentenza Blaise (punt 71) li “skont l-Artikolu 29(1)(e) tar-Regolament Nru 1107/2009, fost ir-rekwiżiti meħtieġa sabiex prodott għall-protezzjoni tal-pjanti jkun awtorizzat hemm l-osservanza, fid-dawl ta’ għarfien xjentifiku u tekniku attwali, tal-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 4(3) ta’ dan ir-regolament”.
70. Kif irrilevat il-qorti tar-rinviju, il-prinċipju ta’ prekawzjoni jimmilita wkoll favur it-teħid inkunsiderazzjoni tal-għarfien xjentifiku u tekniku disponibbli kollu, peress li dan il-prinċipju jeżiġi evalwazzjoni globali bbażata fuq l-iktar data xjentifika affidabbli disponibbli u fuq l-iktar riżultati reċenti tar-riċerka internazzjonali (30).
71. It-tieni, fir-rigward tal-“prinċipji uniformi”, dawn ġew stabbiliti fir-Regolament (UE) Nru 546/2011 tal‑10 ta’ Ġunju 2011 li jimplimenta r-Regolament (KE) Nru 1107/2009 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar prinċipji uniformi għall-evalwazzjoni u l-awtorizzazzjoni ta’ prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti (31), li jimplimenta r-Regolament Nru 1107/2009. L-anness tar-Regolament l-antik (“Prinċipji uniformi ta’ evalwazzjoni u ta’ awtorizzazzjoni ta’ prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti, kif previsti fl-Artikolu 29(6) tar-Regolament (KE) [Nru 1107/2009]”), il-Parti I (“Prinċipji uniformi għall-evalwazzjoni u l-awtorizzazzjoni ta’ prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti”), Parti A (“Introduzzjoni”), il-punt 2, tistipula li “fl-evalwazzjoni tal-applikazzjonijiet u l-għoti tal-awtorizzazzjonijiet, l-Istati Membri għandhom: […] (c) iqisu kull informazzjoni teknika u xjentifika oħra rilevanti illi jistgħu raġonevolment jippossjedu dwar il-prestazzjoni tal-prodott għall-protezzjoni tal-pjanti jew rigward l-effetti negattivi potenzjali tal-prodott għall-protezzjoni tal-pjanti, il-komponenti jew ir-residwi tiegħu” (enfasi miżjuda minni). Barra minn hekk, il-parti B tal-Parti I ta’ dan l-anness (“Evalwazzjoni”), punt 1 (“Prinċipji ġenerali”), taħt il-punt 1.1, tipprevedi li, “wara li jikkunsidraw l-għarfien xjentifiku u tekniku preżenti, l-Istati Membri għandhom jevalwaw l-informazzjoni msemmija fil-punt 2 tal-Parti A […]” (enfasi miżjuda minni).
72. Nenfasizza wkoll l-obbligu tal-applikant, skont l-Artikolu 33 tar-Regolament Nru 1107/2009, li jipprovdi l-informazzjoni, il-provi u d-dokumenti li fuqhom hija bbażata l-applikazzjoni tiegħu għal awtorizzazzjoni ta’ prodott għall-protezzjoni tal-pjanti (inkluża kwalunkwe informazzjoni dwar l-effetti potenzjalment dannużi tal-prodott fuq is-saħħa tal-bniedem u tal-annimali jew fuq l-ambjent, kif ukoll l-effetti kumulattivi u sinerġistiċi magħrufa u mistennija kkawżati minn tali interazzjoni) (32) u l-possibbiltà, prevista fl-Artikolu 37 ta’ dan ir-regolament, għall-Istat Membru relatur, matul l-eżami tiegħu tal-applikazzjoni, li ma huwiex limitat għal eżami tal-informazzjoni u tal-provi prodotti mill-applikant, li jitlob informazzjoni addizzjonali.
