1.

F’dan ir-rinviju preliminari, il-Högsta domstolen (qorti suprema, l-Isvezja) tiġbor id-dubji li tqajjmilha l-applikazzjoni tad-dispożizzjonijiet tal-Unjoni Ewropea fiż-żewġ kawżi li għandha taqta’, bi profili eteroġeni. Għalkemm it-tnejn li huma jittrattaw dwar il-medjazzjoni fl-assigurazzjoni, f’waħda ( 2 ) hija diskussa biss ir-responsabbiltà ċivili meħtieġa meta d-direttur ta’ impriża intermedjarja tal-assigurazzjoni japproprja, b’mod illegali, is-somom ta’ flus li jkunu tawh il-klijenti tiegħu.

2.

Il-kawża l-oħra ( 3 ) hija iktar kumplessa. Fiha jiġu indirizzati kwistjonijiet li jaffettwaw id-distinzjoni bejn l-intermedjazzjoni dwar l-assigurazzjoni u fil-qasam tal-prodotti finanzjarji.

3.

L-iżvilupp kontinwu tas-swieq finanzjarji kkawża l-multiplikazzjoni ta’ strumenti ta’ investiment, li laħqu l-assigurazzjonijiet għall-ħajja tradizzjonali. Il-kumpaniji ta’ assigurazzjoni joffru pjanijiet differenti ħafna (assigurazzjoni fuq it-tfaddil, assigurazzjoni fuq il-ħajja u t-tfaddil, assigurazzjoni għall-ħajja f’kapital jew assigurazzjoni marbuta ma’ unitajiet, fost iktar kategoriji) ( 4 ) li għandhom l-għan li jikkanalizzaw it-tfaddil tal-klijenti billi jikkombinaw l-element tal-assigurazzjoni klassiku mal-profittabbiltà, ftit jew wisq iggarantita, tal-prodotti finanzjarji. F’dawn il-pjanijiet, il-primjums imħallsa mid-detentur tal-polza jiġu investiti mill-kumpannija tal-assigurazzjoni fi strumenti finanzjarji, bid-detentur tal-polza jieħu r-riskju tal-iżvilupp ta’ dan l-investiment li jista’, naturalment, jaħdem kontrih.

4.

Sabiex tirrispondi d-domandi preliminari magħmula fir-rigward ta’ din it-tieni kawża, il-Qorti tal-Ġustizzja għandha tiddeċiedi jekk l-intermedjarji li jbigħu l-assigurazzjonijiet b’dawn il-karatteristiċi humiex suġġetti għal-leġiżlazzjoni applikabbli għall-medjazzjoni fl-assigurazzjoni, jew jekk il-prodott finanzjarju u r-riskju ikbar, inkluża l-volatilità, ta’ dan it-tip ta’ prodotti jwasslux sabiex din l-attività jkollha tiġi kkunsidrata, pjuttost, bħala intermedjazzjoni dwar l-investiment.

5.

Is-sistema legali taż-żewġ kategoriji ta’ intermedjazzjoni hija differenti u hija rregolata minn direttivi differenti, li reċentement sarulhom emendi li se japplikaw biss mill-2018. Madankollu, f’din il-kawża, is-sentenza tat-Tribunal tal-Ġustizzja tista’ tkun utli għall-interpretazzjoni tar-regoli li jaffettwaw, kemm issa kif ukoll mill-2018, il-prodotti ta’ investiment ibbażati fuq l-assigurazzjoni.

6.

Il-medjazzjoni fl-assigurazzjoni hija rregolata mid-Direttiva 2002/92/KE ( 5 ), emendata u rriformulata bid-Direttiva (UE) 2016/97 ( 6 ).

7.

Il-pariri dwar l-investiment huma attività suġġetta għad-Direttiva 2004/39/KE ( 7 ), imħassra bid-Direttiva 2014/65/UE ( 8 ).

8.

Il-premessi 8, 9, 14 u 17 jaffermaw:

[…]

[…]

9.

L-Artikolu 1(1), dwar il-kamp ta’ applikazzjoni, jipprevedi:

“Din id-Direttiva tippreskrivi r-regoli għall-bidu u l-insegwiment ta’ l-attivitajiet ta’ medjazzjoni fl-assigurazzjoni u riassigurazzjoni minn persuni naturali jew ġuridiċi li huma stabbiliti fi Stat Membru jew li jixtiequ li jkunu stabbiliti hemmhekk.”

10.

Skont il-punt 3 tal-Artikolu 2:

“Għall-għanijiet ta’ din id-Direttiva:

[…]

11.

B’konformità mal-Artikolu 4(3) u (4):

“3.   L-intermedjarji ta’ assigurazzjoni u riassigurazzjoni għandhom ikollhom assigurazzjoni ta’ indemnità professjonali li tkorpi t-territorju kollu tal-Komunità jew xi garanzija oħra komparabbli kontra r-responsabbiltà li tirriżulta minn negliġenza professjonali, tal-anqas għal EUR 1000000 applikabbli għal kull talba u aggregat ta’ EUR 1500000 fis-sena għat-talbiet kollha, sakemm dik l-assigurazzjoni jew garanzija komparabbli tkun ġia provduta minn impriża ta’ assigurazzjoni, impriża ta’ riassigurazzjoni jew impriża oħra li għan-nom tagħha l-intermedjarju ta’ assigurazzjoni jew riassigurazzjoni jkollu s-setgħa li jaġixxi jew dik l-impriża tkun assumiet ir-responsabbiltà sħiħa għall-azzjonijiet ta’ l-intermedjarju.

4.   L-Istati Membri għandhom jieħdu l-miżuri kollha meħtieġa biex jipproteġu l-klijenti kontra l-inabilità ta’ intermedjarju ta’ assigurazzjoni li jittrasferixxi l-premium ta’ impriża ta’ assigurazzjoni jew li jittrasferixxi l-ammont ta’ talba jew jirritorna l-premium lill-persuna assigurata.”

12.

Skont l-Artikolu 12(2) u (3):

“2.   Meta l-intermedjarju ta’ assigurazzjoni jinforma lill-klijent li jagħti l-parir tiegħu fuq il-bażi ta’ analiżi ġust, huwa obbligat li jagħti l-parir fuq il-bażi ta’ analiżi ta’ numru kbir biżżejjed ta’ kuntratti ta’ assigurazzjoni disponibbli fis-suq, biex ikun permess lilu li jagħmel rakkomandazzjoni, skond il-kriterji professjonali, fir-rigward ta’ kuntratti ta’ assigurazzjoni li tkun adegwata biex tilħaq il-ħtiġiet tal-klijent.

3.   Qabel il-konklużjoni ta’ xi kuntratt speċifiku, l-intermedjarju ta’ assigurazzjoni għandu ta’ l-anqas jispeċifika, b’mod partikolari fuq il-bażi ta’ informazzjoni provduta mill-klijent, it-talbiet u l-ħtiġiet ta’ dak il-klijent kif ukoll ir-raġunijiet sodigħal xi parir mogħti lill-klijent dwar prodott partikolari ta’ assigurazzjoni. Dawn id-dettalji għandhom jiġu modulati skond il-komplessità tal-kuntratt ta’ assigurazzjoni li jkun ġie propost.”

13.

Skont dak li jingħad fl-Artikolu 1 tiegħu, l-għan tiegħu huwa li jistabbilixxi “regoli uniformi dwar il-format u l-kontenut tad-dokument bl-informazzjoni ewlenija li għandu jitfassal mill-manifatturi tal-PRIIP u dwar l-għoti tad-dokument bl-informazzjoni ewlenija lill-investituri fil-livell tal-konsumatur sabiex jippermetti lill-investituri fil-livell tal-konsumatur biex jifhmu u jipparagunaw il-karatteristiċi ewlenin u r-riskji tal-PRIIP.”

14.

Il-punt 2 tal-Artikolu 4 ta’ dan ir-regolament jiddefinixxi “prodott ta’ investiment ibbażat fuq l-assigurazzjoni” bħala “prodott ta’ assigurazzjoni li joffri valur fil-maturità jew valur ta’ ċessjoni u meta dak il-valur fil-maturità jew dak il-valur ta’ ċessjoni ikunu kompletament jew parzjalment esposti, direttament jew indirettament, għall-varjazzjonijiet tas-suq”.

15.

