1.

SIA Altic xtrat żerriegħa tal-kolza minn żewġ kumpanniji oħra u naqqset it-taxxa tal-input fuq il-valur miżjud (VAT) imħallsa fuq dawk it-tranżazzjonijiet. Spezzjoni sussegwenti mwettqa mill-awtoritajiet tat-taxxa tal-Latvja wriet li dawn il-kumpanniji kienu fittizji. L-awtoritajiet tat-taxxa għalhekk ikkunsidraw li t-tranżazzjonijiet ma kinux seħħew u ordnaw lil SIA Altic tħallas il-VAT korrispondenti. SIA Altic talbet l-annullament ta’ din id-deċiżjoni. Kemm il-qrati nazzjonali tal-ewwel u tat-tieni istanza ddeċidew favur tagħha.

2.

L-Augstākā tiesa (il-Qorti Suprema, il-Latvja), adita bl-appell fuq punt ta’ liġi, għandha dubji dwar l-interpretazzjoni korretta tad-Direttiva 2006/112/KE dwar is-sistema komuni ta’ taxxa fuq il-valur miżjud ( 2 ) moqrija flimkien mar-rekwiżiti ta’ leġiżlazzjoni settorjali fil-qasam tal-liġi dwar l-ikel. Dawn id-dubji jikkonċernaw l-argument tal-awtoritajiet tat-taxxa Latvjani li SIA Altic kellha tkun taf dwar l-involviment tal-partijiet kontraenti tagħha fil-frodi tal-VAT, minħabba li kienet attiva fis-settur tal-ikel u għalhekk kienet obbligata tivverifika l-imsieħba kummerċjali tagħha għall-ogħla livell applikabbli f’dak is-settur, skont l-obbligi imposti mir-Regolamenti (KE) Nru 178/2002 ( 3 ), Nru 852/2004 ( 4 ) u Nru 882/2004 ( 5 ).

3.

Il-kawża preżenti tagħti l-opportunità lill-Qorti tal-Ġustizzja li tirfina l-ġurisprudenza tagħha dwar il-kriterji sabiex tiddetermina jekk operatur “kienx jaf jew kienx imissu jkun jaf” li kien qed jipparteċipa f’operazzjoni konnessa ma’ frodi tal-VAT sabiex jirrifjuta d-dritt għal tnaqqis. B’mod partikolari, il-Qorti tal-Ġustizzja hija mistoqsija sa fejn, jekk xejn, obbligi settorjali speċifiċi applikabbli għall-operaturi attivi f’ċerti oqsma, bħal dawk li għandhom x’jaqsmu mal-liġi dwar l-ikel, huma ta’ rilevanza għall-evalwazzjoni ġenerali tat-taxxa dwar jekk operatur kienx jaf jew kienx imissu jkun jaf li kien involut f’tranżazzjoni marbuta ma’ frodi tal-VAT.

4.

Skont l-Artikolu 168 tad-Direttiva dwar il-VAT: “Sakemm il-merkanzija u s-servizzi jintużaw għall-iskopijiet tat-transazzjonijiet taxxabbli ta’ persuna taxxabbli, il-persuna taxxabbli għandha tkun intitolata, fl-Istat Membru li fih twettaq dawn it-transazzjonijiet, li tnaqqas mll-VAT li għandha tħallas dan li ġej:

[…]”

5.

Skont l-Artikolu 178: “Biex teżerċita d-dritt ta’ tnaqqis, persuna taxxabbli għandha tissodisfa l-kondizzjonijiet li ġejjin:

[…]”

6.

L-Artikolu 220 tad-Direttiva dwar il-VAT jipprovdi li: “Kull persuna taxxabbli għandha tiżgura li, fir-rigward ta’ dak li ġej, tinħareġ fattura, jew hi nnifisha jew mill-konsumatur tagħha jew, f’isimha u għan-nom tagħha, minn parti terza:

[…]”

7.

Skont l-Artikolu 226 tad-Direttiva dwar il-VAT:

“Mingħajr preġudizzju għad-disposizzjonijiet partikolari stabbiliti f’din id-Direttiva, dawn id-dettalji li ġejjin biss huma meħtieġa għall-finijiet ta’ VAT fuq fatturi maħruġa skond l-Artikoli 220 u 221

[…]

[…]”

8.

L-Artikolu 273 tad-Direttiva dwar il-VAT jgħid hekk:

“L-Istati Membri jistgħu jimponu obbligi oħrajn li jidhrulhom meħtieġa biex jiżguraw il-ġbir korrett ta’ VAT u biex ma ssirx frodi, soġġett għall-ħtieġa ta’ trattament indaqs bejn transazzjonijiet domestiċi u transazzjonijiet li jsiru bejn Stati Membri minn persuni taxxabbli u sakemm dawn l-obbligi, fin-negozju bejn Stati Membri, ma jagħtux lok għal formalitajiet konnessi mal-qsim ta’ fruntieri.

L-għażla skond l-ewwel paragrafu ma tistax tintuża biex timponi obbligi tal-fatturazzjoni addizzjonali aktar minn dawk stabbiliti fil-Kapitolu 3.”

9.

Il-premessi 28 u 29 tar-Regolament Nru 178/2002 huma abbozzati fit-termini li ġejjin:

10.

Skont l-Artikolu 3 tar-Regolament Nru 178/2002:

“[…]

[…]

[…]”

11.

L-Artikolu 18 tar-Regolament Nru 178/2002 jipprovdi:

“1.   It-traċċabilità ta’ ikel, għalf u annimali li jipproduċu l-ikel, u kull sustanza oħra maħsuba li tkun, jew mistennija li tkun, inkorporata fl-ikel jew fl-għalf għandha tiġi stabbilita fl-istadji kollha tal-produzzjoni, ipproċessar u tqassim.

2.   L-operaturi tan-negozju ta’ l-ikel u l-għalf għandhom ikunu kapaċi li jidentifikaw kull persuna li tkun ipprovdiethom b’ikel, għalf, annimal li jipproduċi l-ikel, jew xi sustanza oħra maħsuba li tkun, jew mistennija li tkun, inkorporata f’ikel jew għalf.

Għal dan il-għan, dawk l-operaturi għandhom ikollhom sistemi u proċeduri mħaddma li jkunu jippermettu li dan it-tagħrif jkun disponibbli fuq talba lill-awtoritajiet kompetenti.

3.   L-operaturi tan-negozju ta’ l-ikel u l-għalf għandhom ikollhom sistemi u proċeduri mħaddma li jidentifikaw in-negozji l-oħra li lilhom ikunu pprovdew il-prodotti. Dan it-tagħrif għandu jkun disponibbli fuq talba lill-awtoritajiet kompetenti.

4.   Ikel u għalf li jitqiegħed fis-suq jew li x’aktarx jitqiegħed fis-suq fil-Komunità għandu jkun ittikkettjat kif imiss jew identifikat biex jiffaċlita t-traċċabilità tiegħu, permezz ta’ dokumentazzjoni relevanti jew tagħrif skond il-ħtiġijiet relevanti ta’ aktar dispożizzjonijiet speċifiċi.

5.   Dispożizzjonijiet għall-għan ta’ l-applikazzjoni tal-ħtiġjiet ta’ dan l-Artikolu dwar setturi speċifiċi jistgħu jiġu adottati skond il-proċedura mniżżla fl-Artikolu 58(2).”

12.

L-Artikolu 6 tar-Regolament Nru 852/2004 (intitolat “Kontrolli uffiċjali, reġistrazzjoni u approvazzjoni”) jipprovdi kif ġej:

“1.   L-operaturi tan-negozju ta’ l-ikel għandhom jikkoperaw ma’ l-awtoritajiet kompetenti skond il-leġislazzjoni applikabbli l-oħra tal-Komunità jew, jekk din ma tkunx teżisti, mal-liġi nazzjonali.