73. Kif enfasizza l-Gvern Ġermaniż, fid-dawl tal-kliem tal-Artikolu 36(1) ta’ dan ir-regolament li “l-Istat Membru […] għandu jevalwa […] fid-dawl tat-tagħrif xjentifiku u tekniku preżenti bl-użu tad-dokumenti ta’ gwida disponibbli fiż-żmien tal-applikazzjoni” (enfasi miżjuda minni), din id-dispożizzjoni għandha tiġi interpretata fis-sens li, minbarra d-dokumenti ta’ gwida disponibbli (jiġifieri t-tnejn li huma adottati u ppubblikati iżda li għadhom ma ġewx adottati), informazzjoni oħra iktar reċenti għandha wkoll tittieħed inkunsiderazzjoni fil-proċess ta’ deċiżjoni fil-qasam tal-awtorizzazzjoni. F’dan ir-rigward, għandu jittieħed inkunsiderazzjoni l-fatt li l-Artikolu 36(1) jipprevedi mhux biss l-użu ta’ dokumenti ta’ gwida, iżda wkoll it-teħid inkunsiderazzjoni tat-“tagħrif xjentifiku u tekniku attwali” [traduzzjoni mhux uffiċjali]. L-Artikolu 44(3) (dwar l-irtirar jew il-modifika ta’ awtorizzazzjoni) jirreferi wkoll għal dan l-għarfien.
74. Huwa importanti li wieħed iżomm f’moħħu li d-dokumenti ta’ gwida huma dawk li jissuġġerixxi isimhom: huma intiżi biex jipprovdu indikazzjonijiet, iżda ma humiex, bħala tali, stabbiliti mir-Regolament Nru 1107/2009 bħala conditio sine qua non. Dawn jikkostitwixxu liġi mhux vinkolanti li teżisti biex tgħin lill-Istati Membri japplikaw ir-regoli u l-prinċipji applikabbli (pereżempju fil-kuntest tal-evalwazzjoni u tal-awtorizzazzjoni ta’ prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti) b’mod konsistenti, uniformi u trasparenti. Dan huwa kkonfermat mill-Artikolu 77 ta’ dan ir-regolament, li jipprevedi espliċitament li l-Kummissjoni “tista’” tadotta tali dokumenti ta’ gwida. Minn dan isegwi li, fl-assenza ta’ dokumenti ta’ gwida jew jekk id-dokumenti ta’ gwida eżistenti huma obsoleti (jiġifieri ma jirrappreżentawx iktar “l-istat attwali tal-għarfien xjentifiku u tekniku”), l-Istati Membri huma obbligati għalhekk, skont dan ir-regolament, iwettqu l-evalwazzjoni u jadottaw deċiżjonijiet ta’ awtorizzazzjoni bbażati fuq sorsi disponibbli oħra li jinkludu l-iktar għarfien xjentifiku u tekniku reċenti.
75. Id-dubji tal-qorti tar-rinviju jistgħu jirriżultaw ukoll parzjalment mill-fatt li l-verżjoni bil-lingwa Olandiża tal-Artikolu 36(1) tar-Regolament Nru 1107/2009 tidher li hija żbaljata jew, fi kwalunkwe każ, impreċiża meta mqabbla ma’ verżjonijiet lingwistiċi oħra. Fil-fatt, hija tgħid “van de stand van de wetenschappelijke en technische kennis” (“fl-istat ta’ għarfien xjentifiku u tekniku”) li tħalli barra kelma ekwivalenti għal “attwali”, filwaqt li, pereżempju, il-verżjoni Franċiża, Taljana, Ġermaniża u Ingliża isemmu rispettivament dwar “à la lumière des connaissances scientifiques et techniques actuelle” (“attwali”), “conoscenze scientifiche e techniche attuali” (“attwali”), “des neuesten Stands von Wissenschaft und Technik” (‘l-iktar ġodda’) u “current scientific and technical knowledge”.