Skont il-premessa 56:

“Prodotti ta’ investiment ibbażati fuq l-assigurazzjoni ta’ sikwit isiru disponibbli għall-klijenti bħala alternattivi jew sostituti potenzjali għall-prodotti ta’ investiment soġġetti għad-Direttiva [2014/65]. Sabiex tingħata protezzjoni konsistenti tal-investituri, u sabiex jiġi evitat ir-riskju tal-arbitraġġ regolatorju, huwa importanti li l-prodotti ta’ investiment ibbażat fuq l-assigurazzjoni jkunu soġġetti, apparti standards tal-kondotta tal-operazzjonijiet definiti għall-prodotti tal-assigurazzjoni kollha, għal standards speċifiċi mmirati li jindirizzaw l-element ta’ investiment li fihom dawn il-prodotti. Tali standards speċifiċi għandhom jinkludu l-provvista ta’ informazzjoni adatta, rekwiżiti għall-adegwatezza tal-konsulenza u restrizzjonijiet fuq ir-rimunerazzjoni.”

16.

Il-punti 1 u 17 tal-Artikolu 2(1), jinkludu d-definizzjonijiet li ġejjin:

[…]

17.

L-Artikolu 1(1) jistipula li:

“Din id-Direttiva għandha tapplika għad-ditti ta’ l-investiment u s-swieq irregolati.”

18.

L-Artikolu 2(1) jipprevedi:

“Din id-Direttiva ma għandhiex tapplika għal:

[…]

[…]

[…]”.

19.

L-Artikolu 4(1) jinkludi dawn id-definizzjonijiet:

“1)   ‘Ditti ta’ investiment’ tfisser kull persuna legali li x-xogħol jew kummerċ regolari tagħha huma l-provvediment ta’ servizz jew iktar ta’ investiment lil partijiet terzi u/jew it-twettiq ta’ attività jew iktar ta’ investiment fuq bażi professjonali.

[…]

2)   ‘Servizzi u attivitajiet ta’ investimenti ifissru kull waħda mis-servizzi u l-attivitjiet elenkati fit-Taqsima A ta’ l-Anness I li għandhom x’jaqsmu ma’ kull wieħed mill-istrumenti elenkati fit-Taqsima Ċ ta’ l-Anness I;

[…]

4)   ‘Parir/i dwar l-investiment/i’ ifissru l-provvediment ta’ rakkommandazzjonijiet personali lill-klijent, jew fuq it-talba tiegħu jew fuq l-inizjattiva tad-ditta ta’ l-investiment, rigward transazzjoni jew iktar li jkollhom x’jaqsmu ma’ l-istrumenti finanzjarji.”

20.

Il-premessa 87 tafferma:

“Investimenti li jinvolvu kuntratti ta’ assigurazzjoni ta’ spiss ikunu disponibbli għall-klijenti bħala alternattivi jew sostituti potenzjali għal strumenti finanzjarji suġġetti għal din id-Direttiva. Biex tingħata protezzjoni konsistenti lill-klijenti mhux professjonali u jkunu żgurati kundizzjonijiet ugwali bejn prodotti simili, hu importanti li prodotti ta’ investiment abbażi ta’ assigurazzjoni jkunu suġġetti għal rekwiżiti xierqa. Minkejja li r-rekwiżiti tal-protezzjoni tal-investitur f’din id-Direttiva għandhom għalhekk ikunu applikati b’mod ugwali għal dawk l-investimenti miġbura f’kuntratti ta’ assigurazzjoni, l-istrutturi tas-suq differenti tagħhom u l-karatteristiċi tal-prodott jagħmluha aktar xierqa li jkunu stabbiliti rekwiżiti dettaljati fir-reviżjoni li għaddejja tad-Direttiva [2002/92] aktar milli jkunu stabbiliti f’din id-Direttiva. Liġi futura tal-Unjoni li tirregola l-attivitajiet tal-intermedjarji tal-assigurazzjoni u tal-impriżi tal-assigurazzjoni għandhom għalhekk jiżguraw b’mod xieraq approċċ regolatorju konsistenti dwar id-distribuzzjoni ta’ prodotti finanzjarji differenti li jissodisfaw ħtiġijiet simili tal-investitur u għalhekk iqajmu sfidi kumparabbli dwar il-protezzjoni tal-investitur. L-Awtorità Superviżorja Ewropea (Awtorità Ewropea tal-Assigurazzjoni u l-Pensjonijiet tax-Xogħol) (‘AEAPX’), stabbilita bir-Regolament (UE) Nru 1094/2010 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (30) u l-AETS għandhom jaħdmu flimkien biex jilħqu livell għoli ta’ konsistenza possibbli fit-tmexxija tal-istandards tan-negozju għal dawk il-prodotti ta’ investiment. Dawk ir-rekwiżiti ġodda għal prodotti ta’ investiment abbażi ta’ assigurazzjoni għandhom ikunu stipulati fid-Direttiva [2002/92].”

21.

L-Artikolu 91 tad-Direttiva MiFID II jinkludi l-emendi għad-Direttiva 2002/92. It-tieni paragrafu tal-punt 3 tal-Artikolu 2 ta’ din l-aħħar direttiva huwa ssostitwit bit-test li ġej:

“Bl-eċċezzjoni tal-Kapitolu IIIA ta’ din id-Direttiva, dawk l-attivitajiet, meta jitwettqu minn impriża ta’ assigurazzjoni jew impjegat ta’ impriża ta’ assigurazzjoni li jkun qed jaġixxi taħt ir-responsabbiltà tal-impriża ta’ assigurazzjoni.”

22.

Mal-Artikolu 2 tad-Direttiva 2002/92 huwa miżjud il-punt 13 li jiddefinixxi l-kunċett ta’ “prodott ta’ investiment abbażi ta’ assigurazzjoni” bħala “prodott ta’ assigurazzjoni li joffri valur fil-maturità jew valur ta’ ċessjoni u meta dak il-valur fil-maturità jew dak il-valur ta’ ċessjoni ikunu kompletament jew parzjalment esposti, direttament jew indirettament, għall-fluttwazzjonijiet tas-suq”, b’ċerti eċċezzjonijiet.

23.

Barra minn hekk, id-Direttiva MiFID II daħħlet il-Kapitolu IIIa fid-Direttiva 2002/92, dwar “Rekwiżiti addizzjonali għall-protezzjoni tal-konsumatur fir-rigward tal-prodotti ta’ investiment abbażi ta’ assigurazzjoni.” Skont l-Artikolu 13a ta’ dan il-Kapitolu, intitolat “Kamp ta’ Applikazzjoni”:

“Soġġett għall-eċċezzjoni fit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 2(3), dan il-Kapitolu jistipula rekwiżiti addizzjonali rigward l-attivitajiet ta’ medjazzjoni fl-assigurazzjoni u għall-bejgħ dirett imwettaq mill-impriżi ta’ assigurazzjoni meta jitwettqu fir-rigward tal-bejgħ ta’ prodotti ta’ investiment abbażi ta’ assigurazzjoni. Ir-riferiment għal dawk l-attivitajiet għandu jkun ta’ attivitajiet għad-distribuzzjoni ta’ assigurazzjoni.”

24.

La Lagen (2005:405) om försäkringsförmedling [Liġi (2005:405) dwar il-Medjazzjoni fl-Assigurazzjoni] inkorporat id-Direttiva 2002/92 fid-dritt Svediż.

25.

Skont it-tieni paragrafu tal-Artikolu 1 tal-Kapitolu 1 tal-Imsemmija liġi, il-medjazzjoni fl-assigurazzjoni hija attività professjonali li tikkonsisti fi: (1) il-preżentazzjoni jew il-proposta ta’ kuntratti ta’ assigurazzjoni jew it-twettiq ta’ xogħlijiet qabel il-konklużjoni ta’ kuntratt ta’ assigurazzjoni; (2) il-konklużjoni ta’ kuntratti ta’ assigurazzjoni f’isem terzi; jew (3) l-assistenza fil-ġestjoni u l-implementazzjoni ta’ kuntratti ta’ assigurazzjoni ( 10 ).

26.

Skont l-Artikolu 1 tal-Kapitolu 2 (apparti ċerti eċċezzjonijiet li hawnhekk ma humiex rilevanti), l-attività ta’ medjazzjoni fl-assigurazzjoni tista’ titwettaq biss bl-awtorizzazzjoni tal-Finansinspektionen (l-awtorità għas-sorveljanza tas-swieq finanzjarji, l-Isvezja).

27.

Wieħed mir-rekwiżiti biex tinkiseb l-imsemmija awtorizzazzjoni hija l-assigurazzjoni tar-responsabbiltà ċivili professjonali li tkopri l-obbligu ta’ kumpens li jista’ jintalab mill-intermedjarju fl-assigurazzjoni f’każ li jonqos milli jwettaq l-obbligi tiegħu (Artikolu 5(4), u Artikolu 6(2), tal-Kapitolu 2 tal-Liġi 2005:405).