2.   Partikolarment, kull operatur tan-negozju ta’ l-ikel għandu jinnotifika lill-awtoritajiet kompetenti xierqa, bil-metodu li dawn ta’ l-aħħar jeħtieġ, dwar kull stabbeliment taħt il-kontroll tagħhom li jwettaq kwalunkwe mill-istadji tal-produzzjoni, l-ipproċessar u d-distribuzzjoni ta’ l-ikel, bil-għan tar-reġistrazzjoni ta’ tali stabbeliment.

[…]”

13.

L-Artikolu 31(1) tar-Regolament Nru 882/2004 jipprovdi li:

14.

SIA Altic (iktar ’il quddiem il-“kovenuta”) xtrat iż-żerriegħa tal-kolza mingħand SIA Sakorex (f’Lulju u Awwissu 2011) u mingħand SIA Ulmar (f’Ottubru 2011). Iż-żerriegħa tal-kolza ġiet irċevuta kif suppost u nżammet f’maħżen (silo) tal-kumpannija SIA Vendo. Il-konvenuta naqset il-VAT tal-input imħallsa fuq dawn it-tranżazzjonijiet.

15.

Spezzjoni mill-Valsts ieņēmumu dienests (l-Awtorità tat-Taxxa tal-Istat, il-Latvja; iktar ’il quddiem il-“VID”) żvelat li SIA Sakorex u SIA Ulmar kienu kumpanniji fittizji. Il-VID iddeċidiet li t-tranżazzjonijiet bejn il-konvenuta u dawn il-kumpanniji għalhekk ma kinux seħħew u, f’deċiżjoni tal‑14 ta’ Settembru 2012, hija ordnat lill-konvenuta tħallas il-VAT imnaqqsa preċedentement, multa u interessi moratorji.

16.

Il-konvenuta ppreżentat appell amministrattiv fejn talbet l-annullament ta’ din id-deċiżjoni amministrattiva. Il-qrati nazzjonali tal-ewwel u tat-tieni istanza ddeċidew favur tagħha. B’mod partikolari, l-Administratīvā apgabaltiesa (il-Qorti Amministrattiva Reġjonali, il-Latvja) iddikjarat, inter alia, li ma kien hemm l-ebda dubju li l-merkanzija inkwistjoni kienet ġiet iddepożitata fis-silo li jappartjeni lil SIA Vendo fil-kwantità u fid-dati indikati fid-dokumenti rilevanti. Barra minn hekk, id-dokumenti fil-proċess u l-ispjegazzjonijiet ipprovduti mill-konvenuta wrew li kienet aġixxiet f’bona fide. Barra minn hekk, in-natura tat-tranżazzjoni ma kinitx teħtieġ verifika tal-kapaċità tal-partijiet l-oħra li jipprovdu s-servizz, minħabba li l-bejjiegħ ikkunsinna l-merkanzija fil-punt tal-kunsinna stipulat fil-kuntratt. Skont il-kuntratt bejn il-konvenuta u SIA Vendo, din tal-aħħar kienet responsabbli sabiex tiżgura l-eżattezza tal-informazzjoni fin-nota tal-kunsinna u għall-konsegwenzi tagħha. Finalment, il-qorti ddeċidiet li l-VID ma ddikjaratx liema azzjonijiet speċifiċi, li jirriżultaw minn rekwiżit legali dirett, il-konvenuta kien messha ħadet iżda naqset milli tieħu sabiex tivverifika l-kapaċità tal-partijiet l-oħra fit-tranżazzjoni sabiex iwasslu l-merkanzija. Konsegwentement, l-Administratīvā apgabaltiesa (il-Qorti Amministrattiva Reġjonali) ikkonkludiet li l-provi prodotti fil-kawża ma wrewx li l-konvenuta kienet wettqet deliberatament azzjoni intiża sabiex tikseb vantaġġ fil-forma tat-tnaqqis tal-VAT tal-input.

17.

Il-VID appellat minn din is-sentenza quddiem l-Augstākā tiesa (il-Qorti Suprema), il-qorti tar-rinviju. Il-VID targumenta li l-Administratīvā apgabaltiesa (il-Qorti Amministrattiva Reġjonali) wettqet żball meta qieset li ma kien hemm l-ebda rekwiżit legali sabiex tiddetermina l-oriġini tal-merkanzija akkwistata. Skont ir-Regolament Nru 178/2002, l-operaturi tas-settur tal-ikel għandhom ikunu jistgħu jidentifikaw kwalunkwe sustanza intenzjonata li tkun, jew mistennija li tkun, inkorporata f’ikel jew għalf. Għal dan il-għan, dawn l-operaturi għandhom ikollhom sistemi u proċeduri mħaddma li jkunu jippermettu li dan it-tagħrif ikun disponibbli fuq talba mill-awtoritajiet kompetenti. Għalhekk taħt ir-Regolament Nru 178/2002 il-konvenuta kienet meħtieġa li twettaq kontrolli ddettaljati fuq il-partijiet kontraenti tagħha, minħabba li kienu involuti fil-katina alimentari. Il-konvenuta ma vverifikatx jekk il-partijiet kontraenti tagħha kienu rreġistrati mal-Pārtikas un veterinārais dienests (l-Aġenzija għas-Sigurtà tal-Ikel u Veterinarja, il-Latvja), u għalhekk lanqas ma wettqet kontrolli minimi fuq il-partijiet l-oħra. Skont il-VID, dan juri li l-konvenuta kienet taf jew imissha kienet taf li dawn it-tranżazzjonijiet kienu parti minn frodi tal-VAT.

18.

Il-konvenuta targumenta li d-dispożizzjonijiet invokati mill-VID ma japplikawx, minħabba li ż-żerriegħa li akkwistat kellha tintuża fil-produzzjoni ta’ karburant u ma kellha l-ebda konnessjoni ma’ xi tip ta’ ikel. Għaldaqstant ma hemm l-ebda bażi għall-applikazzjoni tal-leġiżlazzjoni li tirregola l-operaturi tas-settur tal-ikel lill-konvenuta.

19.

Huwa f’dan il-kuntest li l-Augstākā tiesa (il-Qorti Suprema) iddeċidiet li tissospendi l-proċeduri quddiemha u li tagħmel lill-Qorti tal-Ġustizzja d-domandi preliminari li ġejjin:

20.

Ġew ippreżentati osservazzjonijiet bil-miktub mill-Gvern tal-Latvja u dak ta’ Spanja kif ukoll mill-Kummissjoni Ewropea. Dawn il-partijiet interessati, kif ukoll il-konvenuta, ipparteċipaw fis-seduta li saret fis‑6 ta’ Marzu 2019.

21.

Dawn il-konklużjonijiet huma strutturati kif ġej. Wara ftit kunsiderazzjonijiet preliminari (A), jiena ser nindika l-ġurisprudenza dwar id-diliġenza meħtieġa fil-qasam tal-VAT f’sitwazzjonijiet fejn il-frodi tkun instabet li saret mill-partijiet kontraenti (B). Imbagħad ser neżamina l-ewwel domanda, relatata mal-kwistjoni dwar jekk in-nuqqas ta’ konformità mal-obbligi settorjali tal-persuna taxxabbli imma mhux relatata mal-VAT, bħall-obbligu ta’ traċċabbiltà tal-Artikolu 18 tar-Regolament Nru 178/2002, għandux iwassal għar-rifjut tad-dritt li tnaqqas il-VAT tal-input (C). Imbagħad ser ngħaddi għat-tieni domanda, li essenzjalment tistaqsi jekk in-nuqqas li jiġi vverifikat li l-partijiet kontraenti huma konformi mal-obbligu ta’ reġistrazzjoni tagħhom stess li jirriżulta mir-Regolament Nru 882/2004 huwiex rilevanti għall-evalwazzjoni ta’ jekk il-persuna taxxabbli kellhiex tkun taf li hi kienet qed tieħu sehem f’operazzjoni marbuta mal-frodi tal-VAT (D).