76. Għalhekk, jiena tal-fehma li, għalkemm huwa minnu li d-dokumenti ta’ gwida “disponibbli” (ara l-punt 73 ta’ dawn il-konklużjonijiet) jikkostitwixxu punt ta’ riferiment tal-għarfien xjentifiku u tekniku li l-Istati Membri għandhom jieħdu inkunsiderazzjoni fl-evalwazzjoni tal-applikazzjoni għall-awtorizzazzjoni ta’ prodott għall-protezzjoni tal-pjanti, la l-Istat Membru relatur li jipprepara l-evalwazzjoni tar-riskji, u lanqas l-Istati Membri kkonċernati, li jeżaminaw l-applikazzjoni għal awtorizzazzjoni, ma jillimitaw ruħhom għal dan is-sors ta’ informazzjoni waqt l-evalwazzjoni tal-“għarfien xjentifiku u tekniku attwali”, abbażi, b’mod partikolari, tal-Artikolu 36(1) u (2) u tal-Artikolu 29(1)(e) tar-Regolament Nru 1107/2009 (33).
77. Minn dan isegwi li l-informazzjoni kollha meqjusa bħala “għarfien xjentifiku u tekniku” attwali u rilevanti għandha tittieħed inkunsiderazzjoni.
78. Dan l-approċċ huwa kkonfermat mill-għanijiet tar-Regolament Nru 1107/2009. Il-Qorti tal-Ġustizzja diġà fakkret dawn l-għanijiet fis-sentenza Pesticide Action Network Europe (34).
79. Hija ddeċidiet f’din is-sentenza li “l-għan tar-Regolament Nru 1107/2009 […] huwa, kif indikat fl-Artikolu 1(3) u (4) ta’ dan ir-regolament, u kif rifless fil-premessa 8 tiegħu, b’mod partikolari li jiġi żgurat livell għoli ta’ protezzjoni tas-saħħa tal-bniedem u tal-annimali kif ukoll tal-ambjent (punt 46).
80. F’dan ir-rigward, hija enfasizzat li “dawn id-dispożizzjonijiet huma bbażati fuq il-prinċipju ta’ prekawzjoni, li huwa wieħed mill-pedamenti tal-politika ta’ protezzjoni ta’ livell għoli segwita mill-Unjoni fil-qasam tal-ambjent, konformement mal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 191(2) TFUE, sabiex jiġi evitat li sustanzi attivi jew prodotti mqiegħda fis-suq jippreġudikaw is-saħħa tal-bniedem u tal-annimali jew l-ambjent” (punt 47).
81. Barra minn hekk, hija fakkret li, “kif indikat fil-premessa 24 tar-Regolament Nru 1107/2009, […] id-dispożizzjonijiet li jirregolaw l-għoti tal-awtorizzazzjonijiet għandhom jiżguraw livell għoli ta’ protezzjoni u li, għall-ħruġ ta’ awtorizzazzjonijiet għal prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti, l-għan ta’ protezzjoni tas-saħħa tal-bniedem u tal-annimali kif ukoll tal-ambjent, b’mod partikolari, ‘għandu jieħu prijorità’ fuq l-għan ta’ titjib tal-produzzjoni tal-pjanti” (punt 48).
82. Għaldaqstant, il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li, “kif tippreċiża din il-premessa, għandu jintwera, qabel it-tqegħid tagħhom fis-suq, mhux biss li l-prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti jippreżentaw interess manifest għall-produzzjoni tal-pjanti, iżda li, barra minn hekk, ma għandhomx effett dannuż fuq is-saħħa tal-bniedem jew tal-annimali” (punt 49).
83. L-għan imsemmi iktar ’il fuq jista’ jintlaħaq biss meta jitqies it-tagħrif xjentifiku u tekniku attwali (jiġifieri l-iktar reċenti) fl-evalwazzjoni mwettqa mill-Istat Membru relatur u fid-deċiżjoni tal-Istat Membru kkonċernat li jagħti jew jirrifjuta l-awtorizzazzjoni tal-prodott għall-protezzjoni tal-pjanti. Dan huwa l-uniku mod kif Stat Membru jista’ juri li, sa fejn jaf hu, ma hemmx effett ta’ ħsara fuq is-saħħa tal-bniedem jew tal-annimali jew fuq l-ambjent f’dak li jikkonċerna l-prodott għall-protezzjoni tal-pjanti inkwistjoni.
84. Kif irrilevat il-qorti tar-rinviju, tali interpretazzjoni hija kkonfermata mill-ġurisprudenza eżistenti tal-Qorti tal-Ġustizzja.
85. Fis-sentenza Bayer CropScience u Bayer vs Il-Kummissjoni (35), il-Qorti tal-Ġustizzja ddeċidiet li, “fil-kuntest tar-reviżjoni tal-approvazzjoni ta’ sustanza attiva, il-konklużjoni li l-kriterji għall-approvazzjoni previsti fl-Artikolu 4 tar-Regolament Nru 1107/2009 ma għadhomx issodisfatti tista’ tkun ibbażata fuq kull għarfien ġdid, sakemm dan ikun xjentifiku jew tekniku, irrispettivament mis-sors jew mid-dokument li minnhom joħroġ dan l-għarfien” (enfasi miżjuda minni).
86. Kif irrilevat ġustament l-Irlanda, il-fatt li din il-kawża kienet tirrigwarda l-evalwazzjoni mill-ġdid tal-awtorizzazzjoni ta’ sustanza attiva ma huwiex determinanti. Fil-fatt, ma hemmx raġuni għalfejn jitqies li l-istess konklużjoni ma tapplikax għall-eżami ta’ applikazzjoni għall-awtorizzazzjoni ta’ prodott għall-protezzjoni tal-pjanti, peress li interpretazzjoni kuntrarja ma tkunx konformi mal-prinċipju ta’ prekawzjoni, li fuqu huwa bbażat ir-Regolament Nru 1107/2009.
87. Mill-kunsiderazzjonijiet preċedenti jirriżulta li r-risposta għad-domandi 4 u 5 għandha tkun li, fil-kuntest tal-eżami ta’ applikazzjoni għall-awtorizzazzjoni ta’ prodott għall-protezzjoni tal-pjanti, skont l-Artikolu 36(1) tar-Regolament Nru 1107/2009, Stat Membru għandu jieħu inkunsiderazzjoni kull għarfien xjentifiku u tekniku attwali (jiġifieri l-iktar reċenti) li huwa rilevanti u affidabbli, irrispettivament mis-sors jew mid-dokument li joriġina minnu.
V. Konklużjoni
88. Nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi kif ġej għall-ewwel, għar-raba’ u għall-ħames domanda preliminari magħmula mill-College van Beroep voor het bedrijfsleven (il-Qorti tal-Appell għall-Kwistjonijiet Amministrattivi fil-Qasam Ekonomiku):
L-ewwel domanda:
L-Artikolu 36(2) tar-Regolament (KE) Nru 1107/2009 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal‑21 ta’ Ottubru 2009 dwar it-tqegħid fis-suq ta’ prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti u li jħassar id-Direttivi tal-Kunsill 79/117/KEE u 91/414/KEE,
għandu jiġi interpretat fis-sens li jippermetti lill-Istat Membru kkonċernat li jitbiegħed, waqt l-eżami ta’ applikazzjoni għal awtorizzazzjoni ta’ prodott għall-protezzjoni tal-pjanti, mill-evalwazzjoni tal-Istat Membru relatur għaż-żona u jagħtih id-dritt li jirrifjutaw l-awtorizzazzjoni mitluba f’sitwazzjoni fejn l-għarfien xjentifiku jew tekniku jindika li l-kundizzjoni li ma għandux ikun hemm effett dannuż fuq is-saħħa tal-bniedem jew tal-annimali jew ta’ effett inaċċettabbli fuq l-ambjent ma hijiex jew ma għadhiex issodisfatta fir-rigward tal-prodott għall-protezzjoni tal-pjanti inkwistjoni.
Ir-raba’ u l-ħames domanda:
L-Artikolu 36(1) tar-Regolament Nru 1107/2009
għandu jiġi interpretat kif ġej: fil-kuntest tal-eżami ta’ applikazzjoni għal awtorizzazzjoni ta’ prodott għall-protezzjoni tal-pjanti, skont din id-dispożizzjoni, Stat Membru għandu jieħu inkunsiderazzjoni kull kurrent xjentifiku u tekniku rilevanti (jiġifieri l-iktar reċenti), irrispettivament mis-sors jew mid-dokument li minnu joriġina.
1 Lingwa oriġinali: l-Ingliż.
2 ĠU 2009, L 309, p. 1.
3 EEA Briefing ‘How pesticides impact human health and ecosystems in Europe’, 26 ta’ April 2023.
4 Il-Parlament Ewropew, Rapport dwar il-proċedura tal-Unjoni għall-awtorizzazzjoni tal-pestiċidi, (2018/2153 (INI)), p. 14 (18 ta’ Diċembru 2018).
5 ĠU 2015, L 199, p. 8.
6 Dokument ta’ Gwida dwar l-Ekotossikoloġija Terrestri, SANCO/10329/2002 rev 2, 17 ta’ Ottubru 2002 (iktar ’il quddiem id-“dokument ta’ gwida tal‑2002”).
7 Dokument ta’ Gwida tal-EFSA dwar l-evalwazzjoni tar-riskju tal-prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti fuq in-naħal (Apis mellifera, Bombus spp. and solitary bees), EFSA Journal 2013; 11(7):3295, ippubblikat fl‑4 ta’ Lulju 2013 (iktar ’il quddiem id-“dokument ta’ gwida tal‑2013”). Fil-fatt, sadanittant (fil‑11 ta’ Mejju 2023) l-EFSA ppubblikat “Linji gwida riveduti dwar l-evalwazzjoni tar-riskju tal-prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti fuq in-naħal (Apis mellifera, Bombus spp. u naħal solitarju)”. Ġurnal EFSA.
8 Ara https://www.reuters.com/article/us-france-pesticides-idUSKBN1DO1M9.
9 Artikolu 35 tar-Regolament Nru 1107/2009. Ara l-ispjegazzjoni tal-proċedura fil-kawża Verwaltungsgericht Braunschweig (il-Qorti Amministrattiva, Braunschweig, il-Ġermanja) (id-Disa’ Awla), is-sentenza tat‑12 ta’ April 2018, 9 A 44/16 (punti 66 et seq., iktar ’il quddiem is-“sentenza VG Braunschweig”), li kienet tirrigwarda essenzjalment ir-raġunijiet li għalihom Stat Membru kkonċernat huwa awtorizzat jirrifjuta l-awtorizzazzjoni tal-prodott għall-protezzjoni tal-pjanti skont l-Artikolu 36(3) tar-Regolament Nru 1107/2009.
10 Artikolu 36(1) tar-Regolament Nru 1107/2009.
11 Imsemmija fl-Artikolu 29(6) tar-Regolament Nru 1107/2009 “il-prinċipji uniformi għall-evalwazzjoni u l-awtorizzazzjoni ta’ prodotti għall-protezzjoni tal-pjanti għandu jkun fihom ir-rekwiżiti mniżżla fl-Anness VI għad-Direttiva 91/414/KEE u għandhom ikunu stabbiliti fir-Regolamenti adottati skont il-proċedura konsultattiva msemmija fl-Artikolu 79(2) mingħajr l-ebda modifika sostanzjali”. Ara l-punt 71 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
12 It-tieni subparagrafu tal-Artikolu 36(1) tar-Regolament Nru 1107/2009.
13 It-tielet paragrafu tal-Artikolu 35 tar-Regolament Nru 1107/2009.
14 It-tielet subparagrafu tal-Artikolu 36(1) tar-Regolament Nru 1107/2009.
15 Artikolu 37(4) tar-Regolament Nru 1107/2009.
16 Din hija wkoll l-opinjoni sostnuta mill-ġurisprudenza nazzjonali. Ara s-sentenza VG Braunschweig (punt 74).
17 Fil-fatt, għall-finijiet tal-interpretazzjoni tad-dispożizzjonijiet, għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni mhux biss il-formulazzjoni tagħhom, iżda wkoll il-kuntest li fih iseħħu u l-għanijiet imfittxija mil-leġiżlazzjoni li jifformaw parti minnha (sentenza tat‑2 ta’ Marzu 2023, Staatsanwaltschaft Graz (l-Uffiċċju tat-Taxxa ta’ Düsseldorf fil-qasam fiskali) (C‑16/22, EU:C:2023:148, punt 25 u l-ġurisprudenza ċċitata).
18 Artikolu 44(3)(a) tar-Regolament Nru 1107/2009.
19 Sentenza tal‑1 ta’ Ottubru 2019, Blaise et (C‑616/17, EU:C:2019:800, punt 99; iktar ’il quddiem is-“sentenza Blaise”).
20 Artikolu 44(3) tar-Regolament Nru 1107/2009.
21 L-istess argument jintuża fil-ġurisprudenza nazzjonali. Ara s-sentenza tat-tribunal administratif (il-Qorti Amministrattiva, il-Lussemburgu, Nru 44377, fil-kawża Glyphosate, p. 37 (ikkonfermata fl-appell mis-sentenza tal-Cour administrative (il-Qorti Amministrattiva Għolja, il-Lussemburgu), Nru 47873C, 30 ta’ Marzu 2023).
22 Ara l-punt 2 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
23 It-termini ċċitati huma mill-Artikolu 44(3) ta’ dan ir-regolament. Enfasi miżjuda.
24 Ara wkoll is-sentenza Blaise (punt 44).
25 Enfażi tiegħi. Ara s-sentenza fil-Kawża Blaise (punt 46 u l-ġurisprudenza ċċitata) u s-sentenza tat‑22 ta’ Diċembru 2010, Gowan Comércio Internacional e Serviços (C‑77/09, EU:C:2010:803, punt 75).
26 Ara l-punti 11.3 sa 13 tal-verżjoni bil-lingwa oriġinali tad-digriet tar-rinviju.
27 Digriet tat‑28 ta’ Settembru 2016, PAN Europe et vs Il-Kummissjoni (T‑600/15, EU:T:2016:601, punt 33) (mhux is-suġġett ta’ appell quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja).
28 Sentenza tad‑19 ta’ Jannar 2023, Pesticide Action Network Europe (C‑162/21, EU:C:2023:30, punt 48 u l-ġurisprudenza ċċitata).
29 Sentenza tal‑1 ta’ Awwissu 2022, TL (Assenza ta’ interpretu u ta’ traduzzjoni) (C‑242/22 PPU, EU:C:2022:611, punt 37 u l-ġurisprudenza ċċitata).
30 Ara s-sentenza Blaise (punti 46 u 94).
31 ĠU L 155, 11.6.2011, p. 127. Ir-Regolament Nru 546/2011 ġie emendat fl‑2022, iżda t-tibdil ma jidhirx li huwa rilevanti jew deċiżiv għall-finijiet tal-każ preżenti.
32 Ara, f’dan ir-rigward, is-sentenza Blaise (punti 73, 74 u 78 sa 88).
33 Ara r-Regolament Nru 546/2011, iċċitat fil-punt 71 ta’ dawn il-konklużjonijiet.
34 Sentenza tad‑19 ta’ Jannar 2023 (C‑162/21, EU:C:2023:30, punti 46 sa 49).
35 Sentenza tas‑6 ta’ Mejju 2021 (C‑499/18 P, EU:C:2021:367, punt 69).