28.

Il-Kapitolu 5 jiġbor fih sett ta’ regoli dwar kif titwettaq l-attività tal-medjazzjoni fl-assigurazzjoni. B’mod konkret (Artikolu 4), jiġi indikat li l-intermedjarju fl-assigurazzjoni għandu jwettaq xogħlu billi jimxi mal-aħjar prattika fil-qasam tal-medjazzjoni fl-assigurazzjoni u jagħti l-attenzjoni dovuta lill-interessi tal-klijenti. Jispeċifika wkoll li l-intermedjarju fl-assigurazzjoni għandu jadatta l-pariri tiegħu għall-għanijiet u l-ħtiġiet tal-klijent u għandu jirrakkomandalu soluzzjonijiet xierqa. L-intermedjarju għandu jiddiswadi lill-klijent (meta tkun persuna fiżika u jaġixxi primarjament għal skopijiet li ma humiex relatati mal-attività ekonomika tiegħu) milli jieħu miżuri li jistgħu jitqiesu bħala mhux xierqa, filwaqt li jqis il-ħtiġiet ta’ din il-persuna, tas-sitwazzjoni ekonomika tagħha u ta’ ċirkustanzi oħra.

29.

Skont l-Artikolu 7 tal-Kapitolu 5, intermedjarju fl-assigurazzjoni li, b’mod volontarju jew negliġenti, jonqos milli jwettaq l-obbligi tiegħu skont l-Artikolu 4, għandu jikkumpensa d-dannu patrimonjali li għal din ir-raġuni jkun ikkawża, b’mod partikolari, lill-klijent.

30.

Fiż-żewġ kawżi li hija adita bihom il-qorti tar-rinviju, il-persuni interessati qegħdin jitolbu kumpens għal danni mingħand il-kumpannija Länsförsäkringar Sak Försäkringsaktiebolag (iktar ’il quddiem, “Länsförsäkringar”), li diversi intermedjarji fl-assigurazzjoni fl-Isvezja kellhom sottoskritti magħha poloz ta’ responsabbiltà ċivili professjonali.

31.

Ingvar Mattsson, fil-kuntest tal-assigurazzjoni għall-ħajja f’kapital, investa SEK 500000 f’ċertifikat ta’ investiment, li kien strument finanzjarju strutturat. Dan għamlu f’Jannar tal-2010, wara li ngħata parir mingħand impjegat tal-kumpannija European Wealth Management Group AB (iktar ’il quddiem “EWMG”), li kienet kumpannija rreġistrata ta’ medjazzjoni fl-assigurazzjoni.

32.

I. Mattsson tilef l-ammont kollu investit u ppreżenta rikors kontra EWMG, kumpannija li iktar tard ġiet iddikjarata fi stralċ. EWMG kienet issottoskriviet l-assigurazzjoni ta’ responsabbiltà ċivili professjonali ma’ Länsförsäkringar, mitluba mil-Liġi 2005:405, li kienet tkopri l-attività tagħha u kienet tinkludi l-obbligu tal-kumpens previst fl-Artikolu 7 tal-Kapitolu 5 tal-imsemmija liġi.

33.

I. Mattsson beda azzjoni kontra Länsförsäkringar fejn talabha l-ħlas ta’ SEK 500000, flimkien mal-interessi. Huwa argumenta li EWMG, b’mod volontarju jew negliġenti ( 11 ), naqset milli tkun konformi mal-obbligi tagħha skont l-Artikolu 4 tal-Kapitolu 5 tal-Liġi 2005:405, għalhekk il-kumpannija tal-assigurazzjoni kienet obbligata tħallas il-kumpens, minħabba li kienet eventwalità koperta mill-assigurazzjoni ta’ responsabbiltà ċivili professjonali sottoskritta bejn EWMG u Länsförsäkringar.

34.

Länsförsäkringar ammettiet li l-medjazzjoni fl-assigurazzjoni ta’ kapital taqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Liġi 2005:405 u, għalhekk, hija koperta mill-assigurazzjoni tar-responsabbiltà ċivili professjonali. Madankollu, hija prinċipalment saħqet li l-pariri ta’ EWMG ma kinux immirati għal assigurazzjoni għall-ħajja f’kapital, iżda għall-investiment fl-istrument finanzjarju inkluż f’din l-assigurazzjoni. Għalhekk, ma kienx hemm medjazzjoni fl-assigurazzjoni, iżda pariri dwar l-investiment fi strumenti finanzjarji, li jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni ta’ regoli oħra ( 12 ).

35.

Skont Länsförsäkringar, id-dannu ġie kkawżat mill-pariri finanzjarji u mhux mill-medjazzjoni fl-assigurazzjoni għall-ħajja f’kapital. Sussidjarjament, hija allegat li EWMG ma mxietx b’mod negliġenti.

36.

Il-qorti tal-ewwel istanza laqgħet it-talba. Fl-opinjoni tagħha, il-pariri inkwistjoni fit-tilwima kienu suġġetti kemm għal-Liġi 2005:405, kif ukoll għal-Liġi tas-suq azzjonarju. Madankollu, hija kkonstatat ukoll billi rreferiet, b’mod partikolari, għal ċerti dikjarazzjonijiet tal-Kummissjoni Ewropea, li l-għan ma kienx li l-imsemmija leġiżlazzjonijiet jiġu applikati b’mod konkomitanti. Fid-dawl tal-interess tal-protezzjoni tal-konsumaturi u tal-fatt li l-Awtorità għas-Sorveljanza tas-Swieq Finanzjarji ma dehret li kienet talbet l-ebda awtorizzazzjoni speċjali mingħand EWMG sabiex twettaq attivitajiet finanzjarji, il-Qorti Ġenerali qieset li I. Mattson seta’ jkun konvint li l-assigurazzjoni tar-responsabbiltà ċivili professjonali kienet applikabbli.

37.

Länsförsäkringar adixxiet lill-qorti tal-appell, li kkonsolidat is-sentenza appellata. Länsförsäkringar appellat din is-sentenza quddiem il-Högsta domstolen (qorti suprema). Din tinsisti li l-pariri mogħtija minn EWMG ma kinux medjazzjoni fl-assigurazzjoni u, għalhekk, ma humiex inklużi fl-assigurazzjoni tar-responsabbiltà ċivili professjonali. Madankollu, issa tammetti li EWMG imxiet b’mod negliġenti.

38.

I. Mattson miet u s-suċċessuri tiegħu jopponu r-revoka tas-sentenza tal-qorti tal-appell.

39.

L-impriża ta’ medjazzjoni fl-assigurazzjoni Connecta Fond och Försäkring AB (iktar ’il quddiem “Connecta”) li kienet topera prinċipalment bejn is-snin 2004 u 2010, kienet issottoskriviet ma’ Länsförsäkringar l-assigurazzjoni ta’ responsabbiltà ċivili professjonali mitluba mil-Liġi 2005:405, li kienet tkopri l-attività tagħha u kienet tinkludi l-obbligu ta’ kumpens previst fl-Artikolu 7 tal-Kapitolu 5 tagħha.

40.

Matul diversi snin, numru speċifiku ta’ persuni taw somom ta’ flus lil Connecta sabiex tinvestihom fl-imsejjaħ “Prodott ta’ obbligi tal-impriża Connecta”, li kellu jiġi investit f’assigurazzjoni għall-ħajja f’kapital. Bħala kontroparti, dawn il-persuni rċevew dokumenti partikolari mfassla minn Connecta u l-impjegat tagħha, li sussegwentement sar Direttur Eżekuttiv, Per Rytterborg. Matul il-perijodu ta’ bejn l-2004 u l-2010, Connecta kienet żviluppat ukoll attività reali ta’ medjazzjoni fl-assigurazzjoni.

41.

Sussegwentement, ġie magħruf li P. Rytterborg kien approprja ruħu, b’mod illegali, mis-somom ta’ flus li kienu tawh il-klijenti. Huwa ġie rrappurtat u lil Connecta tneħħitilha l-awtorizzazzjoni li kellha. P. Rytterborg miet f’Novembru tal-2010. Is-suċċessjoni tiegħu u Connecta ġew iddikjarati fi stralċ f’Diċembru 2010.

42.

Grupp minn dawk il-persuni ppreżentaw rikors kontra Länsförsäkringar, fejn talbuha kumpens, taħt l-assigurazzjoni ta’ responsabbiltà ċivili professjonali ta’ Connecta, għas-somom ta’ flus li kienu taw lil din l-aħħar kumpannija sabiex, skont kif spjegaw, tinvestihom f’assigurazzjoni għall-ħajja f’kapital.

43.

Ir-rikorrenti sostnew li kienet saret medjazzjoni fl-assigurazzjoni u li Connecta kellha tassumi r-responsabbiltà, skont l-Artikolu 7 tal-Kapitolu 5 tal-Liġi 2005:405, għall-aġir ta’ P. Rytterborg. Għalhekk, il-kumpannija tal-assigurazzjoni Connecta kellha tħallas il-kumpens korrispondenti.

44.

Länsförsäkringar argumentat li d-danni ma sarux fir-rigward tal-attività assigurata minħabba li, fost raġunijiet oħra, din kienet relatata ma’ prodotti fittizji. Għalhekk, l-azzjoni ta’ P. Rytterborg, ma kinitx tikkonsisti f’medjazzjoni fl-assigurazzjoni u, għaldaqstant, ma taqax la fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-Liġi 2005:405, u lanqas, konsegwentement, taħt l-assigurazzjoni tar-responsabbiltà ċivili professjonali.

45.

Skont il-qorti tal-ewwel istanza, id-dannu kien essenzjalment kopert mill-assigurazzjoni tar-responsabbiltà ċivili professjonali, u għalhekk essenzjalment laqgħet it-talba. Hija kkonstatat li r-rikorrenti kellhom l-intenzjoni li jissottoskrivu assigurazzjoni għall-ħajja f’kapital u li, minħabba l-mod kif aġixxa magħhom P. Rytterborg, setgħu leġittimament jaħsbu li kienet medjazzjoni dwar kuntratti ta’ assigurazzjoni reali. Mill-perspettiva tal-protezzjoni tal-konsumatur, l-opinjoni fondata tar-rikorrenti dwar l-intenzjoni ta’ P. Rytterborg tiddefendi bis-saħħa l-konklużjoni li kien hemm medjazzjoni fl-assigurazzjoni.

46.

Filwaqt li ħadet inkunsiderazzjoni li l-kunċett ta’ medjazzjoni fl-assigurazzjoni jinkludi l-atti preparatorji u li Connecta kienet verament wettqet attività ta’ medjazzjoni fl-assigurazzjoni, il-qorti tal-ewwel istanza ddeċidiet li, minħabba kif ġraw l-avvenimenti, setgħu jiġu inklużi oġġettivament fil-kunċett ta’ medjazzjoni.

47.

Madankollu, skont il-qorti tal-appell, l-azzjoni li qiegħda tiġi diskussa ma kinitx tippreżumi medjazzjoni fl-assigurazzjoni, għalhekk irrevokat is-sentenza appellata u ċaħdet ir-rikors. Il-fatt li għandu jittieħed inkunsiderazzjoni interess fil-protezzjoni tal-konsumatur, ma jfissirx li l-opinjoni suġġettiva tal-konsumatur dwar xi tfisser medjazzjoni fl-assigurazzjoni hija rilevanti. Oġġettivament — irrispettivament mill-fehma tal-konsumatur — ma saritx medjazzjoni fl-assigurazzjoni. Għaldaqstant, it-talba mressqa ma kinitx koperta mill-assigurazzjoni tar-responsabbiltà ċivili professjonali.

48.

Il-persuni leżi appellaw quddiem il-Högsta domstolen (qorti suprema). Huma jsostnu li dak li ġara hija eventwalità koperta mill-assigurazzjoni tar-responsabbiltà ċivili professjonali. Huma allegaw, b’mod partikolari, li l-azzjoni ta’ P. Rytterborg kienet tinkludi medjazzjoni fl-assigurazzjoni, minħabba li kienet relatata mill-qrib mal-attività awtentika, suġġetta għall-awtorizzazzjoni, imwettqa minn Connecta.

49.

Minħabba l-kontroversja legali mqajma fiż-żewġ tilwimiet, Högsta domstolen (qorti suprema) titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi d-domandi li ġejjin:

“T 25‑16

T 2761‑15

50.

Erba’ gruppi ta’ rikorrenti ppreżentaw osservazzjonijiet bil-miktub esklużivament dwar id-domandi relatati mal-kawża Strobel et vs Länsförsäkringar, filwaqt li Länsförsäkringar, il-Gvern Svediż, il-Gvern Ċek u l-Kummissjoni ppreżentawhom għaż-żewġ kawżi.

51.

Is-seduta saret fl-14 ta’ Settembru 2017 u fiha Länsförsäkringar, il-Gvern Svediż, il-Gvern Ċek u l-Kummissjoni ppreżentaw osservazzjonijiet orali.

52.

Il-domandi magħmula mill-qorti tar-rinviju jistgħu jwasslu għal żewġ problemi ta’ intrepretazzjoni tal-punt 3 tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 2002/92, iddifferenzjati ċarament u b’diffikultajiet differenti. L-ewwel waħda tista’ titwieġeb b’mod sempliċi, filwaqt li t-tieni waħda teħtieġ analiżi iktar fil-fond, minħabba l-kumplessità tagħha.

53.

Permezz tad-domandi magħmula fil-Kawża T 25/16, il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf jekk l-attività ta’ medjazzjoni fl-assigurazzjoni, iddefinita fil-punt 3 tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 2002/92, tinkludix l-attivitajiet ta’ intermedjarju li, filwaqt li pprovda s-servizzi tiegħu lil ċerti klijenti u kkunsidra l-atti preparatorji għall-konklużjoni ta’ kuntratti ta’ assigurazzjoni magħhom, fil-verità, kellu l-intenzjoni li jqarraq bihom u japproprja ruħu minn flushom b’mod illegali.

54.

Il-qorti tar-rinviju tixtieq tkun taf jekk, għal dan il-għan, huwiex rilevanti l-mument li fih inkixfet l-intenzjoni frawdolenti tal-intermedjarju, it-twettiq minn din il-persuna ta’ attivitajiet ta’ medjazzjoni legali ma’ klijenti oħra u l-fehma tal-klijent dwar l-attività ta’ medjazzjoni frawdolenti.

55.

Länsförsäkringar tiddefendi interpretazzjoni suġġettiva tal-kunċett ta’ medjazzjoni fl-assigurazzjoni stipulat fil-punt 3 tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 2002/92: ma hemmx medjazzjoni jekk l-allegat intermedjarju ma kellux l-intenzjoni li jikkonkludi kuntratt ta’ assigurazzjoni reali. Fl-opinjoni tagħha, l-attivitajiet illegali b’dehra ta’ medjazzjoni fl-assigurazzjoni ma jinkwadrawx f’dan il-kunċett u l-kumpens għad-danni li ġarrbu l-klijenti għandu jingħata permezz tal-implementazzjoni tar-regoli tar-responsabbiltà ċivili għall-kriminalitajiet, li ma humiex dawk applikabbli għall-attivitajiet ta’ provvista ta’ servizzi ta’ assigurazzjoni.

56.

Fl-istess linja, Länsförsäkringar taħseb li huwa irrilevanti l-mument li fih inkixfet l-intenzjoni illegali tal-intermedjarju, kemm jekk din kienet hemm mill-bidu tar-relazzjonijiet tiegħu mal-klijent kemm jekk ġiet iktar tard, matul l-attivitajiet preparatorji tal-kuntratt ta’ assigurazzjoni. Fil-mument li tinkixef l-intenzjoni frawdolenti, tisparixxi dik li jiġi konkluż kuntratt ta’ assigurazzjoni u ma tibqax involuta attività ta’ medjazzjoni suġġetta għad-Direttiva 2002/92. Bl-istess mod, huwa irrilevanti jekk il-persuna li wettqet il-frodi kinitx qiegħda twettaq, fl-istess ħin, attivitajiet oħra ta’ medjazzjoni fl-assigurazzjoni b’mod tajjeb, minħabba li ma jagħmilx sens li dawn jibdlu l-aġir frawdolenti f’wieħed legali.

57.

Għall-kuntrarju, l-erba’ gruppi ta’ rikorrenti f’din it-tilwima, il-Gvern Ċek u l-Kummissjoni jiddefendu interpretazzjoni oġġettiva ta’ dan il-kunċett. Id-Direttiva 2002/92 tinkwadra fi kwalunkwe attività preparatorja għall-konklużjoni ta’ kuntratti ta’ assigurazzjoni, indipendentement mill-intenzjoni suġġettiva tal-intermedjarju.

58.

Naqbel ma’ din l-aħħar teorija għax nemmen li l-interpretazzjoni oġġettiva tal-kunċett ta’ medjazzjoni fl-assigurazzjoni hija xierqa. Din l-opinjoni ma tistax tistrieħ fuq l-intenzjonijiet jew il-perċezzjonijiet tal-persuni fiżiċi li jaġixxu fil-kapaċità tagħhom bħala impjegati jew diretturi ta’ kumpannija involuta pubblikament fil-medjazzjoni fl-assigurazzjoni. Li wieħed jindirizza dawn il-fatturi suġġettivi jwassal għal applikazzjoni imprevidibbli tar-regola, kuntrarju għall-eżiġenzi tal-principju taċ-ċertezza legali.

59.

Mill-kriterji ermenewtiċi applikabbli biex jispjegaw il-profili tal-medjazzjoni fl-assigurazzjoni, l-ewwel wieħed huwa litterali. Permezz tiegħu wieħed jifhem, skont il-punt 3 tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 2002/92, “attivitajiet ta’ introduzzjoni, proposti jew it-twettieq ta’ xogħol ieħor preparatorju għall-konklużjoni ta’ kuntratti ta’ assigurazzjoni […]”.

60.

Id-definizzjoni tenfasizza l-attività, mhux l-intenzjonijiet suġġettivi ta’ min jipprattikaha. Huwa suffiċjenti li impriża li l-iskop tagħha huwa l-medjazzjoni fl-assigurazzjoni (u hija awtorizzata mill-Amministrazzjoni) toffri s-servizzi professjonali tagħha lill-klijenti sabiex jiġi preżunt li din topera f’din il-kwalità, u b’hekk il-klijenti jkunu jistgħu jafdaw li din se twettaq ix-xogħlijiet b’mod effettiv qabel l-iffirmar ta’ kuntratt ta’ assigurazzjoni. Mingħajr dubju, dawn jinkludu l-attivitajiet preparatorji għall-konklużjoni tal-imsemmi kuntratt ( 13 ).

61.

Skont l-ispjegazzjoni tal-qorti tar-rinviju, kollox juri li Connecta kienet magħrufa bħala dik li kienet, impriża intermedjarja tal-assigurazzjoni, irreġistrata u li kienet ilha topera legalment fl-Isvezja mill-2004. Kienet din l-impriża li pprovdiet is-servizzi ta’ medjazzjoni lill-klijenti, b’tali mod li kien irrilevanti li xi ħadd jew xi wħud mill-impjegati tagħha (jew inkluż id-Direttur Eżekuttiv tagħha) ( 14 ) jabbużaw mill-attivitajiet karatteristiċi tal-medjazzjoni biex ifasslu u jikkommettu frodi għad-dannu tal-klijenti billi japproprjaw ruħhom mill-fondi tagħhom.

62.

L-interpretazzjoni sistematika tad-Direttiva 2002/92 twassal għal dan l-istess riżultat. L-Artikolu 4(4) tagħha (“L-Istati Membri għandhom jieħdu l-miżuri kollha meħtieġa biex jipproteġu l-klijenti kontra l-inabilità ta’ intermedjarju fl-assigurazzjoni li jittrasferixxi l-premium ta’ impriża ta’ assigurazzjoni”) jinkludi, fil-medjazzjoni fl-assigurazzjoni, il-każijiet li fihom l-intermedjarji ma ttrasferixxewx il-primjums fl-impriżi ta’ assigurazzjoni, li huwa dak li jiġri f’każijiet ta’ frodi bħal dak ta’ Connecta.

63.

L-interpretazzjoni teleoloġika tad-Direttiva 2002/92 tiġġustifika wkoll il-kunċett oġġettiv tal-attività ta’ medjazzjoni fl-assigurazzjoni. L-għan tal-armonizzazzjoni mwettqa minn din id-direttiva huwa li tiffavorixxi l-protezzjoni tal-konsumaturi ta’ assigurazzjoni, skont dak li jingħad b’mod espliċitu fil-premessi 7, 8 u 17 tagħha ( 15 ). Interpretazzjoni suġġettiva tal-kunċett tal-medjazzjoni fl-assigurazzjoni, li twasslu sabiex jiddependi fuq l-intenzjoni tal-intermedjarju, timplika tnaqqis fil-garanziji li l-Direttiva 2002/92 tistabbilixxi favur il-konsumaturi ta’ assigurazzjoni.

64.

Kif argumentat il-Kummissjoni fl-osservazzjonijiet tagħha, kieku l-attività ta’ medjazzjoni kienet tiddependi fuq l-intenzjoni tal-intermedjarju, kienet tinħoloq il-kontradizzjoni li dan kien ikun jista’ jinvoka l-intenzjoni frawdolenti tiegħu, preċiżament biex joħroġ mill-kamp ta’ applikazzjoni tad-Direttiva 2002/92 u ma jassumix ir-responsabbiltajiet imposti fuqu.

65.

Għalhekk, huwa suffiċjenti li l-klijenti jkunu informati bl-azzjonijiet tal-impriża intermedjarja, f’termini oġġettivi, fejn jidhru xogħlijiet preparatorji għall-konklużjoni ta’ kuntratt ta’ assigurazzjoni. Nirrepeti, hija irrilevanti l-intenzjoni tal-impjegat (jew direttur) tal-impriża msemmija li intervjena f’dawn l-attivitajiet, kemm jekk verament kien jaspira li jopera skont l-obbligi tiegħu, kif ukoll jekk ħataf l-okkażjoni biex iqarraq bil-klijent. Huwa daqstant irrilevanti jekk l-intenzjonijiet interjuri tiegħu kinux hemm mill-bidu tar-relazzjoni tiegħu mal-klijent jew jekk ġewx iktar tard, matul l-attivitajiet preparatorji tal-kuntratt suċċessiv.

66.

L-impriża intermedjarja titqies responsabbli wkoll għad-dannu kkawżat mill-impjegati jew id-diretturi tagħha, meta dawn jidhru quddiem terzi bħala dipendenti fuqha u meta jkun hemm konnessjoni bejn l-azzjoni illegali li titwettaq u l-attività karatteristika tal-kumpannija. Nemmen li ż-żewġ fatturi huma preżenti f’din il-kawża, u għalhekk l-approprjazzjoni tal-fondi attribwita lid-direttur li abbuża mill-poter tiegħu saret b’konnessjoni max-xogħol intermedjarju ta’ min quddiem il-klijenti deher bħala rappreżentant ta’ din il-kumpannija li, taħt din il-kundizzjoni, ingħatawlha dawn il-fondi.

67.

L-interpretazzjoni tal-kunċett ta’ medjazzjoni fl-assigurazzjoni li nipproponi wkoll trendi irrilevanti l-perċezzjoni tal-klijent, li tikkwalifika x-xogħlijiet preparatorji ta’ kuntratt ta’ assigurazzjoni bħala medjazzjoni jew le. Länsförsäkringar ukoll tirrikonoxxi dan billi targumenta li, f’każ kuntrarju, il-konsumatur jista’ jipperċipixxi frodi kumplessa u mfassla tajjeb bħala medjazzjoni reali, filwaqt li frodi inqas kumplessa u sofistikata jista’ ma jikkunsidrahiex bħala tali, biex ma tinkixifx l-intenzjoni frawdolenti. Fl-opinjoni tiegħi, dan l-argument huwa loġiku, iżda ma huwiex koerenti mal-fatt li din il-kumpannija tikkunsidra l-intenzjoni tal-intermedjarju bħala deċiżiva biex tiddetermina jekk teżistix medjazzjoni fl-assigurazzjoni jew le.

68.

Konsegwenza ta’ dan, il-punt 3 tal-Artikolu 2 tad-Direttiva 2002/92 jinkludi l-attivitajiet ta’ intermedjarju li jwettaq attivitajiet preparatorji għal diversi klijenti bl-intenzjoni li jiġu konklużi kuntratti ta’ assigurazzjoni, kemm jekk jaħdem b’intenzjoni frawdolenti jew le, u tkun xi tkun il-perċezzjoni tal-klijenti dwar l-azzjonijiet tiegħu. Ir-responsabbiltajiet tal-impriżi intermedjarji li jistgħu jkunu involuti fl-eżerċizzju ta’ dawn l-attivitajiet meta jwettqu abbuż professjonali għandhom ikunu koperti mill-assigurazzjoni tar-responsabbiltà ċivili professjonali tagħhom.

69.

Fit-tilwima T 2761‑15, wara li ngħata pariri mill-impriża EWMG, I. Mattson issottoskriva assigurazzjoni għall-ħajja f’kapital, li tgħaqqad kuntratt ta’ assigurazzjoni għall-ħajja flimkien ma’ investiment fi strument finanzjarju strutturat.

70.

Fid-dawl ta’ dawn il-fatti (u ta’ dawk sussegwenti, li jilħqu l-qofol meta jintilef l-ammont investit), il-qorti tar-rinviju titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tiddetermina jekk il-pariri ta’ EWMG għandhomx jiġu kkunsidrati bħala medjazzjoni fl-assigurazzjoni inkluża fil-kamp tal-applikazzjoni tad-Direttiva 2002/92 jew jekk, għall-kuntrarju, għandhomx jiġu kklassifikati bħala pariri dwar l-investmenti suġġetti għad-Direttiva MiFID I. Il-qorti tar-rinviju talludi wkoll għall-possibbiltà li jiġu applikati ż-żewġ Direttivi flimkien

71.

Qabel ma nipproponi r-risposta għal din id-domanda kumplessa, nemmen li jeħtieġ li ssir kunsiderazzjoni preliminari u jiġu analizzati l-karatteristiċi u s-sett ta’ regoli applikabbli għall-assigurazzjoni għall-ħajja f’kapital.

72.

Hija l-qorti tar-rinviju li għandha tikklassifika l-pariri mogħtija f’dan il-każ u tikkjarifika x’kienet preċiżament it-tip ta’ relazzjoni kuntrattwali bejn EWMG u I. Mattson. Din tista’ tkun kemm dwar assigurazzjoni għall-ħajja konnessa ma’ prodott ta’ investiment, kif ukoll dwar strument finanzjarju sempliċi, indipendenti mill-assigurazzjoni. Fil-każ tal-aħħar, EWMG ma tkunx wettqet attività ta’ medjazzjoni fl-assigurazzjoni, iżda tkun tat pariri dwar investment (li, kif jirriżulta mill-proċess, ma kellhiex l-awtorizzazzjoni meħtieġa tal-Awtorità għas-Sorveljanza tas-Swieq Finanzjarji biex tagħmel dan).

73.

Skont il-Gvern Svediż u Länsförsäkringar, I. Mattsson xtara prodott finanzjarju kumpless taħt il-kopertura ta’ assigurazzjoni għall-ħajja, u għalhekk jipproponu l-applikazzjoni tad-Direttiva MiFID I. Skont il-Kummissjoni u l-Gvern Ċek, għall-kuntrarju, huwa każ ta’ kuntratt ta’ assigurazzjoni għall-ħajja bi prodott ta’ investiment, irregolat mid-Direttiva 2002/92.

74.

Il-qorti tar-rinviju qajjmet diversi aspetti li jidher li jindikaw li l-kuntratt li sar minn I. Mattson, bil-medjazzjoni ta’ EWMG, kien wieħed ta’ assigurazzjoni tal-ħajja b’depożitu, jiġifieri, verżjoni oħra tal-kuntratti ta’ assigurazzjoni marbuta ma’ unitajiet jew fondi ta’ investiment, magħrufa bħala “unit-linked”, komuni f’ħafna Stati Membri.

75.

Jekk dan huwa il-każ, huwa tip ta’ kuntratt li jaqa’ fil-kamp ta’ applikazzjoni tal-assigurazzjoni (u, konsegwenza ta’ dan, li possibbli jiġi inkluż fil-medjazzjoni fl-assigurazzjoni). Il-Qorti tal-Ġustizzja rreferiet għalih u ddikjarat li “il-kuntratti msejħa ‘unit linked’ jew ‘marbuta ma’ fondi ta’ investiment’, […] [jaqgħu] taħt klassi ta’ assigurazzjoni għall-ħajja, u dan kif jirriżulta espressament mill-punt III tal-Anness I tad-Direttiva ‘assigurazzjoni għall-ħajja’, moqri flimkien mal-Artikolu 2(1)(a) ta’ din id-direttiva” ( 16 ). Il-kuntratt analizzat f’dik is-sentenza kellu karatteristiċi li japprossimawh ma’ dak li qiegħed jiġi diskuss bħalissa ( 17 ).

76.

Għalhekk, ser nibda b’din il-premessa, bir-riżerva li, kif spjegajt, il-qorti tar-rinviju biss tinsab f’pożizzjoni li tieħu deċiżjoni dwar it-tip ta’ kuntratt inkwistjoni fit-tilwima b’għarfien sħiħ tal-kunsiderazzjonijiet kollha involuti.

77.

Minnufih irrid nipprovdi informazzjoni addizzjonali, li tista’ tkun utli għall-qorti tar-rinviju. Il-kumpannija EMWG u l-impjegat li ta l-pariri lil I. Mattson kienu intermedjarji fl-assigurazzjoni, b’liċenzja mill-awtoritajiet Svediżi sabiex iwettqu biss attivitajiet ta’ assigurazzjoni, mhux ta’ intermedjazzjoni finanzjarja. Jekk lil I. Mattson tawh parir biex jiffirma dak li kien jidher bħala assigurazzjoni għall-ħajja f’kapital li, fil-verità, kien sempliċement strument finanzjarju strutturat (jiġifieri, jekk aġixxew bħala intermedjarji finanzjarji ġenwini), huma ma jkunux ikkonformaw mal-leġiżlazzjoni relatata mal-qasam tal-assigurazzjoni, b’tali mod li kkawżaw danni lill-klijent. Dan l-abbuż professjonali gravi jagħmilha possibbli li l-klijenti leżi jitolbu kumpens għad-dannu kkawżat. Għar-raġuni li ma jistgħux jiġu affrontati (f’dan il-każ, minħabba li EWMG falliet), l-assigurazzjoni tagħhom obbligatorja għal responsabbiltà ċivili professjonali ( 18 ) għandha, fil-prinċipju, tkoprihom.

78.

Dawn il-kuntratti huma forma ta’ assigurazzjoni għall-ħajja li nfirxet bħala riżultat tal-globalizzazzjoni finanzjarja. Huma differenti mill-assigurazzjoni għall-ħajja tradizzjonali fir-rigward tat-teħid tar-riskju, fatt li jagħmilhom iktar “perikolużi” għall-konsumaturi ( 19 ).

79.

Fl-assigurazzjoni għall-ħajja tradizzjonali, l-assiguratur jirċievi l-primjums u jinvestihom f’ismu u għar-riskju tiegħu billi joffri lid-detentur redditu minimu, ikkalkulat b’mod tekniku. Fl-assigurazzjonijiet għall-ħajja marbuta ma’ unitajiet, għall-kuntrarju, l-assiguratur jinvesti l-primjum imħallas f’titoli jew fondi magħżula mid-detentur innifsu, li jieħu r-riskju tal-evoluzzjoni tiegħu (ir-redditu jvarja, għalhekk jiddependi mill-valur tal-assi investiti fil-mument meta wieħed jirċievi l-benefiċċju).

80.

Huwa indispensabbli li assigurazzjoni ta’ dan it-tip tinkludi prodott ibridu ta’ assigurazzjoni għall-ħajja flimkien ma’ investiment, minħabba li jekk tkun tinkludi biss investment finanzjarju ma tkunx kuntratt ta’ assigurazzjoni reali ( 20 ).

81.

Il-proliferazzjoni ta’ din l-assigurazzjoni għall-ħajja marbuta ma’ unitajiet tista’ tkun minħabba li, fost fatturi oħrajn, tirċievi trattament ta’ taxxa iktar favorevoli għall-investimenti (dan jidher li qiegħed jiġri fl-Isvezja, skont l-informazzjoni tal-Gvern Svediż). Ma’ dan jiżdiedu l-intervent, li kull ma jmur jikber, mill-banek fl-attivitajiet tal-assigurazzjoni, u t-tiftix mill-kumpaniji ta’ assigurazzjoni għal opportunitajiet ta’ investiment aħjar għall-kapital li jirċievu.

82.

Fl-assigurazzjoni għall-ħajja marbuta mal-investiment, ix-xogħol tal-intermedjarju fl-assigurazzjoni huwa rilevanti ħafna għall-klijenti bl-imnut li ma għandhomx għarfien finanzjarju speċjalizzat, li jistgħu ma jkunux konxji la mir-riskji li jieħdu u lanqas mill-ispejjeż involuti meta jiġi konkluż kuntratt. Kemm minħabba l-konsegwenzi negattivi tat-terminazzjoni, kif ukoll minħabba l-ispiża ikbar tal-prodotti, pariri li ma humiex adegwati jistgħu jwasslu sabiex dawn il-klijenti jħallsu iktar f’kummissjonijiet u jispiċċaw maqbuda fi prodotti li jwasslu għal penalizzazzjoni jekk huma jkunu jridu joħorġu minnhom ( 21 ).

83.

Minħabba li dawn ir-riskji għall-konsumaturi ma kinux jitqiesu fis-sħiħ sa ma faqqgħet il-kriżi finanzjarja tal-2008, id-Direttiva 2002/92 kienet nieqsa minn regoli speċifiċi dwar il-medjazzjoni fil-bejgħ ta’ prodotti kumplessi ta’ assigurazzjoni għall-ħajja bi prodotti ta’ investiment. L-assigurazzjoni għall-ħajja f’kapital kienet tinbiegħ taħt il-protezzjoni tad-dispożizzjonijiet ġenerali applikabbli għall-medjazzjoni għall-bejgħ tal-prodotti ta’ assigurazzjoni kollha, għalkemm dan huwa ta’ riskju ikbar għad-detenturi li ma humiex professjonali. Lanqas ma kien hemm dispożizzjonijiet speċifiċi dwarha fid-Direttiva MiFID I.

84.

Għall-kuntrarju, id-Direttiva MiFID II, li l-perijodu għat-traspożizzjoni tagħha fid-drittijiet interni skada fit-3 ta’ Lulju 2017 u li se tħalli effett mit-3 ta’ Jannar 2018, ikkunsidrat speċifikament il-kuntratti ta’ assigurazzjoni marbuta mal-investiment. B’mod konkret, hija rreferiet għall-emenda tad-Direttiva 2002/92 li dak iż-żmien kienet qiegħda ssir.

85.

L-Artikolu 91 tad-Direttiva MiFID II sempliċement jemenda d-Direttiva 2002/92 sabiex tinkorpora l-kunċett ta’ “prodott ta’ investiment ibbażat fuq l-assigurazzjoni” ( 22 ), bħala t-13-il punt tal-Artikolu 2 tagħha u jżid kapitolu ġdid IIIa sabiex jistabbilixxi rekwiżiti addizzjonali għall-protezzjoni tal-klijent, li jridu jiġu osservati kemm mill-attivitajiet ta’ medjazzjoni kif ukoll dawk ta’ bejgħ dirett ta’ dawk il-prodotti (imwettqa mill-kumpaniji tal-assigurazzjoni) ( 23 ).

86.

Wara d-Direttiva MiFID II, ir-Regolament Nru 1286/2014 ( 24 ) jiddefinixxi “prodott ta’ investiment ibbażat fuq l-assigurazzjoni” bħala “prodott ta’ assigurazzjoni li joffri valur fil-maturità jew valur ta’ ċessjoni u meta dak il-valur fil-maturità jew dak il-valur ta’ ċessjoni ikunu kompletament jew parzjalment esposti, direttament jew indirettament, għall-varjazzjonijiet tas-suq”. Il-kuntratti ta’ assigurazzjoni għall-ħajja f’kapital jaqgħu taħt dan il-kunċett u l-Artikolu 2 jipprevedi l-applikazzjoni ta’ dan ir-regolament għall-persuni li jipproduċuhom, ibigħuhom jew jipprovdu pariri dwarhom, fejn fosthom insibu lill-intermedjarji fl-assigurazzjoni.

87.

L-aħħar pass fir-regolazzjoni tal-kuntratti ta’ assigurazzjoni ta’ kapital ingħata mid-Direttiva 2016/97, li tirriformula u tħassar id-Direttiva 2002/92. Il-premessa 56 ( 25 ) tagħha tirriproduċi l-għan tad-Direttiva MiFID II u tenfasizza li l-prodotti ta’ investiment ibbażati fuq l-assigurazzjoni ( 26 ) huma suġġetti, minbarra għall-istandards tal-kondotta ddefiniti għall-prodotti tal-assigurazzjoni kollha, għal “standards speċifiċi dwar l-provvista ta’ informazzjoni, rekwiżiti għall-adegwatezza tal-konsulenza u restrizzjonijiet fuq ir-rimunerazzjoni” [traduzzjoni mhux uffiċjali].

88.

Id-Direttiva 2016/97 tistabbilixxi r-rekwiżiti addizzjonali li għandhom jiġu ssodisfati mill-intermedjarji fl-assigurazzjoni u l-impriżi ta’ assigurazzjoni relatati mal-prodotti ta’ investiment ibbażati fuq l-assigurazzjoni. Dawn jirreferu, b’mod partikolari, għall-prevenzjoni ta’ kunflitti ta’ interess u l-ġestjoni tagħhom (Artikoli 27 u 28), għall-informazzjoni lill-klijenti (Artikolu 29); u l-“valutazzjoni tal-idoneità u tal-adegwatezza u r-rappurtar lill-klijenti” (Artikolu 30).

89.

Din l-istorja leġiżlattiva kumplessa tiżvela li l-legiżlatur xtaq li l-bejgħ tal-kuntratti ta’ assigurazzjoni ta’ kapital ikun suġġett, permezz ta’ intermedjarji, għar-regoli applikabbli għad-distribuzzjoni tal-assigurazzjoni u l-attività ta’ assigurazzjoni.

90.

Din l-għażla leġiżlattiva ġiet akkumpanjata mill-istabbiliment ta’ standards għall-protezzjoni tal-konsumatur komparabbli ma’, iżda li ma humiex identiċi, għal dawk li d-Direttiva MiFID II timponi fuq l-impriżi li jbigħu strumenti finanzjarji. Dan huwa loġiku minħabba li, fir-realtà, huma kuntratti ibridi li jgħaqqdu assigurazzjoni għall-ħajja ma’ prodott finanzjarju.

91.

L-għażla rrifjutata mil-leġiżlatur tal-Unjoni kienet, għalhekk, li t-tranżazzjonijiet jiġu suġġetti għall-istess kundizzjonijiet mitluba mill-kumpanniji li jwettqu intermedjazzjoni finanzjarja taħt is-sistema tad-Direttiva MiFID II.

92.

Dan l-argument jirrifjuta wkoll il-possibbiltà li tiġi suġġetta, b’mod akkumulattiv, il-medjazzjoni fl-assigurazzjoni għall-ħajja f’kapital kemm għas-sistema tad-Direttiva 2016/97 kif ukoll għal dik tad-Direttiva MiFID II. L-ebda dispożizzjoni ta’ dawn id-direttivi ma tikkunsidra l-applikazzjoni tagħha b’mod simultanju ma’ dik l-attività.

93.

Kieku l-fatti tat-tilwima prinċipali seħħew fl-2018, kont nikkonkludi li kienu japplikaw għalihom id-Direttiva 2016/97 u d-dispożizzjonijiet tagħha dwar l-intermedjazzjoni jew id-distribuzzjoni ta’ prodotti ta’ investiment ibbażati fuq l-assigurazzjoni, kategorija li jaqa’ fiha, dejjem bir-riżervi msemmija hawn fuq, il-kuntratt konkluż minn I. Mattson ( 27 ).

94.

Madankollu, il-kuntratt ġie ffirmat fl-2010, u għalhekk il-qorti tar-rinviju titlob lill-Qorti tal-Ġustizzja tikkjarifika jekk medjazzjoni intiża għas-sottoskrizzjoni ta’ assigurazzjoni għall-ħajja f’kapital kinitx taqa’, dak iż-żmien, taħt id-Direttiva 2002/92, id-Direttiva MiFID I jew jekk kinux applikabbli ż-żewġ sistemi legali.

95.

Nibda, bħala premessa (għal darb’oħra, bir-riżerva li diġà tennejt), billi ngħid li mill-karatteristiċi tiegħu, l-għan tal-kuntratt kien l-assigurazzjoni għall-ħajja f’kapital marbuta ma’ unitajiet (“unit-linked”) jew tip ta’ kuntratt simili ħafna għalih. Jekk dan kien il-każ, il-medjazzjoni sabiex dan jiġi konkluż hija suġġetta biss għad-Direttiva 2002/92, li tinibixxi l-applikazzjoni tad-Direttiva MiFID I.

96.

Bħall-partijiet kollha, nifhem li ma huwiex possibbli li intermedjarju fl-assigurazzjoni jkun suġġett b’mod simultanju għas-sistema tad-Direttiva 2002/92 u għas-sistema tad-Direttiva MiFID I, minħabba li dawn huma maħsuba għall-kontroll ta’ attivitajiet differenti u b’livell ta’ riskju differenti ( 28 ).

97.

Fl-opinjoni tiegħi, in-nuqqas ta’ inklużjoni fid-Direttiva MiFID II tal-prodotti ta’ investiment ibbażati fuq l-assigurazzjoni u r-regolazzjoni tagħhom fid-Direttiva 2016/97 jikkonferma li l-għażla tal-leġiżlatur tal-Unjoni —issa espliċita, iżda preċedentement impliċita— kienet li l-intermedjarji fl-assigurazzjoni f’kapital jiġu suġġetti biss għas-sistema legali tad-direttivi dwar il-medjazzjoni fl-assigurazzjoni. F’dan ir-rigward, it-teorija sostnuta mill-Gvern Svediż waqt is-seduta, li tgħid li f’kuntratt ta’ assigurazzjoni għall-ħajja jkun hemm, fir-realtà, żewġ pariri differenti, wieħed (dwar l-assigurazzjoni) irregolat mid-Direttiva 2002/92 u l-ieħor (dwar l-investiment) irregolat mid-Direttiva MiFID I, għandha tiġi miċħuda. Assigurazzjoni għall-ħajja f’kapital hija unità indiviżibbli u s-sistema legali tal-medjazzjoni f’dan it-tip ta’ kuntratt hija biss dik tad-Direttiva 2002/92.

98.

Irrid nispeċifika li, bħalma indika l-Gvern Svediż fl-osservazzjonijiet tiegħu, xejn ma jwaqqaf intermedjarju milli jwettaq “rwol doppju” u jissodisfa r-rekwiżiti tad-Direttiva 2002/92, inkwantu intermedjarju fl-assigurazzjoni, kif ukoll il-kontrolli tad-Direttiva MiFID I. F’dan il-każ, ir-responsabbiltà ċivili professjonali tiegħu tkun assigurata b’mod doppju u tiġi attivata meta jintervjeni f’attivitajiet li jikkorrispondu mal-medjazzjoni fl-assigurazzjoni jew fil-pariri dwar l-investiment, kif jirriżulta mill-Artikolu 8 tad-Direttiva 2006/49/KE ( 29 ). Madankollu, dan ma kienx il-każ fil-kawżi inkwistjoni.

99.

Fl-opinjoni tiegħi, hemm diversi argumenti li jsostnu s-soluzzjoni li qiegħed nipproponi. L-ewwel nett, l-Artikolu 2(3) tad-Direttiva 2002/92 jiddefinixxi b’mod pjuttost wiesa’ l-medjazzjoni fl-assigurazzjoni li tinkludi “attivitajiet ( 30 ) ta’ introduzzjoni, proposti jew it-twettieq ta’ xogħol ieħor preparatorju għall-konklużjoni ta’ kuntratti ta’ assigurazzjoni, jew li dawk il-kuntratti jiġu konklużi, jew f’għajnuna fl-amministrazzjoni jew twettieq ( 31 ) ta’ dawk il-kuntratti, b’mod partikolari fil-każ ta’ talba”. Kemm il-pariri mogħtija qabel il-konklużjoni tal-kuntratt ta’ assigurazzjoni ta’ kapital, kif ukoll l-assistenza posterjuri għad-detentur, fir-rigward tal-evoluzzjoni finanzarja ta’ dan il-kuntratt, jaqgħu taħt l-attività tal-medjazzjoni fl-assigurazzjoni.

100.

It-tieni nett, id-Direttiva 2016/97 tikkonferma li l-medjazzjoni fl-assigurazzjoni ta’ kapital kienet suġġetta għad-Direttiva 2002/92. Id-Direttiva 2016/97, filwaqt li tirriformula u tissupplimenta din tal-aħħar, fil-punt 1 tal-Artikolu 2(1) tagħha tipprovdi l-istess definizzjoni ta’ medjazzjoni fl-assigurazzjoni (għalkemm issa tirreferi għaliha bħala distribuzzjoni ta’ assigurazzjoni) u żżid il-każijiet possibbli li tista’ tinkludi. Mingħajr ma timmodifika l-kunċett ta’ medjazzjoni fl-assigurazzjoni, tintroduċi b’mod espliċitu fil-kamp ta’ applikazzjoni tagħha l-“prodotti ta’ investiment ibbażati fuq l-assigurazzjoni” u tniżżel, fil-Kapitolu VI tagħha, ir-rekwiżiti addizzjonali li l-intermedjarji fl-assigurazzjoni għandhom jissodisfaw meta jagħtu pariri dwar dawn il-prodotti, li jinkludu kuntratti ta’ assigurazzjoni għall-ħajja f’kapital, skont dak li diġà spjegajt. Id-Direttiva MiFID II ma inkluditx dawn il-prodotti fil-kamp ta’ applikazzjoni tagħha, fatt li jimplika li d-Direttiva MiFID I lanqas ma tinkludihom.

101.

It-tielet nett, l-analiżi tad-Direttiva MiFID I ma tippermettix li wieħed jikkonkludi li l-pariri dwar kuntratt ta’ assigurazzjoni għall-ħajja f’kapital huma koperti minn din ir-regola, għall-kuntrarju ta’ qabel. Għaldaqstant, huma rilevanti l-esklużjonijiet previsti fl-ittri a), c) u j) tal-Artikolu 2(1) tagħha, li jirreferu rispettivament għal:

102.

Ir-raba’ nett, id-Direttiva MiFID I ma tistax tiġi kkunsidrata applikabbli għal kuntratti ta’ assigurazzjoni għall-ħajja f’kapital sempliċement għaliex il-prodott ta’ investiment ta’ dawn il-kuntratti jista’ jiġi inkluż f’wieħed mill-istrumenti finanzjarji previsti fis-Sezzjoni C tal-Anness I tad-Direttiva MiFID I. Din l-inklużjoni tiddependi minn kull tip ta’ kuntratt ta’ assigurazzjoni għall-ħajja f’kapital u mill-istrument finanzjarju magħżul, li jaf ma jkunx jista’ jiġi inkwadrat f’dik is-sezzjoni ( 33 ).

103.

Il-ħames u l-aħħar nett, it-talba għal protezzjoni ikbar tal-konsumaturi (detenturi/investituri) lanqas ma tiġġustifika li l-medjazzjoni fl-assigurazzjoni għall-ħajja f’kapital tiġi suġġetta għas-sistema tad-Direttiva MiFID I, għalkemm ċertament din id-direttiva timponi iktar rekwiżiti fuq l-impriżi ta’ investiment u tistabbilixxi dispożizzjonijiet ta’ protezzjoni tal-investituri (Artikoli 19 sa 24) iktar stretti minn dawk tad-Direttiva 2002/92.

104.

Kif diġà tennejt, ir-riskju ekonomiku ikbar li jieħdu l-klijenti ta’ strumenti finanzjarji jirċievi protezzjoni superjuri minn dik mitluba f’każ ta’ detenturi ta’ assigurazzjoni. Madankollu, l-Artikolu 12 tad-Direttiva 2002/92 ukoll joffri lil dawn tal-aħħar, fil-każ ta’ assigurazzjoni għall-ħajja f’kapital, livell ta’ protezzjoni adegwat għar-riskji speċifiċi tagħhom ( 34 ). Ikun sproporzjonat li wieħed jimponi fuq l-intermedjarji ta’ assigurazzjoni li jissodisfaw id-dispożizzjonijiet kollha tad-Direttivi MiFID f’dan ir-rigward. Għalkemm iżżid il-protezzjoni tad-detenturi tal-assigurazzjoni għal-ħajja f’kapital u, b’mod simmetriku, l-obbligi tal-intermedjarji fl-assigurazzjoni li jagħtuhom il-pariri, id-Direttiva 2016/97 ma timponix li dawn tal-aħħar jissodisfaw ir-rekwiżiti kollha li d-Direttiva MiFID II timponi fuq l-kumpaniji awtorizzati biex jagħtu pariri dwar l-investiment.

105.

Fi ftit kliem, nemmen li l-medjazzjoni fl-assigurazzjoni għall-ħajja f’kapital, bħal dik inkwistjoni f’din it-tilwima, għandha tiġi rregolata mid-Direttiva 2002/92, mhux mid-Direttiva MiFID I.

106.

Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet magħmula iktar ’il fuq, nipproponi li l-Qorti tal-Ġustizzja tirrispondi d-domandi tal-Högsta domstolen (qorti suprema, l-Isvezja) kif ġej: