Fl-Unjoni, it-tassazzjoni fuq il-prodotti tal-enerġija u fuq l-elettriku hija regolata bid-Direttiva tal-Kunsill 2003/96/KE tas-27 ta’ Ottubru 2003 li tirriforma l-istruttura tal-Komunità dwar tassazzjoni fuq prodotti ta’ enerġija u elettriku 1 (id-“Direttiva dwar it-Tassazzjoni fuq l-Enerġija” jew id-“Direttiva”).

Skont l-Artikolu 19(1) tad-Direttiva, flimkien mad-dispożizzjonijiet stabbiliti b’mod partikolari fl-Artikoli 5, 15 u 17 tagħha, il-Kunsill, filwaqt li jaġixxi b’mod unanimu fuq proposta tal-Kummissjoni, jista’ jawtorizza li kwalunkwe Stat Membru jintroduċi aktar eżenzjonijiet jew tnaqqis fil-livell ta’ tassazzjoni għal kunsiderazzjonijiet politiċi speċifiċi.

Bis-saħħa tad-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill (UE) 2018/1491 tat-2 ta’ Ottubru 2018 2 , Spanja diġà ġiet awtorizzata tapplika rata mnaqqsa ta’ tassazzjoni fuq l-elettriku pprovdut direttament lill-bastimenti, għajr dgħajjes għall-użu privat jew għad-divertiment 3 , irmiġġati fil-portijiet (“elettriku mill-art”).

Id-deroga attwali se tiskadi fil-31 ta’ Diċembru 2024. L-objettiv ta’ din il-proposta huwa li testendi dik l-awtorizzazzjoni kif mitlub minn Spanja.

Permezz ta’ ittra datata s-27 ta’ Frar 2024, l-awtoritajiet Spanjoli infurmaw lill-Kummissjoni bl-intenzjoni tagħhom li jtawlu l-miżura attwali sal-31 ta’ Diċembru 2030. L-awtoritajiet Spanjoli pprovdew informazzjoni addizzjonali permezz tal-ittri datati l-11, l-14 u l-15 ta’ Ottubru 2024.

L-intenzjoni tal-awtoritajiet Spanjoli hija li jkomplu japplikaw ir-rata mnaqqsa ta’ EUR 0,5 għal kull MWh (megawatt-hour, megawatt siegħa) ta’ taxxa fuq l-elettriku għall-elettriku mill-art. Dik ir-rata tat-taxxa hija f’konformità mar-rata minima ta’ tassazzjoni fuq l-elettriku għall-użu kummerċjali kif stabbilit fid-Direttiva 2003/96/KE (jiġifieri EUR 0,5 għal kull MWh).

Il-perjodu ta’ validità mitlub inizjalment kien mill-1 ta’ Jannar 2025 sal-31 ta’ Diċembru 2030, li ma jaqbiżx il-perjodu massimu permess bl-Artikolu 19 tad-Direttiva dwar it-Tassazzjoni fuq l-Enerġija. Wara diskussjonijiet bejn l-awtoritajiet Spanjoli u l-Kummissjoni, b’mod partikolari fid-dawl tar-reviżjoni proposta tad-Direttiva 2003/96/KE 4 , intlaħaq qbil dwar data ta’ terminazzjoni aktar bikrija tal-31 ta’ Diċembru 2028.

L-għan tal-miżura tat-taxxa huwa li jitnaqqas l-impatt tat-trasport marittimu fuq l-ambjent. L-użu tal-elettriku mill-art huwa meqjus bħala mod li jagħmel inqas ħsara lill-ambjent biex jiġu ssodisfati l-ħtiġijiet tal-elettriku tal-bastimenti li jkunu rmiġġati fil-portijiet meta mqabbel mal-ħruq ta’ fjuwils tal-bastimenti minn dawk il-bastimenti.

Sa fejn l-użu tal-elettriku mill-art jevita l-emissjonijiet ta’ sustanzi niġġiesa tal-arja li joriġinaw mill-ħruq tal-fjuwils tal-bastimenti li jkunu rmiġġati, dan jikkontribwixxi għal titjib fil-kwalità tal-arja lokali fl-ibliet portwarji. Barra minn hekk, skont il-kundizzjonijiet speċifiċi tal-istruttura tal-ġenerazzjoni tal-elettriku fi Spanja, l-użu tal-elettriku mill-grilja fuq l-art minflok l-elettriku ġġenerat mill-ħruq tal-fjuwils tal-bastimenti abbord huwa mistenni li jkompli jnaqqas l-emissjonijiet tas-CO2 u l-livelli tal-istorbju. Il-miżura għalhekk hija mistennija li tikkontribwixxi għall-objettivi tal-politika dwar l-ambjent, is-saħħa u t-tibdil fil-klima tal-Unjoni.

It-tassazzjoni fuq l-elettriku hija regolata bid-Direttiva 2003/96/KE, b’mod partikolari l-Artikolu 10. L-Artikolu 14(1)(c) jipprovdi eżenzjoni obbligatorja mit-taxxa għall-prodotti tal-enerġija għan-navigazzjoni kif ukoll għall-elettriku prodott abbord inġenju. L-Artikoli 5, 15 u 17 jipprevedu l-possibbiltà għall-Istati Membri li japplikaw divrenzjar tat-taxxi, inkluż eżenzjonijiet u tnaqqis, għal ċerti użi tal-elettriku. Madankollu, fil-verità, dawn id-dispożizzjonijiet ma jipprevedux tnaqqis fit-tassazzjoni għall-elettriku mill-art.

Valutazzjoni tal-miżura skont l-Artikolu 19 tad-Direttiva 2003/96/KE

L-Artikolu 19(1), l-ewwel subparagrafu, tad-Direttiva jgħid dan li ġej:

Flimkien ma’ dawn id-disposizzjonijiet msemmija fl-Artikoli ta’ qabel, b’mod partikolari l-Artikoli 5, 15 u 17, il-Kunsill, li jaġixxi b’mod unanimu fuq xi proposta tal-Kummissjoni, jista’ jawtorizza lil kwalunkwe Stat Membru biex jintroduċi aktar eżenzjonijiet u tnaqqis għall-konsiderazzjonijiet politiki speċifiċi.

Il-Kummissjoni diġà rrakkomandat l-użu tal-elettriku mill-art bħala alternattiva għall-ġenerazzjoni tal-elettriku abbord il-bastimenti li jkunu rmiġġati u b’hekk irrikonoxxiet il-vantaġġi ambjentali tiegħu 5 .

Il-possibbiltà ta’ introduzzjoni ta’ trattament favorevoli ta’ taxxa fuq l-elettriku mill-art tista’ tkun prevista skont l-Artikolu 19 tad-Direttiva minħabba li l-għanijiet tagħha huma li tippermetti lill-Istati Membri li jintroduċu eżenzjonijiet u tnaqqis ulterjuri għal kunsiderazzjonijiet speċifiċi tal-politika.

Spanja talbet li l-miżura għandha tapplika għall-perjodu massimu permess skont l-Artikolu 19(2) tad-Direttiva, jiġifieri 6 snin (mill-1 ta’ Jannar 2025 sal-31 ta’ Diċembru 2030). Bħala prinċipju, il-perjodu ta’ applikazzjoni tad-deroga għandu jkun twil biżżejjed sabiex ma jiskoraġġix lill-operaturi tal-port u lill-fornituri tal-elettriku milli jkomplu jew milli jibdew jagħmlu l-investimenti meħtieġa f’faċilitajiet tal-elettriku mill-art. Dan il-perjodu se jipprovdi ċertezza legali anki għall-operaturi tal-vapuri, li jridu jippjanaw l-investimenti tagħhom fit-tagħmir abbord. Wara diskussjonijiet bejn l-awtoritajiet Spanjoli u l-Kummissjoni, b’mod partikolari fid-dawl tar-reviżjoni proposta tad-Direttiva 2003/96/KE, intlaħaq qbil dwar il-31 ta’ Diċembru 2028 bħala data ta’ terminazzjoni aktar bikrija.

Regoli dwar l-għajnuna mill-Istat

Ir-rata tat-taxxa mnaqqsa ta’ EUR 0,5 għal kull MWh prevista mill-awtoritajiet Spanjoli hija f’konformità mar-rata minima ta’ tassazzjoni fuq l-elettriku għall-użu kummerċjali kif stabbilit fid-Direttiva 2003/96/KE.

Għalhekk, il-miżura tidher li taqa’ taħt l-Artikolu 44 tar-Regolament tal-Kummissjoni (UE) Nru 651/2014, li jistipula l-kundizzjonijiet li taħthom l-għajnuna fil-forma ta’ tnaqqis fit-taxxi skont id-Direttiva 2003/96/KE tista’ tiġi eżentata mir-rekwiżiti tan-notifika tal-għajnuna mill-Istat. Madankollu, f’dan l-istadju ma jistax jiġi stabbilit jekk il-kundizzjonijiet kollha stabbiliti f’dan ir-Regolament humiex issodisfati. Il-proposta għal deċiżjoni ta’ implimentazzjoni tal-Kunsill ma tippreġudikax l-obbligu tal-Istat Membru li jiżgura l-konformità mar-regoli dwar l-għajnuna mill-Istat, b’mod partikolari, fil-każ ta’ għajnuna eżentata, mar-Regolament tal-Kummissjoni (UE) Nru 651/2014. Il-proposta għal deċiżjoni ta’ implimentazzjoni tal-Kunsill hija wkoll mingħajr preġudizzju għall-obbligu tal-Istat Membru li jinnotifika l-għajnuna lill-Kummissjoni qabel ma jimplimentaha, skont l-Artikolu 108(3) tat-TFUE, jekk l-għajnuna l-ġdida ma tkunx koperta minn eżenzjoni ta’ kategorija.

Politika dwar l-ambjent u t-tibdil fil-klima

Il-miżura mitluba tikkonċerna prinċipalment il-politika tal-UE dwar l-ambjent u t-tibdil fil-klima. Sa fejn tgħin biex jonqos il-ħruq tal-fjuwils tal-bastimenti abbord il-bastimenti fil-portijiet, il-miżura tabilħaqq se tikkontribwixxi għall-objettiv li titjieb il-kwalità tal-arja lokali, jitnaqqas l-istorbju u tiġġieled kontra t-tibdil fil-klima. Id-Direttiva 2008/50/KE dwar il-Kwalità tal-Arja Ambjentali 7 tirrikjedi li l-Istati Membri jiżguraw li l-livelli ta’ diversi sustanzi niġġiesa tal-arja jinżammu taħt il-valuri ta’ limitu, il-valuri fil-mira u standards oħra tal-kwalità tal-arja, stabbiliti fid-Direttiva. Dan l-obbligu jirrikjedi li l-Istati Membri jsibu soluzzjonijiet għal problemi bħall-emissjonijiet mill-vapuri rmiġġati fil-portijiet fejn dan ikun rilevanti u huwa possibbli li fil-portijiet li għandhom dawn il-problemi, l-użu tal-elettriku mill-art se jkun imħeġġeġ bħala wieħed mill-elementi tal-istrateġija kumplessiva għall-kwalità tal-arja. L-użu tal-elettriku mill-art huwa mħeġġeġ ukoll skont id-Direttiva (UE) 2016/802 8 li tirregola l-kontenut tal-kubrit fil-fjuwils tal-baħar.

Skont l-awtoritajiet Spanjoli, l-użu tal-elettriku mill-art ma wassalx għal tnaqqis fl-emissjonijiet tad-diossidu tal-kubrit, tal-ossidi nitriċi, tal-materja partikolata u tal-ossidi tal-karbonju, minħabba d-disponibbiltà limitata ħafna ta’ faċilitajiet għall-provvista tal-elettriku mill-art fi Spanja. Faċilitajiet bħal dawn bdew joperaw fil-port ta’ Barċellona fl-2024 biss. L-installazzjonijiet tal-proġetti diġà tħejjew għall-portijiet ta’ Valencia, Bilbao u Algeciras. Portijiet Spanjoli oħra qed iħejju wkoll proġetti preliminari għall-varar ta’ faċilitajiet għall-provvista tal-elettriku mill-art. Il-potenzjal sħiħ tal-miżura ma ntlaħaqx peress li għad hemm bżonn ta’ tagħmir għali kemm fuq il-bnajkiet kif ukoll fuq il-vapuri. L-użu tal-elettriku mill-art huwa ta’ importanza fl-isforz Spanjol biex jintlaħqu l-istandards tal-kwalità tal-arja f’konformità mad-Direttiva 2008/50/KE tal-21 ta’ Mejju 2008 dwar il-kwalità tal-arja fl-ambjent u arja aktar nadifa għall-Ewropa.

Politika dwar l-enerġija

Il-miżura hija konformi mar-Regolament (UE) 2023/1804 tat-13 ta’ Settembru 2023 9 dwar l-varar ta’ infrastruttura ta’ fjuwils alternattivi, u li jħassar id-Direttiva 2014/94/UE 10 , li jindirizza l-kwistjoni tal-installazzjoni ta’ faċilitajiet tal-provvista tal-elettriku mill-art f’portijiet fejn ikun hemm domanda għal tali faċilitajiet u l-kostijiet ma jkunux sproporzjonati għall-benefiċċji, inklużi l-benefiċċji ambjentali. Miżura simili ġiet ivvalutata wkoll bħala li tikkontribwixxi għall-kisba tal-objettivi tal-politiki u tal-leġiżlazzjoni tal-Unjoni li għandhom l-għan li jnaqqsu l-impronta ambjentali tat-trasport marittimu u għall-iżvilupp ta’ ċerti attivitajiet ekonomiċi skont l-Artikolu 107(3)(c) tat-TFUE 11 .

Ta’ min ifakkar f’dan il-punt li raġuni importanti għall-pożizzjoni kompetittiva mhux favorevoli tal-elettriku mill-art tinsab fil-fatt li l-alternattiva, jiġifieri l-elettriku prodott abbord il-bastimenti waqt li jkunu fil-portijiet marittimi, bħalissa tgawdi minn eżenzjoni sħiħa mit-taxxa: mhux talli l-fjuwil tal-bastimenti li jinħaraq biex jiġġenera l-elettriku huwa eżentat mit-tassazzjoni, li jikkorrispondi għas-sitwazzjoni normali skont l-Artikolu 14(1)(a) tad-Direttiva 2003/96/KE, talli anki l-elettriku prodott abbord il-bastimenti huwa eżentat (ara l-Artikolu 14(1)(c) tad-Direttiva 2003/96/KE). Minkejja li l-eżenzjoni tal-aħħar tista’ titqies diffiċli biex tiġi rrikonċiljata mal-objettivi ambjentali tal-Unjoni, din tirrifletti kunsiderazzjonijiet ta’ prattikabbiltà. Fil-fatt, it-tassazzjoni tal-elettriku prodott abbord tkun tirrikjedi dikjarazzjoni mis-sid jew mill-operatur tal-vapur dwar l-ammont ta’ elettriku kkunsmat. Id-dikjarazzjoni tkun trid tistabbilixxi wkoll is-sehem tal-elettriku kkunsmat fl-ibħra territorjali tal-Istat Membru fejn tkun dovuta t-taxxa. Dan joħloq piż amministrattiv enormi għas-sidien ta’ vapuri jekk ikollhom jagħmlu tali dikjarazzjonijiet għall-ibħra territorjali ta’ kull Stat Membru kkonċernat.

Politika tat-trasport

Il-miżura hija konformi mar-Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni 2006/339/KE dwar il-promozzjoni tal-elettriku mill-art għall-użu mill-bastimenti sorġuti fil-portijiet tal-Unjoni 12 u mal-iskopijiet strateġiċi u r-rakkomandazzjonijiet għall-politika tat-trasport marittimu tal-UE f’Komunikazzjoni mill-Kummissjoni 13 .

Barra minn hekk, f’konformità mar-Regolament (UE) 2023/1805 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tat-13 ta’ Settembru 2023 dwar l-użu ta’ karburanti rinnovabbli u b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju fit-trasport marittimu, u li jemenda d-Direttiva 2009/16/KE 14 , mill-2030 ’il quddiem bastimenti kklassifikati bħala bastimenti tal-kruċiera, laneċ u bastimenti tal-kontejners ta’ aktar minn 5,000 tunnellaġġ gross huma meħtieġa jużaw sistemi ta’ Provvista tal-Enerġija fuq l-Art, ħlief f’każijiet fejn teknoloġija b’emissjonijiet żero tkun disponibbli għalihom.

Suq intern u kompetizzjoni leali

Mill-perspettiva tas-suq intern u tal-kompetizzjoni leali, il-miżura tnaqqas biss id-distorsjoni tat-taxxa eżistenti bejn żewġ sorsi kompetituri tal-elettriku għad-dgħajjes irmiġġati, jiġifieri l-ġenerazzjoni abbord u l-elettriku mill-art, ikkawżata mill-eżenzjoni mit-taxxa għall-fjuwils tal-bastimenti.

L-awtoritajiet Spanjoli ma osservawx bidliet fl-għażla tal-portijiet tas-sidien ta’ vapuri marbuta mad-disponibbiltà ta’ faċilitajiet tal-elettriku mill-art. L-għażla tal-port tas-sidien ta’ vapuri mhijiex ibbażata fuq jekk jiġix ipprovdut l-elettriku mix-xatt jew le.

Fir-rigward tal-kompetizzjoni bejn il-portijiet, jista’ jkun mistenni li kwalunkwe impatt potenzjali fuq il-kummerċ bejn l-Istati Membri, li jista’ jirriżulta jekk il-bastimenti jibdlu r-rotot tagħhom minħabba l-possibbiltà li l-elettriku mill-art jiġi kkunsmat b’rata tat-taxxa mnaqqsa, se jkun negliġibbli. F’sitwazzjoni fejn, kif iddikjarat hawn fuq, l-użu tal-elettriku mill-art ma jkunx probabbli, tal-inqas f’terminu ta’ żmien qasir, li jsir aktar ekonomiku mill-ġenerazzjoni abbord minkejja t-tnaqqis fit-taxxa, dan it-tnaqqis fit-taxxa għall-elettriku mill-art mhuwiex probabbli wkoll li joħloq distorsjoni sinifikanti fil-kompetizzjoni bejn il-portijiet billi jġiegħel lill-bastimenti jbiddlu l-itinerarju tagħhom skont id-disponibbiltà ta’ din l-alternattiva.

Il-perjodu ta’ żmien li għalih qed jiġi propost li tittawwal l-awtorizzazzjoni biex tiġi applikata rata tat-taxxa mnaqqsa, sakemm ma jkunx hemm bidliet sinifikanti fil-qafas u fis-sitwazzjoni attwali, jagħmilha improbabbli li l-analiżi mwettqa fil-paragrafi preċedenti tinbidel qabel id-data ta’ skadenza tal-miżura.

L-Artikolu 19 tad-Direttiva tal-Kunsill 2003/96/KE.

Il-qasam tat-tassazzjoni indiretta kopert mill-Artikolu 113 tat-TFUE fih innifsu ma jaqax taħt il-kompetenza esklużiva tal-Unjoni Ewropea skont it-tifsira tal-Artikolu 3 tat-TFUE.

Madankollu, skont l-Artikolu 19 tad-Direttiva 2003/96/KE, il-Kunsill ingħata kompetenza esklużiva, bħala kwistjoni ta’ liġi sekondarja, biex jawtorizza lil Stat Membru jintroduċi aktar eżenzjonijiet jew tnaqqis skont it-tifsira ta’ dik id-dispożizzjoni. Għalhekk l-Istati Membri ma jistgħux jieħdu post il-Kunsill. B’riżultat ta’ dan, il-prinċipju ta’ sussidjarjetà mhuwiex applikabbli għal din id-deċiżjoni ta’ implimentazzjoni. Fi kwalunkwe każ, peress li dan l-att mhuwiex abbozz ta’ att leġiżlattiv, m’għandux jiġi trażmess lill-Parlamenti nazzjonali skont il-Protokoll Nru 2 tat-Trattati għal reviżjoni ta’ konformità mal-prinċipju ta’ sussidjarjetà.

Il-proposta tħares il-prinċipju tal-proporzjonalità. It-tnaqqis fit-taxxa ma jaqbiżx dak meħtieġ biex jintlaħaq l-objettiv inkwistjoni.

L-istrument propost huwa deċiżjoni ta’ implimentazzjoni tal-Kunsill. L-Artikolu 19 tad-Direttiva 2003/96/KE jipprevedi din it-tip ta’ miżura biss.

Il-miżura ma tirrikjedix evalwazzjoni tal-leġiżlazzjoni eżistenti.

Din il-proposta hija bbażata fuq talba ta’ Spanja u tikkonċerna biss lil dan l-Istat Membru. Għalhekk, ma saret l-ebda konsultazzjoni mal-partijiet ikkonċernati.

Ma kien hemm l-ebda ħtieġa ta’ għarfien espert estern.

Din il-proposta tikkonċerna awtorizzazzjoni għal Stat Membru individwali fuq talba tiegħu stess u ma tirrikjedix valutazzjoni tal-impatt.

L-informazzjoni pprovduta minn Spanja tissuġġerixxi li l-miżura se jkollha impatt limitat fuq id-dħul mit-taxxa.

Spanja tistenna li l-miżura jkollha impatt pożittiv fuq il-kisba tal-għanijiet ambjentali tagħha u b’mod partikolari t-titjib tal-kwalità tal-arja f’konformità mad-Direttiva 2008/50/KE dwar il-kwalità tal-arja fl-ambjent u arja aktar nadifa għall-Ewropa. Il-potenzjal sħiħ tal-miżura ma ntlaħaqx peress li għad hemm bżonn ta’ tagħmir għali kemm fuq il-bnajkiet kif ukoll fuq il-vapuri.

Il-miżura ma tipprevedix simplifikazzjoni. Dan hu riżultat ta’ talba li għamlet Spanja u tikkonċerna biss lil dan l-Istat Membru.

Il-miżura ma għandha l-ebda impatt fuq id-drittijiet fundamentali.

Il-miżura ma timponi l-ebda piż finanzjarju jew amministrattiv fuq l-Unjoni. Il-proposta għalhekk ma għandha l-ebda impatt fuq il-baġit tal-Unjoni.

Ma huwa neċessarju l-ebda pjan ta’ implimentazzjoni. Din il-proposta tikkonċerna awtorizzazzjoni għal tnaqqis fit-taxxa mogħtija lil Stat Membru individwali fuq talba tiegħu stess. Din hija pprovduta għal perjodu limitat sal-31 ta’ Diċembru 2028. Ir-rata tat-taxxa li se tapplika trid tkun f’konformità mal-livell minimu ta’ tassazzjoni stabbilit bid-Direttiva dwar it-Tassazzjoni fuq l-Enerġija. Il-miżura tista’ tiġi evalwata f’każ li jintalab tiġdid wara li l-perjodu ta’ validità jkun skada.

Il-proposta ma tirrikjedix dokumenti ta’ spjegazzjoni dwar it-traspożizzjoni.

L-Artikolu 1 jistipula li Spanja se titħalla tapplika rata mnaqqsa ta’ tassazzjoni fuq l-elettriku pprovdut direttament lill-bastimenti, għajr dgħajjes għall-użu privat jew għad-divertiment, irmiġġati fil-portijiet Spanjoli (“elettriku mill-art”). Ir-rata tat-taxxa trid tkun konformi mal-livell minimu ta’ tassazzjoni fuq l-elettriku għall-użu kummerċjali kif stipulat bid-Direttiva. Mhux se jkun possibbli li jiġi pprovdut elettriku b’rata mnaqqsa għad-dgħajjes għall-użu privat jew għad-divertiment kif definit fl-Artikolu 14(1)(c), it-tieni subparagrafu, tad-Direttiva 2003/96/KE.

L-Artikolu 2 jistipula li l-awtorizzazzjoni mitluba tingħata b’effett mill-1 ta’ Jannar 2025, f’kontinwità mad-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kunsill 2018/1491 attwali, sal-31 ta’ Diċembru 2028, fil-perjodu massimu permess bid-Direttiva.