22.

Il-kwistjonijiet imqajma minn din il-kawża jikkonċernaw esklużivament jekk persuna taxxabbli għandhiex tiġi mċaħħda mid-dritt li tnaqqas abbażi tan-nuqqas ta’ diliġenza allegata tagħha, evalwata b’riferiment għall-imġiba tagħha fir-rigward tal-obbligi imposti fuqha u l-partijiet kontraenti tagħha minn regoli settorjali mhux relatati mat-taxxa. Għalhekk huwa meqjus bħala fatt li l-kundizzjonijiet fuq il-mertu u l-forma li għalihom huwa suġġett id-dritt għal tnaqqis huma ssodisfatti.

23.

Hemm żewġ dikjarazzjonijiet fattwali oħra aċċertati mill-qorti tar-rinviju li jiena ser nieħu bħala fatt.

24.

L-ewwel, ma huwiex ikkontestat li l-partijiet kontraenti tal-konvenuta rriżultaw li huma impriżi fittizji. Filwaqt li ma kienx possibbli li jiġi aċċertat l-oriġini tal-merkanzija, din kienet madankollu kkunsinnata u apparentement ta’ kwalità tajba.

25.

It-tieni, il-qorti tar-rinviju sabet li ma hemm l-ebda evidenza li tissostanzja l-istqarrija tal-konvenuta li ż-żerriegħa inkwistjoni kienet maħsuba għall-produzzjoni ta’ karburant. Fil-kuntratti konklużi mill-konvenuta maż-żewġ partijiet kontraenti, kien hemm terminu li jistipula li l-merkanzija għandha tkun konformi mar-rekwiżiti tal-Aġenzija għas-Sigurtà tal-Ikel u Veterinarja). Barra minn hekk, l-impriżi identifikati mill-konvenuta bħala l-imsieħba kummerċjali tagħha ma humiex attivi fil-qasam tal-produzzjoni ta’ karburant. Għalhekk, wara li evalwat l-evidenza quddiemha, il-qorti tar-rinviju waslet għall-konklużjoni li l-kunsinna inkwistjoni (u għalhekk anki l-konvenuta fir-rigward ta’ dik il-kunsinna) kienet suġġetta għall-obbligi tar-Regolament Nru 178/2002.

26.

L-importanza tad-dritt għal tnaqqis ġiet enfasizzata minn din il-Qorti tal-Ġustizzja f’diversi okkażjonijiet. Ġie deskritt bħala “prinċipju fundamentali tas-sistema komuni tal-VAT” ( 6 ), u “parti integrali mill-iskema tal-VAT” li ma tistax, bħala prinċipju, tkun limitata ( 7 ). Is-sistema ta’ tnaqqis u, għaldaqstant, ta’ rimbors, hija intiża li teħles kompletament lin-negozjant mill-piż tal-VAT dovuta jew imħallsa fil-kuntest tal-attivitajiet ekonomiċi tiegħu kollha. Is-sistema komuni tal-VAT għalhekk tiżgura li l-attivitajiet ekonomiċi kollha jiġu ntaxxati b’mod newtrali, sakemm bħala prinċipju huma stess huma suġġetti għall-VAT ( 8 ).

27.

Dan jispjega wkoll għalfejn id-dritt għal tnaqqis ma jistax jiġi affettwat mill-fatt li, fil-katina tal-provvista, tranżazzjoni oħra preċedenti jew sussegwenti hija vvizzjata bi frodi tal-VAT, mingħajr ma dik il-persuna taxxabbli tkun taf jew kien imissha tkun taf permezz ta’ xi mezz ieħor ( 9 ).

28.

Madankollu, f’konformità mad-dmir ġenerali tal-awtoritajiet nazzjonali li jipprevjenu u jiġġieldu l-frodi tal-VAT, dawk l-awtoritajiet huma permessi li jirrifjutaw id-dritt għal tnaqqis (u, fl-aħħar mill-aħħar, li jitolbu ħlas lura) jekk ikun stabbilit, fuq il-bażi ta’ evidenza oġġettiva, li dak id-dritt qed jiġi invokat għal għanijiet frawdolenti jew abbużivi ( 10 ).

29.

Dan huwa l-każ mhux biss meta frodi fiskali titwettaq mill-persuna taxxabbli iżda wkoll meta persuna taxxabbli kienet taf, jew kien imissha tkun taf, li, permezz tax-xiri tagħha, kienet qed tieħu sehem fi tranżazzjoni marbuta mal-frodi tal-VAT ( 11 ). F’dawn iċ-ċirkustanzi, il-persuna taxxabbli “titqies bħala parteċipant f’din il-frodi, u dan indipendentement mill-kwistjoni dwar jekk hija tibbenefikax mill-bejgħ mill-ġdid ta’ l-oġġetti” ( 12 ). Fil-fatt, f’sitwazzjoni bħal din, il-persuna taxxabbli tgħin lill-awturi tal-frodi u ssir kompliċi f’din il-frodi ( 13 ).

30.

Madankollu, ir-rifjut tad-dritt għal tnaqqis jibqa’ eċċezzjoni għad-dritt awtomatiku, u tassew essenzjali, għal tnaqqis. L-awtorità tat-taxxa għandha għalhekk tistabbilixxi “kif meħtieġ mil-liġi, l-elementi oġġettivi li jippermettu li jiġi konkluż li l-persuna taxxabbli kienet taf jew kellha tkun taf li t-tranżazzjoni invokata sabiex dan id-dritt għal tnaqqis ikollu bażi kienet involuta fi frodi mwettqa mill-fornitur jew minn operatur ieħor li jintervjeni iktar kmieni fil-katina ta’ distribuzzjoni” ( 14 ).

31.

Il-Qorti tal-Ġustizzja enfasizzat f’diversi okkażjonijiet li r-responsabbiltà li jitwettqu l-kontrolli taqa’ fuq l-awtoritajiet kompetenti, filwaqt li twissi kontra ċ-ċaqliq effettiv tal-obbligu li jitwettqu kontrolli u verifiki fuq persuni taxxabbli ( 15 ). Tabilħaqq huma l-awtoritajiet tat-taxxa nfushom, wara li jsibu frodi jew irregolaritajiet imwettqa mill-emittent ta’ fattura, li jistabbilixxu li r-riċevitur kien jaf jew kien imissu jaf li t-tranżazzjoni kienet konnessa ma’ frodi. Dan għandu jsir abbażi ta’ fatturi oġġettivi “u mingħajr ma d-destinatarju tal-fattura jiġi obbligat iwettaq verifiki li ma huwiex obbligat iwettaq” ( 16 ).

32.

Il-Qorti tal-Ġustizzja ċċarat ukoll li l-awtoritajiet tat-taxxa ma jistgħux, bħala regola ġenerali, jeżiġu li l-persuna taxxabbli tiżgura li l-emittent tal-fattura relatata mal-merkanzija u s-servizzi inkwistjoni kien ukoll konformi mal-obbligi tiegħu fir-rigward tad-dikjarazzjoni u l-ħlas tal-VAT u l-pussess tad-dokumenti ( 17 ). Bl-istess mod, il-Qorti tal-Ġustizzja sabet li l-awtoritajiet tat-taxxa ma jistgħux jeħtieġu li persuna taxxabbli tipproduċi dokumenti li jaffermaw li l-fornitur ikkonforma mal-obbligi settorjali tiegħu imposti mid-dritt tal-Unjoni ( 18 ).

33.

Id-diliġenza tal-persuni taxxabbli hija l-fattur deċiżiv. Dan għaliex “l-operaturi li jieħdu kull miżura li tista’ raġonevolment tintalab minnhom sabiex jiġi żgurat li t-tranżazzjonijiet tagħhom ma jkunux imdaħħlin fi frodi, sew jekk hija frodi tal-VAT sew jekk hija frodi oħra, għandhom ikunu jistgħu jafdaw fil-legalità ta’ dawn it-tranżazzjonijiet mingħajr ir-riskju li jitilfu d-dritt tagħhom għal tnaqqis tal-VAT tal-input” ( 19 ).

34.

Il-livell meħtieġ ta’ diliġenza huwa sensittiv għall-kuntest. Il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja wriet b’mod konsistenti li l-miżuri li jistgħu raġonevolment ikunu meħtieġa minn persuna taxxabbli jiddependu miċ-ċirkustanzi tal-każ partikolari ( 20 ). Tabilħaqq, il-kuntest fattwali speċifiku jista’ jkun tali li jeħtieġ mingħand il-persuna taxxabbli livell għoli ta’ diliġenza (pereżempju, b’riferiment għall-valur tal-merkanzija fil-kuntest ta’ akkwist) ( 21 ). Meta jkun hemm indikazzjonijiet li jindikaw ksur jew frodi, u jiddependi fuq iċ-ċirkustanzi speċifiċi, in-negozjanti jistgħu jintalbu sabiex jitolbu għal informazzjoni dwar l-imsieħba fin-negozju tagħhom sabiex jaċċertaw l-affidabbiltà tagħhom ( 22 ).

35.

Madankollu, żewġ elementi għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni. L-ewwel, sa issa, l-aspett sensittiv għall-kuntest tal-livell ta’ diliġenza ddur madwar kuntesti fattwali differenti, imma dejjem fid-Direttiva dwar il-VAT u s-sistema legali tagħha. It-tieni, il-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja dwar il-livell ta’ diliġenza meħtieġa tagħmilha ċara wkoll li anki meta jkun hemm indikazzjonijiet ta’ irregolarità, l-awtoritajiet tat-taxxa ma jistgħux, bħala regola ġenerali, jitolbu persuni taxxabbli, fl-ewwel lok, li jiżguraw li l-emittenti tal-fatturi kellhom fil-pussess tagħhom il-merkanzija jew kienu f’pożizzjoni li jfornuhom u li huma kienu kkonformaw mal-obbligi tagħhom tal-VAT, sabiex ikunu ssodisfatti li ma hemmx irregolaritajiet jew, fit-tieni lok, li jkollhom fil-pussess tagħhom id-dokumentazzjoni korrispondenti ( 23 ).

36.

Fil-qosor, id-dritt għal tnaqqis għandu jiġi miċħud biss meta jista’ jiġi aċċertat mill-awtoritajiet kompetenti li l-persuna taxxabbli kienet taf jew kien imissha tkun taf li kienet qed tieħu sehem fi tranżazzjoni marbuta mal-frodi tal-VAT. Il-livell ta’ diliġenza meħtieġ mill-persuna taxxabbli sabiex twettaq l-obbligu ta’ diliġenza jista’ jvarja skont iċ-ċirkustanzi. Madankollu, l-awtoritajiet iridu joqogħdu fuq fatturi oġġettivi sabiex jiddeterminaw jekk dik il-persuna taxxabbli kinitx taf jew kienx imissha tkun taf li kienet qed tipparteċipa fi tranżazzjoni marbuta mal-frodi tal-VAT. Huma ma jitħallewx jgħabbu fuq id-destinatarju tal-fattura l-piż li jwettaq kontrolli li ma humiex ir-responsabbiltà tiegħu.

37.

Permezz tal-ewwel domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi dwar ir-rilevanza tal-osservanza tal-obbligi ta’ traċċabbiltà imposti mill-Artikolu 18 tar-Regolament Nru 178/2002 sabiex tevalwa jekk persuna taxxabbli, li hija operatur fis-settur tal-ikel, kinitx taf jew kienx imissha tkun taf li kienet qed tipparteċipa fi tranżazzjoni konnessa mal-frodi tal-VAT, sabiex tirrifjuta d-dritt għal tnaqqis.

38.

Fl-opinjoni tiegħi, in-nuqqas ta’ konformità mal-obbligi settorjali tal-persuna taxxabbli iżda mhux imposta mir-regoli tal-VAT infushom, bħall-obbligu ta’ traċċabbiltà tal-Artikolu 18 tar-Regolament Nru 178/2002, ma huwiex deċiżiv fih innifsu sabiex jirrifjuta d-dritt li tnaqqas il-VAT tal-input. Fi kliem ieħor, nuqqas ta’ konformità potenzjali ma’ tali obbligi settorjali ma tistax awtomatikament tiġi pparagunata ma’ sejba li l-persuna taxxabbli kellha tkun taf li l-operazzjoni kienet marbuta mal-frodi tal-VAT (1). Sakemm il-leġiżlazzjoni settorjali tabilħaqq timponi fuq persuna taxxabbli obbligu legali ċar u iktar estensiv sabiex tidentifika l-partijiet kontraenti, in-nuqqas ta’ konformità ma’ tali obbligi settorjali jista’ jifforma parti mill-evalwazzjoni ġenerali li għandha titwettaq mill-qorti tar-rinviju bħala fatturi oġġettivi sabiex jiddeterminaw liema miżuri jistgħu jkunu meħtieġa minn tali persuna taxxabbli sabiex tkun tista’ tissodisfa lilha nnifisha li t-tranżazzjonijiet tagħha ma humiex marbuta ma’ frodi tal-VAT imwettqa minn wieħed mill-fornituri tagħha (2).

39.

Il-Gvern Latvjan huwa tal-fehma li, anki jekk f’dan il-każ ma hemm l-ebda evidenza li l-konvenuta kienet taf li kienet qed tieħu sehem f’operazzjoni marbuta mal-frodi tal-VAT, bosta elementi jindikaw li hija kellha tkun konxja minn dan il-fatt. Il-konvenuta ma bdietx kuntatti mal-partijiet kontraenti tagħha. Pjuttost, kienet dik tal-aħħar li kkuntattjat lill-konvenuta b’reazzjoni għal riklami fil-midja. Il-merkanzija ma kinitx irċevuta direttament mill-konvenuta imma permezz ta’ intermedjarju, li ma vverifikax l-informazzjoni rigward il-fornituri.

40.

Minkejja l-fatt li, skont il-ġurisprudenza nazzjonali, ma hemm l-ebda obbligu ġenerali ta’ verifika tal-imsieħba fin-negozju, is-sitwazzjoni hija differenti fis-settur tal-ikel. Il-Gvern Latvjan isostni li, bħala riżultat tal-obbligi ta’ traċċabbiltà imposti bir-Regolament Nru 178/2002, l-impriżi attivi fis-settur tal-ikel huma obbligati jwettqu kontrolli fil-fond fuq il-partijiet kontraenti tagħhom. Barra minn hekk, peress li ddikjarat li ż-żerriegħa kienet iddestinata għall-produzzjoni ta’ karburant, il-konvenuta wriet li kienet taf dwar ir-rekwiżiti ogħla applikabbli għall-industrija tal-ikel u pprovat tevitahom. Waqt is-seduta, il-Gvern Latvjan spjega wkoll li, fil-fehma tiegħu, l-obbligu ta’ traċċabbiltà tal-Artikolu 18(2) tar-Regolament Nru 178/2002 jinkludi l-obbligu ta’ verifika li l-partijiet kontraenti huma rreġistrati kif suppost mal-Pārtikas un veterinārais dienests (l-Aġenzija għas-Sigurtà tal-Ikel u Veterinarja).

41.

Il-Gvern ta’ Spanja jsostni li l-konvenut ma kkonformax mal-obbligu li jidentifika l-impriżi li fornew iż-żerriegħa tal-kolza. Dan l-obbligu jirriżulta mill-Artikolu 18 tar-Regolament Nru 178/2002. In-nuqqas li jiġu identifikati l-fornituri kellu żewġ konsegwenzi: riskju għas-sigurtà tal-ikel, u li l-konvenuta ma saritx konxja tal-karattru fittizju tal-fornituri tagħha u l-eżistenza ta’ frodi fil-katina tal-VAT. Dan il-ksur ta’ rekwiżiti materjali tal-persuna taxxabbli, għalkemm mhux ta’ natura fiskali, kellu konsegwenzi negattivi għall-ġbir tal-VAT dovuta.

42.

Jien ma naqbilx, kemm fil-livell strutturali (jiġifieri, li n-nuqqas potenzjali ta’ konformità mal-obbligi settorjali jkollu l-konsegwenza neċessarja li jirrifjuta d-dritt li titnaqqas il-VAT tal-input), kif ukoll fil-livell tal-obbligu speċifiku li l-Artikolu 18(2) tar-Regolament Nru 178/2002 jingħad li fih. F’din it-taqsima, nispjega għaliex il-proposta mressqa miż-żewġ gvernijiet hija strutturalment żbaljata. Fis-sezzjoni li ġejja, ser nispjega għalfejn nemmen li l-qari tagħhom tal-portata tal-obbligu speċifiku impost mill-Artikolu 18(2) tar-Regolament Nru 178/2002 huwa wkoll problematiku.

43.

Bħala punt preliminari fid-diskussjoni ġenerali, huwa importanti li wieħed jinnota li l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja kkonfermat b’mod konsistenti li l-prinċipju ta’ newtralità fiskali jipprevjeni kull distinzjoni bejn tranżazzjonijiet legali u tranżazzjonijiet illegali għall-iskopijiet tal-VAT, peress li l-fatt li l-attivitajiet inkwistjoni huma illegali ma jbiddilx in-natura ekonomika tagħhom ( 24 ). Din is-sejba tapplika għal attivitajiet li huma stess huma illegali, u wkoll fejn hemm prossimità bejn il-merkanzija jew is-servizzi fornuti u l-attività illegali. Għalhekk, pereżempju, f’Coffeeshop “Siberië” ( 25 ), il-Qorti tal-Ġustizzja kkonkludiet li l-kiri ta’ tabella lil parti terza sabiex tbigħ il-kannabis f’ħanut tal-kafè f’Amsterdam jaqa’ fil-qasam tar-regoli tal-VAT, anki jekk skont il-liġi nazzjonali dik l-attività tammonta għal kumpliċità fir-reat tat-trattament ta’ “soft drugs”.

44.

A fortiori fil-kuntest ta’ dan il-każ, il-fatt li operazzjoni (fir-rigward tal-għan tagħha, ċarament leġittimu) titwettaq f’kuntest fejn obbligu legali settorjali wieħed jew iktar jingħad li nkiser huwa ħafna iktar ’il bogħod minn kwalunkwe illegalità, u għalhekk irrilevanti, mil-lat ekonomiku, għall-finijiet tal-VAT. Għalhekk ma hemm l-ebda dubju li l-operazzjoni inkwistjoni taqa’ taħt ir-regoli dwar il-VAT, inkluż id-dritt għal tnaqqis.

45.

Hemm mill-inqas tliet argumenti prinċipali għaliex, b’mod ġenerali, l-interpretazzjoni deskritta mill-Gvern tal-Latvja u dak ta’ Spanja ma tistax tiġi adottata: l-imperattiv tal-legalità; id-differenzi fil-loġika u l-għanijiet ta’ kull sistema; u l-kwistjoni ta’ (kumulazzjoni potenzjali ta’) sanzjonijiet.

46.

L-ewwel, sempliċement ma hemm l-ebda bażi legali, la fl-Unjoni Ewropea u lanqas, apparentement, fid-dritt nazzjonali, għall-inklużjoni awtomatika ta’ rekwiżiti settorjali (varji) fis-sistema ġenerali tal-VAT. Skont l-Artikolu 178(a) tad-Direttiva dwar il-VAT, l-eżerċizzju tad-dritt għal tnaqqis huwa suġġett għall-pussess ta’ fattura u, skont l-Artikolu 220(1) ta’ din id-direttiva, tali fattura għandha tinħareġ għal kull provvista ta’ merkanzija jew servizzi, li persuna taxxabbli tkun għamlet lil persuna taxxabbli oħra. L-Artikolu 226 tad-Direttiva dwar il-VAT jelenka (b’mod eżawrjenti) l-indikazzjonijiet li għandhom jidhru fuq il-fattura, fosthom hemm imsemmi l-isem u l-indirizz sħaħ tal-persuna taxxabbli u tal-klijent. L-obbligu li tiġi inkluża dik id-data huwa r-responsabbiltà tal-emittent tal-fattura u għandu jiġi kkunsidrat fost ir-rekwiżiti formali tal-fatturi validi.

47.

Fil-kawża preżenti, mis-sottomissjonijiet tal-konvenuta waqt is-seduta jirriżulta li dawk ir-rekwiżiti ġew issodisfatti kif xieraq fil-kawża preżenti u li, barra minn hekk, il-konvenuta vverifikat ir-reġistrazzjoni tal-fornituri tagħha fir-reġistru tal-VAT.

48.

Lil hinn minn dan l-obbligu ddikjarat b’mod ċar fil-kuntest tal-VAT, skont l-Artikolu 273 tad-Direttiva dwar il-VAT, l-Istati Membri jistgħu jimponu obbligi għajr dawk previsti minn dik id-direttiva, li huma jqisu neċessarji sabiex jiżguraw il-ġbir korrett tal-VAT u sabiex jipprevjenu evażjoni, sakemm dawk l-obbligi ma jimponux obbligi addizzjonali ta’ fatturazzjoni, u biss jekk obbligi bħal dawn ma jmorrux lil hinn minn dak li hu meħtieġ sabiex jinkisbu l-għanijiet imfittxija ( 26 ).

49.

Irrispettivament mill-kwistjoni dwar jekk obbligi addizzjonali relatati mat-traċċabbiltà ta’ kummerċjanti attivi fis-settur tal-ikel humiex fil-fatt kompatibbli mal-Artikolu 273 tad-Direttiva dwar il-VAT, jirriżulta mit-tweġibiet tal-Gvern Latvjan għall-mistoqsijiet tal-Qorti tal-Ġustizzja, matul is-seduta, li l-ebda obbligazzjoni addizzjonali bħal din ma kienet fil-fatt stabbilita mil-leġiżlazzjoni nazzjonali.

50.

Għalhekk, dak li qed jiġi ssuġġerit jidher li huwa biss “kwistjoni ta’ interpretazzjoni kreattiva” mingħajr l-ebda bażi legali espliċita la fid-dritt nazzjonali jew, għal din il-kwistjoni, fid-dritt tal-Unjoni. F’dak li għandu x’jaqsam mar-rekwiżiti speċifiċi u espliċiti li jirriżultaw mid-dritt tal-Unjoni, ser nerġa’ lura għall-kwistjoni ta’ x’inhu eżattament meħtieġ mill-Artikolu 18(2) tar-Regolament Nru 178/2002 fit-taqsima li jmiss ( 27 ).

51.

It-tieni, huwa pjuttost ċar li kull waħda mis-sistemi, is-sistema ġenerali tal-VAT minn naħa, u l-istrumenti varji ta’ regolamentazzjoni tal-ikel fis-suq intern min-naħa l-oħra, isegwu loġika oġġettiva u regolatorja differenti. Waħda ma hijiex hemm sabiex issaħħaħ l-oħra. Dan jissarraf ukoll fil-kwistjoni tas-sanzjonijiet minħabba nuqqas ta’ osservanza ta’ kwalunkwe wieħed mill-istrumenti, li huma wkoll separati.

52.

It-tielet, fil-parti trasversali taż-żewġ punti preċedenti mhux biss tinsab il-kwistjoni ta’ sanzjoni potenzjali fil-forma ta’ rifjut li jiġi permess tnaqqis tal-VAT tal-input mingħajr bażi legali xierqa, iżda wkoll il-periklu li jiġu akkumulati b’mod effettiv is-sanzjonijiet fis-sistema legali. Tabilħaqq, l-interpretazzjoni mressqa mill-Gvern tal-Latvja u dak ta’ Spanja tibdel ir-rifjut tad-dritt għal tnaqqis f’penali addizzjonali marbuta ma’ irregolarità mwettqa minn persuna taxxabbli fi sfera regolatorja differenti ( 28 ). Konsegwenzi speċifiċi diġà jorbtu ma’ nuqqas ta’ konformità mal-obbligi imposti mir-Regolament Nru 178/2002, kif jirriżulta mill-ewwel mill-Artikolu 17(2), fejn l-Istati Membri għandhom jistabbilixxu regoli dwar pieni applikabbli għall-ksur tal-liġi dwar l-ikel u l-għalf.

53.

Barra minn hekk, hemm argument sistematiku li, fil-fehma tiegħi, jagħmel impossibbli li jitħaddnu l-argumenti mressqa mill-Gvern ta’ Spanja u dak tal-Latvja. Id-dritt għal tnaqqis tal-VAT għandu jkun dipendenti fuq l-eżistenza u l-kontenut ta’ regolamenti settorjali u obbligi speċifiċi mhux konnessi mal-VAT? Għandhom japplikaw biċċiet differenti ta’ diliġenza awtomatikament bħala kwistjoni ta’ fatt skont dak li qed jinbiegħ taħt kull kuntratt? Imbagħad ikun possibbli li, f’xi setturi, ir-rekwiżiti jistgħu jkunu saħansitra iktar baxxi minn dawk ipprovduti mid-Direttiva dwar il-VAT?

54.

Il-konsegwenzi sistemiċi ta’ approċċ bħal dan tabilħaqq jagħmlu d-dritt għal tnaqqis dritt à géométrie variable, peress li l-kundizzjonijiet għal tali dritt jiddependu fuq jekk hemmx obbligi settorjali addizzjonali relatati mal-obbligu ta’ verifika tal-partijiet kontraenti.

55.

Fl-aħħar, insostenn tal-argumenti tiegħu, il-Gvern Latvjan jirreferi għall-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja skont liema “ir-rifjut ta’ dritt jew ta’ vantaġġ minħabba fatti abbużivi jew frawdolenti huwa biss is-sempliċi konswegwenza tal-konstatazzjoni li, fil-każ ta’ frodi jew ta’ abbuż ta’ dritt, il-kundizzjonijiet oġġettivi meħtieġa għall-finijiet tal-kisba tal-vantaġġ imfittex ma humiex, fir-realtà, issodisfatti u li, għaldaqstant, tali rifjut ma jeħtieġx bażi legali speċifika” ( 29 ). B’riferiment għal dan l-argument, huwa biżżejjed li jiġi ppreċiżat li din il-ġurisprudenza tirreferi għall-kundizzjonijiet oġġettivi li jinsabu fir-regoli ta’ tassazzjoni, u mhux għal strumenti leġiżlattivi mhux konnessi mar-regolament tal-VAT, bħar-Regolament Nru 178/2002.

56.

Fi ftit kliem, il-ksur potenzjali tar-Regolament Nru 178/2002 ma għandu l-ebda konsegwenza awtomatika u diretta għad-dritt għal tnaqqis tal-VAT. L-espressjoni “kienx jaf jew kienx imissu jkun jaf” fil-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja hija użata sabiex tistabbilixxi standard ġenerali ta’ diliġenza fil-kuntest tal-VAT. Hija ma tippermettix li jiġi pparagunat in-nuqqas ta’ konformità ma’ kwalunkwe obbligu impost fuq persuna taxxabbli minn kwalunkwe strument regolatorju bin-nuqqas li tissodisfa d-dmir ta’ diliġenza meħtieġ għall-finijiet tal-VAT.

57.

Madankollu, is-settur speċifiku li fih topera persuna taxxabbli u l-obbligi settorjali li għalihom hija suġġetta jista’ jkollhom rwol fl-evalwazzjoni ta’ jekk persuna taxxabbli kellhiex tkun taf li kienet involuta fi tranżazzjoni marbuta mal-frodi tal-VAT, b’kont dovut taċ-ċirkustanzi speċifiċi kollha rilevanti ta’ każ partikolari.

58.

Kif ġustament issostni l-Kummissjoni, in-nuqqas ta’ konformità mal-obbligi li jirriżultaw minn regoli settorjali fil-qasam tal-liġi tal-ikel jista’ jiġi kkunsidrat biss bħala element fost fatturi oġġettivi oħra, fil-kuntest tal-eżami sabiex jiddetermina jekk il-persuna taxxabbli kinitx taf jew kellhiex tkun taf li kienet qed tipparteċipa f’operazzjoni marbuta mal-frodi tal-VAT. Tabilħaqq, kif tfakkar il-Kummissjoni, huwa meħtieġ livell partikolarment għoli ta’ diliġenza f’operazzjonijiet li jinvolvu l-katina alimentari.

59.

Huwa f’dan il-kuntest li l-awtoritajiet nazzjonali jistgħu jiddependu, flimkien ma’ elementi oħra rilevanti, fuq l-imġiba tal-persuna taxxabbli b’riferiment għall-obbligi speċifiċi li huma xierqa għall-kuntest regolatorju li fih dik il-persuna tiżviluppa l-attività ekonomika tagħha.

60.

Madankollu, għadu mhux ċar għalija kif stqarrija ġenerali bħal din tkun ta’ għajnuna kbira għall-awtorità tat-taxxa nazzjonali fil-kuntest ta’ din il-kawża, għal raġuni pjuttost sempliċi: fil-fehma tiegħi, il-portata preċiża tal-obbligu ta’ traċċabbiltà stabbilit mill-Artikolu 18(2) tar-Regolament Nru 178/2002 huwa idjaq minn dak issuġġerit mill-Gvern Latvjan.

61.

L-Artikolu 18 tar-Regolament Nru 178/2002 u l-obbligu ta’ traċċabbiltà li stabbilit fih ġew introdotti sabiex “irtirar immirat u eżatt ikun jista’ jitwettaq jew tagħrif mogħti lill-konsumaturi jew kontrolli uffiċjali, biex b’hekk jiġi evitat potenzjal aktar wiesa’ ta’ tfixkil bla bżonn fil-każ ta’ problemi dwar is-sigurtà ta’ l-ikel” ( 30 ). Għal dan il-għan, l-Artikolu 18(2) jistabbilixxi l-obbligu fuq l-operaturi tas-settur tal-ikel u l-għalf sabiex ikunu jistgħu jidentifikaw kull persuna li mingħandha ġew fornuti b’ikel, għalf, annimal li jipproduċi l-ikel, jew kwalunkwe sustanza maħsuba sabiex tkun, jew mistennija li tkun, inkorporata f’ikel jew għalf. Għal dan il-għan, din id-dispożizzjoni tistabbilixxi li operaturi bħal dawn għandu jkollhom fis-seħħ sistemi u proċeduri li jippermettu li din l-informazzjoni tkun disponibbli fuq talba mill-awtoritajiet kompetenti.

62.

Madankollu, kif ġustament tindika l-qorti tar-rinviju, l-obbligu ta’ identifikazzjoni impost mill-Artikolu 18(2) tar-Regolament Nru 178/2002 ma ġiex żviluppat iktar. Din id-dispożizzjoni ma tiddikjarax il-mod kif għandha tiġi żgurata t-traċċabbiltà. Ma tispeċifikax l-azzjoni li għandhom jieħdu n-negozjanti jew liema informazzjoni għandha tiġi vverifikata.

63.

Għalhekk, il-portata tal-obbligu għandha tittieħed fuq valur nominali: l-obbligu li tiġi identifikata kwalunkwe persuna li mingħandha jkunu ġew fornuti, tfisser, fil-fehma tiegħi, l-obbligu li tkun tista’ tidentifika, fuq talba, il-fornitur individwali immedjat mingħand min il-kummerċjant akkwista ikel. Xejn iktar u xejn inqas. Il-ħila li tidentifika normalment tirreferi għall-isem u l-indirizz ta’ dik il-persuna ( 31 ). Barra minn hekk, ċertament ma jistax jiġi ddikjarat li l-Artikolu 18(2) tar-Regolament Nru 178/2002 jimponi kwalunkwe obbligu sistematiku sabiex tiġi kkontrollata r-reġistrazzjoni speċifika mal-awtoritajiet kompetenti.

64.

Tali nuqqas ta’ konformità mal-obbligu ta’ traċċabbiltà impost mill-Artikolu 18(2) tar-Regolament Nru 178/2002, mifhum bħala l-obbligu li jiġu identifikati bl-isem u bl-indirizz il-fornituri immedjati, jista’ tabilħaqq jiġi kkunsidrat fost elementi oħra rilevanti fil-kuntest tal-evalwazzjoni ġenerali tad-diliġenza meħtieġa minn persuna taxxabbli ( 32 ).

65.

Huwa veru li l-informazzjoni li għandha tiġi inkluża fil-fattura mill-emittent għall-finijiet tal-VAT tikkorrispondi, sa fejn għandhom x’jaqsmu l-isem u l-indirizz, mal-elementi essenzjali li għandhom jiġu vverifikati taħt l-obbligu ta’ traċċabbiltà tal-Artikolu 18(2)) tar-Regolament Nru 178/2002 sabiex jiġi identifikat il-fornitur immedjat fil-katina alimentari.

66.

Madankollu, għandu jiġi enfasizzat, f’konformità mal-kunsiderazzjonijiet esposti fit-taqsima preċedenti ta’ dawn il-konklużjonijiet, li din il-korrispondenza ma tippermettix li ż-żewġ settijiet ta’ obbligi jkunu marbuta ma’ xulxin.

67.

Bħala rimarka tal-għeluq, f’xi każijiet, jista’ jkun plawżibbli li jiġi ssuġġerit li operatur diliġenti tas-settur tal-ikel kellu jwettaq verifiki addizzjonali sabiex jidentifika s-sieħeb kontraenti tiegħu sabiex jissodisfa r-rekwiżit ta’ traċċabbiltà, u għalhekk in-nuqqas li jagħmel hekk jista’ jitqies bħala wieħed mill-elementi li eventwalment iwassal, flimkien ma’ sejbiet fattwali oħra, għall-konklużjoni li kummerċjant bħal dan kien jaf jew kellu jkun jaf b’frodi tal-VAT. Madankollu, f’ċirkustanzi oħra, b’mod partikolari fl-assenza ta’ kwalunkwe indikazzjoni fattwali oħra, sejba bħal din tkun ta’ valur limitat jew saħansitra mingħajr valur: l-obbligu ta’ traċċabbiltà fih innifsu ma għandux x’jaqsam mal-frodi tal-VAT. Frodi tal-VAT tista’ ssir minn impriża li tikkonforma sewwa mar-rekwiżiti kollha tat-traċċabbiltà. Għall-kuntrarju, anki impriża li tonqos għal kwalunkwe raġuni li tissodisfa xi rekwiżiti ta’ traċċabbiltà f’każ partikolari tista’ xorta tmexxi, mill-punt tal-VAT, operazzjoni legali u leġittima.

68.

B’riżultat ta’ dan, nuqqas ta’ konformità mal-livell ta’ diliġenza meħtieġ taħt l-obbligu ta’ traċċabbiltà fir-Regolament Nru 178/2002 jista’ jkun rilevanti biss, fil-kuntest tar-rifjut tad-dritt li titnaqqas il-VAT, jekk, filwaqt li jitqiesu ċ-ċirkustanzi partikolari, tikkostitwixxi wieħed mill-fatturi oġġettivi li jindikaw li l-persuna taxxabbli kienet taf jew kellha tkun taf li, minkejja l-fatt li t-tranżazzjoni inkwistjoni tissodisfa l-kriterji oġġettivi għal “provvista ta’ merkanzija”, hija kienet qed tipparteċipa fi tranżazzjoni konnessa ma’ evażjoni tal-VAT frawdolenti ( 33 ).

69.

Konsegwentement, jiena tal-fehma li n-nuqqas ta’ konformità mal-obbligu ta’ traċċabbiltà fl-Artikolu 18(2) tar-Regolament Nru 178/2002 ma jistax iwassal, awtomatikament u bħala l-uniku kriterju deċiżiv, għall-konklużjoni li kontribwent “kien imissu jkun jaf” li kien qed jieħu sehem f’tranżazzjoni marbuta mal-frodi tal-VAT.

70.

Għalhekk nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi għall-ewwel domanda fis-sens li l-Artikolu 168(a) tad-Direttiva dwar il-VAT jipprekludi lill-awtoritajiet nazzjonali milli jirrifjutaw it-tnaqqis tal-VAT tal-input fuq il-bażi biss li persuna taxxabbli involuta fil-katina alimentari tonqos milli twettaq kontrolli fuq il-parti kontraenti tagħha skont l-obbligu ta’ traċċabbiltà stabbilit fl-Artikolu 18 tar-Regolament (KE) Nru 178/2002. In-nuqqas ta’ konformità mal-obbligi imposti minn din id-dispożizzjoni jista’ jiġi kkunsidrat, flimkien ma’ fatturi oħra rilevanti għaċ-ċirkustanzi tal-kawża, fil-kuntest tal-evalwazzjoni ġenerali li għandha ssir mill-qorti tar-rinviju sabiex tevalwa d-diliġenza ta’ persuna taxxabbli.

71.

Permezz tat-tieni domanda tagħha, il-qorti tar-rinviju tistaqsi jekk l-Artikolu 6 tar-Regolament Nru 852/2004 u l-Artikolu 31 tar-Regolament Nru 882/2004 jobbligawx parti li tikkuntratta ma’ operatur tas-settur tal-ikel sabiex tivverifika jekk tali negozju huwiex irreġistrat kif suppost. Il-qorti tar-rinviju tixtieq ukoll tkun taf jekk din il-verifika hijiex rilevanti għall-finijiet tad-determinazzjoni ta’ jekk dik il-parti kinitx taf jew kellhiex tkun taf li kienet qed tieħu sehem fi tranżazzjoni ma’ impriża fittizja, għall-finijiet tat-tnaqqis tal-VAT.

72.

Il-Gvern Latvjan jiddikjara li l-parteċipanti fis-settur tal-ikel jeħtieġ li jilħqu standard ogħla ta’ diliġenza, li jinkludi l-obbligu ta’ verifika li l-imsieħba fin-negozju tagħhom huma rreġistrati sew. Skont dan il-gvern, l-Artikolu 6 tar-Regolament Nru 852/2004 u l-Artikolu 31 tar-Regolament Nru 882/2004 jimponu dan l-obbligu fuq persuni taxxabbli fis-settur tal-ikel. Bħala konsegwenza, tali verifika hija rilevanti għall-iskopijiet li jiġi ddeterminat jekk persuna taxxabbli kinitx taf jew kienx imissha tkun taf li kienet qed tittratta ma’ kumpannija fittizja.

73.

Il-Kummissjoni tqis li huwa inkonċepibbli li d-dritt għal tnaqqis ikun suġġett għall-kundizzjoni li persuni taxxabbli jivverifikaw ir-reġistrazzjoni tal-imsieħba fin-negozju tagħhom fir-reġistri nazzjonali speċifiċi stabbiliti fil-qasam tas-sigurtà tal-ikel. Il-Kummissjoni taqbel mal-opinjoni espressa mill-qorti tar-rinviju, li tgħid li n-nuqqas ta’ reġistrazzjoni ma jwassalx awtomatikament għall-konklużjoni li l-attività ekonomika hija fittizja jew li l-operazzjoni ma ġietx konkluża mal-persuna li tidher fid-dokumenti pprovduti. Il-verifika tar-reġistrazzjoni xierqa ta’ sieħeb fin-negozju ma tipprovdi l-ebda garanzija li l-operazzjoni ma hijiex frawdolenti, minħabba li l-frodi ma hijiex esklużivament ristretta għall-kumpanniji mhux irreġistrati. Madankollu, jekk persuna taxxabbli tidħol f’relazzjonijiet kuntrattwali ma’ parti oħra wara li tkun skopriet li dik il-parti ma hijiex irreġistrata kif suppost, dak l-element jista’ jiġi kkunsidrat mill-awtoritajiet kompetenti u l-qrati nazzjonali.

74.

Ma nistax ma naqbilx mal-Kummissjoni.

75.

Irrispettivament mill-utilità (dubjuża) tal-kontroll ta’ tali reġistru sabiex tiġi evitata jew identifikata l-frodi ( 34 ), il-pożizzjoni tal-Gvern Latvjan hija sempliċement insostenibbli. L-argumenti tal-Gvern Latvjan huma bbażati fuq l-allegat nuqqas mill-konvenuta li tivverifika li l-partijiet kontraenti tagħha kkonformaw mal-obbligu ta’ reġistrazzjoni fir-reġistru tas-settur tal-ikel. Madankollu, u apparti mill-fatt li l-verifika li l-imsieħba fin-negozju jikkonformaw mal-obbligi tagħhom ta’ reġistrazzjoni settorjali tmur lil hinn mill-prassi normali tan-negozju, ma hemm l-ebda bażi legali sabiex jiġi impost kwalunkwe obbligu bħal dan.

76.

Tabilħaqq, tali obbligu ma għandu l-ebda bażi legali la fir-Regolament Nru 852/2004 u lanqas fir-Regolament Nru 882/2004. Skont l-Artikolu 6 tar-Regolament Nru 852/2004, kull operatur tas-settur tal-ikel għandu jinnotifika lill-awtorità kompetenti xierqa, bil-mod li dan tal-aħħar jeħtieġ, b’kull stabbiliment taħt il-kontroll tiegħu li jwettaq kwalunkwe stadju ta’ produzzjoni, ipproċessar u distribuzzjoni ta’ ikel, bil-ħsieb tar-reġistrazzjoni ta’ kull stabbiliment bħal dan. Għall-finijiet tal-kawża preżenti, dan l-obbligu jkun tal-imsieħba fis-settur tal-konvenuta, mhux tal-konvenuta.

77.

Ir-Regolament Nru 882/2004 jirrigwarda l-kontrolli uffiċjali li l-awtoritajiet nazzjonali għandhom iwettqu sabiex jivverifikaw il-konformità mal-liġi dwar l-ikel. L-Artikolu 31 ta’ dan ir-regolament jimponi obbligi esklużivament fuq l-awtoritajiet nazzjonali rigward il-proċeduri ta’ reġistrazzjoni li għandhom jiġu stabbiliti għall-operaturi fis-settur tal-għalf u l-ikel.

78.

Barra minn hekk, kif iddikjarat fit-Taqsima C ta’ dawn il-konklużjonijiet, l-obbligu li jiġi vverifikat li l-imsieħba fin-negozju jikkonformaw mal-obbligi ta’ reġistrazzjoni tagħhom stess kif mandat mil-liġi settorjali speċifika tal-ikel ma jirriżultax mill-obbligu ta’ traċċabbiltà impost mill-Artikolu 18(2) tar-Regolament Nru 178/2002 lanqas.

79.

Konsegwentement, dan l-obbligu mhux biss ma jinstab imkien fid-Direttiva dwar il-VAT, iżda huwa kompletament nieqes mir-regolamenti settorjali speċifiċi fil-qasam tal-liġi dwar l-ikel. Għalhekk, b’kuntrast mal-interpretazzjoni tal-Artikolu 18(2) tar-Regolament Nru 178/2002, fejn setgħa, għalkemm b’mod limitat, ikun hemm diskussjoni dwar il-portata preċiża tal-obbligu impost minn din id-dispożizzjoni fir-rigward tal-ewwel domanda, ma hemm xejn li jiġġustifika l-interpretazzjoni proposta mill-Gvern Latvjan fir-rigward tat-tieni domanda.

80.

Wieħed jista’ biss jirrepeti li l-ġurisprudenza tal-Qorti tal-Ġustizzja tagħmilha ċara li l-obbligu ta’ diliġenza u l-istandard ta’ diliġenza meħtieġa mill-kummerċjanti ma jistgħux iwasslu għal ċaqliq tar-responsabbiltà tal-awtoritajiet sabiex iwettqu kontrolli u verifiki rigward l-obbligi ta’ reġistrazzjoni settorjali għal impriżi fis-settur billi jimponu fuqhom il-piż li jiżguraw li l-emittenti tal-fatturi jikkonformaw ma’ dawn l-obbligi. Tabilħaqq, meta l-awtoritajiet tat-taxxa nazzjonali, wara li jkunu sabu irregolaritajiet imwettqa mill-fornitur, ifittxu li jistabbilixxu jekk ir-riċevitur kienx jaf jew kienx imissu jkun jaf li t-tranżazzjoni rilevanti kienet konnessa ma’ frodi tal-VAT, ma humiex permessi li jitolbu lir-riċevitur iwettaq kontrolli, li ma humiex ir-responsabbiltà tiegħu ( 35 ).

81.

Rigward is-sitwazzjoni invokata mill-Kummissjoni, fejn persuna taxxabbli twettaq kontrolli ex officio u tiddeċiedi li timpenja ruħha ma’ sieħeb fin-negozju minkejja li skopriet irregolarità, din il-kunsiderazzjoni tista’ tifforma parti mill-evalwazzjoni ġenerali tal-fatti speċifiċi mill-qrati nazzjonali u mill-awtoritajiet nazzjonali, bil-ħsieb li jevalwaw jekk il-persuna taxxabbli kinitx jew kienx imissha tkun taf b’frodi.

82.

Għaldaqstant, l-Artikolu 6 tar-Regolament Nru 852/2004 u l-Artikolu 31 tar-Regolament Nru 882/2004 ma jirrikjedux li operatur tas-settur tal-ikel jivverifika r-reġistrazzjoni tal-imsieħba kummerċjali tiegħu fir-reġistru tas-settur tal-ikel rilevanti. A fortiori, nuqqas ta’ verifika ta’ din ir-reġistrazzjoni hija irrilevanti għall-iskopijiet li jiġi ddeterminat, fil-kuntest tad-dritt għal tnaqqis tal-VAT, jekk din il-parti kinitx taf jew kienx immisha tkun taf li kienet qed tieħu sehem fi tranżazzjoni ma’ impriża fittizja.

83.

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet preċedenti, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja jogħġobha tagħti risposta għad-domandi preliminari magħmula mill-Augstākā tiesa (il-Qorti Suprema, il-Latvja) kif ġej: