IL-KUMMISSJONI EWROPEA

Brussell, 28.5.2018

COM(2018) 364 final

KOMUNIKAZZJONI TAL-KUMMISSJONI

It-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Ġustizzja tal-UE tal-2018

   1.    INTRODUZZJONI

Sistemi ġudizzjarji effettivi għandhom rwol kruċjali biex jiddefendu l-istat tad-dritt u l-valuri li fuqhom hija msejsa l-UE. Fid-diskors tiegħu dwar l-Istat tal-Unjoni tal-2017, il-President tal-Kummissjoni Ewropea ddikjara b’mod ċar li “L-istat tad-dritt mhuwiex fakultattiv fl-Unjoni Ewropea. Huwa imperattiv. L-istat tad-dritt ifisser li l-liġi u l-ġustizzja huma milqugħa minn ġudikatura indipendenti” ( 1 ). L-Ewwel Viċi President tal-Kummissjoni Ewropea, Frans Timmermans, issottolinja wkoll li “Ir-rispett għall-istat tad-dritt mhuwiex biss prerekwiżit għall-protezzjoni tal-valuri fundamentali kollha elenkati fl-Artikolu 2. Huwa wkoll prerekwiżit għas-sostenn tad-drittijiet u l-obbligi li joħorġu mit-Trattati u mil-liġi internazzjonali, u għall-istabbiliment ta' fiduċja reċiproka taċ-ċittadini, in-negozji u l-awtoritajiet nazzjonali fis-sistemi legali tal-Istati Membri l-oħrajn” ( 2 ).

L-indipendenza, il-kwalità u l-effiċjenza tas-sistemi ġudizzjarji huma essenzjali għall-implimentazzjoni tad-dritt tal-Unjoni u għat-tisħiħ tal-fiduċja reċiproka. Dawn jikkontribwixxu b’mod sinifikanti sabiex jinbena ambjent li jiffavorixxi l-investiment u jinżamm it-tkabbir sostenibbli. Għalhekk, it-titjib fl-effettività tas-sistemi ġudizzjarji nazzjonali sar prijorità stabbilita sew tas-Semestru Ewropew — iċ-ċiklu annwali tal-koordinazzjoni tal-politika ekonomika tal-UE. L-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir 2018, li jidentifika l-prijoritajiet ekonomiċi u soċjali għall-UE u l-Istati Membri tagħha għas-sena segwenti, jirrikonoxxi, minn naħa waħda, ir-rabta bejn ambjent li jiffavorixxi n-negozju u min-naħa l-oħra, l-istat tad-dritt u t-titjib fl-indipendenza, il-kwalità u l-effiċjenza tas-sistemi ġudizzjarji ( 3 ).

Meta japplikaw id-dritt tal-Unjoni, il-qrati nazzjonali jaġixxu bħala qrati tal-UE u jiżguraw illi d-drittijiet u l-obbligi previsti skont id-dritt tal-Unjoni jiġu infurzati b’mod effettiv ( 4 ). L-eżistenza nnifisha ta’ dik il-protezzjoni ġudizzjarja effettiva, imfassla biex tiżgura konformità mad-dritt tal-Unjoni, hija l-essenza tal-istat tad-dritt. Fid-deċiżjoni riċenti tagħha, il-Qorti tal-Ġustizzja ssottolinjat li sabiex tiġi żgurata protezzjoni ġudizzjarja, l-indipendenza tal-qrati nazzjonali hija essenzjali ( 5 ). Minħabba li protezzjoni ġudizzjarja effettiva minn qrati indipendenti hija wkoll prekundizzjoni essenzjali għal ġestjoni finanzjarja soda, fit-2 ta’ Mejju 2018, il-Kummissjoni pproponiet Regolament dwar il-protezzjoni tal-baġit tal-Unjoni f’każ ta’ nuqqasijiet ġeneralizzati fir-rigward tal-istat tad-dritt fl-Istati Membri ( 6 ).

It-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Ġustizzja tal-UE għall-2018 (“it-Tabella ta’ Valutazzjoni”) tiżviluppa l-ħarsa ġenerali tal-indikaturi li jikkonċernaw l-indipendenza, l-effiċjenza u l-kwalità tas-sistemi ġudizzjarji nazzjonali. B’mod partikolari, din l-edizzjoni:

-Tiżviluppa l-indikaturi dwar l-indipendenza ġudizzjarja, b’mod partikolari dwar il-Kunsilli għall-Ġudikatura u dwar l-involviment tal-eżekuttiv u tal-parlament fil-ħatra u t-tkeċċija tal-imħallfin u tal-presidenti tal-qrati.

-Tiżviluppa t-taqsimiet dwar is-sistemi tal-ġustizzja kriminali billi tippreżenta datadata aġġornata dwar ir-reati kriminali relatati mal-ħasil tal-flus u tintroduċi xi indikaturi dwar l-organizzazzjoni tas-servizzi tal-prosekuzzjoni fl-Istati Membri.

-Tiżviluppa ulterjorment il-perspettiva tal-utenti aħħarin billi tippreżenta indikaturi dwar kif il-ħtiġijiet ta’ gruppi speċifiċi ta’ utenti tas-sistemi ġudizzjarji (pereżempju t-tfal, il-persuni neqsin mid-dawl, dawk li ma jitkellmux il-lingwa nattiva) qegħdin jitqiesu fl-għoti ta’ informazzjoni pubblika dwar is-sistema ġudizzjarja, fit-taħriġ tal-imħallfin, u fl-istħarriġ tal-utenti tal-qrati jew tal-professjonisti legali. Din tippreżenta wkoll indikaturi dwar kif il-qrati jużaw il-midja soċjali biex jikkomunikaw dwar il-ħidma tagħhom.

-Tippreżenta ħarsa ġenerali ġdida tal-użu tal-fondi strutturali għar-riformi ġudizzjarji.

-Tippreżenta għall-ewwel darba datadata dwar it-tul tal-proċedimenti fl-istanzi kollha tal-qrati (l-ewwel, it-tieni u t-tielet istanza tal-qrati) għall-kawżi ċivili u kummerċjali kontenzjużi, kif ukoll kawżi amministrattivi.

-Tkompli l-eżaminazzjoni tal-istandards u tippreżenta eżaminazzjoni aktar fil-fond tal-perjodi ta’ żmien bħala miri jew prattiki li jistgħu jitkejlu relatati mal-ġestjoni tal-ammont tal-kawżi tal-qrati u mal-prattiki magħżula b’rabta mal-ġestjoni tax-xogħol b’lura.

Għalkemm għad ma mhemmx data dwar xi Stati Membri, id-diskrepanza fid-data qiegħda tkompli tonqos, b’mod partikolari għall-indikaturi dwar l-effiċjenza tas-sistemi ġudizzjarji. Il-kooperazzjoni b’suċċess bejn il-punti ta’ kuntatt tal-Istati Membri fuq is-sistemi ġudizzjarji nazzjonali u diversi kumitati u netwerks ġudizzjarji Ewropej kabbru d-data b’mod sinifikanti. Id-diffikultajiet li jifdal fil-ġbir tad-data sikwit ikunu dovuti għal kapaċità statistika insuffiċjenti jew għall-fatt li l-kategoriji nazzjonali li għalihom tinġabar id-data ma jikkorrespondux eżattament għal dawk użati għat-Tabella ta’ Valutazzjoni. F’każijiet rari, id-diskrepanza fid-data hija dovuta għan-nuqqas ta’ rieda ta’ ċerti awtoritajiet nazzjonali biex jikkontribwixxu. Il-Kummissjoni ser tkompli tinkoraġġixxi lill-Istati Membri sabiex inaqqsu aktar din id-diskrepanza fid-data.

2.    Kuntest: Ir-riformi ġudizzjarji jridu jirrispettaw l-Istat tad-Dritt

L-UE ilha tħeġġeġ lill-Istati Membri mill-2013 sabiex itejbu l-indipendenza, il-kwalità u l-effiċjenza tas-sistema ġudizzjarja tagħhom. Ir-riformi m’għandhomx jitwettqu għall-fini ta’ riforma, iżda b’mod li jirrispetta l-istat tad-dritt u jikkonforma ma’ standards Ewropej dwar l-indipendenza ġudizzjarja.

2.1. Ir-riformi ġudizzjarji għadhom għaddejjin f’bosta Stati Membri

Fl-2017, għadd kbir ta’ Stati Membri ssoktaw bl-isforzi tagħhom sabiex itejbu l-effettività tas-sistemi ġudizzjarji tagħhom. Il-Figura 1 tippreżenta ħarsa ġenerali lejn ir-riformi ġudizzjarji adottati u dawk previsti. Hija preżentazzjoni fattwali ta’ “min jagħmel xiex”, mingħajr evalwazzjoni kwalitattiva.

Figura 1: Attività leġiżlattiva u regolatorja li tikkonċerna s-sistemi ġudizzjarji fl-2017(miżuri/inizjattivi adottati li qegħdin jiġu nnegozjati għal kull Stat Membru) (sors: Il-Kummissjoni Ewropea ( 30 ))

Figura 1 turi li l-liġi proċedurali tibqa’ qasam ta’ fokus partikolari f’bosta Stati Membri u li ġew adottati jew imħabbra ammont sinifikanti ta’ riformi ġodda għall-iżvilupp ulterjuri tat-teknoloġiji tal-informazzjoni u tal-komunikazzjoni (ICT), għal aktar metodi ta’ soluzzjoni alternattiva għat-tilwim (ADR), għajnuna legali, riformi tal-mapep ġudizzjarji u leġiżlazzjoni dwar l-imħallfin u l-professjonijiet legali. Tqabbil mat-Tabella ta' Valutazzjoni tal-2017 juri li l-livell ta’ attività żdied ulterjorment, kemm għar-riformi adottati kif ukoll għall-miżuri ppjanati għall-futur. Dan jeħtieġ li jiġi stabbilit abbażi tal-fatt li r-riformi ġudizzjarji jieħdu ż-żmien − xi drabi bosta snin mill-ewwel tħabbira ta’ riformi ġodda sal-adozzjoni ta’ miżuri leġiżlattivi u regolatorji u l-implimentazzjoni attwali tagħhom.

2.2. Monitoraġġ tar-riformi ġudizzjarji fil-livell tal-UE

Fil-livell tal-UE, qegħdin jintużaw għadd ta’ strumenti u mekkaniżmi mill-Kummissjoni sabiex jiġu mmonitorjati l-isforzi għar-riformi mwettqa mill-Istati Membri. Dan isir f’kooperazzjoni mill-qrib man-Netwerk Ewropew tal-Kunsilli għall-Ġudikatura, man-Netwerk tal-Presidenti tal-Qrati Ġudizzjarji Supremi tal-Unjoni Ewropea u mal-Assoċjazzjoni tal-Kunsilli tal-Istat u tal-Ġurisdizzjonijiet Amministrattivi Supremi tal-UE.

− Monitoraġġ permezz tas-Semestru Ewropew–

Is-Semestru Ewropew huwa ċ-ċiklu annwali tal-koordinazzjoni tal-politika ekonomika u fiskali tal-UE u parti mill-qafas tal-governanza ekonomika tal-UE. Ir-riforma ġudizzjarja hija prijorità stabbilita sew tar-riformi strutturali mħeġġa permezz tas-Semestru Ewropew. Din il-prijorità tirriżulta mill-fatt li l-istat tad-dritt u t-titjib fl-indipendenza, il-kwalità u l-effiċjenza tas-sistemi ġudizzjarji huma kruċjali għal ambjent li jiffavorixxi n-negozju ( 31 ).

Iċ-ċiklu tas-Semestru Ewropew jibda kull sena f’Novembru meta l-Kummissjoni tippreżenta l-prijoritajiet tagħha għas-sena li jmiss (Komunikazzjoni dwar l-Istħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir). F’Marzu, is-servizzi tal-Kummissjoni jippreżentaw valutazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż li jkopru l-kwistjonijiet kollha ttrattati mis-Semestru fir-Rapporti tal-Pajjiżi. F’Mejju, il-Kummissjoni tippreżenta l-proposti tagħha għar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż li jiġu indirizzati mill-Istati Membri. Dawn ir-rakkomandazzjonijiet jiġu adottati mill-Kunsill f’Lulju wara li jkunu ġew approvati mill-Kunsill Ewropew.

Il-monitoraġġ tar-riformi ġudizzjarji jiddependi fuq żewġ għodod: (i) l-għodda komparattiva, it-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Ġustizzja tal-UE, u (ii) il-valutazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż, ir-Rapporti tal-Pajjiżi, li jikkuntestwalizzaw u jqisu l-karatteristiċi tas-sistemi legali tal-Istati Membri kkonċernati. Il-valutazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż jsiru permezz ta’ djalogu bilaterali mal-awtoritajiet nazzjonali u mal-partijiet ikkonċernati. L-eżitu kkombinat ta’ dawn iż-żewġ għodod jista’ jwassal lill-Kummissjoni tipproponi lill-Kunsill sabiex jadotta rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż dwar it-titjib tas-sistemi ġudizzjarji nazzjonali.

Fis-Semestru Ewropew tal-2017, fuq proposta tal-Kummissjoni, il-Kunsill bagħat rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiz lil ħames Stati Membri relatati mas-sistema ġudizzjarja tagħhom( 32 ). Minbarra dawk l-Istati Membri soġġetti għar-rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiż, ħdax-il Stat Membru ieħor għadhom qegħdin iħabbtu wiċċhom ma’ sfidi partikolari u qegħdin jiġu ssorveljati mill-Kummissjoni permezz tas-Semestru Ewropew ( 33 ). Għandu jiġi nnotat ukoll li r-riformi ġudizzjarji fil-Greċja qegħdin jiġu mmonitorjati mill-qrib fil-kuntest tat-Tielet Programm ta' Aġġustament Ekonomiku għall-Greċja.

L-Istati Membri jistgħu jibbenefikaw ukoll mill-appoġġ tekniku tal-Kummissjoni permezz tas-Servizz ta’ Appoġġ għar-Riforma Strutturali. Fl-2017, disa’ Stati Membri ( 34 ) rċivew jew talbu appoġġ tekniku minn dan is-servizz, pereżempju dwar l-effiċjenza tas-sistema tal-amministrazzjoni tal-qorti, ir-riforma tal-mappa ġudizzjarja, dwar it-tfassil jew l-implimentazzjoni tal-programmi tal-ġustizzja elettronika u dwar l-għażla u l-proċess ta’ promozzjoni għall-imħallfin. F’Diċembru 2017, il-Kummissjoni ppreżentat ukoll għodda għat-twassil tar-riforma biex tappoġġja l-isforzi għar-riforma tal-Istati Membri abbażi tal-isfidi identifikati fil-proċess tas-Semestru Ewropew.

− Il-Qafas tal-Istat tad-Dritt –

Lil hinn mill-monitoraġġ regolari tar-riformi ġudizzjarji fil-kuntest tas-Semestru Ewropew, fl-2014 il-Kummissjoni stabbilixxiet mekkaniżmu ta’ kriżi biex tindirizza t-theddid sistemiku għall-Istat tad-Dritt fi kwalunkwe wieħed mill-Istati Membri tal-UE-28 ( 35 ). Dan il-Qafas tal-Istat tad-Dritt jippermetti lill-Kummissjoni tidħol fi djalogu mal-Istat Membru kkonċernat sabiex jiġi evitat li t-theddid sistemiku għall-istat tad-dritt jiskala. L-iskop tal-Qafas huwa li jippermetti lill-Kummissjoni flimkien mal-Istati Membri kkonċernati jsibu soluzzjoni sabiex jipprevjenu li tinħoloq theddida sistemika għall-istat tad-dritt li tista’ tiżviluppa f’sitwazzjoni li potenzjalment tista’ tiskatta l-użu tal-“Artikolu 7 Proċedura”.

Il-Kummissjoni nediet djalogu mal-awtoritajiet Pollakki f’Jannar 2016 skont il-Qafas tal-Istat tad-Dritt. Minkejja t-tliet Rakkomandazzjonijiet dwar l-Istat tad-Dritt u l-isforzi ripetuti, għal kważi sentejn, sabiex l-awtoritajiet Pollakki jiġu involuti fi djalogu kostruttiv fil-kuntest tal-Qafas tal-Istat tad-Dritt, fl-20 ta’ Diċembru 2017, il-Kummissjoni kkonkludiet li hemm riskju ċar ta’ ksur serju tal-istat tad-dritt fil-Polonja. Il-Kummissjoni adottat ir-raba’ Rakkomandazzjoni dwar l-Istat tad-Dritt fir-rigward tal-istat tad-dritt fil-Polonja, li ppreżentat it-tħassib tal-Kummissjoni u rrakkomandat kif jista’ jiġi indirizzat dan it-tħassib ( 36 ). Il-Kummissjoni pproponiet ukoll lill-Kunsill biex jadotta deċiżjoni skont l-Artikolu 7(1) tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea dwar id-determinazzjoni ta’ riskju ċar ta’ ksur serju tal-istat tad-dritt ( 37 ).

− Il-Mekkaniżmi għall-Koperazzjoni u l-Verifika –

Il-Mekkaniżmu għall-Kooperazzjoni u l-Verifika (MKV) twaqqaf waqt l-adeżjoni tal-Bulgarija u r-Rumanija fl-Unjoni Ewropea fl-2007 ( 38 )sabiex jindirizza nuqqasijiet fir-riforma ġudizzjarja u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni u, għall-Bulgarija, il-kriminalità organizzata. Minn dak iż-żmien 'l hawn, ir-rapporti tal-MKV ippruvaw jgħinu biex jiffukaw l-isforzi tal-awtoritajiet Rumeni u Bulgari permezz ta’ rakkomandazzjonijiet speċifiċi u segwew il-progress li sar ( 39 ). Kif issottolinjat mill-Kunsill ( 40 ), l-MKV ser jintemm meta l-punti ta’ riferiment kollha li japplikaw għall-Bulgarija u għar-Rumanja rispettivament jiġu ssodisfati b’mod sodisfaċenti.

Fir-rapport dwar il-MKV ta’ Jannar 2017, il-Kummissjoni għamlet evalwazzjoni ta’ għaxar snin ta’ MKV b’ħarsa ġenerali lejn il-kisbiet, l-isfidi li kien għad fadal, u stipulat il-passi ewlenin li fadal meħtieġa biex jintlaħqu l-għanijiet tal-MKV. Għal dan il-għan, il-Kummissjoni għamlet rakkomandazzjonijiet ewlenin li jekk jiġu segwiti se jwasslu għall-konklużjoni tal-proċess tal-MKV, ħlief f’każ li l-iżviluppi jreġġgħu lura b’mod ċar il-progress. Ir-rapport enfasizza l-fatt li l-ħeffa tal-proċess tiddependi fuq kemm iridu żmien ir-Rumanija u l-Bulgarija biex ikunu jistgħu jwettqu r-rakkomandazzjonijiet b’mod irreversibbli, u anke fuq il-fatt li dawn iridu jevitaw passi negattivi li jitfgħu dubju fuq il-progress li sar fl-aħħar 10 snin.

− Proċedimenti ta' ksur –

Il-Kummissjoni hija impenjata li tieħu passi fejn il-liġi nazzjonali tipprevjeni lis-sistemi ġudizzjarji nazzjonali milli jiżguraw li d-dritt tal-Unjoni jiġi applikat b’mod effettiv f’konformità mar-rekwiżiti tal-istat tad-dritt u l-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-UE ( 41 ).

F’dan il-kuntest, f’Diċembru tal-2017, il-Kummissjoni ddeċidiet li tirreferi lill-Gvern Pollakk quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja għal ksur tad-dritt tal-Unjoni mil-Liġi dwar l-Organizzazzjoni tal-Qrati Ordinarji. L-ewwel nett, din il-proċedura ta’ ksur tirrelata mad-diskriminazzjoni abbażi tas-sess minħabba l-introduzzjoni ta’ etajiet ta’ rtirar differenti għall-imħallfin nisa (60 sena) u għall-imħallfin irġiel (65 sena). Dan imur kontra l-Artikolu 157 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE) u d-Direttiva 2006/54 dwar l-ugwaljanza bejn is-sessi fl-impjiegi. It-tieni, il-proċedura ta’ ksur tirrelata mal-indipendenza tal-qrati Pollakki li hija mminata mis-setgħa diskrezzjonali mogħtija lill-Ministru tal-Ġustizzja biex itawwal il-mandat tal-imħallfin li laħqu l-età mnaqqsa tal-irtirar (ara l-Artikolu 19(1) tat-TUE flimkien mal-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali) ( 42 ).

L-importanza għall-Istati Membri biex jiżguraw l-indipendenza tal-qrati nazzjonali, bħala kwistjoni tad-dritt tal-Unjoni, ġiet enfasizzata mill-kawża riċenti tal-Qorti tal-Ġustizzja li ssemmiet hawn fuq ( 43 ) u minn talba riċenti għal deċiżjoni preliminari mill-Qorti Għolja Irlandiża lill-Qorti tal-Ġustizzja dwar Mandat ta' Arrest Ewropew maħruġ fil-Polonja ( 44 ).

2.3. Il-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej jappoġġjaw is-sistemi ġudizzjarji nazzjonali

Il-Kummissjoni tappoġġja finanzjarjament ċerti riformi ġudizzjarji permezz tal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (Fondi SIE).

Mill-2007, 16-il Stat Membru użaw il-Fondi SIE biex itejbu l-effettività tas-sistemi ġudizzjarji tagħhom. Bejn l-2007 u l-2023, dawn l-Istati Membri ser ikunu nefqu aktar minn EUR 900 miljun biex iżidu l-effiċjenza u jtejbu l-kwalità tas-sistemi ġudizzjarji tagħhom ( 45 ). L-attivitajiet iffinanzjati jinkludu:

·it-titjib tal-proċessi tan-negozju fil-qrati billi jiġu introdotti sistemi ta’ ġestjoni tal-kawżi jew strateġija tar-riżorsi umani;

·id-diġitalizzazzjoni tal-ġudikatura billi jiġu stabbiliti servizzi elettroniċi għaċ-ċittadini u għan-negozji;

·l-għoti ta’ taħriġ lill-persunal tal-qrati u s-sensibilizzazzjoni taċ-ċittadini dwar id-drittijiet tagħhom.

Il-Figura 2 t’hawn taħt turi li l-attivitajiet tal-Fondi SIE ġew raggruppati b’mod wiesa’ f’kategoriji li jirriflettu l-objettivi tal-proġetti. Ta’ spiss, proġett individwali kopra diversi tipi ta’ attivitajiet (pereżempju metodi ADR/ODR, Diġitalizzazzjoni u ICT, u taħriġ). L-attività l-aktar importanti finanzjarjament kienet id-diġitalizzazzjoni u l-ICT tas-sistema ġudizzjarja li għaliha 14-il Stat Membru minn 16 allokaw fondi. Sa nofs l-2017, il-Kroazja u Malta biss kienu għadhom ma allokaw l-ebda Fond SIE għad-diġitalizzazzjoni u l-ICT. Filwaqt li l-attivitajiet li jikkontribwixxu għat-titjib tal-proċessi interni u li jappoġġjaw it-taħriġ u s-sensibilizzazzjoni kellhom importanza finanzjarja ferm inqas, l-għadd ta’ Stati Membri li allokaw il-fondi kien madankollu sinifikanti (12 minn 16).

Figura 3 turi li l-maġġoranza tal-Istati Membri għażlu li jxerrdu l-Fondi SIE ddedikati għas-sistema ġudizzjarja fuq għadd ta’ tipi differenti ta’ attivitajiet, filwaqt li kienu biss ftit dawk li ffukaw fuq kategorija waħda. Spanja u l-Portugall allokaw il-fondi esklussivament għad-diġitalizzazzjoni u l-ICT u Malta u l-Kroazja għat-taħriġ u s-sensibilizzazzjoni. Il-maġġoranza ta’ dawk l-Istati Membri li attribwixxew sehem sinifikanti tal-Fondi SIE tagħhom għad-diġitalizzazzjoni u l-ICT huma fost dawk fejn l-avukati rrapportaw użu pjuttost frekwenti tal-ICT fi skambji bejn il-qrati u l-avukati ( 46 ). Għall-kuntrarju, f’dawk l-Istati Membri b’allokazzjoni baxxa jew mingħajr allokazzjoni għad-diġitalizzazzjoni u l-ICT, l-użu tal-ICT għall-iskambji mal-qrati huwa limitat ħafna.

Il-Kummissjioni ser tagħti attenzjoni partikolari biex tiżgura li l-fondi tal-UE jintużaw b’mod adegwat għar-riformi xierqa f’konformità mal-istat tad-dritt. Il-Kummissjoni tenfasizza l-importanza li jittieħed approċċ orjentat lejn ir-riżultati meta jiġu implimentati l-prijoritajiet tal-fondi u titlob lill-Istati Membri jevalwaw l-impatt tal-appoġġ mill-Fondi SIE.

Il-figuri t'hawn taħt juru l-ammonti li ntefqu u li ġew allokati għas-sistema ġudizzjarja mill-2007 ( 47 ) fis-16-il Stat Membru li użaw il-Fondi SIE biex jappoġġjaw is-sistemi ġudizzjarji tagħhom.

Figura 2: Appoġġ għas-sistemi ġudizzjarji mill-Fondi Strutturali skont l-objettiv mill-2007 (f'miljun EUR) (sors: Studju mħejji għall-Kummissjoni Ewropea)

Figura 3: Appoġġ għas-sistemi ġudizzjarji mill-Fondi Strutturali skont l-objettiv u l-Istat Membru mill-2007 (sors: Studju mħejji għall-Kummissjoni Ewropea)

   3.    Is-sejbiet ewlenin tat-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Ġustizzja tal-UE għall-2018

L-effiċjenza, il-kwalità u l-indipendenza huma l-parametri prinċipali għal sistema ġudizzjarja effettiva, u t-Tabella ta' Valutazzjoni tippreżenta indikaturi dwar it-tlieta li huma.

3.1. L-effiċjenza tas-sistemi ġudizzjarji

It-Tabella ta’ Valutazzjoni tippreżenta indikaturi għall-effiċjenza tal-proċedimenti fl-oqsma wiesgħa tal-kawżi ċivili, kummerċjali u amministrattivi u f’oqsma speċifiċi fejn l-awtoritajiet amministrattivi l-qrati japplikaw id-dritt tal-Unjoni ( 48 ).

3.1.1. Żviluppi fl-ammont ta’ kawżi

L-ammont ta’ kawżi tas-sistemi ġudizzjarji tal-Istati Membri huwa għoli iżda pjuttost stabbli, anke jekk dan ivarja b’mod konsiderevoli bejn l-Istati Membri (Figura 4). Dan juri l-importanza ta’ aktar sforzi biex jiżguraw l-effettività tas-sistema ġudizzjarja. Għall-ewwel darba, it-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Ġustizzja tal-UE għall-2018 tippreżenta wkoll data dwar il-kawżi amministrattivi li jidħlu (Figura 6).

Figura 4: L-għadd ta’ kawżi ċivili, kummerċjali, amministrattivi u oħrajn li jidħlu (*) (il-prim’istanza/għal kull 100 abitant) (sors: studju tas-CEPEJ ( 49 ))

(*) Skont il-metodoloġija tas-CEPEJ, din il-kategorija tinkludi l-kawżi ċivili u kummerċjali kontenzjużi u mhux kontenzjużi kollha, il-kawżi tar-reġistru tal-artijiet u tan-negozju mhux kontenzjużi, kawżi tar-reġistru oħrajn, kawżi mhux kontenzjużi oħrajn, il-kawżi tal-liġi amministrattiva u kawżi mhux kriminali oħrajn. Bidliet fil-metodoloġija f’SK.

Figura 5: L-għadd ta’ kawżi ċivili u kummerċjali kontenzjużi li jidħlu (*) (il-prim’istanza/għal kull 100 abitant) (sors: studju tas-CEPEJ)

* Skont il-metodoloġija tas-CEPEJ, il-kawżi ċivili/kummerċjali kontenzjużi jikkonċernaw tilwim bejn il-partijiet, pereżempju, tilwim rigward kuntratti. Il-kawżi ċivili/kummerċjali mhux kontenzjużi jikkonċernaw proċedimenti mhux ikkontestati, pereżempju, ordnijiet ta’ ħlas mhux ikkontestati. Bidliet fil-metodoloġija f’EL u SK. Id-data għal NL tinkludi l-kawżi mhux kontenzjużi.

Figura 6: L-għadd ta’ kawżi amministrattivi li jidħlu (*) (il-prim’istanza/għal kull 100 abitant) (sors: studju tas-CEPEJ)

* Skont il-metodoloġija tas-CEPEJ, il-kawżi tal-liġi amministrattiva jikkonċernaw tilwim bejn iċ-ċittadini u l-awtoritajiet lokali, reġjonali jew nazzjonali. Bidliet fil-metodoloġija f’EL u SK. DK u IE ma jirreġistrawx il-kawżi amministrattivi separatament.

3.1.2. Data ġenerali dwar l-effiċjenza

L-indikaturi dwar l-effiċjenza tal-proċedimenti fl-oqsma wiesgħa tal-kawżi ċivili, kummerċjali u amministrattivi huma: it-tul tal-proċedimenti (iż-żmien għat-tlestija); ir-rata tal-għeluq tal-kawżi; u l-għadd ta’ kawżi pendenti.

− It-tul tal-proċedimenti –

It-tul tal-proċedimenti jindika ż-żmien stmat (fi ġranet) meħtieġ biex tiġi riżolta kawża l-qorti, jiġifieri ż-żmien meħud mill-qorti biex tasal għal deċiżjoni fil-prim’istanza. L-indikatur taż-“żmien għat-tlestija” huwa n-numru ta’ kawżi mhux riżolti diviż bin-numru ta’ kawżi riżolti sa tmiem is-sena mmultiplikat bi 365 (jum) ( 50 ). Prinċipalment, il-figuri jikkonċernaw proċedimenti fil-prim’istanza u jqabblu, fejn disponibbli, data għall-2010, 2014, 2015 u 2016 ( 51 ). Iż-żewġ figuri juru ż-żmien għat-tlestija fl-2016 fil-kawżi ċivili u kummerjali kontenzjużi u l-kawżi amministrattivi fl-istanzi kollha tal-qorti.

Figura 7: Iż-żmien meħtieġ biex jiġu riżolti kawżi ċivili, kummerċjali, amministrattivi u kawżi oħrajn(*) (il-prim'istanza/f'jiem) (sors: studju tas-CEPEJ)

* Skont il-metodoloġija tas-CEPEJ, din il-kategorija tinkludi l-kawżi ċivili u kummerċjali kontenzjużi u mhux kontenzjużi kollha, il-kawżi tar-reġistru tal-artijiet u tan-negozju mhux kontenzjużi, kawżi tar-reġistru oħrajn, kawżi mhux kontenzjużi oħrajn, il-kawżi tal-liġi amministrattiva u kawżi mhux kriminali oħrajn. Bidliet fil-metodoloġija f’SK. Il-kawżi pendenti jinkludi l-istanzi kollha f’CZ u, sal-2016, f’SK.

Figura 8: Iż-żmien meħtieġ biex jiġu riżolti kawżi ċivili u kummerċjali kontenzjużi (*) (il-prim'istanza/f'jiem) (sors: studju tas-CEPEJ)

(*) Skont il-metodoloġija tas-CEPEJ, il-kawżi ċivili/kummerċjali kontenzjużi jikkonċernaw tilwim bejn il-partijiet, pereżempju, tilwim rigward kuntratti. Il-kawżi ċivili/kummerċjali mhux kontenzjużi jikkonċernaw proċedimenti mhux ikkontestati, pereżempju, ordnijiet ta’ ħlas mhux ikkontestati. Bidliet fil-metodoloġija f’EL u SK. Il-kawżi pendenti jinkludi l-istanzi kollha f’CZ u, sal-2016, f’SK. Id-data għal NL tinkludi kawżi mhux kontenzjużi.

Figura 9: Iż-żmien meħtieġ biex ġew riżolti kawżi ċivili u kummerċjali kontenzjużi (*) fl-istanzi kollha tal-qorti fl-2016 (l-ewwel, it-tieni u t-tielet istanza/f’jiem (sors: studju tas-CEPEJ)

 (*) L-ordni huwa ddeterminat skont l-istanza tal-qorti bl-itwal proċedimenti f’kull Stat Membru. Ma hemm l-ebda data disponibbli għall-qrati tal-ewwel u t-tieni istanza f’BE, BG u IE, għall-qrati tat-tieni u t-tielet istanza f’NL u AT, għall-qrati tat-tielet istanza f’DE, EL, HR u SK. L-ebda qorti tat-tielet istanza f’MT. L-aċċess għall-qorti tat-tielet istanza jista’ jkun limitat f’xi Stati Membri.

Figura 10: Iż-żmien meħtieġ biex jiġu riżolti il-kawżi amministrattivi (*)(il-prim’istanza/f’jiem) (sors: studju tas-CEPEJ)

 (*) Il-kawżi tal-liġi amministrattiva jikkonċernaw tilwim bejn iċ-ċittadini u l-awtoritajiet lokali, reġjonali jew nazzjonali, skont il-metodoloġija tas-CEPEJ. Bidliet fil-metodoloġija f’EL u SK. Il-kawżi pendenti jinkludu l-istanzi kollha tal-qorti f’CZ u, sal-2016, f’SK. DK u IE ma jirreġistrawx il-kawżi amministrattivi separatament.

Figura 11: Iż-żmien meħtieġ biex ġew riżolti kawżi amministrattivi (*) fl-istanzi kollha tal-qrati fl-2016 (il-prim’istanza u, fejn applikabbli, it-tieni u t-tielet istanza/f’jiem) (sors: studju tas-CEPEJ)

 (*) L-ordni huwa ddeterminat skont l-istanza tal-qorti bl-itwal proċedimenti f’kull Stat Membru. Ma hemm l-ebda data disponibbli: għall-qorti tal-ewwel istanza f’LU, għall-qrati tat-tieni istanza f'MT u RO, u għall-qorti tat-tielet istanza f’NL. Il-qorti suprema jew qorti oħra superjuri hija l-unika istanza ta’ appell f’CZ, IT, CY, AT, SI u FI. L-ebda qorti tat-tielet istanza għal dawn it-tipi ta’ kawżi f’HR, LT, LU, MT u PL. L-ogħla Qorti Amministrattiva hija l-ewwel u l-unika istanza għal ċerti kawżi f’BE. L-aċċess għall-qorti tat-tielet istanza jista’ jkun limitat f’xi Stati Membri. DK u IE ma jirreġistrawx il-kawżi amministrattivi separatament.

− Ir-rata tal-għeluq tal-kawżi –

Ir-rata tal-għeluq tal-kawżi hija l-proporzjon tal-għadd ta’ kawżi riżolti fuq l-għadd ta’ kawżi deħlin. Hija tkejjel jekk qorti hijiex tlaħħaq mal-ammont ta’ kawżi deħlin. Meta r-rata tal-għeluq tal-kawżi tkun madwar 100 % jew ogħla, dan ifisser li, s-sistema ġudizzjarja għandha l-kapaċità li tal-inqas issolvi daqstant kawżi bl-istess rata ta’ dawk deħlin. Meta r-rata tal-għeluq tal-kawżi tkun taħt il-100 %, dan ifisser li l-qrati qegħdin isolvu inqas kawżi mill-ammont ta’ kawżi deħlin.

Figura 12: Ir-Rata ta' riżoluzzjoni ta' kawżi ċivili, kummerċjali, amministrattivi u oħrajn (*)(il-prim’istanza f’% — valuri ogħla minn 100 % jindikaw illi jiġu riżolti aktar kawżi milli dawk li jidħlu, filwaqt li valuri taħt il-100 % jindikaw illi jiġu riżolti inqas kawżi milli dawk li jidħlu) (sors: studju tas-CEPEJ)

(*) Bidliet fil-metodoloġija f’SK. L-IE: in-numru ta’ kawżi riżolti huwa mistenni li jkun inqas minħabba l-metodoloġija.

Figura 13: Ir-rata ta’ riżoluzzjoni ta’ kawżi ċivili u kummerċjali kontenzjużi (*) (il-prim’istanza/f’%) (sors: studju tas-CEPEJ)

(*) Bidliet fil-metodoloġija f’EL u SK. IE: l-għadd ta’ kawżi riżolti huwa mistenni li jkun inqas minħabba l-metodoloġija. Id-data għal NL tinkludi l-kawżi mhux kontenzjużi.

Figura 14: Ir-rata ta’ riżoluzzjoni tal-kawżi amministrattivi (*) (l-ewwel istanza/f'%) (sors: studju tas-CEPEJ)

 (*) Il-valuri passati għal xi Stati Membri tnaqqsu għal skopijiet ta’ preżentazzjoni (MT fl-2015=411 %; IT fl-2010=316 %); Bidliet fil-metodoloġija f’EL u SK. DK u IE ma jirreġistrawx il-kawżi amministrattivi separatament.

− Kawżi pendenti –

L-għadd ta’ kawżi pendenti jindika l-għadd ta’ kawżi li għadhom ma ġewx deċiżi sal-aħħar tas-sena kkonċernata. Dan jinfluwenza wkoll iż-żmien għat-tlestija.

Figura 15: L-għadd ta’ kawżi ċivili, kummerċjali u amministrattivi u kawżi oħrajn pendenti (*) (il-prim istanza/għal kull 100 abitant) (sors: studju tas-CEPEJ)

 (*) Bidliet fil-metodoloġija f’SK. Il-kawżi pendenti jinkludu l-istanzi kollha f’CZ u, sal-2016, f’SK.

Figura 16: L-għadd ta’ kawżi ċivili u kummerċjali kontenzjużi pendenti (*) (il-prim’istanza/għal kull 100 abitant) (sors: studju tas-CEPEJ)

(*) Bidliet fil-metodoloġija f’EL u SK. Il-kawżi pendenti jinkludu l-istanzi kollha tal-qorti f’CZ u, sal-2016, f’SK. Id-data għal NL tinkludi kawżi mhux kontenzjużi.

Figura 17: L-għadd ta’ kawżi amministrattivi pendenti (*) (il-prim’istanza/għal kull 100 abitant ) (sors: studju tas-CEPEJ)

 (*) Il-valuri passati għal xi Stati Membri tnaqqsu għal skopijiet ta’ preżentazzjoni (EL fl-2010=3.7). Bidliet fil-metodoloġija f’EL u SK. Il-kawżi pendenti jinkludu l-istanzi kollha f’CZ u, sal-2016, f’SK. DK u IE ma jirreġistrawx il-kawżi amministrattivi separatament.

3.1.3. L-effiċjenza f’oqsma speċifiċi tad-dritt tal-Unjoni

Din it-taqsima tikkumplimenta d-data ġenerali dwar l-effiċjenza tas-sistemi ġudizzjarji u tippreżenta t-tul medju tal-proċedimenti ( 52 ) f’oqsma speċifiċi meta jkun involut id-dritt tal-Unjoni. It-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-2018 tibni fuq id-data preċedenti fl-oqsma tal-kompetizzjoni, il-komunikazzjoni elettronika, it-trademark tal-UE, il-protezzjoni tal-konsumatur u l-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus. L-oqsma jintgħażlu minħabba r-rilevanza tagħhom għas-suq uniku u għall-ambjent tan-negozju. B’mod ġenerali, id-dewmien twil fil-proċedimenti ġudizzjarji jista’ jkollu konsegwenzi negattivi fuq id-drittijiet li jirriżultaw mid-dritt tal-Unjoni, pereżempju, meta ma jkunx għad hemm rimedji adegwati jew meta d-danni finanzjarji serji jsiru rrekuperabbli.

– Il-kompetizzjoni –

L-infurzar effettiv tal-liġi tal-kompetizzjoni jiżgura kundizzjonijiet ekwi għan-negozji u, għalhekk, huwa essenzjali għal ambjent tan-negozju attraenti. Il-figura 18 t’hawn taħt tippreżenta t-tul medju tal-kawżi kontra deċiżjonijiet tal-awtoritajiet nazzjonali għall-kompetizzjoni li japplikaw l-Artikoli 101 u 102 tat-TFUE ( 53 ).

Figura 18 Il-kompetizzjoni: It-tul medju tal-istħarriġ ġudizzjarju (*) (il-prim’istanza/f’jiem) (sors: il-Kummissjoni Ewropea man-Netwerk Ewropew għall-Kompetizzjoni)

(*) EE: ebda kawża. IE u AT: ix-xenarju mhuwiex applikabbli minħabba li l-awtoritajiet ma għandhomx setgħat sabiex jieħdu d-deċiżjonijiet rispettivi. AT: id-data tinkludi kawżi deċiżi mill-Qorti Cartel li jinvolvu l-ksur tal-Artikoli 101 u 201 tat-TFUE, iżda li mhumiex ibbażati fuq appelli kontra l-awtorità nazzjonali tal-kompetizzjoni. F’BG u IT intużat stima tat-tul. Kolonna vojta tindika illi l-Istat Membru ma rrappurtax kawżi għal dik is-sena. L-għadd ta’ kawżi huwa baxx (inqas minn 5 fis-sena) għall-biċċa l-kbira tal-Istati Membri, li bih id-data annwali tista’ tkun dipendenti fuq kawża eċċezzjonalment twila jew qasira. L-għadd tal-itwal kawżi fis-sett tad-data inkluda ż-żmien meħtieġ għal referenza quddiem il-Qorti tal-Ġustizzja (pereżempju LT), rieżami kostituzzjonali (pereżempju SK) jew dewmien proċedurali speċifiku (pereżempju CZ, EL, HU).

– Il-komunikazzjonijiet elettroniċi –

L-objettiv tal-leġiżlazzjoni tal-UE dwar il-komunikazzjonijiet elettroniċi huwa li żżid il-kompetizzjoni, tikkontribwixxi għall-iżvilupp tas-suq uniku u tiġġenera l-investiment, l-innovazzjoni u t-tkabbir. L-effetti pożittivi għall-konsumaturi jistgħu jinkisbu permezz ta’ infurzar effettiv ta’ din il-leġiżlazzjoni li tista’ twassal għal prezzijiet tal-utent aħħari aktar baxxi u servizzi ta’ kwalità aħjar. Il-Figura 19 t’hawn taħt tippreżenta t-tul medju tal-kawżi ta’ stħarriġ ġudizzjarju kontra deċiżjonijiet tal-awtoritajiet regolatorji nazzjonali li japplikaw il-liġi tal-UE dwar il-komunikazzjonijiet elettroniċi ( 54 ). Hija tkopri firxa wiesgħa ta’ każijiet, li jvarjaw mill-istħarriġ aktar kumpless ta’ “analiżi tas-suq” għal kwistjonijiet iffukati fuq il-konsumatur.

Figura 19 Il-komunikazzjonijiet elettroniċi: It-tul medju tal-kawżi dwar stħarriġ ġudizzjarju (*) (il-prim’istanza/f’jiem) (sors: il-Kummissjoni Ewropea mal-Kumitat tal-Komunikazzjonijiet)

(*) L-għadd ta’ kawżi jvarja skont l-Istat Membru. Kolonna vojta tindika illi l-Istat Membru ma rrappurtax kawżi għal dik is-sena. F'ċerti sitwazzjonijiet, l-għadd limitat ta’ kawżi rilevanti (LT, MT, SE, LV, SK) jista’ jfisser illi d-data annwali jkollha tiddependi fuq kawża waħda twila jew qasira żżejjed u tirriżulta f’varjazzjonijiet kbar minn sena għal oħra. DK: korp kważi-ġudizzjarju responsabbli mill-appelli fil-prim'istanza. ES, AT, u PL: qrati differenti responsabbli skont is-suġġett. MT: fl-2016 ġie rrapportat każ eċċezzjonalment twil ta’ 2 500 jum, li kien jirrelata ma’ kwistjoni kumplessa fejn awtorità lokali, flimkien ma’ diversi residenti, nedew proċedimenti fir-rigward ta’ allegati emissjonijiet perikolużi minn stazzjonijiet bażi tal-komunikazzjonijiet mobbli.

– It-trademark tal-UE–

L-infurzar effettiv tad-drittijiet ta’ proprjetà intellettwali huwa essenzjali sabiex jistimola l-investiment f’innovazzjoni. Il-leġiżlazzjoni al-UE dwar it-trademarks ( 55 ) tagħti rwol sinifikanti lill-qrati nazzjonali, li jaġixxu bħala qrati tal-UE u jieħdu deċiżjonijiet li jaffettwaw lis-suq uniku. Il-figura 20 t’hawn taħt turi t-tul medju tal-kawżi litiġjużi ta’ ksur tat-trademark tal-UE fost partijiet privati.

Figura 20 It-trademark tal-UE: It-tul medju tal-kawżi ta’ ksur tat-trademark tal-UE (*)(il-prim’istanza/f’jiem) (sors: Il-Kummissjoni Ewropea mal-Osservatorju Ewropew dwar il-ksur tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali)

(*) FR, IT, LT, LU: kampjun ta’ kawżi użat għal data ta’ ċerti snin. BG: stima mill-qrati użata għall-2016. PL: stima mill-qrati użata għall-2015. L-għadd ta’ kawżi rilevanti kien limitat (inqas minn 5) f’EE, IE, HR, LU u SI. Ġew irrapportati kważi partikolarment twal li jaffettwaw il-medja fi EE, IE, LV and SE. EL: data bbażata fuq it-tul medju peżat minn żewġ qrati. ES: il-kawżi li jikkonċernaw titoli oħrajn tal-IP tal-UE huma inklużi fil-kalkolu tat-tul medju.

– Il-protezzjoni tal-konsumatur –

L-infurzar effettiv tal-liġi tal-konsumatur jiżgura li l-konsumaturi jibbenifikaw mid-drittijiet tagħhom u li l-kumpaniji li jiksru r-regoli tal-konsumatur ma jiksbu ebda vantaġġ inġust. L-awtoritajiet tal-konsumatur u l-qrati għandhom rwol ewlieni fl-infurzar tal-liġi tal-konsumatur tal-UE ( 56 ) fi ħdan id-diversi sistemi tal-infurzar nazzjonali. Il-Figura 21 turi t-tul medju tal-kawżi ta’ stħarriġ ġudizzjarju kontra deċiżjonijiet tal-awtoritajiet għall-protezzjoni tal-konsumatur li japplikaw id-dritt tal-Unjoni.

Għall-konsumaturi jew għall-kumpaniji, l-infurzar effettiv jista’ jinvolvi katina ta’ atturi, mhux biss il-qrati iżda anke l-awtoritajiet amministrattivi. Sabiex titkompla l-eżaminazzjoni ta’ din il-katina ta’ infurzar, it-tul tal-proċedimenti mill-awtoritajiet tal-konsumaturi huwa ppreżentat mill-ġdid. Il-Figura 22 turi t-tul medju tad-deċiżjonijiet amministrattivi meħuda mill-awtoritajiet nazzjonali għall-protezzjoni tal-konsumatur mill-2014 sal-2016 mill-mument li tinfetaħ kawża. Id-deċiżjonijiet rilevanti jinkludu d-dikjarazzjoni ta’ ksur tar-regoli sostantivi, il-miżuri interim, l-ordnijiet ta’ waqfien u ta’ ebda tkomplija, il-bidu ta’ proċedimenti fil-qorti jew l-għeluq tal-kawżi.

Figura 21 Il-protezzjoni tal-konsumatur: It-tul medju tal-istħarriġ ġudizzjarju (*) (il-prim’istanza/f’jiem) (sors: il-Kummissjoni Ewropea man-Netwerk ta’ Kooperazzjoni għall-Protezzjoni tal-Konsumatur)

(*) BE, LU, AT, FI, SE u UK: ix-xenarju mhuwiex applikabbli minħabba li l-awtoritajiet tal-konsumatur ma għandhomx is-setgħa li jiddeċiedu fuq il-ksur tar-regoli rilevanti tal-konsumatur. F’xi wħud minn dawn l-Istati Membri (pereżempju; FI u SE), l-awtoritajiet tal-konsumatur jistgħu jibdew azzjonijiet fil-qorti, jew jikkuntattjaw lill-prosekutur pubbliku (BE). DE: l-awtoritajiet amministrattivi jistgħu jadottaw deċiżjonijiet f’kawżi transkonfinali biss, iżda ma kien hemm ebda kawża rilevanti hekk kif il-Ministeru Federali tal-Ġustizzja u l-Protezzjoni tal-Konsumatur ta struzzjonijiet lil entitajiet kwalifikati oħrajn sabiex jieħdu miżuri ta’ infurzar. Xi Stati Membri għandhom sistemi mħalltin (BG, DK, EE, IE, ES u LT), fejn l-awtoritajiet tal-konsumatur iridu jieħdu azzjonijiet fil-qorti fuq xi regoli (pereżempju; klawżoli kuntrattwali inġusti f’BG u CY). DE u AT: L-aktar l-infurzar ċivili fil-liġi tal-konsumatur permezz tal-konsumaturi jew ta’ korpi privati/semi-privati. ES: id-data tkopri għadd limitat ta’ Komunitajiet Awtonomi. L-għadd ta’ kawżi rilevanti huwa baxx (inqas minn ħamsa) f’DK, EE u IE. Stima tat-tul medju ngħatat minn EL, PL and RO. Is-setgħat ta’ xi awtoritajiet jinkludu biss partijiet mil-liġi rilevanti tal-konsumatur tal-UE.

Figura 22 Il-protezzjoni tal-konsumatur: It-tul medju tad-deċiżjonijiet amministrattivi meħuda mill-awtoritajiet għall-protezzjoni tal-konsumatur (*) (il-prim’istanza/f’jiem) (sors: il-Kummissjoni Ewropea man-Netwerk ta’ Kooperazzjoni għall-Protezzjoni tal-Konsumatur) 

(*) BE, DE, LU, AT: ix-xenarju mhuwiex applikabbli. SE: bidla fir-regolament ippermettiet lil awtorità tadotta deċiżjoni rilevanti li toħroġ multa kondizzjonali. CZ: Id-deċiżjonijiet kollha, inklużi d-deċiżjonijiet mhux finali tal-awtorità, ġew inklużi fil-kalkolu tat-tul medju. PL: id-data tinkludi biss proċedimenti fejn inħarġet deċiżjoni u ma tinkludix proċedimenti li twaqqfu formalment. DK: varjazzjoni fit-tul medju meta mqabbel mas-snin preċedenti tista’ tiġi spjegata permezz ta’ bidla fil-metodoloġija. NL: id-data tkopri d-deċiżjonijiet li fihom ġiet imposta multa amministrattiva minħabba ksur tar-regoli sostantivi. ES: id-data tkopri għadd limitat ta’ Komunitajiet Awtonomi. Xi Stati Membri indikaw li dawn użaw ukoll strumenti informali biex jinfurzaw il-liġi tal-konsumatur, li ġeneralment ikunu ta’ suċċess (NL, LU) jew tinkiseb konformità mingħajr deċiżjoni ta’ awtorità (MT). Stima jew firxa ta’ tul medju ngħatat minn EL, IE, RO u FI. F’każ ta’ firxa minima u massima, il-figura turi l-medja. Xi awtoritajiet huma kompetenti għal partijiet biss mid-dritt tal-Unjoni rilevanti.

– Miżuri proviżorji –

Il-miżuri proviżorji deċiżi mill-qrati jinkludu inibizzjonijiet temporanji u s-sekwestu tal-beni bl-għan li jiskoraġġixxu jew jipprevjenu ksur imminenti qabel ir-riżoluzzjoni finali tal-kawża. L-effiċjenza tal-proċedimenti għal miżuri proviżorji hija partikolarment importanti, għaliex jintużaw ta’ spiss f’każijiet urġenti fejn id-dewmien jista’ jikkawża ħsara irreparabbli għar-rikorrent. Il-Figura 23 t’hawn taħt turi ż-żmien medju meħtieġ biex tinkiseb deċiżjoni minn qorti nazzjonali fuq talba għall-applikazzjoni ta’ miżuri proviżorji jew interim biex jitwaqqaf il-ksur tat-trademarks tal-UE ( 57 ) u tar-regoli tal-komunikazzjonijiet elettroniċi ( 58 ). Il-figura turi t-tul medju tal-proċedimenti f’dawn l-oqsma fejn ittieħdu deċiżjonijiet fl-2015 u fl-2016.

Figura 23 Miżuri proviżorji: It-tul medju tal-miżuri proviżorji fl-2015 u fl-2016 (*) (il-prim’istanza/f’jiem) (sors: Il-Kummissjoni Ewropea mal-Osservatorju Ewropew dwar il-ksur tad-drittijiet tal-proprjetà intellettwali u mal-Kumitat tal-Komunikazzjoni)

 (*) Trademark tal-UE: DK ma rrapportat l-ebda kawża. BE, DE, FR, HR, CY, MT, LU, AT, AK, UK ma pprovdew l-ebda data. F’EL ġew irrapportati ċirkostanzi speċifiċi li għamlu t-tul medju itwal mis-soltu. Il-komunikazzjonijiet elettroniċi: BE, CY, DK, EE, IE, LV, MT, NL, RO, SK u UK ma rrapportaw ebda każ. LU ma pprovda ebda data. L-għadd ta’ kawżi huwa baxx (inqas minn 5 fis-sena) għall-biċċa l-kbira tal-Istati Membri f’kull qasam, li jista’ jagħmel id-data annwali dipendenti fuq kawża waħda eċċezzjonalment twila jew qasira.

– Il-ħasil tal-flus –

Minbarra l-kontribuzzjoni lejn il-ġlieda kontra l-kriminalità, l-effettività tal-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus hija kruċjali għas-solidità, l-integrità u l-istabbilità tas-settur finanzjarju, il-fiduċja fis-sistema finanzjarja u l-kompetizzjoni ġusta fis-suq uniku ( 59 ). Kif issottolinjat mill-Fond Monetarju Internazzjonali, il-ħasil tal-flus jista’ jiskoraġġixxi l-investiment barrani, ifixkel il-flussi tal-kapital internazzjonali u jkollu konsegwenzi negattivi għall-prestazzjoni makroekonomika ta’ pajjiż, li jirriżulta f’telf tal-benesseri, tnaqqis tar-riżorsi minn attivitajiet ekonomiċi aktar produttivi ( 60 ). Id-Direttiva kontra l-ħasil tal-flus titlob lill-Istati Membri jżommu statistika dwar l-effettività tas-sistemi tagħhom biex jiġġieldu l-ħasil tal-flus jew il-finanzjament tat-terroriżmu ( 61 ). F’kooperazzjoni mal-Istati Membri, stħarriġ aġġornat ġabar data dwar il-fażijiet ġudizzjarji tas-sistemi nazzjonali kontra l-ħasil tal-flus. Il-Figura 24 turi t-tul medju tal-kawżi tal-qorti tal-prim’istanza li jittrattaw reati ta’ ħasil tal-flus.

Figura 24: Ħasil tal-flus: It-tul medju tal-kawżi tal-qorti (*) (il-prim’istanza/f’jiem) (sors: Il-Kummissjoni Ewropea flimkien mal-Grupp Espert dwar il-Ħasil tal-Flus u l-Finanzjament tat-Terroriżmu)

(*) ES: stima tat-tul. LV: Minħabba għadd relattivament baxx ta’ kawżi fl-2016, hemm diversi fatturi li possibbilment jaffettwaw it-tul ta’ proċediment, pereżempju sospensjoni ta’ kawża waħda minħabba raġunijiet oġġettivi. PL: Il-kalkolu tat-tul għall-2016 ibbażat fuq kampjun ta’ kawżi magħżul b’mod każwali.

3.2. Il-kwalità tas-sistemi ġudizzjarji

Ma hemmx mod wieħed ta’ kif titkejjel il-kwalità tas-sistemi ġudizzjarji. It-Tabella ta' Valutazzjoni tal-Ġustizzja tal-UE għall-2018 tibqa’ teżamina fatturi li ġeneralment huma aċċettati bħala rilevanti biex itejbu l-kwalità tal-ġustizzja. Dawn huma miġbura f’erba’ kategoriji:

1) l-aċċessibbiltà tal-ġustizzja għaċ-ċittadini u n-negozji;

2) materjal u riżorsi umani adegwati;

3) l-implimentazzjoni ta’ għodod għall-valutazzjoni; u

4) l-użu ta’ standards ta’ kwalità.

3.2.1. L-aċċessibbiltà

L-aċċessibbiltà hija meħtieġa matul il-katina kollha tal-ġustizzja biex tippermetti l-kisba ta’ informazzjoni rilevanti — dwar is-sistema ġudizzjarja, kif tinbeda talba u l-aspetti finanzjarji relatati, l-istat attwali tal-proċedimenti sat-tmiem tagħhom — sabiex is-sentenza tkun tista’ tiġi aċċessata malajr onlajn ( 63 ).

– L-għoti ta’ informazzjoni dwar is-sistema ġudizzjarja –

Ġustizzja li tiffavorixxi ċ-ċittadini tirrikjedi li l-informazzjoni dwar is-sistema ġudizzjarja tingħata b’tali mod li mhux biss ikun faċilment aċċessibbli iżda li jirrappreżenta wkoll l-informazzjoni f’forma mfassla apposta għal gruppi speċifiċi tas-soċjetà li inkella jkollhom diffikultajiet biex jaċċessaw l-informazzjoni. Il-Figura 25 turi d-disponibbiltà ta’ informazzjoni online dwar aspetti speċifiċi tas-sistema ġudizzjarja u għal gruppi speċifiċi tas-soċjetà.

Figura 25:Id-disponibbiltà ta’ informazzjoni online dwar is-sistema ġudizzjarja għall-pubbliku ġenerali (*) (sors: Il-Kummissjoni Ewropea ( 64 ))

(*) DE: Kull stat federali u l-livell federali jiddeċiedu liema informazzjoni jipprovdu onlajn.

– L-għajnuna legali u t-tariffi tal-qrati –

L-aċċess għall-għajnuna legali huwa dritt fundamentali stabbilit fil-Karta ( 65 ). Il-maġġoranza tal-Istati Membri jagħtu l-għajnuna legali abbażi tal-introjtu tal-applikant ( 66 ). Sabiex tinġabar data kumparabbli, ġew ippreżentati żewġ xenarji li jinvolvu tilwim tal-konsumatur fil-kuntest tal-introjtu u l-kundizzjonijiet ta’ għajxien ta’ kull Stat Membru. Il-Figura 26 turi d-disponibbiltà tal-għajnuna legali għal dawn iż-żewġ xenarji, li huma bbażati fuq żewġ valuri differenti tat-talba: (i) talba b’valur għoli (jiġifieri EUR 6 000) u (ii) talba b’valur baxx (jiġifieri l-livell minimu tal-Eurostat għall-faqar ta’ kull Stat Membru mibdul f’introjtu fix-xahar ) ( 67 ).

Il-Figura 26 tqabbel f'perċentwal il-livell limitu tal-introjtu għall-għoti tal-għajnuna legali mal-livell limitu tal-Eurostat għall-faqar f’kull Stat Membru. Pereżempju, jekk l-eliġibbiltà għall-għajnuna legali hija ta’ 20%, dan ifisser illi l-applikant b’introjtu ta’ 20 % aktar mil-livell limitu rispettiv tal-Eurostat għall-faqar jista’ jirċievi l-għajnuna legali. Min-naħa l-oħra, jekk l-eliġibbiltà għall-għajnuna legali hija ta’ -20 %, dan ifisser illi l-livell limitu ta’ introjtu għall-għajnuna legali huwa ta’ 20 % inqas mil-livell limitu tal-Eurostat għall-faqar. Xi Stati Membri jħaddmu sistema ta’ għajnuna legali li tipprovdi għal kopertura ta’ 100 % tal-ispejjeż marbuta mal-litigazzjoni (għajnuna legali sħiħa), ikkumplimentata minn sistema li tkopri spejjeż parzjali (għajnuna legali parzjali). Stati Membri oħrajn iħaddmu jew sistema ta’ għajnuna legali sħiħa biss jew parzjali biss.

Figura 26: Livell limitu tal-introjtu għall-għajnuna legali f’każ speċifiku tal-konsumatur  (*) (differenzi f’% mil-livell limitu tal-Eurostat għall-faqar) (sors: Il-Kummissjoni Ewropea mas-CCBE ( 68 ))

(*)“It-talba ta’ valur baxx” hija talba li tikkorrespondi għal-livell limitu tal-Eurostat għall-faqar għal persuna waħedha f’kull Stat Membru, mibdul f’introjtu fix-xahar (pereżempju fl-2015, dan il-valur kien ivarja bejn EUR 116 f’RO u EUR 1 764 f’LU). Il-figura tirrapreżenta l-livelli limitu għall-għajnuna legali li jvarjaw minn 40 % sa -30 %. DK, DE, EE, ES, FR, HR, LT, NL, FI, u SE jagħtu l-għajnuna legali għal livell limitu ta’ introjtu li jvarja bejn 40 % u 357 %. HU: l-għajnuna legali tingħata għal livell limitu ta’ introjtu ta’ -40 %. BG: il-livell limitu ta’ għajnuna legali jinsab fil-livell limitu tal-faqar. IE u SK: ma hija disponibbli l-ebda għajnuna legali għal valur tat-talba fil-livell limitu rispettiv tal-AROP, minħabba li l-ammont huwa żgħir wisq. DE: il-livell limitu tal-introjtu huwa bbażat fuq il-Prozesskostenhilfebekanntmachung tal-2017 u l-ispejjeż annwali medji għall-abitazzjoni (SILC). LV: firxa ta’ introjtu bejn EUR 128.06 u EUR 320 skont il-post ta’ residenza tal-applikant. Ir-rata hija bbażata fuq il-medja aritmetika. ** EE: tingħata għajnuna legali sħiħa fuq id-diskrezzjoni tal-qorti. MT: Id-data tirreferi għall-2016.

Ħafna mill-Istati Membri jitolbu lill-partijiet iħallsu tariffa tal-qorti meta jibdew proċediment ġudizzjarju. Il-benefiċjarji tal-għajnuna legali spiss ikunu eżentati milli jħallsu tariffi tal-qrati. BE, EE, IE, NL u SI biss jirrikjedu li benefiċjarju tal-għajnuna legali jħallas tariffa tal-qorti. F’CZ, il-qorti tiddeċiedi fuq bażi individwali li teżenta lil benefiċjarju tal-għajnuna legali milli jħallas tariffi tal-qrati. Il-Figura 27 tqabbel, għaż-żewġ xenarji, il-livell tat-tariffa tal-qorti ppreżentat bħala sehem tal-valur tat-talba. Jekk, pereżempju, fil-figura t’hawn taħt, it-tariffa tal-qorti tidher bħala 10 % ta’ talba ta’ EUR 6 000, il-konsumatur se jkollu jħass tariffa tal-qorti ta’ EUR 600 biex jibda proċediment ġudizzjarju. It-talba b’valur baxx hija bbażata fuq il-livell limitu tal-Eurostat għall-faqar għal kull Stat Membru.

Figura 27: Tariffa tal-qorti sabiex jinbeda proċediment ġudizzjarju f’kawża speċifika ta’ konsumatur (*) (il-livell ta’ tariffa tal-qorti bħala sehem tal-valur tat-talba) (sors: Il-Kummissjoni Ewropea mas-CCBE( 69 ))

 (*) “Talba b’valur baxx”: ara l-ispjegazzjoni taħt il-Figura 26. LU: Il-litiganti jridu jħallsu tariffi ta’ uffiċjal ġudizzjarju biex jibdew proċedimenti bħala rikorrenti. NL* Tariffi tal-qorti għal introjtu ta’ <€2200/xhur. NL** Tariffi tal-qorti għal introjtu > €2200/xahar.

– Is-sottomissjoni u s-segwitu ta’ talba onlajn –

Il-kapaċità li wieħed ilesti passi speċifiċi fil-proċedura ġudizzjarja b’mezzi elettroniċi hija parti importanti mill-kwalità tas-sistemi ġudizzjarji minħabba li s-sottomissjoni elettronika tat-talbiet, il-possibbiltà li wieħed jimmonitorja u javvanza proċediment onlajn jistgħu jiffaċilitaw l-aċċess għall-ġustizzja u jnaqqsu d-dewmien u l-ispejjeż. Is-sistemi tal-ICT fil-qrati wkoll għandhom rwol dejjem akbar fil-kooperazzjoni transkonfinali bejn l-awtoritajiet ġudizzjarji u jiffaċilitaw ukoll l-implimentazzjoni tal-leġiżlazzjoni tal-UE, pereżempju, fir-rigward ta’ proċeduri għal talbiet żgħar. Wieħed mill-għanijiet tal-politika tal-Kummissjoni huwa li jiġu ssimplifikati u jitħaffu t-talbiet għal proċeduri żgħar billi tittejjeb il-komunikazzjoni bejn l-awtoritajiet ġudizzjarji u billi jsir użu intelliġenti mill-ICT.

Figura 28: Disponibbiltà tal-mezzi elettroniċi (*) (0 = disponibbli f’0 % tal-qrati, 4 = disponibbli f’100 % tal-qrati ( 70 )) (sors: studju tas-CEPEJ)

(*) DK u RO: il-kawżi jistgħu jitressqu quddiem il-qrati permezz ta’ posta elettronika.

Figura 29: Valutazzjoni komparattiva tal-proċeduri għal talbiet żgħar online (*) (sors: Il-15-il Rapport dwar il-Valutazzjoni Komparattiva għall-Gvern elettroniku, studju mħejji għall-Kummissjoni Ewropea, id-Direttorat Ġenerali għan-Netwerks tal-Komunikazzjonijiet, il-Kontenut u t-Teknoloġija ( 71 ))

(*) L-Istati Membri rċevew biss 100 punt għal kull kategorija jekk is-servizz kien kompletament disponobbli onlajn permezz ta' portal ċentrali.

– Skambji bejn il-qrati u l-avukati –

Il-frekwenza tal-użu ta’ diversi għodod tal-ICT fl-iskambji bejn il-qrati u l-avukati u r-raġunijiet sottostanti għall-użu u n-nuqqas ta’ użu jvarjaw konsiderevolment bejn l-Istati Membri ( 72 ). Il-Figuri 30 u 31 jippreżentaw ir-riżultati ta’ stħarriġ ta’ avukati mwettaq fl-2017 dwar l-użu attwali tal-ICT.

Figura 30: L-użu tal-ICT bejn il-qrati u l-avukati (*) (sors: stħarriġ tas-CCBE)

(*) Data għal DK, NL, MT u LU mill-2016. Is-sottomissjonijiet lill-qrati jkopru: “is-sottomissjoni elettronika ta’ talba”, “is-sottomissjoni elettronika taċ-ċitazzjoni biex wieħed jidher il-qorti” u “is-sottomissjoni elettronika tal-provi/dokumenti ta’ sostenn”.

(**) Is-Sottomissjonijiet lill-qrati jkopru l-għażliet għat-tweġiba li ġejjin:’ “is-sottomissjoni elettronika ta’ talba”, “is-sottomissjoni elettronika taċ-ċitazzjoni biex wieħed jidher il-qorti”, “is-sottomissjoni elettronika tal-provi/dokumenti ta’ sostenn”.

Figura 31: Ir-raġunijiet għall-użu jew (in-nuqqas) ta’ użu tal-ICT bejn il-qrati u l-avukati (sors: stħarriġ tas-CCBE)

(*) Data għal DK, NL, LU u MT mill-2016.

– L-użu tal-midja soċjali u l-komunikazzjoni mal-midja –

Għall-pubbliku ġenerali, il-midja soċjali u l-midja inġenerali jservu bħala mezz li jikkontribwixxi għall-aċċessibbiltà tas-sistemi ġudizzjarji u l-ħidma ġudizzjarja.

Figura 32: L-użu tal-midja soċjali u linji gwida għar-relazzjonijiet mal-istampa/il-midja (*) (sors: Il-Kummissjoni Ewropea ( 73 ))

(*) Għal kull waħda mit-tliet istanzi, jistgħu jingħataw żewġ punti jekk ikunu koperti l-kawżi ċivili/kummerċjali u l-kawżi amministrattivi. Jekk waħda miż-żewġ kategoriji ta’ kawżi biss hija koperta allura jingħata punt wieħed biss. Il-massimu possibbli: 7 punti. DE: kull stat federali għandu l-linji gwida tiegħu stess għall-użu tal-midja soċjali.

– L-aċċess għas-sentenzi –

L-iżgurar tal-aċċess għas-sentenzi onlajn iżid it-trasparenza tas-sistemi ġudizzjarji, jgħin liċ-ċittadini u lin-negozji jifhmu d-drittijiet tagħhom u jista’ jikkontribwixxi għall-konsistenza fil-ġurisprudenza. L-arranġamenti għall-publikazzjoni onlajn tas-sentenzi huma essenzjali sabiex jinħolqu faċilitajiet ta’ tiftix faċli għall-utent ( 74 ), li jagħmlu l-ġurisprudenza aktar aċċessibbli għall-professjonijiet legali u l-pubbliku ġenerali.

Figura 33: Aċċess lill-pubbliku ġenerali għas-sentenzi ppubblikati onlajn (*) (kawżi ċivili/kummerċjali u amministrattivi, l-istanzi kollha) (sors: Il-Kummissjoni Ewropea ( 75 ))

(*) Għal kull istanza tal-qorti, jingħata punt wieħed meta jkunu disponibbli s-sentenzi kollha għall-kawżi ċivili/kummerċjali u amministrattivi, rispettivament (0.5 punti meta jkunu disponibbli wħud mis-sentenzi). Għall-Istati Membri li għandhom żewġ istanzi biss tal-qorti, ingħataw punti għal tliet istanzi billi ġiet riflessa l-ogħla istanza rispettiva tal-qorti tal-istanza mhux eżistenti. Għal dawk l-Istati Membri li ma jagħmlu ebda distinzjoni bejn iż-żewġ oqsma tal-liġi, ingħata l-istess numru ta’ punti għaż-żewġ oqsma. Il-massimu possibbli: 6 punti. LU u SE: il-qrati ma jippubblikawx is-sentenzi tagħhom onlajn b'mod regolari (il-kawżi storiċi biss). LV: Għal sentenzi adottati f’seduti ta’ smigħ mhux pubbliċi, il-partijiet imħabbra pubblikament biss huma ppubblikati onlajn. DE: kull stat federali jiddeċiedi dwar id-disponibbiltà onlajn tas-sentenzi tal-qorti tal-prim'istanza.

Figura 34: Arranġamenti għall-pubblikazzjoni onlajn tas-sentenzi fl-istanzi kollha(*) (kawżi ċivili/kummerċjali u amministrattivi, l-istanzi kollha) (sors: Il-Kummissjoni Ewropea ( 76 ))

(*) Għal kull waħda mit-tliet istanzi, jistgħu jingħataw żewġ punti jekk ikunu koperti l-kawżi ċivili/kummerċjali u l-kawżi amministrattivi. Jekk tkun koperta waħda biss miż-żewġ kategoriji ta’ kawżi, jingħata punt wieħed biss għal kull istanza. Il-massimu possibbli: 30 punt. NL: l-ebda kelma ewlenija iżda jiġi inkluż werrej ma’ kull sentenza ppubblikata. LV: Is-sentenzi kollha adottati wara l-aħħar ta’ Settembru 2017 jiġu assenjati ECLI.    

– Aċċess għal metodi alternattivi ta’ soluzzjoni għat-tilwim –

Il-Figura 35 turi l-isforzi tal-Istati Membri fil-promozzjoni tal-użu volontarju ta’ metodi ta’ soluzzjoni alternattiva għat-tilwim permezz ta’ inċentivi speċifiċi, li jistgħu jvarjaw skont il-qasam tal-liġi ( 77 ). Il-Figura 36 turi l-għadd ta’ lmenti tal-konsumaturi sottomessi permezz tal-pjattaforma Ewropea għas-soluzzjoni online għat-tilwim (ODR) ( 78 ), li tiżvela żieda qawwija fl-użu tagħha. Il-fatt li wieħed iżur il-pjattaforma ODR jgħin ukoll lill-konsumaturi jaċċessaw il-korpi tal-ADR, peress li l-pjattaforma — minbarra li tipprovdi informazzjoni dwar id-drittijiet tal-konsumaturi, korpi tal-ADR u għażliet alternattivi disponibbli biex wieħed ifittex rimedju — tittrażmetti t-tilwim lill-korp tal-ADR li l-partijiet ikunu għażlu. 

Figura 35: Il-promozzjoni ta’ u inċentivi għall-użu ta’ metodi ADR (*) (sors: Il-Kummissjoni Ewropea ( 79 ))

* Data aggregata bbażata fuq l-indikaturi li ġejjin: 1) sit elettroniku li jipprovdi l-informazzjoni dwar l-ADR; 2) kampanji pubbliċitarji fil-midja; 3) fuljetti lill-pubbliku ġenerali; 4) il-qorti tipprovdi sessjonijiet ta’ informazzjoni speċifika dwar l-ADR fuq talba; 5) koordinatur tal-ADR/medjazzjoni fil-qrati; 6) pubblikazzjoni tal-evalwazzjonijiet dwar l-użu tal-ADR; 7) pubblikazzjoni tal-istatistika dwar l-użu tal-ADR; 8) l-għajnuna legali tkopri spejjeż (parzjali jew sħaħ) imġarrba mill-ADR; 9) rifużjoni sħiħa jew parzjali tat-tariffi tal-qorti; (inklużi t-taxxi tal-boll), 11) jekk l-ADR hija ta’ suċċess, mhuwa meħtieġ l-ebda avukat għall-proċedura tal-ADR; 12) l-imħallef jista’ jaġixxi bħala medjatur, u 13) il-ftehim milħuq mill-partijiet isir infurzabbli fil-qorti. Għal kull wieħed minn dawn it-13-il indikatur, ingħata punt wieħed għal kull qasam tal-liġi Il-massimu possibbli: 39 punt. DK: Kull qorti għandha ambaxxatur responsabbli għall-promozzjoni tal-użu tal-medjazzjoni. ES: L-ADR hija obbligatorja fil-kawżi dwar il-liġi tax-xogħol. LT: segretarju fl-Amministrazzjoni tal-Qrati Nazzjonali jikkoordina l-proċessi ġudizzjarji tal-medjazzjoni fil-qrati. PT: għat-tilwim ċivili/kummerċjali, it-tariffi tal-qorti jiġu rifużi biss fil-każ tal-Kummissarji tal-Ġustizzja. SE: l-imħallfin għandhom diskrezzjoni proċedurali fuq l-ADR; it-tiftix ta’ riżoluzzjoni paċifika huwa kompitu obbligatorju għall-imħallef sakemm dan ma jkunx inadegwat.

Figura 36: L-għadd ta’ lmenti tal-konsumaturi lill-pjattaforma ODR għal kull 100 000 abitant, 2016 u 2017 (*) (sors: Pjattaforma ODR - estratt tal-05/01/2018)

* Il-figura turi l-għadd ta’ lmenti mressqa lill-pjattaforma tal-ODR, mhux l-għadd ta’ tilwim li rċevew l-entitajiet tal-ADR permezz tal-pjattaforma tal-ODR. L-għadd ta’ każijiet imressqa lill-pjattaforma tal-ODR sussegwentement jiġu riżolti b’mod bilaterali bejn il-partijiet barra l-pjattaforma, mingħajr ebda involviment ulterjuri minn entità ta’ ADR.

3.2.2. Riżorsi

Riżorsi adegwati u persunal ikkwalifikat huma meħtieġa għat-tħaddim tajjeb tas-sistema ġudizzjarja. Mingħajr għadd suffiċjenti ta’ persunal bil-kwalifiki u l-ħiliet meħtieġa u b’aċċess għal taħriġ kontinwu, il-kwalità tal-proċedimenti u d-deċiżjonijiet ikunu f’riskju.

– Riżorsi finanzjarji –

Il-figuri t’hawn taħt juru l-baġit effettivament minfuq fuq il-qrati, l-ewwel skont l-abitant (Figura 37) u t-tieni bħala sehem tal-prodott domestiku gross (PDG) (Figura 38) ( 80 ).

Figura 37: In-nefqa ġenerali totali tal-gvern fuq il-qrati (*) (f’EUR għal kull abitant) (sors: Eurostat)

(*) Id-data għal ES, FR, NL u SK għall-2016 hija proviżorja.

Figura 38: Nefqa totali ġenerali tal-gvern fuq il-qrati (*) (bħala perċentwali tal-PDG) (sors: Eurostat)

(*) Id-data għal ES, FR, NL u SK għall-2016 hija proviżorja.

Il-Figura 39 turi liema poter tal-Istat (il-ġudikatura, il-leġiżlatura jew l-eżekuttiv) jistabbilixxi l-kriterji għad-determinazzjoni tar-riżorsi finanzjarji għall-ġudikatura u t-tip ta’ kriterji li jintużaw.

Figura 39: Kriterji għad-determinazzjoni tar-riżorsi finanzjarji għall-ġudikatura (*) ( 81 )

(*) DK: jittieħed inkunsiderazzjoni l-għadd ta’ kawżi li jidħlu u ta’ kawżi riżolti fil-qrati tal-prim’istanza; DE: biss għall-baġit tal-Qorti Federali Suprema — fir-rigward tal-qrati tal-prim’istanza u tat-tieni istanza; Is-sistemi ġudizzjarji jvarjaw bejn l-istati federali; EE: l-għadd ta’ kawżi li jidħlu u ta’ kawżi riżolti għall-qrati tal-prim’istanza u tat-tieni istanza. FR: l-għadd ta’ kawżi li jidħlu u ta’ kawżi riżolti għall-qrati tal-istanzi kollha. IT: il-Ministeru tal-Ġustizzja jiddefinixxi kriterji għall-qrati ċivili u kriminali, filwaqt li l-Kunsill għall-Ġudikatura (CPGA) jiddefinixxi kriterji għall-qrati amministrattivi. HU: il-liġi tipprovdi illi s-salarji tal-imħallfin jridu jiġu determinati fl-att dwar il-baġit ċentrali b’mod illi l-ammont ma jridx ikunx inqas minn dak li kien is-sena ta’ qabel. NL: jittieħed inkunsiderazzjoni l-għadd ta’ kawżi riżolti abbażi ta’ evalwazzjoni tal-ispejjeż għall-qrati.

– Ir-riżorsi umani –

Riżorsi umani adegwati huma essenzjali għall-kwalità ta’ sistema ġudizzjarja. Id-diversità fost l-imħallfin, inkluż il-bilanċ bejn is-sessi, iżżid l-għarfien, il-ħiliet u l-esperjenza kumplimentari u tirrifletti r-realtà tas-soċjetà.

Figura 40: L-għadd ta’ mħallfin (*) (għal kull 100 000 abitant) (sors: studju tas-CEPEJ)

(*) Din il-kategorija tikkonsisti minn imħallfin li jaħdmu fuq bażi full-time, skont il-metodoloġija tas-CEPEJ. Dan ma jinkludix Rechtspfleger/l-iskrivani tal-qorti li hemm f’ċerti Stati Membri. EL: l-għadd totali ta’ mħallfin jinkludi l-kategoriji differenti matul is-snin kif muri hawn fuq, li parzjalment jispjega l-varjanza tagħhom. UK: il-medja peżata tat-tliet ġurisdizzjonijiet. Id-data għall-2010 tinkludi d-data għall-2012 għal UK (NI). LU: l-għadd ġie rivedut abbażi ta’ metodoloġija mtejba.

Figura 41: Il-proporzjon ta’ mħallfin professjonali nisa fil-qrati tal-prim’istanza u tat-tieni istanza fl-2016 (sors: studju tas-CEPEJ)

 (*) UK u EL: data għall-2014.

Figura 42: Proporzjon ta’ mħallfin professjonali nisa fil-Qrati Supremi fl-2017 (*) (sors: Il-Kummissjoni Ewropea ( 82 ))

(*) L-Istati Membri qegħdin fl-istess ordni bħal fil-Figura 41.

Figura 43: L-għadd ta’ avukati  (*) (għal kull 100 000 abitant) (sors: studju tas-CEPEJ)

(*) Skont il-metodoloġija tas-CEPEJ, avukat huwa persuna kkwalifikata u awtorizzata skont il-liġi nazzjonali sabiex tinvoka u taġixxi f’isem il-klijenti tagħha, sabiex tinvolvi ruħha fil-prattika tal-liġi, sabiex tidher quddiem il-qrati jew tagħti pariri u tirrappreżenta lill-klijenti tagħha fi kwistjonijiet legali (Rakkomandazzjoni Rec(2000)21 tal-Kumitat tal-Ministri tal-Kunsill tal-Ewropa dwar il-libertà tal-eżerċitar tal-professjoni ta’ avukat).

– It-Taħriġ –

It-taħriġ ġudizzjarju huwa importanti sabiex jikkontribwixxi għall-kwalità tad-deċiżjonijiet ġudizzjarji u s-servizz tal-ġustizzja li jitwassal liċ-ċittadini. Id-data stabbilita hawn taħt tkopri t-taħriġ ġudizzjarju f’firxa wiesgħa ta’ oqsma, inkluż dwar il-komunikazzjoni mal-partijiet u l-istampa u dwar il-ħiliet ġudizzjarji. Il-maġġoranza tal-Istati Membri għadhom bl-istess tip ta’ taħriġ obbligatorju għall-imħallfin bħas-sena l-oħra bl-eċċezzjoni ta’ ES, CY, HU u PT li estendew il-kamp ta’ applikazzjoni tat-taħriġ u EL li naqqsitu.

Figura 44Error! No sequence specified.: L-imħallfin li pparteċipaw f'attivitajiet kontinwi ta' taħriġ fid-dritt tal-Unjoni jew fil-liġi ta' Stat Membru ieħor (*) (bħala perċentwal tanl-għadd totali ta’ mħallfin) (sors: Il-Kummissjoni Ewropea ( 83 ))

 (*) Il-valuri għal xi Stati Membri tnaqqsu għal skopijiet ta’ preżentazzjoni (SI=243%). F’xi ftit Stati Membri il-proporzjon ta’ parteċipanti jaqbeż 100 %, li jfisser li xi parteċipanti jattendu aktar minn attività waħda ta’ taħriġ. DK: tinkludi l-persunal tal-qorti. AT: tinkludi prosekuturi. Id-data ta’ SE hija għall-2015.

Figura 45: Is-sehem ta’ taħriġ kontinwu tal-imħallfin dwar diversi tipi ta’ ħiliet (*) (bħala perċentwal tal-għadd totali ta’ mħallfin li jingħataw dan it-tip ta’ taħriġ) (sors: Il-Kummissjoni Ewropea ( 84 ))

 (*) It-tabella turi d-distribuzzjoni tal-imħallfin li pparteċipaw f’attivitajiet ta’ taħriġ kontinwu (jiġifieri dawk li jseħħu wara l-perjodu ta’ taħriġ inizjali sabiex wieħed isir imħallef) f’kull wieħed mill-erba’ oqsma identifikati bħala perċentwal tal-għadd totali ta’ mħallfin imħarrġa f’dan it-tip ta’ taħriġ. L-attivitajiet ta’ taħriġ legali ma jiġux ikkunsidrati. L-awtoritajiet ta’ taħriġ ġudizzjarju f’MT, UK (NI) u UK (EN+WL) ma pprovdewx attivitajiet ta’ taħriġ speċifiku dwar il-ħiliet magħżula. Id-data ta’ SE għall-2015. Taħriġ dwar is-sengħa tal-imħallfin tkopri wkoll l-etika ġudizzjarja. AT: tinkludi l-prosekuturi. DK: tinkludi l-persunal tal-qorti.

Figura 46: Id-disponibbiltà ta’ taħriġ għall-imħallfin dwar il-komunikazzjoni mal-partijiet u mal-istampa (*) (sors: Il-Kummissjoni Ewropea ( 85 ))

(*) DK: ma jingħata l-ebda taħriġ dwar il-komunikazzjoni mal-persuni li huma neqsin mid-dawl jew mis-smigħ minħabba li l-istat joffri lill-persuni neqsin mid-dawl jew mis-smigħ appoġġ f’forma ta’ għodod jew assistent fl-awla tal-qorti, pereżempju interpretu għal persuna nieqsa mis-smigħ.

3.2.3. Għodod ta’ valutazzjoni

Il-monitoraġġ u l-evalwazzjoni tal-attivitajiet tal-qorti jgħinu sabiex jiġu identifikati nuqqasijiet u ħtiġijiet, u għalhekk jgħinu lis-sistema ġudizzjarja jżidu l-kwalità tagħha. Evalwazzjoni regolari tista’ ttejjeb ir-rispons tas-sistema ġudizzjarja għall-isfidi attwali u futuri. Għodod adegwati tal-ICT jistgħu jipprovdu sistemi ta’ ġestjoni tal-każijiet f’ħin reali u jistgħu jgħinu sabiex jipprovdu statistika tal-qorti standardizzata fuq livell nazzjonali. Barra minn hekk, huma jistgħu jintużaw għall-ġestjoni tax-xogħol b’lura u tas-sistemi awtomatizzati ta’ twissija bikrija. L-istħarriġ huwa essenzjali biex jiġi valutat kif is-sistemi ġudizzjarji joperaw mill-perspettiva tal-professjonisti legali u l-utenti tal-qrati. Segwitu adegwat tal-istħarriġ huwa prerekwiżit sabiex tittejjeb il-kwalità tas-sistemi ġudizzjarji.

Figura 47: Id-disponibbiltà ta’ monitoraġġ u evalwazzjoni tal-attivitajiet tal-qorti (*) (sors: studju tas-CEPEJ ( 86 ))

(*) Is-sistema ta’ evalwazzjoni tirreferi għall-prestazzjoni tas-sistemi tal-qrati, billi jintużaw indikaturi u miri. Fl-2016, l-Istati Membri kollha rrapportaw li kellhom sistema li tippermettilhom jissorveljaw l-għadd ta' kawżi li jidħlu u n-numru ta' deċiżjonijiet mogħtija, kif ukoll it-tul tal-proċedimenti li jagħmlu dawn il-kategoriji superfluwi għall-figura t’hawn fuq. Bl-istess mod, il-ħidma aktar profonda fuq l-istandards tal-kwalità ssostitwixxiet l-użu tagħhom bħala kategorija ta’ evalwazzjoni. Data dwar “elementi oħra” tinkludi pereżempju rati ta’ għeluq tal-kawżi (AT, FR), l-għadd ta’ kawżi appellati u l-proċeduri ta’ infurzar (ES), l-eżitu tal-kawża, pereżempju ssodisfar totali jew parzjali (SK), kundanni finali (RO) u l-għadd ta’ sessjonijiet tal-qorti (PL).

Figura 48: Id-disponibbiltà tal-ICT għall-ġestjoni tal-każijiet u l-istatistika dwar l-attivitajiet tal-qorti
(0 = disponibbli f’0 % tal-qrati, 4 = disponibbli f’100 % tal-qrati ( 87 )) (sors: studju tas-CEPEJ)

Figura 49: Suġġetti ta’ stħarriġ li saru fost l-utenti tal-qorti jew il-professjonisti legali (*) (sors: Il-Kummissjoni Ewropea ( 88 ))

(*) L-Istati Membri ngħataw punt wieħed għal kull suġġett tal-istħarriġ irrispettivament minn jekk l-istħarriġ twettaqx fil-livell nazzjonali, reġjonali jew tal-qorti. “Suġġetti oħrajn” jinkludu: l-adegwatezza tal-bini fir-rigward tad-drittijiet tal-vittmi u tal-persuni b’diżabbiltà (MT). Id-disponibbiltà tal-informazzjoni tal-qrati onlajn (DK). Id-dritt li wieħed jinstema’, struzzjonijiet dwar rimedji legali (DE). Din il-kategorija tkopri wkoll stħarriġ fost il-persunal tal-qorti, pereżempju dwar l-organizzazzjoni tal-qrati (IE), ir-riżorsi umani (IE, MT), l-integrità tal-imħallfin (HU), l-ammont ta’ xogħol (MT). Il-profil tal-proprjetà tal-ġudikatura (AT), l-istruttura tal-karrieri u l-għażliet ta’ taħriġ (DE). Is-suġġett “sensibilizzazzjoni dwar id-drittijiet” ma ġiex inkluż fl-istħarriġ fl-ebda Stat Membru fil-perjodu rispettiv. BE ma wettaqx stħarriġ fl-2014.

Figura 50: Is-segwitu ta’ stħarriġ li sar fost l-utenti tal-qorti jew il-professjonisti legali (*) (sors: Il-Kummissjoni Ewropea ( 89 ))

(*) L-Istati Membri ngħataw punt wieħed għal kull tip ta’ segwitu. Il-kategorija “segwitu ieħor speċifiku” inkludiet: il-kontribut fl-istrateġija tas-servizzi onlajn tas-servizzi tal-qrati (IE), it-tagħrif dwar id-deliberazzjonijiet tal-Grupp ta’ Reviżjoni tas-Servizzi ta’ Probazzjoni (IE), l-evalwazzjoni tal-użu ta’ portal onlajn fir-rigward tal-qrati tat-taxxa u dawk amministrattivi (PT), l-editjar tas-sit web eżistenti (DK).

3.2.4. L-Istandards

L-istandards jistgħu jgħollu l-kwalità tas-sistemi ġudizzjarji. Wara l-eżaminazzjoni tal-istandards dwar it-twaqqit u l-informazzjoni lill-partijiet fl-edizzjoni preċedenti, it-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Ġustizzja tal-UE għall-2018 tiffoka fuq il-perjodi ta’ żmien u x-xogħol b’lura bħala għodda ta’ ġestjoni fil-ġudikatura ( 90 ). Il-Figura 51 tippreżenta ħarsa ġenerali lejn liema Stati Membri jużaw l-istandards dwar il-limiti ta’ żmien, il-perjodi taż-żmien u x-xogħol b’lura. Il-limiti ta’ żmien huma skadenzi kwantitattivi, pereżempju għadd massimu ta’ jiem bejn ir-reġistrazzjoni ta’ kawża sal-ewwel seduta ta' smigħ. Il-perjodi ta’ żmien huma miri/prattiki li jistgħu jitkejlu, pereżempju, li jispeċifikaw sehem definit minn qabel ta’ kawżi li jridu jitlestew f’ċertu perjodu ta’ żmien partikolari. L-istandards dwar ix-xogħol b’lura koperti fil-Figura 51 ifissru jekk teżistix definizzjoni dwar meta kawża pendenti titqies bħala xogħol b’lura. Il-Figura 52 tippreżenta liema korpi jistabbilixxu, jimmonitorjaw u jsegwu l-istandards dwar il-perjodi ta’ żmien u l-Figura 53 turi ċerti aspetti aktar dettaljati dwar l-issettjar, il-monitoraġġ u s-segwitu tax-xogħol b’lura.

Figura 51: Standards dwar it-twaqqit (*) (sors: Il-Kummissjoni Ewropea ( 91 ))

(*) L-Istati Membri ngħataw punt wieħed jekk huma ddefiniti l-istandards, irrispettivament mill-qasam (ċivili/kummerċjali, amministrattiv, jew oħrajn).

Il-Figura 52 tiffoka fuq il-perjodi ta’ żmien, li jistgħu jkunu għodda ta’ ġestjoni effettiva fil-ġudikatura, peress li dawn jgħinu sabiex jiġu identifikati kwistjonijiet potenzjali dwar l-effiċjenza u jgħinu sabiex jinstabu soluzzjonijiet (pereżempju riżorsi umani jew finanzjarji addizzjonali, riorganizzazzjoni tal-proċess tal-ġestjoni tal-qorti, għajnuna temporanja lil qorti). Il-figura turi l-kompetenzi tal-poteri differenti tal-istat sabiex jistabbilixxi, jimmonitorja u jsegwi l-istandards dwar il-perjodi ta’ żmien.

Figura 52: L-iffissar u l-monitoraġġ tal-istandards dwar il-perjodi ta’ żmien (*)(sors: Il-Kummissjoni Ewropea ( 92 ))

* L-Istati Membri huma ppreżentati skont l-ordni fil-Figura 52. L-iffissar tal-istandards “skont il-parlament” jindika li ċertu standard jiġi stabbilit biss fil-liġi. L-“eżekuttiv” jinkludi l-istituzzjonijiet taħt kontroll dirett jew indirett mill-gvern. “Oħrajn” tirreferi għall-Uffiċċju Nazzjonali għall-Ġudikatura f’HU, immexxi mill-president tiegħu elett minn maġġoranza kwalifikata tal-Parlament minn fost imħallfin għal perjodu ta’ disa’ snin. Il-“ġudikatura” tinkludi l-korpi bħal l-presidenti tal-qorti, il-Kunsilli għall-Ġudikatura, il-korpi tal-imħallfin. BE: Abbażi tal-leġiżlazzjoni tal-2014, l-istandards dwar il-perjodi ta’ żmien huma mistennija li jsiru effettivi fl-2019. FR: Il-Kunsill tal-Istat (Conseil d’Etat) jimmonitorja r-rispett tal-istandards dwar il-perjodi ta’ żmien li jikkonċernaw kawżi amministrattivi. HU: L-Uffiċċju Nazzjonali għall-Ġudikatura huwa involut fl-issettjar, il-monitoraġġ u s-segwitu tal-istandards dwar il-perjodi ta’ żmien.

Figura 53: Xogħol b’lura: definizzjoni, monitoraġġ u segwitu awtomatiċi (*) (sors: Il-Kummissjoni Ewropea ( 93 ))

*Diversi Stati Membri indikaw li dawn m’għandhomx sistema awtomatika għas-segwitu tax-xogħol b’lura, inklużi struzzjonijiet li jistgħu jiġu introdotti manwalment (DK, MT, ES). DE indikat li jeżistu sistemi differenti fil-livell tal-istat federali, bħas-sistema ta’ informazzjoni bbażata fuq l-indikaturi KISS fil-Bavarja, inklużi l-indikazzjonijiet tad-dawl tat-traffiku u twissijiet bikrija. LT: is-sistema tal-informazzjoni mal-qorti LITEKO hija ppjanata li tintroduċi b’mod gradwali tali sistema awtomatika fl-2018. BE: l-istandards dwar ix-xogħol b’lura ma jinkludux definizzjoni, monitoraġġ jew segwitu awtomatiċi.

– Informazzjoni lill-partijiet –

Il-Figura 54 turi l-istandards dwar kif jiġu infurmati l-partijiet u t-tip ta’ informazzjoni li jirċievu fuq il-progress tal-kawża tagħhom. Ċerti Stati Membri għandhom sistema b’notifika awtomatika permezz ta’ posta elettronika jew SMS li tipprovdi informazzjoni dwar id-dewmien, l-iskedi ta’ żmien jew il-progress ġenerali tal-kawżi. Oħrajn sempliċement jagħtu aċċess onlajn għall-informazzjoni matul il-kawża, filwaqt li wħud iħallu f’idejn id-diskrezzjoni tal-qrati.

Figura 54: Standards dwar l-informazzjoni dwar il-progress tal-kawżi (*) (sors: Il-Kummissjoni Ewropea ( 94 ))

(*) L-Istati Membri ngħataw punti skont il-metodu użat sabiex jipprovdu kull tip ta’ informazzjoni. 1,5 punti għal notifika awtomatika permezz ta’ posta elettronika jew SMS, 1 punt għal aċċess onlajn matul il-kawża, 0,5 punti għal kull informazzjoni mogħtija fuq talba mill-partijiet, b’diskrezzjoni tal-qorti jew kwalunkwe metodu ieħor użat. LU: data għall-2016. MT: Aċċess kontinwu għad-dokumentazzjoni relattiva mal-kawżi ċivili huwa disponibbli permezz tas-sistema “myCases”. SI: Il-president tal-qorti jista’ jordna trattament ta’ prijorità ta’ kawża jew jordna li jitwettqu atti proċedurali sabiex jiġi evitat id-dewmien f’każ ta’ applikazzjoni ġustifikata tal-parti u tiġi informata l-parti. Ir-Regoli l-ġodda tal-Qrati jipprevedu l-obbligu għall-qrati li jippermettu li tingħata stampa onlajn tad-data rreġistrata f’sistemi tar-reġistru tal-kawżi. Dan għad irid jiġi implimentat.

(1)      Id-Diskors dwar l-Istat tal-Unjoni tal-2017 mogħti quddiem il-Parlament Ewropew fit-13 ta’ Settembru 2017: http://europa.eu/rapid/press-release_SPEECH-17-3165_mt.htm

(2)      Dikjarazzjoni tal-Kummissjoni mill-Ewwel Viċi President Timmermans, dibattitu tal-Plenarja tal-Parlament Ewropew tat-28 ta’ Frar 2018 dwar id-deċiżjoni tal-Kummissjoni biex tattiva l-Artikolu 7(1) tat-TUE fir-rigward tas-sitwazzjoni fil-Polonja.

(3)      Il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni — Stħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir 2018 COM(2017) 690 final, p. 4

(4)      L-Artikolu 19 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea (TUE).

(5)      Sentenza tal-Qorti (Awla Manja) tas-27 ta’ Frar 2018, Associação Sindical dos Juízes Portugueses vs Tribunal de Contas, C-64/16.

(6)      Proposta għal Regolament tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill dwar il-protezzjoni tal-baġit tal-Unjoni f’każ ta’ nuqqasijiet ġeneralizzati fir-rigward tal-istat tad-dritt fl-Istati Membri, COM(2018) 324 final.

(7) Il-Parlament Ewropew qiegħed iħejji rapport dwar it-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Ġustizzja tal-UE għall-2017 li ser jagħti tagħrif dwar it-tħejjija tal-edizzjonijiet futuri tat-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-UE.

(8)     https://ec.europa.eu/info/strategy/justice-and-fundamental-rights/effective-justice/eu-justice-scoreboard_en

(9)      Fid-dawl tat-tħejjija tat-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Ġustizzja tal-UE u għall-promozzjoni tal-iskambju tal-aħjar prattiki dwar l-effettività tas-sistemi ġudizzjarji, il-Kummissjoni talbet lill-Istati Membri biex jaħtru żewġ persuni ta’ kuntatt, waħda mill-ġudikatura u l-oħra mill-ministeru tal-ġustizzja. Qegħdin isiru laqgħat regolari ta’ dan il-grupp informali.

(10)    L-ENCJ tgħaqqad lill-istituzzjonijiet nazzjonali fl-Istati Membri li huma indipendenti mill-eżekuttiv u l-leġiżlatura, u li huma responsabbli għall-appoġġ tal-ġudikaturi fit-twassil indipendenti tal-ġustizzja: https://www.encj.eu/

(11)    L-NPSJC jipprovdi forum li bih l-istituzzjonijiet Ewropej jingħataw l-opportunità li jitolbu l-opinjoni tal-Qrati Supremi u biex jingħaqdu aktar mill-qrib billi jħeggu d-diskussjoni u l-iskambju tal-ideat. http://network-presidents.eu/

(12)    L-ACA-Europa hija ffurmata mill-Qorti tal-Ġustizzja tal-UE u mill-Kunsill tal-Istat jew mill-ġurisdizzjonijiet amministrattivi Supremi ta’ kull wieħed mill-Istati Membri: http://www.juradmin.eu/index.php/en/

(13)    In-NEK kien stabbilit bħala forum għad-diskussjoni u l-kooperazzjoni tal-awtoritajiet Ewropej għall-kompetizzjoni f’każijiet fejn jiġu applikati l-Artikoli 101 u 102 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-UE. In-NEK huwa l-qafas għall-mekkaniżmi ta’ kooperazzjoni mill-qrib tar-Regolament tal-Kunsill 1/2003. Permezz tan-Netwerk Ewropew għall-Kompetizzjoni, il-Kummissjoni u l-awtoritajiet nazzjonali tal-kompetizzjoni fl-Istati Membri tal-UE jikkooperaw ma’ xulxin: http://ec.europa.eu/competition/ecn/index_en.html

(14)    COCOM huwa magħmul minn rappreżentanti tal-Istati Membri tal-UE. Ir-rwol ewlieni tiegħu huwa li jipprovdi opinjoni dwar l-abbozz ta’ miżuri li l-Kummissjoni għandha l-ħsieb tadotta: https://ec.europa.eu/digital-single-market/en/communications-committee

(15)    L-Osservatorju Ewropew tal-Ksur tad-Drittijiet tal-Proprjetà Intellettwali huwa netwerk ta’ esperti u speċjalisti kkonċernati. Huwa magħmul minn rappreżentanti tas-settur pubbliku u privat, li jikkollaboraw fi gruppi ta’ ħidma attivi. https://euipo.europa.eu/ohimportal/en/web/observatory/home  

(16)    Ic-CPC huwa netwerk ta’ awtoritajiet nazzjonali responsabbli għall-infurzar tal-liġijiet għall-protezzjoni tal-konsumaturi fil-pajjiżi tal-UE u taż-ŻEE: http://ec.europa.eu/internal_market/scoreboard/performance_by_governance_tool/consumer_protection_cooperation_network/index_mt.htm  

(17)      L-EGMLTF jiltaqa’ regolarment biex jaqsam il-fehmiet tiegħu u jgħin lill-Kummissjoni biex tiddefinixxi politika u tfassal leġiżlazzjoni ġdida dwar il-Ħasil tal-Flus u l-Finanzjament tat-Terroriżmu: http://ec.europa.eu/justice/civil/financial-crime/index_en.htm

(18)    Il-Eurostat huwa l-uffiċċju tal-istatistika tal-UE: http://ec.europa.eu/eurostat/about/overview

(19)    L-EJTN huwa l-pjattaforma prinċipali u l-promotur għat-taħriġ u l-iskambju ta’ għarfien tal-ġudikatura Ewropea. Huwa jiżviluppa standards u kurrikuli ta’ taħriġ, jikkoordina skambji u programmi ta’ taħriġ ġudizzjarju, ixerred għarfien espert dwar it-taħriġ u jippromwovi l-kooperazzjoni bejn l-istituzzjonijiet tat-taħriġ ġudizzjarju tal-UE. L-EJTN għandu 34 membru li jirrappreżentaw lill-Istati tal-UE, kif ukoll korpi transnazzjonali tal-UE. http://www.ejtn.eu/

(20)    Is-CCBE huwa assoċjazzjoni internazzjonali mingħajr skop ta’ qligħ li tirrappreżenta l-għaqdiet Ewropej tal-avukati. L-isħubija fil-CCBE tinkludi l-kmamar u l-assoċjazzjonijiet tal-avukati ta’ 45 pajjiż mill-UE, iż-ŻEE u l-Ewropa b’mod aktar usa’: http://www.ccbe.eu/

(21)    Il-WEF hija Organizzjoni Internazzjonali għall-Kooperazzjoni Pubblika-Privata, li l-membri tagħha huma kumpaniji: https://www.weforum.org/

(22)    Vincenzo Bove u Leandro Elia; “The judicial system and economic development across EU Member States” (Is-sistema ġudizzjarja u l-iżvilupp ekonomiku fost l-Istati Membri tal-UE), Rapport Tekniku tal-JRC, EUR 28440 EN, Uffiċċju tal-Pubblikazzjonijiet tal-UE, il-Lussemburgu, 2017: http://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/bitstream/JRC104594/jrc104594__2017_the_judicial_system_and_economic_development_across_eu_member_states.pdf

(23)      L-Uffiċċju tal-Proprjetà Intellettwali tal-UE (EUIPO), Proprjetà Intelletwali (IP) Tabella ta’ Valutazzjoni tal-SMEs għall-2016.

(24)      Alves Ribeiro Correia/Antas Videira, ''Troika’s Portuguese Ministry of Justice Experiment: An Empirical Study on the Success Story of the Civil Enforcement Actions" (L-Esperiment tal-Ministru tal-Ġustizzja Portugiż ta' Trojka: Studju empiriku dwar l-Istorja ta' Suċċess tal-Azzjonijiet ta' Infurzar Ċivili), fil-Ġurnal Internazzjonali għall-Amministrazzjoni tal-Qorti, Vol. 7, Nru 1, Lulju 2015 jaffermaw is-suċċess tar-riformi mfasslin fil-Portugall.

(25)      FMI, “Inkattru t-Tkabbir Ekonomiku fl-Ewropa Issa”, it-18 ta’ Ġunju 2012.

(26)    BĊE, “Adjustment and growth in the euro area” (Aġġustament u tkabbir fiż-żona tal-euro), 16 ta’ Mejju 2013: http://www.ecb.europa.eu/press/key/date/2013/html/sp130516.en.html

(27)    Ara pereżempju “What makes civil justice effective?” (X’jagħmel lill-ġustizzja ċivili effettiva?), Noti tal-Politika tad-Dipartiment tal-Ekonomija OECD, Nru 18 ta’ Ġunju 2013 u “The Economics of Civil Justice: New Cross-Country Data and Empirics” (L-Ekonomija tal-Ġustizzja Ċivili: Data u Empiriċi Ġodda Transnazzjonali) Dokumenti ta’ Ħidma tad-Dipartiment tal-Ekonomija tal-OECD, Nru 1060.

(28)    Il-Form Ekonomiku Dinji, “The Global Competitiveness Report; 2013-2014” (Ir-Rapport dwar il-Kompetittività Globali: 2013-2014) http://www3.weforum.org/docs/WEF_GlobalCompetitivenessReport_2013-14.pdf

(29)    Il-Bank Dinji, “Doing Business 2014”: http://www.doingbusiness.org/reports/global-reports/~/media/GIAWB/Doing%20Business/Documents/Annual-Reports/English/DB14-Chapters/DB14-Enforcing-contracts.pdf

(30)    L-informazzjoni inġabret f’kooperazzjoni mal-grupp ta’ persuni ta’ kuntatt dwar is-sistemi ġudizzjarji nazzjonali għal 26 Stat Membru. Ir-Renju Unit ma ssottomettiex informazzjoni. DE spjegat li bħalissa qed isiru għadd ta’ riformi fir-rigward tal-ġudikatura, fejn il-kamp ta’ applikazzjoni u l-iskala tal-proċess tar-riformi jistgħu jvarjaw fi ħdan is-16-il stat federali.

(31)      Il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni, Stħarriġ Annwali dwar it-Tkabbir 2018, 22 ta’ Novembru 2017, COM/2017/0690 final.

(32)      HR, IT, CY, PT, SK. Ara r-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-11 ta’ Lulju 2017 dwar il-Programm Nazzjonali ta' Riforma tal-Kroazja għall-2017 u l-għoti ta' opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta' Konverġenza tal-Kroazja tal-2017, (2017/C 261/08); Ir-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-11 ta’ Lulju 2017 dwar il-Programm ta’ Riforma Nazzjonali tal-Italja tal-2017 u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabilità tal-Italja tal-2017, (2017/C 261/11); Ir-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-11 ta’ Lulju 2017 dwar il-Programm ta’ Riforma Nazzjonali ta’ Ċipru tal-2017 u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabilità ta’ Ċipru tal-2017, (2017/C 261/12); Ir-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-11 ta’ Lulju 2017 dwar il-Programm ta’ Riforma Nazzjonali tal-Portugall tal-2017 u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabilità tal-Portugall tal-2017, (2017/C 61/21); Ir-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-11 ta’ Lulju 2017 dwar il-Programm ta’ Riforma Nazzjonali tas-Slovakkja tal-2017 u li tagħti opinjoni tal-Kunsill dwar il-Programm ta’ Stabilità tas-Slovakkja tal-2017, (2017/C 261/24).

(33)      BE, BG, IE, ES, LV, HU, MT, PL, RO, SI. Dawn l-isfidi kienu riflessi fil-premessi tar-Rakkomandazzjonijiet Speċifiċi għall-Pajjiżi u fir-rapporti tal-pajjiżi li jirrigwardjaw lil dawn l-Istati Membri. Ir-rapporti tal-pajjiżi tal-2018 l-aktar riċenti huma disponibbli fuq: https://ec.europa.eu/info/publications/2018-european-semester-country-reports_mt

(34)      BG, EE, EL, ES, HR, CY, MT, PT u SK.

(35)      Il-Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill tal-11 ta’ Marzu 2014, “Qafas ġdid tal-UE biex Jissaħħaħ l-Istat tad-Dritt”, COM(2014) 158 final/2. Ara wkoll l-istqarrija għall-istampa IP-14-237, 11 ta’ Marzu 2014, disponibbli fuq: http://europa.eu/rapid/press-release_IP-14-237_mt.htm

(36)      Ir-Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni (UE) 2017/1520 tas-26 ta’ Lulju 2017 dwar l-istat tad-dritt fil-Polonja, ĠU L 228, 2.9.2017, p. 19; Ir-Rakkomandazzjoni tal-Kummissjoni (UE) 2018/103 tal-20 ta’ Diċembru 2017 dwar l-istat tad-dritt fil-Polonja, ĠU L 17, 23.1.2018, p. 50. Ara wkoll IP/17/2161 u IP/17/5367.

(37)      COM(2017) 835 final.

(38)      Il-Konklużjonijiet tal-Kunsill tal-Ministri, is-17 ta’ Ottubru 2006 (13339/06); Id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni tat-13 ta’ Diċembru 2006 dwar it-twaqqif ta’ mekkaniżmu għall-kooperazzjoni u l-verifika tal-progress fil-Bulgarija li jindirizza parametri referenzjarji speċifiċi fl-oqsma tar-riforma ġudizzjarja u l-ġlieda kontra l-korruzzjoni u l-kriminalità organizzata, (notifikata taħt id-dokument numru C(2006) 6570).Il-Konklużjonijiet tal-Kunsill tal-Ministri, is-17 ta’ Ottubru 2006 (13339/06); Id-Deċiżjoni tal-Kummissjoni li twaqqaf mekkaniżmu għall-kooperazzjoni u l-verifika tal-progress fir-Rumanija sabiex jiġu indirizzati punti ta' riferiment speċifiċi fl-oqsma tar-riforma ġudizzjarja u tal-ġlieda kontra l-korruzzjoni, it-13 ta’ Diċembru 2006 (C (2006) 6569 final).

(39)       https://ec.europa.eu/info/strategy/justice-and-fundamental-rights/effective-justice/rule-law/assistance-bulgaria-and-romania-under-cvm/reports-progress-bulgaria-and-romania_en  

(40)      Konklużjonijiet tal-Kunsill dwar il-MKV.

(41)    Komunikazzjoni mill-Kummissjoni — Id-dritt tal-Unjoni: Riżultati aħjar permezz ta’ applikazzjoni aħjar (2017/C 18/02).

(42)       http://europa.eu/rapid/press-release_IP-17-5367_en.pdf  

(43) Sentenza tal-Qorti (Awla Manja) tas-27 ta’ Frar 2018, Associação Sindical dos Juízes Portugueses vs Tribunal de Contas, C-64/16.

(44)      Kawża C-216/18 (PPU) Ministru għall-Ġustizzja u l-Ugwaljanza: https://goo.gl/tcQb9n

(45)      Id-data ppreżentata hija bbażata fuq data li nġabret fil-ħarifa tal-2017. Peress li l-perjodu attwali ta’ programmazzjoni għadu għaddej, l-ammont totali ddedikat għas-sistemi ġudizzjarji jista’ jiżdied u l-allokazzjonijiet għad-diversi tipi ta’ attivitajiet jistgħu jinbidlu sat-tmiem tal-perjodu ta' programmazzjoni.

(46)      L-unika eċċezzjoni hija IT li allokat sehem limitat tal-Fondi SIE tagħha għad-diġitalizzazzjoni u l-ICT u, madankollu, l-avukati jirrapportaw użu frekwenti tal-ICT fl-iskambji mal-qrati.

(47)      Għall-perjodu ta' programmazzjoni 2007-2013, il-figura turi l-ammonti li ntefqu. Għall-perjodu ta' programmazzjoni 2014-2020, il-figura turi l-ammonti li ġew allokati għas-sistema ġudizzjarja.

(48)      L-infurzar tal-deċiżjonijiet tal-qorti huwa importanti wkoll għall-effiċjenza ta’ sistema ġudizzjarja. Madankollu, ma hemmx data komparabbli disponibbli fil-biċċa l-kbira tal-Istati Membri.

(49)      Studju tal-2018 dwar il-funzjonament tas-sistemi ġudizzjarji fl-Istati Membri tal-UE, imwettqa mis-Segretarjat tas-CEPEJ għall-Kummissjoni: https://ec.europa.eu/info/strategy/justice-and-fundamental-rights/effective-justice/eu-justice-scoreboard_en

(50)    It-tul tal-proċedimenti, ir-rata tal-għeluq tal-kawżi u n-numru ta’ kawżi pendenti huma indikaturi standard definiti mis-CEPEJ: http://www.coe.int/t/dghl/cooperation/cepej/evaluation/default_en.asp

(51)    Is-snin intgħażlu sabiex tinżamm il-perspettiva ta’ seba’ snin, bis-sena 2010 tintuża bħala linja bażi, filwaqt li fl-istess ħin jiġi evitat iffollar żejjed tal-figuri. Data għall-2012 u l-2013 hija disponibbli fir-rapport tas-CEPEJ.

(52)      It-tul tal-proċedimenti f’oqsma speċifiċi jiġi kkalkolat f’jiem kalendarji, li jibda jgħodd mill-jum li fih tressqu azzjoni jew appell quddiem il-qorti (jew l-akkuża tkun saret finali) u l-jum li fih il-qorti tkun adottat id-deċiżjoni tagħha (il-Figuri 18-21, 23 u 24). Il-valuri jiġu kklassifikati abbażi ta’ medja ponderata tad-data għas-snin 2013, 2014, 2015 u 2016 għall-Figuri 18-21, data għas-snin 2015 u 2016 għall-Figura 23, u data għas-snin 2014, 2015 u 2016 għall-Figuri 22 u 24. Meta d-data ma tkunx disponibbli għas-snin kollha, il-medja tirrifletti d-data disponibbli, ikkalkolata abbażi tal-kawżi kollha, kampjun ta’ kawżi jew estimi.

(53)      Ara http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:12012E/TXT&from=EN

(54)      Il-kalkolu sar fuq il-bażi tat-tul tal-kawżi ta’ appell kontra d-deċiżjonijiet tal-awtorità regolatorja nazzjonali li tapplika l-liġijiet nazzjonali li jimplimentaw il-Qafas Regolatorju għall-Komunikazzjonijiet Elettroniċi (id-Direttiva 2002/19/KE (Direttiva tal-Aċċess), id-Direttiva 2002/20/KE (Direttiva ta’ Awtorizzazzjoni), id-Direttiva 2002/21/KE (Direttiva Kwadru), id-Direttiva 2002/22/KE (Direttiva dwar Servizz Universali) u liġi tal-UE rilevanti oħra, bħall-Programm tal-Politika dwar l-Ispettru tar-Radju, id-Deċiżjonijiet tal-Ispettru tal-Kummissjoni, minbarra d-Direttiva 2002/58/KE dwar il-privatezza u l-komunikazzjoni elettronika).

(55)      Ir-Regolament dwar it-Trademark tal-Unjoni Ewropea (2017/1001/UE).

(56)      Il-Figuri 21 u 22 jirrigwardjaw l-infurzar tad-Direttiva dwar Klawżoli Kuntrattwali Inġusti (93/13/KEE), tad-Direttiva dwar ċerti aspetti tal-bejgħ ta’ oġġetti tal-konsum u garanziji assoċjati magħhom (1999/44/KE), tad-Direttiva dwar Prattiċi Kummerċjali Żleali (2005/29/KE), tad-Direttiva dwar id-Drittijiet tal-Konsumatur (2011/83/KE) u tad-dispożizzjonijiet ta’ implimentazzjoni nazzjonali tagħhom.

(57)      Abbażi tal-Artikolu 9 tad-Direttiva 2004/48/KE (IPRED).

(58)      Il-qafas legali huwa l-istess bħal dak indikat fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 54.

(59)    Il-premessa 2 tad-Direttiva (UE) Nru 2015/849 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-20 ta’ Mejju 2015 dwar il-prevenzjoni tal-użu tas-sistema finanzjarja għall-għanijiet ta’ ħasil tal-flus jew finanzjament tat-terroriżmu.

(60)      Skeda informattiva IMF, 6 ta’ Ottubru 2016, http://www.imf.org/en/About/Factsheets/Sheets/2016/08/01/16/31/Fight-Against-Money-Laundering-the-Financing-of-Terrorism

(61)      L-Artikolu 44(1) tad-Direttiva (UE) 2015/849.

(62)      Ara t-Taqsima 2. Id-differenza fir-riżultati matul l-aħħar ħames snin analizzati tista’ tiġi spjegata minn fatturi kuntestwali (differenzi ta’ aktar minn 10% tal-każijiet deħlin huma normali) jew nuqqasijiet sistemiċi (nuqqas ta’ flessibiltà u rispons jew inkonsistenzi fil-proċess ta’ riforma).

(63)

     Għandu jiġi nnotat li l-Assoċjazzjoni tal-Kunsilli tal-Istat u tal-Ġurisdizzjonijiet Amministrattivi Supremi (ACA) ppubblikat studju trasversali dwar “ Access to administrative supreme courts and to their decisions ” (L-aċċess għall-qrati amministrattivi supremi u għad-deċiżjonijiet tagħhom): http://www.juradmin.eu/images/media_kit/aca_surveys/Transversal-Analysis---Annex-1.pdf

(64)    Id-data għall-2017 inġabret f’kooperazzjoni mal-grupp ta’ persuni ta’ kuntatt dwar is-sistemi ġudizzjarji nazzjonali.

(65)      L-Artikolu 47(1) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-UE.

(66)      L-Istati Membri jużaw metodi differenti sabiex jistabbilixxu l-livell limitu għall-eliġibbiltà, pereżempju perjodi ta’ referenza differenti (introjtu fix-xahar/fis-sena). Madwar nofs l-Istati Membri għandhom ukoll livell limitu relatat mal-kapital personali tal-applikant. Dan ma jiġix ikkunsidrat għal din il-figura. F’BE, IE, ES, FR, HR, HU, LT, LV, LU, u NL ċerti kategoriji ta’ persuni (pereżempju individwi li jirċievu ċerti benefiċċji) huma awtomatikament intitolati li jirċievu għajnuna legali f’tilwim ċivili/kummerċjali. Kriterji addizzjonali li jistgħu jużaw l-Istati Membri, bħall-mertu tal-kawża, mhumiex riflessi f’din il-figura.

(67)      Il-livell limitu tar-riskju ta’ faqar (AROP) huwa ta’ 60% tal-medja nazzjonali ekwivalenti tal-introjtu disponibbli ta’ unità domestika. Stħarriġ Ewropew dwar l-Introjtu u l-Kundizzjonijiet tal-Għajxien, tabella tal-Eurostat, tabella tal-Eurostat ilc_li01,  http://ec.europa.eu/eurostat/web/income-and-living-conditions/data/database

(68)      Id-data għall-2017 miġbura permezz tat-tweġibiet minn membri tas-CCBE għal kwestjonarju bbażat fuq ix-xenarju speċifiku li ġej: tilwima ta’ konsumatur ma’ kumpanija (ġew indikati żewġ valuri differenti tat-talba: EUR 6000 u l-livell limitu tal-Eurostat għall-faqar f’kull Stat Membru). Minħabba li l-kundizzjonijiet għall-għajnuna legali jiddependu mis-sitwazzjoni tal-applikant, jintuża x-xenarju li ġej: applikant impjegat ta’ 35 sena, waħdu u mingħajr ebda persuna dipendenti fuqu, b’assigurazzjoni fuq l-ispejjeż legali, li għandu introjtu regolari u appartament mikri.

(69)      Id-data tirreferi għal-livelli limitu tal-introjtu validi fl-2017 u nġabret permezz tat-tweġibiet mill-membri tas-CCBE għal kwestjonarju bbażat fuq ix-xenarju speċifiku li ġej: tilwima ta’ konsumatur ma’ kumpanija (ġew indikati żewġ valuri differenti tat-talba: EUR 6000 u l-livell limitu tal-Eurostat għall-faqar f’kull Stat Membru).

(70)

     Id-data tikkonċerna s-sena 2016. Ir-rata tat-tagħmir minn 100% (tagħmir kompletament attivat) għal 0% (tagħmir ma jeżistix) tindika l-preżenza funzjonali fil-qrati tat-tagħmir kopert mill-grafika, skont l-iskala li ġejja: (100 % = 4 punti jekk applikabbli għall-kwistjonijiet kollha / 1.33 punti għal kull kwistjoni speċifika; 50-99 % = 3 punti jekk applikabbli għall-kwistjonijiet kollha / 1 punt għal kull kwistjoni speċifika; 10-49 % = 2 punti jekk applikabbli għall-kwistjonijiet kollha / 0.66 punt għal kull kwistjoni speċifika; 1-9 % = 1 punt jekk applikabbli għall-kwistjonijiet kollha / 0.33 punt għal kull kwistjoni speċifika; Il-kwistjoni tirrigwarda t-tip ta’ litigazzjoni ġestita (ċivili/kummerċjali, kriminali, amministrattiva jew oħra).

(71)      Id-data tikkonċerna l-2017. Għandu jiġi ppubblikat sat-tmiem tal-2018 fuq: https://ec.europa.eu/digital-single-market/en/reports-and-studies

(72)      Il-Figuri 30 u 31 huma bbażati fuq stħarriġ tas-CCBE mwettaq fost l-avukati.

(73)    Id-data għall-2017 inġabret f’kooperazzjoni mal-grupp ta’ persuni ta’ kuntatt dwar is-sistemi ġudizzjarji nazzjonali.

(74) “Best practice guide for managing Supreme Courts, under the project Supreme Courts as guarantee for effectiveness of judicial systems” (Gwida tal-aħjar prattika għall-ġestjoni tal-Qrati Supremi, taħt il-proġett Qrati Supremi bħala garanzija għall-effettività tas-sistemi ġudizzjarji), p. 29.

(75)    Id-data għall-2017 inġabret f’kooperazzjoni mal-grupp ta’ persuni ta’ kuntatt dwar is-sistemi ġudizzjarji nazzjonali.

(76)    Id-data għall-2017 inġabret f’kooperazzjoni mal-grupp ta’ persuni ta’ kuntatt dwar is-sistemi ġudizzjarji nazzjonali.

(77)      Il-metodi maħsuba sabiex jippromwovu u jinċentivaw l-użu tal-ADR ma jkoprux ir-rekwiżiti obbligatorji għall-użu tal-ADR qabel id-dħul fil-qorti, hekk kif tali rekwiżiti jqajmu tħassib dwar il-kompatibbiltà tagħhom mad-dritt għal rimedju effettiv quddiem tribunal kif stabbilit fil-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-UE.

(78)      Din l-għodda multilingwi elettronika ilha disponibbli mill-15 ta’ Frar 2016. Il-konsumaturi u l-kummerċjanti li jkollhom tilwima kuntrattwali fuq prodott jew servizz mixtri onlajn u li jkunu jixtiequ jsibu soluzzjoni barra l-qorti jistgħu jissottomettu t-tilwim kuntrattwali tagħhom onlajn fuq il-pjattaforma.

(79)    Id-data għall-2017 inġabret f’kooperazzjoni mal-grupp ta’ persuni ta’ kuntatt dwar is-sistemi ġudizzjarji nazzjonali.

(80)    In-nefqa totali ġenerali tal-gvern fuq l-amministrazzjoni, l-operat jew l-għajnuna għall-qrati amministrattivi, ċivili u kriminali u s-sistema ġudizzjarja, inkluż l-infurzar ta’ multi u ftehim legali ordnat mill-qrati u l-operat ta’ sistemi tal-parole, u l-għajnuna legali - rappreżentazzjoni legali u pariri f’isem il-gvern jew f’isem oħrajn mingħand il-gvern permezz ta’ flus kontanti jew f’servizzi; minbarra l-amministrazzjonijiet tal-ħabs (Data tal-Kontijiet Nazzjonali, Klassifikazzjoni tal-Funzjonijiet tal-Gvern (COFOG), grupp 03.3), tabella tal-Eurostat gov_10a_exp, http://ec.europa.eu/eurostat/data/database

(81)    Data miġbura permezz ta’ kwestjonarju aġġornat imfassal mill-Kummissjoni f’assoċjazzjoni mill-qrib mal-ENCJ. It-tweġibiet minn Stati Membri mingħajr Kunsilli għall-Ġudikatura nkisbu f’kooperazzjoni man-Netwerk tal-Presidenti tal-Qrati Ġudizzjarji Supremi tal-UE.

(82)      data tal-2017. L-Istitut Ewropew għall-Ugwaljanza bejn is-Sessi, Bażi ta’ Data tal-Istatistika dwar is-Sessi: http://eige.europa.eu/lt/gender-statistics/dgs/indicator/wmidm_jud_natcrt__wmid_natcrt_supcrt

(83)    Id-data għall-2016 inġabret f’kooperazzjoni man-Netwerk tat-Taħriġ Ġudizzjarju Ewropew u s-CEPEJ.

(84)    Id-data għall-2016 inġabret f’kooperazzjoni man-Netwerk Ewropew tat-Taħriġ Ġudizzjarju u s-CEPEJ. “Is-sengħa tal-imħallef” tinkludi attivitajiet bħat-tmexxija tas-seduti, il-kitba tad-deċiżjonijiet jew ir-retorika.

(85)    Id-data għall-2017 inġabret f’kooperazzjoni mal-grupp ta’ persuni ta’ kuntatt dwar is-sistemi ġudizzjarji nazzjonali.

(86)      data tal-2016.

(87)      data tal-2016. Ir-rata tat-tagħmir minn 100% (tagħmir kompletament attivat) għal 0% (tagħmir ma jeżistix) tindika l-preżenza funzjonali fil-qrati tat-tagħmir kopert mill-grafika, skont l-iskala li ġejja: 100 % = 4 punti jekk applikabbli għall-kwistjonijiet kollha / 1.33 punti għal kull kwistjoni speċifika; 50-99 % = 3 punti jekk applikabbli għall-kwistjonijiet kollha / 1 punt għal kull kwistjoni speċifika; 10-49 % = 2 punti jekk applikabbli għall-kwistjonijiet kollha / 0.66 punt għal kull kwistjoni speċifika; 1-9 % = 1 punt jekk applikabbli għall-kwistjonijiet kollha / 0.33 punt għal kull kwistjoni speċifika; Il-materja tirrigwardja t-tip ta’ litigazzjoni ġestita (ċivili/kummerċjali, kriminali, amministrattiva jew oħra).

(88)    Id-data għall-2017 inġabret f’kooperazzjoni mal-grupp ta’ persuni ta’ kuntatt dwar is-sistemi ġudizzjarji nazzjonali.

(89)    Id-data għall-2017 inġabret f’kooperazzjoni mal-grupp ta’ persuni ta’ kuntatt dwar is-sistemi ġudizzjarji nazzjonali.

(90)      Fit-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Ġustizzja tal-UE, l-istandards dwar il-limiti ta’ żmien u l-perjodi ta’ żmien imorru lil hinn mid-dritt għal smigħ fi żmien raġonevoli kif stabbilit fl-Artikolu 47 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-UE u fl-Artikolu 6 tal-Konvenzjoni Ewropea dwar id-Drittijiet tal-Bniedem.

(91)    Id-data għall-2017 inġabret f’kooperazzjoni mal-grupp ta’ persuni ta’ kuntatt dwar is-sistemi ġudizzjarji nazzjonali.

(92)    Id-data għall-2017 inġabret f’kooperazzjoni mal-grupp ta’ persuni ta’ kuntatt dwar is-sistemi ġudizzjarji nazzjonali.

(93)    Id-data għall-2017 inġabret f’kooperazzjoni mal-grupp ta’ persuni ta’ kuntatt dwar is-sistemi ġudizzjarji nazzjonali.

(94)    Id-data għall-2017 inġabret f’kooperazzjoni mal-grupp ta’ persuni ta’ kuntatt dwar is-sistemi ġudizzjarji nazzjonali.

IL-KUMMISSJONI EWROPEA

Brussell, 28.5.2018

COM(2018) 364 final

KOMUNIKAZZJONI TAL-KUMMISSJONI

It-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Ġustizzja tal-UE tal-2018

3.3. Indipendenza

L-indipendenza ġudizzjarja hija rekwiżit li joħroġ mill-prinċipju ta’ protezzjoni ġudizzjarja effettiva msemmija fl-Artikolu 19 tat-TUE, u mid-dritt għal rimedju effettiv quddiem tribunal stabbilit fil-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-UE (l-Artikolu 47) ( 1 ). Tiggarantixxi l-ġustizzja, il-prevedibbiltà u ċ-ċertezza tas-sistema legali, li huma elementi importanti għal ambjent li huwa attraenti għall-investiment. Minbarra indikaturi dwar l-indipendenza ġudizzjarja perċeputa minn diversi sorsi, it-Tabella ta’ Valutazzjoni tippreżenta għadd ta’ indikaturi dwar kif is-sistemi ġudizzjarji huma organizzati sabiex jipproteġu l-indipendenza ġudizzjarja f’ċerti tipi ta’ sitwazzjonijiet fejn l-indipendenza tagħhom tista’ tkun f’riskju. Wara li kompliet il-kooperazzjoni tagħha man-netwerks ġudizzjarji Ewropej, b’mod partikolari man-Netwerk Ewropew tal-Kunsilli għall-Ġudikatura (ENCJ), man-Netwerk tal-Presidenti tal-Qrati Ġudizzjarji Supremi tal-Unjoni Ewropea (NPSJC) u mal-Assoċjazzjoni tal-Kunsilli tal-Istat u tal-Ġurisdizzjonijiet Amministrattivi Supremi tal-Unjoni Ewropea (ACA-Ewropa), it-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Ġustizzja tal-UE għall-2018 turi grafiki ġodda jew aġġornati dwar il-ħatra u t-tneħħija ta’ mħallfin, ta’ presidenti tal-qrati u ta’ mħallfin-membri tal-Kunsilli għall-Ġudikatura, kif ukoll dwar l-organizzazzjoni tas-servizzi ta’ prosekuzzjoni, u s-setgħat u l-attività ġudizzjarja tal-qrati superjuri nazzjonali f’sitwazzjonijiet marbuta mal-imħallfin.

3.3.1. Indipendenza ġudizzjarja perċeputa

Figura 55: L-indipendenza perċeputa tal-qrati u tal-imħallfin fost il-pubbliku ġenerali (sors: Ewrobarometru ( 2 ) — kuluri ċari: 2016 u 2017, kuluri skuri: 2018)

Il-Figura 56 turi r-raġunijiet ewlenin mogħtija mir-rispondenti għan-nuqqas perċeput ta’ indipendenza tal-qrati u tal-imħallfin. Ir-rispondenti minn fost il-pubbliku ġenerali, li kklassifikaw l-indipendenza tas-sistema ġudizzjarja bħala li hija ‘pjuttost ħażina’ jew ‘ħażina ħafna’, setgħu jagħżlu minn fost tliet raġunijiet sabiex jispjegaw il-klassifikazzjoni tagħhom. L-Istati Membri huma elenkati fl-istess ordni bħal fil-Figura 55.

Figura 56: Ir-raġunijiet ewlenin fost il-pubbliku ġenerali għan-nuqqas perċeput ta’ indipendenza (is-sehem tar-rispondenti kollha — valur ogħla jfisser aktar influwenza) (sors: Ewrobarometru ( 3 ))

Figura 57: L-indipendenza perċeputa tal-qrati u tal-imħallfin fost il-kumpaniji (sors: Ewrobarometru ( 4 ) — kuluri ċari: 2016 u 2017, kuluri skuri: 2018)

Il-Figura 58 turi r-raġunijiet ewlenin mogħtija mir-rispondenti għan-nuqqas perċeput ta’ indipendenza tal-qrati u tal-imħallfin. Ir-rispondenti minn fost il-kumpaniji, li kklassifikaw l-indipendenza tas-sistema ġudizzjarja bħala li hija ‘pjuttost ħażina’ jew ‘ħażina ħafna’, setgħu jagħżlu minn fost tliet raġunijiet sabiex jispjegaw il-klassifikazzjoni tagħhom. L-Istati Membri huma elenkati fl-istess ordni bħal fil-Figura 57.

Figura 58: Ir-raġunijiet ewlenin fost il-kumpaniji għan-nuqqas perċeput ta’ indipendenza (ir-rata tar-rispondenti kollha — valur ogħla jfisser aktar influwenza) (sors: Ewrobarometru ( 5 ))

Figura 59: Il-perċezzjoni tan-negozji dwar l-indipendenza ġudizzjarja (perċezzjoni — valur ogħla jfisser perċezzjoni aħjar) (sors: Il-Forum Ekonomiku Dinji ( 6 ))

Figura 60: Il-perċezzjoni tal-imħallfin dwar l-indipendenza ġudizzjarja fl-2017 (perċezzjoni — valur ogħla jfisser perċezzjoni aħjar) (sors: In-Netwerk Ewropew tal-Kunsilli għall-Ġudikatura ( 7 ))

3.3.2. Indipendenza strutturali

Il-garanziji ta’ indipendenza strutturali jeħtieġu regoli, inklużi dawk dwar il-ħatra tal-imħallfin ( 8 ). F’ċerti tipi ta’ sitwazzjonijiet, fejn l-indipendenza tista’ tkun f’riskju, ġew żviluppati standards Ewropej, b’mod partikolari mill-Kunsill tal-Ewropa, pereżempju fir-Rakkomandazzjoni tal-Kunsill tal-Ewropa tal-2010 dwar l-imħallfin: indipendenza, effiċjenza u responsabbiltajiet (‘ir-Rakkomandazzjoni tal-2010’) ( 9 ). It-Tabella ta’ Valutazzjoni tippreżenta għadd ta’ indikaturi dwar il-mod kif inhuma organizzati s-sistemi ġudizzjarji sabiex jipproteġu l-indipendenza ġudizzjarja f’dawn it-tipi ta’ sitwazzjonijiet.

Din l-edizzjoni tinkludi indikaturi addizzjonali relatati mal-livell ta’ involviment tal-eżekuttiv u tal-parlament fil-ħatra u fit-tneħħija ta’ mħallfin (Figuri 61-64), fil-ħatra u fit-tneħħija ta’ presidenti tal-qrati (Figura 65), u fil-ħatra ta’ mħallfin-membri tal-Kunsilli għall-Ġudikatura (Figura 66) ( 10 ). Għall-ewwel darba, it-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Ġustizzja tal-UE tipprovdi ħarsa ġenerali dwar il-mod kif inhuma organizzati s-servizzi ta’ prosekuzzjoni fl-Istati Membri (Figura 67) ( 11 ), u s-setgħat u l-attività ġudizzjarja tal-ogħla qrati f’sitwazzjonijiet li għandhom x’jaqsmu mal-imħallfin (Figura 68) ( 12 ). Il-figuri jippreżentaw l-oqfsa nazzjonali kif kienu fis-seħħ f’Diċembru 2017.

Il-figuri ppreżentati fit-Tabella ta’ Valutazzjoni ma jipprovdu ebda valutazzjoni u ma jippreżentaw ebda data kwantitattiva dwar l-effikaċja tas-salvagwardji. Dawn mhumiex maħsuba biex jirriflettu l-kumplessità u d-dettalji tas-salvagwardji. Li jkun hemm aktar salvagwardji mhuwiex biżżejjed, fih innifsu, sabiex tiġi żgurata l-effikaċja ta’ sistema ġudizzjarja. Għandu jiġi nnotat ukoll li l-implimentazzjoni ta’ politiki u ta’ prattiki li jippromwovu l-integrità u li jipprevjenu l-korruzzjoni fil-ġudikatura hija essenzjali wkoll sabiex tiġi garantita l-indipendenza ġudizzjarja. Fl-aħħar nett, il-protezzjoni effettiva tal-indipendenza ġudizzjarja teħtieġ kultura ta’ integrità u ta’ imparzjalità, kondiviża mill-maġistrati u rispettata mis-soċjetà usa’.

– Salvagwardji relatati mal-ħatra u mat-tneħħija ta’ mħallfin u ta’ presidenti tal-qrati –

Il-Figura 61 tippreżenta ħarsa ġenerali aġġornata tal-korpi u tal-awtoritajiet li jinnominaw lill-imħallfin għall-ewwel ħatra tagħhom fil-qrati tal-prim’istanza u l-awtoritajiet li jaħtruhom. Turi wkoll jekk ir-reklutaġġ tal-imħallfin isirx permezz ta’ eżami speċifiku jew kompetizzjoni għall-imħallfin, jew inkella permezz ta’ avviż ta’ post battal mingħajr eżami speċifiku.

Figura 61: Il-ħatra tal-imħallfin: awtoritajiet li jipproponu u li jaħtru (*) ( 13 )

(*) F’diversi pajjiżi awtoritajiet jew korpi oħra (pereżempju presidenti tal-qrati, imħallfin) jistgħu jew għandhom jiddeċiedu jew jiġu kkonsultati dwar il-kandidati mħallfin (pereżempju f’BE, CZ, DE, EE, LT, HU, NL, AT, UK (EN+WL), u UK (SC)). F’xi pajjiżi (pereżempju f’LT u PL) ċerti kandidati huma eżentati mill-eżami speċjali għall-imħallfin minħabba l-esperjenza preċedenti jew il-kwalifiki tagħhom. CZ: il-president jaħtar formalment lill-imħallfin, il-Ministru tal-Ġustizzja jiddeċiedi dwar l-assenjazzjoni ta’ mħallef f’qorti partikolari. Fil-prattika, il-kandidati mħallfin għall-ħatra jiġu nnominati mill-presidenti tal-qrati reġjonali. Wara, il-lista ta’ kandidati tintbagħat lill-Ministeru tal-Ġustizzja, li min-naħa tiegħu jgħaddi l-lista ta’ kandidati (wara li jqis iċ-ċirkostanzi kollha) lill-Kap tal-Istat. DE: il-proċedimenti fil-livell tal-istati federali jvarjaw ħafna. F’nofs is-16-il stat federali, il-kumitati elettorali ġudizzjarji jipparteċipaw fir-reklutaġġ. Fi wħud mill-istati federali, din il-materja tiġi indirizzata kompletament mill-Ministeru tal-Ġustizzja tal-Istat tagħhom, filwaqt li fi stati federali oħrajn l-awtorità sabiex jiddeċiedu dwar ir-reklutaġġ u dwar l-(ewwel) ħatra ġiet ittrasferita lill-presidenti tal-qrati reġjonali superjuri. Xi stati federali jipprevedu l-parteċipazzjoni obbligatorja ta’ kunsill tal-imħallfin. Oħrajn jirrikjedu ħatra konġunta mill-ministru kompetenti u kumitat ta’ konċiljazzjoni jekk il-kunsill tal-imħallfin joġġezzjona. F’xi stati federali, l-imħallfin jiġu eletti mill-parlamenti tal-istat u għandhom jinħatru mill-eżekuttiv tal-istat. IE: il-Bord Konsultattiv tal-Ħatriet Ġudizzjarji jirrakkomanda talanqas seba’ kandidati lill-gvern għall-ħatra. Wara d-deċiżjoni tal-gvern, il-president jaħtar l-imħallef b’mod formali u ma jistax jirrifjuta li jaħtar il-kandidat propost. FR: il-kandidati mħallfin jiġu magħżula permezz ta’ eżami speċifiku biex isiru mħallfin u jiġu kklassifikati skont ir-riżultati li jiksbu. Wara diskussjoni bejn il-kandidat u l-Ministru tal-Ġustizzja dwar l-assenjazzjoni għal qorti partikolari, il-Conseil Supérieur de la Magistrature (Kunsill Superjuri tal-Maġistratura) għandu jagħti opinjoni dwar l-ewwel ħatra ta’ dawn il-kandidati u mbagħad il-Ministru tal-Ġustizzja jgħaddi l-lista lill-President tar-Repubblika, li jrid jaħtar formalment lill-kandidati mħallfin permezz ta’ digriet mingħajr diskrezzjoni fuq il-kwistjoni. LV: wara tliet snin, il-Bord tal-Kwalifiki Ġudizzjarji, li huma magħmul minn u elett mill-imħallfin, jagħti opinjoni fil-valutazzjoni tal-ħidma professjonali ta’ mħallef. NL: Id-deċiżjoni biex jiġi propost imħallef għall-ħatra ssir b’mod formali minn president tal-qorti, li jistrieħ fuq ir-rakkomandazzjoni tal-Kumitat Konsultattiv Indipendenti ta’ Għażla. RO: Il-figura hija relatata mal-ħatra ta’ mħallfin anzjani. UK (EN+WL): Japplikaw proċeduri differenti għall-ewwel ħatra tal-ġudikatura għolja (Imħallfin tal-Qorti Superjuri u karigi ogħla), li huma ppreżentati hawn fuq, kif ukoll għall-ħatra tal-ġudikatura subalterna (Imħallfin imsejħa ‘Circuit Judges’ u f’karigi aktar baxxi).

Il-Figura 62 tippreżenta l-kompetenza tas-setgħa eżekuttiva (pereżempju l-president tar-repubblika, il-gvern) u tal-parlament fil-ħatra ta’ mħallfin għall-ewwel ħatra tagħhom fil-qrati tal-prim’istanza wara sottomissjoni mill-awtoritajiet proponenti (pereżempju l-Kunsill għall-Ġudikatura, il-qorti) ( 14 ). L-għoli tal-kolonna jiddependi fuq jekk l-eżekuttiv jew il-parlament jistax tabilħaqq jirrifjuta mħallef kandidat, jekk jistax jagħżel biss minn fost il-kandidati proposti, jew jekk jistax jagħżel u jaħtar kwalunkwe kandidat ieħor, anki jekk dan ma jkunx propost mill-awtorità kompetenti. Salvagwardja importanti fil-każ ta’ nuqqas ta’ ħatra hija l-obbligu li jiġu pprovduti raġunijiet u l-possibbiltà ta’ stħarriġ ġudizzjarju. Il-figura hija preżentazzjoni fattwali tas-sistema legali u ma tagħmel ebda valutazzjoni kwalitattiva tal-effikaċja tas-salvagwardji. Pereżempju, għandu jiġi nnotat li f’diversi Stati Membri fejn l-eżekuttiv jew il-parlament għandu s-setgħa li jirrifjuta mħallef kandidat, tali setgħa jew qatt ma tkun ġiet eżerċitata (pereżempju f’HU, NL, AT, SK, SE, UK (EN+WL) u UK (SC)), jew inkella ġiet eżerċitata biss f’għadd żgħir ħafna ta’ każijiet (pereżempju f’LV, SI u FI).

Figura 62: Il-ħatra tal-imħallfin: kompetenza tal-eżekuttiv u tal-parlament (*) ( 15 ) 

(*) Il-figura tippreżenta l-oqfsa nazzjonali kif kienu fis-seħħ f’Diċembru 2017. Għal kull Stat Membru, ingħata punt wieħed jekk l-eżekuttiv/parlament jista’ jirrifjuta kandidat propost u jagħżel kandidat ieħor minn fost dawk proposti, ingħata punt wieħed jekk ma hemmx obbligu fuq l-eżekuttiv/parlament biex jagħti r-raġunijiet għaliex ma ħatarx imħallef kandidat, ingħataw żewġ punti jekk l-eżekuttiv jista’ jirrifjuta kandidat u jagħżel kwalunkwe kandidat ieħor, u ngħataw żewġ punti jekk ma hemmx stħarriġ ġudizzjarju fil-każ li ma ssir ebda ħatra. Bl-eċċezzjoni tal-Istati Membri, fejn imħallfin tal-qorti tal-prim’istanza jinħatru minn Kunsill għall-Ġudikatura, u f’LV u f’SI fejn jinħatru mill-parlament, fl-Istati Membri l-oħra kollha fil-figura l-eżekuttiv jaħtar l-imħallfin tal-qorti tal-prim’istanza. DE: L-ebda data. Ara l-ispjegazzjonijiet taħt il-Figura 61. IE: Il-Gvern jista’ jaħtar persuna li ma tkunx fuq il-lista mibgħuta mill-Bord Konsultattiv għall-Ħatriet Ġudizzjarji iżda fil-prattika ma jagħmilx hekk. Il-ħatra finali ssir mill-President, li ma jistax jirrifjuta. Il-Gvern mhuwiex meħtieġ jipprovdi raġunijiet lil kandidat li ma jkunx intgħażel għaliex ma jkunx ta parir lill-President biex jaħtar lil dak il-kandidat. Ma hemm l-ebda proċedura ta’ appell/rieżami fir-rigward ta’ deċiżjoni mill-Gvern li ma jirrakkomandax/jagħtix parir lill-President dwar il-ħatra ta’ kandidat. EL: Il-ħatra finali ssir mill-president, li ma jistax jirrifjuta. ES: Il-Kunsill għall-Ġudikatura jipproponi mħallfin tal-qorti tal-prim’istanza għall-ħatra u dawn jinħatru formalment permezz ta’ Digriet Reġju mill-Kap tal-Istat (ir-Re). Il-Ministeru tal-Presidenza huwa responsabbli għall-abbozzar tad-Digriet Reġju u biex jippreżentah lill-Re u lill-Ministru tal-Ġustizzja. Il-Ministru tal-Ġustizzja għandu japprova d-Digriet Reġju iżda la r-Re u lanqas il-Ministru ma għandhom ebda setgħa li joġġezzjonaw għad-deċiżjoni tal-Kunsill għall-Ġudikatura u huwa obbligatorju li jiffirma d-Digriet Reġju. LT: Mingħajr il-parir tal-Kunsill Ġudizzjarju, il-President ma jistax jaħtar imħallef. Jekk il-Kunsill Ġudizzjarju jagħti parir pożittiv lill-president, dan tal-aħħar jista’ liberament jadotta d-deċiżjoni finali. Jekk il-Kunsill Ġudizzjarju jagħti parir negattiv lill-president, allura l-president għandu jsegwi dan il-parir meta jadotta d-deċiżjoni finali. LU: Ma hemm l-ebda test vinkolanti dwar din il-kwistjoni, iżda s’issa, l-awtorità tal-ħatra qatt ma rrifjutat imħallef kandidat propost għall-ħatra mill-Commission du recrutement et de la formation des attaches de justice. AT: Skont il-Kostituzzjoni, il-proposti tal-qrati għall-kandidati mħallfin mhumiex vinkolanti. Madankollu, hija prattika ġenerali li jinħatru biss kandidati proposti mill-qrati rilevanti. PL: Id-deċiżjoni tal-President ma tistax tiġi appellata quddiem il-Qorti Suprema. RO: Il-president jista’ jirrifjuta l-ħatra ta’ prosekutur jew ta’ mħallef anzjan darba biss. Ir-rifjut motivat jintbagħat lill-Kunsill Superjuri tal-Maġistratura. SK: Il-president jista’ possibbilment jirrifjuta li jaħtar kandidat imħallef iżda dan qatt ma seħħ. FI: jekk il-president ma jaħtarx lill-kandidat propost, ma jistax jagħżel kandidat ieħor iżda jipposponi l-ħatra għal darba biss għal aktar preparazzjoni. SE: Jekk il-gvern ikun irid jaħtar kandidat illi ma ġiex propost mill-Bord għall-Ħatra tal-Imħallfin, huwa legalment obbligat li jikseb opinjoni ġdida tal-Bord dwar dak il-kandidat. UK(EN+WL) u UK(NI): l-awtorità tal-ħatra msemmija hija l-Lord Chancellor (il-Ministru tal-Ġustizzja għar-RU), li jirrakkomanda kandidat imħallef għall-ħatra formali mir-Reġina. UK(SC): L-awtorità tal-ħatra msemmija hija l-Ewwel Ministru tal-Iskozja, li jirrakkomanda kandidat imħallef għall-ħatra formali mir-Reġina. F’każ li l-Ewwel Ministru tal-Iskozja jirrifjuta kandidat imħallef, l-awtorità proponenti (il-Bord għall-Ħatriet Ġudizzjarji għall-Iskozja) tista’ terġa tipproponi dan il-kandidat imħallef lill-Ewwel Ministru. F’sitwazzjoni fejn kandidat li ma jkunx ġie aċċettat iqis li kien hemm xi irregolaritajiet proċedurali jew li kien hemm irrazzjonalità min-naħa tal-bord meta għamel ir-rakkomandazzjoni tiegħu skont it-taqsima 19(3) tal-Att dwar il-Ġudikatura u l-Qrati tal-2008 (l-Iskozja) jew min-naħa tal-Ewwel Ministru fid-deċiżjoni dwar min jinnomina skont it-taqsima 19(5), dik il-persuna tista’ tippreżenta petizzjoni għal stħarriġ ġudizzjarju fil-Court of Session (Qorti Suprema fi proċedimenti Ċivili).

Il-Figuri 63 u 64 jippreżentaw oqfsa dwar it-tneħħija ta’ mħallfin. Ma jurux is-sitwazzjoni ta’ tneħħija ta’ mħallfin minħabba rtirar furzat wara t-tnaqqis fl-età tal-irtirar.

Figura 63: It-tneħħija ta’ mħallfin fil-qrati tal-prim’istanza u tat-tieni istanza (*) ( 16 )

(*) L-Istati Membri jidhru fl-ordni alfabetika tal-ismijiet ġeografiċi tagħhom fil-lingwa oriġinali. L-għoli tal-kolonni mhux bilfors jirrifletti l-effikaċja tas-salvagwardji. In-numri jindikaw kemm kien hemm imħallfin li tneħħew fl-2016 minn korp speċifiku u kemm minnhom appellaw kontra t-tneħħija tagħhom (jekk ma ngħata l-ebda numru, ifisser li ma hemmx data disponibbli). “Proposta” tkopri wkoll it-tnedija ta’ proċeduri dixxiplinari. F’ċertu pajjiżi, l-eżekuttiv għandu obbligu, jew bil-liġi jew bil-prattika, li jsegwi l-proposta tal-Kunsill għall-Ġudikatura għat-tneħħija ta’ mħallef (pereżempju f’ES u LT). UK (EN+WL): Ma tneħħa ebda mħallef bis-salarju fuq bażi full-time. Tneħħew erba' mħallfin tal-qorti u tat-tribunal fuq bażi part-time (li jitħallsu permezz ta’ onorarji) kif ukoll ħmistax-il maġistrat onorarju.

Figura 64: It-tneħħija ta’ mħallfin: kompetenza tal-eżekuttiv u tal-parlament (*) ( 17 ) 

(*) L-Istati Membri jidhru fl-ordni alfabetika tal-ismijiet ġeografiċi tagħhom fil-lingwa oriġinali. Il-figura tippreżenta l-oqfsa nazzjonali kif kienu fis-seħħ f’Diċembru 2017. EE: Il-figura tirrifletti l-kompetenza tal-Kumitat tad-Dixxiplina dwar l-Imħallfin li jneħħi mħallfin. Barra minn hekk il-Qorti Suprema en banc (l-imħallfin kollha) tista’ tippreżenta proposta lill-President għat-tneħħija ta’ mħallef mill-kariga. Id-deċiżjoni tal-President hija soġġetta għal stħarriġ ġudizzjarju. SI: Il-figura tirrifletti l-kompetenza tal-Qorti tad-Dixxiplina biex tiddeċiedi dwar sanzjoni dixxiplinarja, u l-kompetenza tal-Kunsill għall-Ġudikatura biex tivvaluta mħallef bħala ‘mhux adatt għal servizz ġudizzjarju’. Jekk imħallef iwettaq reat kriminali permezz tal-abbuż tal-kariga ġudizzjarja, il-Kunsill jgħarraf lill-Parlament, li jneħħi l-imħallef. UK (EN+WL): Fir-rigward tal-ġudikatura anzjana (Imħallfin tal-Qorti Superjuri u f’karigi ogħla), it-tneħħija teħtieġ ukoll li fuq rakkomandazzjoni tal-Lord Chancellor u wara investigazzjoni mill-Uffiċċju għall-Investigazzjonijiet tal-Kondotta Ġudizzjarja ż-żewġ Kmamar tal-Parlament jippreżentaw Indirizz lill-Maestà Tagħha r-Reġina. UK (NI): Detentur ta’ kariga ġudizzjarja (inklużi presidenti tat-tribunali) jista’ jiġi sospiż/jitneħħa biss meta jitlaqqa’ tribunal statutorju skont it-taqsimiet 7 u 8 tal-Att dwar il-Ġustizzja (l-Irlanda ta’ Fuq) tal-2002, kif emendat. Il-Prim Ministru jista’ jissospendi imħallef tal-Qorti tal-Appell (Lord Justice of Appeal) jew tal-Qorti Superjuri, bl-approvazzjoni tal-Kap tal-Ġudikatura (Lord Chief Justice), fejn il-Prim Ministru u l-Lord Chancellor ikunu qed jikkunsidraw jippreżentaw mozzjoni formali f’indirizz lill-Maestà Tagħha R-Reġina. Id-detenturi ta’ karigi ġudizzjarji li fadal jistgħu jitneħħew mill-Kap tal-Ġudikatura (Lord Chief Justice) fejn tribunal statutorju jirrakkomanda li jsir dan.UK (SC): Imħallef tal-Court of Session u l-President tal-Qorti Skoċċiża tal-Artijiet (Scottish Land Court) jistgħu jitneħħew mill-kariga biss mill-Maestà Tagħha r-Reġina fuq rakkomandazzjoni tal-Ewwel Ministru tal-Iskozja. L-Ewwel Ministru għandu jagħmel tali rakkomandazzjoni jekk (u unikament jekk) il-Parlament Skoċċiż, fuq il-mozzjoni mill-Ewwel Ministru, jiddeċiedi li għandha ssir tali rakkomandazzjoni u, fejn il-persuna kkonċernata hija l-Lord President jew l-Iskrivan tal-Lord Justice, l-Ewwel Ministru jkun ikkonsulta lill-Prim Ministru.

Il-presidenti tal-qrati huma mħallfin u għalhekk huma parti mill-ġudikatura. Fit-twettiq tal-kompiti tagħhom (li jvarjaw bejn l-Istati Membri), il-presidenti tal-qrati jipproteġu l-indipendenza u l-imparzjalità tal-qorti u ta’ mħallfin individwali. Skont l-istandards Ewropej, b’mod partikolari l-Opinjoni Nru 19 (2016) tal-Kunsill Konsultattiv tal-Imħallfin Ewropej (CCJE - Consultative Council of European Judges) dwar ir-rwol tal-presidenti tal-qrati, il-proċeduri għall-ħatra tal-presidenti tal-qorti għandhom ikunu l-istess bħal dawk għall-għażla u għall-ħatra tal-imħallfin. Dan jinkludi proċess ta’ valutazzjoni tal-kandidati u tal-korp li jkollu l-awtorità li jagħżel u/jew li jaħtar imħallfin skont l-istandards stabbiliti fir-Rakkomandazzjoni tal-2010 ( 18 ). Is-sistema tal-għażla u tal-ħatra ta’ presidenti tal-qrati għandha, bħala regola, tinkludi proċess kompetittiv ta’ għażla bbażat fuq sejħa miftuħa għall-applikazzjonijiet ta’ kandidati li jissodisfaw kundizzjonijiet predeterminati stabbiliti fil-liġi ( 19 ).

L-istandards Ewropej jeħtieġu li s-salvagwardji ta’ irremovabilità ta’ mħallef mill-kariga japplikaw bl-istess mod għall-kariga ta’ president tal-qorti, li l-proċedura fil-każ ta’ tneħħija ta’ presidenti tal-qrati qabel iż-żmien tkun trasparenti, li kwalunkwe riskju ta’ influwenza politika għandu jiġi eskluż għal kollox, u li għandha tiġi evitata l-parteċipazzjoni tal-Ministeru tal-Ġustizzja f’dan il-proċess ( 20 ).

Figura 65: Il-ħatra u t-tneħħija ta’ presidenti tal-qrati (*) ( 21 ) 

(*) L-Istati Membri jidhru fl-ordni alfabetika tal-ismijiet ġeografiċi tagħhom fil-lingwa oriġinali. Is-simbolu [O] jfisser li l-parlament ineħħi (IE u MT) jew jipproponi t-tneħħija ta’ presidenti tal-qrati (IE u UK (SC)). Il-figura tippreżenta l-oqfsa nazzjonali kif kienu fis-seħħ f’Diċembru 2017. DK, DE, IE, AT u UK: Ma hemm l-ebda possibbiltà ta’ tneħħija ta’ president tal-qorti unikament fil-funzjoni tiegħu bħala president tal-qorti - it-tneħħija dejjem tinkludi wkoll it-tneħħija mill-funzjoni ta’ mħallef. CZ: Il-figura tirrifletti l-qafas fis-seħħ dwar il-presidenti u l-viċi presidenti tal-qrati distrettwali, tal-qrati reġjonali u tal-qrati superjuri. DE: Il-ħatra ta’ presidenti tal-qrati tvarja bejn l-istati federali. ES: Għalkemm il-ħatra formali tal-presidenti tal-qorti ssir permezz ta’ Digriet Reġju ffirmat mir-Re (fil-kapaċità ta’ Kap tal-Istat) u mill-Ministru tal-Ġustizzja, la r-Re u lanqas il-Ministru ma jistgħu joġġezzjonaw għall-proposta vinkolanti għall-ħatra li ssir mill-Kunsill għall-Ġudikatura. LT: Il-Parlament jaħtar l-imħallfin (presidenti) tal-Qorti tal-Appell. HU: Il-figura tirrifletti l-ħatra tal-presidenti tal-qrati distrettwali, u tat-tribunali industrijali u tal-qrati amministrattivi, li jinħatru mill-presidenti tal-qorti reġjonali. Il-President tal-Uffiċċju Nazzjonali għall-Ġudikatura jaħtar il-presidenti tal-qorti reġjonali u l-presidenti tal-qorti tal-appell reġjonali. AT: Il-figura tirrifletti l-ħatra tal-presidenti tal-qorti distrettwali (Bezirksgerichte). Il-President Federali, li bil-liġi jaħtar il-presidenti tal-qrati fuq parir tal-Ministru tal-Ġustizzja, fil-prattika ddelega d-dritt li jaħtar presidenti tal-qrati distrettwali lill-Ministru tal-Ġustizzja, li min-naħa tiegħu ddelega s-setgħa tal-ħatra lill-presidenti tal-qrati superjuri reġjonali. Il-gvern jaħtar il-presidenti tal-qrati superjuri reġjonali.

– Salvagwardji dwar in-nomina ta’ membri tal-Kunsilli għall-Ġudikatura –

Il-Kunsilli għall-ġudikatura huma korpi essenzjali sabiex tiġi żgurata l-indipendenza tal-ġustizzja. Standards Ewropej stabbiliti sew, b’mod partikolari r-Rakkomandazzjoni tal-2010, jistabbilixxu li “mhux inqas min-nofs il-membri tal-[Kunsilli għall-Ġudikatura] għandhom ikunu mħallfin magħżula mill-kollegi tagħhom minn kull livell tal-ġudikatura u b’rispett għall-pluraliżmu fil-ġudikatura” ( 22 ). Hija responsabbiltà tal-Istati Membri li jorganizzaw is-sistemi ġudizzjarji tagħhom, inkluż li jiddeċiedu jekk għandhomx iwaqqfu Kunsill għall-Ġudikatura. Madankollu, jekk Kunsill għall-Ġudikatura jkun twaqqaf minn Stat Membru, l-indipendenza tal-Kunsill għandha tiġi ggarantita skont l-istandards Ewropej.

Figura 66: Il-ħatra ta’ mħallfin-membri tal-Kunsilli għall-Ġudikatura: l-involviment tal-ġudikatura (*) ( 23 ) 

(*) L-Istati Membri jidhru fl-ordni alfabetika tal-ismijiet ġeografiċi tagħhom fil-lingwa oriġinali. Il-figura tippreżenta l-oqfsa nazzjonali kif kienu fis-seħħ f’Diċembru 2017. DK: l-imħallfin-membri tal-Kunsill jintgħażlu mill-imħallfin. Il-membri kollha jinħatru formalment mill-Ministru tal-Ġustizzja. EL: l-imħallfin-membri jintgħażlu bix-xorti. ES: l-imħallfin-membri jinħatru mill-Parlament — il-Kunsill jikkomunika lill-Parlament il-lista ta’ kandidati li jkunu rċevew l-appoġġ ta’ assoċjazzjoni tal-imħallfin jew ta’ ħamsa u għoxrin imħallef. NL: l-imħallfin-membri jintgħażlu mill-ġudikatura u jinħatru fuq il-proposta tal-Kunsill, ibbażata fost oħrajn fuq il-parir ta’ kumitat tal-għażla (magħmul prinċipalment minn imħallfin u persunal tal-qorti). Il-membri kollha tal-Kunsill jinħatru formalment minn Digriet Reġju, att amministrattiv li ma jħalli l-ebda marġni ta’ diskrezzjoni għall-eżekuttiv. PL: Il-kandidati mħallfin-membri jiġu proposti minn gruppi ta’ mill-inqas 2 000 ċittadin jew 25 imħallef. Minn fost il-kandidati, il-gruppi tad-deputati jagħżlu sa disa' kandidati, li minnhom kumitat tal-kamra inferjuri tal-Parlament (Sejm) jistabbilixxi lista finali ta’ 15-il kandidat, li jinħatru mis-Sejm. RO: Il-kampanja u l-elezzjoni tal-imħallfin-membri jiġu organizzati mill-Kunsill Superjuri tal-Maġistratura. Ladarba tiġi kkonfermata l-lista finali tal-imħallfin-membri, is-Senat jivvalidaha “en bloc”. Is-Senat jista’ jirrifjuta li jivvalida l-lista biss f’każ ta’ ksur tal-liġi fil-proċedura għall-elezzjoni tal-membri tal-kunsill u biss jekk il-ksur kellu influwenza fuq ir-riżultat tal-elezzjoni. Is-Senat ma jistax jeżerċita diskrezzjoni fuq l-għażla ta’ kandidati UK: l-imħallfin-membri jintgħażlu mill-imħallfin.

– Salvagwardji relatati mal-funzjonament tas-servizz ta’ prosekuzzjoni –

Il-prosekuzzjoni pubblika għandha rwol ewlieni fis-sistema ġudizzjarja kriminali kif ukoll fil-kooperazzjoni fi kwistjonijiet kriminali. Il-funzjonament xieraq tas-servizz ta’ prosekuzzjoni huwa importanti għall-ġlieda kontra l-ħasil tal-flus u tal-korruzzjoni. Għall-finijiet ta’ kooperazzjoni ġudizzjarja l-uffiċċju tal-prosekutur pubbliku jista’ jitqies bħala awtorità ta’ Stat Membru responsabbli għall-amministrazzjoni tal-ġustizzja kriminali ( 24 ).

L-organizzazzjoni tas-servizzi ta’ prosekuzzjoni tvarja madwar l-UE u ma hemmx mudell uniformi għall-Istati Membri kollha. Madankollu, hemm tendenza komuni favur uffiċċju tal-prosekutur aktar indipendenti, pjuttost milli wieħed subordinat jew marbut mal-eżekuttiv ( 25 ). Ikun xi jkun il-mudell tas-sistema ġudizzjarja nazzjonali jew it-tradizzjoni legali li fiha tkun ankrata, l-istandards Ewropej jeħtieġu li l-Istati Membri jieħdu miżuri effettivi biex jiggarantixxu li l-prosekuturi pubbliċi jkunu kapaċi jaqdu d-dmirijiet u r-responsabbiltajiet professjonali tagħhom taħt kundizzjonijiet legali u organizzazzjonali adegwati ( 26 ) u mingħajr interferenza mhux ġustifikata ( 27 ). B’mod partikolari, fejn il-gvern jagħti struzzjoni ta’ natura ġenerali, pereżempju dwar politika kriminali, tali struzzjonijiet għandhom ikunu bil-miktub u jiġu ppubblikati b’mod adegwat ( 28 ). Fejn il-gvern ikollu s-setgħa li jagħti struzzjoni għall-prosekuzzjoni f’każ speċifiku, dawn l-istruzzjonijiet għandhom iġorru magħhom garanziji adegwati ( 29 ). Il-partijiet interessati (inklużi l-vittmi) għandhom ikunu jistgħu jikkontestaw deċiżjoni ta’ prosekutur pubbliku sabiex ma jipproċedix bil-prosekuzzjoni ( 30 ).

Il-Figura 67 tippreżenta ħarsa ġenerali ta’ ċerti aspetti tal-organizzazzjoni tas-servizzi ta’ prosekuzzjoni. Il-figura turi min għandu s-setgħat ta’ ġestjoni fuq is-servizzi ta’ prosekuzzjoni, bħas-setgħa li jiddeċiedi dwar miżura dixxiplinarja fir-rigward ta’ prosekutur, is-setgħa li l-prosekuturi jiġu ttrasferiti mingħajr il-kunsens tagħhom, is-setgħa li l-prosekutur jiġi vvalutat u li tingħata promozzjoni lil prosekutur, u setgħat oħra ta’ kontroll. Il-figura tippreżenta l-awtoritajiet inkarigati mill-ġestjoni tas-servizz ta’ prosekuzzjoni: i) il-Prosekutur Ġenerali biss; ii) kombinazzjoni ta’ setgħat tal-Prosekutur Ġenerali u Kunsill għall-Ġudikatura / Kunsill għall-Prosekuzzjoni; iii) ir-rwol tal-Ministeru tal-Ġustizzja fil-ġestjoni tas-servizz ta’ prosekuzzjoni. Il-figura turi wkoll jekk l-eżekuttiv jew il-parlament għandux il-possibbiltà li jagħti gwida ġenerali dwar il-politika kriminali jew struzzjonijiet dwar prosekuzzjoni f’każijiet individwali. Il-figura ma tippreżentax l-arranġamenti fis-seħħ dwar l-indipendenza interna tal-prosekuturi fir-rigward tal-Prosekutur Ġenerali. Il-Figura 67 tippreżenta biss ħarsa ġenerali fattwali ta’ ċerti aspetti tal-organizzazzjoni tas-servizzi ta’ prosekuzzjoni u ma tivvalutax il-funzjonament effettiv tagħhom, li jeħtieġ valutazzjoni speċifika għal kull pajjiż ( 31 ).

Figura 67: Organizzazzjoni tas-servizzi ta’ prosekuzzjoni (*) (sors: Il-Kummissjoni Ewropea flimkien mal-Grupp Espert dwar il-Ħasil tal-Flus u l-Finanzjament tat-Terroriżmu)

(*) L-Istati Membri jidhru fl-ordni alfabetika tal-ismijiet ġeografiċi tagħhom fil-lingwa oriġinali. BE: Il-Ministru tal-Ġustizzja joħroġ id-direttivi dwar il-politika ta’ prosekuzzjoni u kriminali fuq parir tal-Bord tal-prosekuturi ġenerali. BG: Il-Ministru tal-Ġustizzja jista’ jipproponi l-ħatra, il-promozzjoni, id-demozzjoni, it-trasferiment u r-rilaxx mill-kariga tal-prosekuturi CZ: Il-Ministru tal-Ġustizzja għandu l-kompetenza li jiddeċiedi dwar il-promozzjoni ta’ prosekuturi. DK: Il-Ministru tal-Ġustizzja għandu l-kompetenza li jiddeċiedi dwar il-promozzjoni u dwar miżuri dixxiplinarji fir-rigward ta’ prosekuturi. FR: Il-Ministru tal-Ġustizzja għandu l-kompetenza li jiddeċiedi dwar miżuri dixxiplinarji għall-prosekuturi, wara li jkun kiseb l-opinjoni tal-Kunsill Suprem tal-Maġistratura. CY: Il-Kunsill għall-Ġudikatura jneħħi l-Prosekutur Ġenerali. LT: Il-Parlament (Seimas) jistabbilixxi l-prijoritajiet operattivi tas-Servizz ta’ Prosekuzzjoni u jwettaq skrutinju parlamentari ta’ azzjonijiet mhux proċedurali. LU: Il-Ministru tal-Ġustizzja jista’ jordna lis-servizzi ta’ prosekuzzjoni sabiex jipprosegwixxu f’każ (iżda ma jistax jagħti struzzjonijiet biex ma jipprosegwixxux). Madankollu, tali struzzjonijiet ilhom ma jingħataw aktar minn 20 sena. Ma hemm l-ebda rekwiżit legali li l-Ministru tal-Ġustizzja jikkonsulta prosekutur jew ifittex l-opinjoni tal-Prosekutur Ġenerali dwar tali struzzjoni. Il-Gran Duka, bħala l-Kap ta’ Stat, għandu l-kompetenza li jiddeċiedi dwar il-promozzjoni ta’ prosekuturi. NL: Il-Ministru tal-Ġustizzja jista’ jordna lis-servizzi ta’ prosekuzzjoni biex jipprosegwixxu jew biex ma jipprosegwixxux f’każ, iżda jeħtieġ li qabel jikseb opinjoni motivata bil-miktub tal-Uffiċċju tal-Avukat Ġenerali (College van procureurs-generaal) dwar l-istruzzjonijiet suġġeriti. Madankollu, s’issa, kien hemm każ wieħed biss bħal dan li seħħ aktar minn għoxrin sena ilu. Il-Ministru tal-Ġustizzja għandu l-kompetenza li jiddeċiedi dwar ċerti miżuri dixxiplinarji dwar prosekuturi. AT: Il-Ministru tal-Ġustizzja għandu jippreżenta kwalunkwe struzzjoni lill-prosekuturi subordinati lil ‘Kunsill ta’ Struzzjoni’ (Weisungsrat) għall-konsultazzjoni. PL: Il-Prosekutur Ġenerali, li huwa wkoll il-Ministru tal-Ġustizzja, għandu l-kompetenza li jiddeċiedi dwar il-promozzjoni ta’ prosekuturi. PT: Il-Parlament jista’ joħroġ gwida ġenerali dwar il-politika ta’ prosekuzzjoni. RO: Is-setgħat ta’ ġestjoni tal-Ministru tal-ġustizzja jikkonsistu fil-verifika tal-effiċjenza maniġerjali tal-prosekuturi, il-mod li bih il-prosekuturi jeżerċitaw is-setgħat tagħhom u r-relazzjonijiet tagħhom mal-partijiet u ma’ oħrajn. Il-kontroll ma jistax jikkonsisti fil-verifika tal-miżuri jew tad-deċiżjonijiet meħuda mill-prosekuturi. Il-Ministru tal-Ġustizzja, meta jqis li huwa meħtieġ, fuq inizjattiva propja jew fuq talba tal-Kunsill Superjuri tal-Maġistratura, għandu jeżerċita l-kontroll tiegħu fuq il-prosekuturi pubbliċi permezz ta’ prosekuturi maħtura mill-Prosekutur Ġenerali tal-uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku anness mal-Qorti Superjuri tal-Kassazzjoni u tal-Ġustizzja, jew, skont kif ikun il-każ, mill-Kap Prosekutur tad-Direttorat Nazzjonali Kontra l-Korruzzjoni, mill-Kap Prosekutur tad-Direttorat għall-Investigazzjoni tal-Kriminalità Organizzata u t-Terroriżmu, jew mill-ministru tal-ġustizzja. Il-Ministru tal-Ġustizzja jista’ jitlob informazzjoni dwar l-attività tal-Uffiċċji tal-Prosekutur Pubbliku u jista’ joħroġ linji gwida bil-miktub dwar il-prevenzjoni u l-kontroll tal-kriminalità. SK: Is-setgħat tal-Kunsill għall-Prosekuzzjoni ma jinkludux ġestjoni diretta fuq is-servizz ta’ prosekuzzjoni kif imsemmi fit-tabella. SE: Il-gvern jista’ joħroġ gwida ġenerali dwar il-politika ta’ prosekuzzjoni.

– Attività ġudizzjarja tal-qrati superjuri –

Il-qrati superjuri nazzjonali huma importanti sabiex jiġi żgurat ir-rispett lejn l-indipendenza ġudizzjarja f’sitwazzjonijiet li għandhom x’jaqsmu mal-imħallfin. F’kooperazzjoni mal-Assoċjazzjoni tal-Kunsilli tal-Istat u l-Ġurisdizzjonijiet Amministrattivi Supremi tal-UE (ACA-Ewropa) u n-Netwerk tal-Presidenti tal-Qrati Ġudizzjarji Supremi tal-UE (NPSJC), il-Kummissjoni żviluppat kwestjonarju li għalih wieġbu l-Qrati Supremi u l-Qrati Amministrattivi Supremi.

Il-Figura 68 tippreżenta ħarsa ġenerali tas-setgħat u tal-attività ġudizzjarja ta’ dawn il-qrati f’ċerti sitwazzjonijiet relatati mal-imħallfin, fejn l-indipendenza ġudizzjarja tista’ tkun f’riskju. Fejn hemm data disponibbli, iċ-ċifri jirriflettu l-għadd ta’ każijiet trattati mill-qrati superjuri bejn l-2012 u l-2017 jew qabel, f’każijiet importanti.

Figura 68: Setgħat u attività ġudizzjarja tal-qrati superjuri f’sitwazzjonijiet li għandhom x’jaqsmu mal-imħallfin (*) (sors: Il-Kummissjoni Ewropea mal-ACA-Ewropa u l-NPSJC)

(*) L-Istati Membri jidhru fl-ordni alfabetika tal-ismijiet ġeografiċi tagħhom fil-lingwa oriġinali. Miżuri dixxiplinarji li jikkonċernaw imħallef jinkludu miżuri preventivi. Appelli kontra d-deċiżjoni mogħtija mill-imħallef ikkonċernat ma jittieħdux inkunsiderazzjoni anke jekk iqajmu kwistjonijiet dwar l-indipendenza jew l-imparzjalità ġudizzjarja. Istanzi tal-qorti involuti f’attività ġudizzjarja bejn l-2012 u l-2017 u każijiet importanti preċedenti (l-ismijiet b’tipa grassa huma dawk tal-qrati li l-ġurisprudenza tagħhom hija espressa fil-figura; l-ebda numru jfisser li ma hemm ebda każ irrappurtat). BE: Conseil d’État (Kunsill tal-Istat). BG: Върховен административен съд (Qorti Amministrattiva Suprema). CZ: Nejvyšší správní soud (Qorti Amministrattiva Suprema). DK: Højesteret (Qorti Suprema). DE: Bundesverwaltungsgericht (Qorti Amministrattiva Federali), Dienstgerichte (Qrati tas-Servizz), Bundesverfassungsgericht (Qorti Kostituzzjonali Federali), il-qorti federali tal-ġurisdizzjoni rilevanti. EE: Riikohus (Qorti Suprema). IE: Chúirt Uachtarach (Qorti Suprema). EL: Συμβούλιο της Επικρατείας (Kunsill tal-Istat), kamra tal-imħallef ikkonċernat. ES: Tribunal Supremo (Qorti Suprema), (speċjali) kamra tal-qorti partikolari. FR: Conseil d'État (Kunsill tal-Istat), Cour de Cassation (Qorti Suprema), l-ewwel president tal-qorti tal-appell. HR: Vrhovni Sud (Qorti Suprema), Ústavní Sud (Qorti Kostituzzjonali), president tal-qorti superjuri speċifika, president tal-qorti. IT: Consiglio de Stato (Kunsill tal-Istat), Corte Suprema di Cassazione (Qorti Suprema). CY: f’dawn is-sitwazzjonijiet id-deċiżjonijiet jittieħdu mill-Kunsill Suprem tal-Ġudikatura (SCJ), magħmul mill-imħallfin tal-Qorti Suprema; id-deċiżjonijiet tal-SCJ mhumiex soġġetti għal stħarriġ ġudizzjarju. LV: Augstākā tiesa (Qorti Suprema), Disciplinārtiesa (qorti dixxiplinari), qorti amministrattiva superjuri. LT: Vyriausiasis Administracinis Teismas (Qorti Amministrattiva Suprema), Aukščiausiasis Teismas (Qorti Suprema). LU: Cour administrative (Qorti Amministrattiva) Cour de Cassation (Qorti Suprema). HU: Fővárosi Törvényszék (Qorti Reġjonali ta’ Budapest), szolgálati bíróságok (Qrati tas-Servizz), bord ieħor tal-istess qorti. MT: Qorti tal-Appell Qorti Kostituzzjonali. NL: Hoge Raad (Qorti Suprema), Centrale Raad van Beroep (l-ogħla qorti amministrattiva f’każijiet soċjali), Raad van State (Kunsill tal-Istat). AT: Verwaltungsgerichtshof (Qorti Amministrattiva Suprema), Personalsenat (bord speċjali ta’ valutazzjoni) tal-qorti superjuri, Oberster Gerichtshof (Qorti Suprema). PL: Naczelny Sąd Administracyjny (Qorti Amministrattiva Suprema), qorti speċjalizzata ġurisdizzjonali oħra tal-istess qorti, Sąd Najwyższy (Qorti Suprema); L-għadd ta’ sfidi dwar l-allegata nuqqas ta’ imparzjalità tal-imħallfin jirrifletti l-għadd totali ta’ lmenti kontra rifjuti ta’ rikużi fi qrati amministrattivi, PT: Supremo Tribunal Administrativo (Qorti Amministrattiva Suprema), Supremo Tribunal de Justiça (Qorti Suprema). RO: Înalta Curte de Casație și Justiție (Qorti Suprema). SI: Vrhovno sodišče (Qorti Suprema), president tal-qorti. SK: Najvyšší súd (Qorti Suprema), Ústavný súd (Qorti Kostituzzjonali). FI: korkein hallinto-oikeus (Qorti Amministrattiva Suprema), korkein oikeus (Qorti Suprema). SE: Arbetsdomstolen (Tribunal Industrijali), tingsrätt (Qorti Distrettwali), Högsta domstolen (Qorti Suprema), Högsta förvaltningsdomstolen (Qorti Amministrattiva Suprema). UK: Il-Qorti Suprema.

   4.    KONKLUŻJONIJIET

Is-sitt edizzjoni tat-Tabella ta’ Valutazzjoni tal-Ġustizzja tal-UE turi x-xejriet fil-funzjonament tas-sistemi tal-ġustizzja nazzjonali b’mod aktar ċar: għadd ta’ Stati Membri wrew id-determinazzjoni tagħhom li jwettqu riformi ġudizzjarji u rnexxielhom ikomplu jtejbu aktar l-effikaċja tas-sistema ġudizzjarja tagħhom. Madankollu, għad hemm sfidi mhux biss fil-funzjonament tas-sistemi ġudizzjarji iżda wkoll fir-rigward tal-kontenut ta’ ċerti riformi li saru fl-Istati Membri. Il-Kummissjoni hija impenjata li tiżgura li kwalunkwe riforma ġudizzjarja tirrispetta l-istat tad-dritt u l-istandards Ewropej dwar l-indipendenza ġudizzjarja.

(1)       http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:12012P/TXT&from=MT

(2)      Stħarriġ tal-Ewrobarometru FL461, li sar bejn il-15 u s-16 ta’ Jannar 2018. Tweġibiet għall-mistoqsija: ‘Minn dak li taf, kif tikklassifika s-sistema tal-ġustizzja f’(pajjiżna) f’termini tal-indipendenza tal-qrati u tal-imħallfin? Kieku tgħid li hija tajba ħafna, tajba, ħażina jew ħażina ħafna?’: https://ec.europa.eu/info/strategy/justice-and-fundamental-rights/effective-justice/eu-justice-scoreboard_en

(3)      Stħarriġ tal-Ewrobarometru FL461, tweġibiet għall-mistoqsija: ‘Tista’ tgħidli sa liema punt kull waħda mir-raġunijiet li ġejjin tispjega l-klassifikazzjoni tiegħek tal-indipendenza tas-sistema ġudizzjarja f’(pajjiżna): ħafna, kemxejn, mhux daqstant, lanqas xejn?’.

(4)      Stħarriġ tal-Ewrobarometru FL462, li sar bejn il-15 ta’ Jannar u l-24 ta’ Jannar 2018. Tweġibiet għall-mistoqsija: ‘Minn dak li taf, kif tikklassifika s-sistema tal-ġustizzja f’(pajjiżna) f’termini tal-indipendenza tal-qrati u tal-imħallfin? Kieku tgħid li hija tajba ħafna, tajba, ħażina jew ħażina ħafna?’: https://ec.europa.eu/info/strategy/justice-and-fundamental-rights/effective-justice/eu-justice-scoreboard_en

(5)      Stħarriġ tal-Ewrobarometru FL462: tweġibiet għall-mistoqsija: ‘Tista’ tgħidli sa liema punt kull waħda mir-raġunijiet li ġejjin tispjega l-klassifikazzjoni tiegħek tal-indipendenza tas-sistema ġudizzjarja f’(pajjiżna): ħafna, kemxejn, mhux daqstant, lanqas xejn?’.

(6)    L-indikatur tad-WEF huwa bbażat fuq it-tweġibiet tal-istħarriġ għall-mistoqsija: ‘F’pajjiżek, kemm hija indipendenti s-sistema ġudizzjarja mill-influwenzi tal-gvern, tal-individwi jew tal-kumpaniji? [1 = assolutament mhux indipendenti; 7 = totalment indipendenti]’. It-tweġibiet għall-istħarriġ ittieħdu minn kampjun rappreżentattiv ta’ negozji li jirrappreżentaw is-setturi ewlenin tal-ekonomija (l-agrikoltura, l-industrija tal-manifattura, l-industrija mhux tal-manifattura u s-servizzi) fl-Istati Membri kollha kkonċernati. L-istħarriġ isir f’formati differenti, inklużi intervisti wiċċ imb’wiċċ jew bit-telefon ma’ diriġenti ta’ negozji, b’formoli stampati mibgħuta bil-posta, u stħarriġ online: https://www.weforum.org/reports/the-global-competitiveness-report-2017-2018

(7)    Il-figura hija bbażata fuq it-tweġibiet tal-istħarriġ għall-mistoqsija: ‘Fuq skala ta’ bejn 0 - 10 (fejn 0 tfisser ‘assolutament mhux indipendenti’ u 10 tfisser ‘l-ogħla grad possibbli ta' indipendenza’): bħala mħallef ma nħossni indipendenti xejn jew inħossni totalment indipendenti’. Meta r-riżultati medji fl-istħarriġ għall-pajjiżi kienu l-istess, intuża l-ordni tal-protokoll tal-UE. Total ta’ 11 140 imħallef ipparteċipaw fl-istħarriġ li sar fl-aħħar tal-2017. Dawn il-membri tal-ENCJ li ġejjin ma pparteċipawx fl-istħarriġ: EL, MT, u HU. Il-Ministeri tal-ġustizzja u l-awtoritajiet ġudizzjarji minn CZ, DE, EE, AT, SE u FI huma osservaturi tal-ENCJ. Ir-rapport tal-ENCJ huwa disponibbli fuq: https://www.encj.eu/articles/71

(8)      Il-paragrafu 46 u 47 tar-Rakkomandazzjoni CM/Rec(2010)12 tal-Kumitat tal-Ministri lill-Istati Membri dwar l-imħallfin: indipendenza, effiċjenza u responsabbiltajiet jistabbilixxu li l-awtorità li tieħu d-deċiżjonijiet dwar l-għażla u l-karriera tal-imħallfin għandha tkun indipendenti mis-setgħat eżekuttivi u leġiżlattivi. Bil-għan li tiġi garantita l-indipendenza tagħha, tal-anqas nofs il-membri tal-awtorità għandhom ikunu mħallfin magħżula mill-pari tagħhom. Madankollu, meta d-dispożizzjonijiet kostituzzjonali jew legali oħrajn jippreskrivu li l-kap tal-istat, il-gvern jew is-setgħa leġiżlattiva tieħu deċiżjonijiet dwar l-għażla u l-karriera tal-imħallfin, għandu jkun hemm awtorità kompetenti u indipendenti li parti sostanzjali minnha tkun ġejja mill-ġudikatura (mingħajr preġudizzju għar-regoli applikabbli għall-kunsilli għall-ġudikatura li jinsabu fil-Kapitolu IV) li tkun awtorizzata sabiex tagħmel rakkomandazzjonijiet jew tesprimi opinjonijiet li l-awtorità tal-ħatra rilevanti ssegwi fil-prattika.

(9)    Ir-Rakkomandazzjoni CM/Rec(2010)12 tal-Kumitat tal-Ministri lill-Istati Membri dwar l-imħallfin: indipendenza, effiċjenza u responsabbiltajiet.

(10)    Il-figuri huma bbażati fuq it-tweġibiet għal kwestjonarju aġġornat imfassal mill-Kummissjoni f’assoċjazzjoni mill-qrib mal-ENCJ. It-tweġibiet għall-kwestjonarju aġġornat mill-Istati Membri li ma għandhomx Kunsilli għall-Ġudikatura jew li mhumiex membri tal-ENCJ (CZ, DE, EE, CY, LU, AT u FI) inkisbu permezz ta’ kooperazzjoni man-Netwerk tal-Presidenti tal-Qrati Ġudizzjarji Supremi tal-UE.

(11)      Il-figura hija bbażata fuq tweġibiet għal kwestjonarju aġġornat imfassal mill-Kummissjoni f’kooperazzjoni mill-qrib mal-Grupp ta’ Esperti dwar il-Ħasil tal-Flus u l-Finanzjament tat-Terroriżmu.

(12)      Il-figura hija bbażata fuq it-tweġibiet għal kwestjonarju mfassal mill-Kummissjoni f’kooperazzjoni mill-qrib mal-ACA-Ewropa u mal-ENCJ.

(13)    Data miġbura permezz ta’ kwestjonarju aġġornat imfassal mill-Kummissjoni f’assoċjazzjoni mill-qrib mal-ENCJ. It-tweġibiet mill-Istati Membri li ma għandhomx Kunsilli għall-Ġudikatura jew li mhumiex membri tal-ENCJ inkisbu permezz ta’ kooperazzjoni man-Netwerk tal-Presidenti tal-Qrati Ġudizzjarji Supremi tal-UE.

(14)      Il-paragrafu 44 tar-Rakkomandazzjoni jistabbilixxi li d-deċiżjonijiet dwar l-għażla u l-karriera tal-imħallfin għandhom ikunu bbażati fuq kriterji oġġettivi stabbiliti minn qabel mil-liġi jew mill-awtoritajiet kompetenti. Tali deċiżjonijiet għandhom ikunu bbażati fuq il-mertu, b’kont meħud tal-kwalifiki, il-ħiliet u l-kapaċità meħtieġa sabiex jiġu aġġudikati l-kawżi billi tiġi applikata l-liġi, filwaqt li tiġi rispettata d-dinjità tal-bniedem. Il-paragrafu 48 jistabbilixxi li kandidat li ma jintgħażilx għandu jkollu d-dritt li jikkontesta d-deċiżjoni, jew tal-anqas il-proċedura li taħtha tkun ittieħdet id-deċiżjoni.

(15)    Data miġbura permezz ta’ kwestjonarju aġġornat imfassal mill-Kummissjoni f’assoċjazzjoni mill-qrib mal-ENCJ. It-tweġibiet mill-Istati Membri li ma għandhomx Kunsilli għall-Ġudikatura jew li mhumiex membri tal-ENCJ inkisbu permezz ta’ kooperazzjoni man-Netwerk tal-Presidenti tal-Qrati Ġudizzjarji Supremi tal-UE.

(16)    Data miġbura permezz ta’ kwestjonarju aġġornat imfassal mill-Kummissjoni f’assoċjazzjoni mill-qrib mal-ENCJ. It-tweġibiet mill-Istati Membri li ma għandhomx Kunsilli għall-Ġudikatura jew li mhumiex membri tal-ENCJ inkisbu permezz ta’ kooperazzjoni man-Netwerk tal-Presidenti tal-Qrati Ġudizzjarji Supremi tal-UE.

(17)    Data miġbura permezz ta’ kwestjonarju aġġornat imfassal mill-Kummissjoni f’assoċjazzjoni mill-qrib mal-ENCJ. It-tweġibiet mill-Istati Membri li ma għandhomx Kunsilli għall-Ġudikatura jew li mhumiex membri tal-ENCJ inkisbu permezz ta’ kooperazzjoni man-Netwerk tal-Presidenti tal-Qrati Ġudizzjarji Supremi tal-UE.

(18)      Opinjoni Nru 19 (2016) tal-Kunsill Konsultattiv tal-Imħallfin Ewropej (CCJE) Ir-Rwol tal-Presidenti tal-Qrati, 10 ta’ Novembru 2016 (l-Opinjoni tal-2016), il-para 38: https://rm.coe.int/opinion-no-19-on-the-role-of-court-presidents/16806dc2c4

(19)      Il-para 38 tal-Opinjoni tal-2016.

(20)      Il-para 45 u 47 tal-Opinjoni tal-2016.

(21)    Data miġbura permezz ta’ kwestjonarju aġġornat imfassal mill-Kummissjoni f’assoċjazzjoni mill-qrib mal-ENCJ. It-tweġibiet mill-Istati Membri li ma għandhomx Kunsilli għall-Ġudikatura jew li mhumiex membri tal-ENCJ inkisbu permezz ta’ kooperazzjoni man-Netwerk tal-Presidenti tal-Qrati Ġudizzjarji Supremi tal-UE.

(22)      Il-para 27; ara wkoll C il-punt (ii) tal-pjan ta’ azzjoni tal-KtE tal-2016; il-para 27 tal-Opinjoni tas-CCJE nru. 10 dwar il-Kunsill għall-Ġudikatura fis-servizz tas-soċjetà; u l-para. 2.3 tar-Rapport tal-ENCJ ‘Kunsilli għall-Ġudikatura’ tal-2010-11.

(23)      Data miġbura permezz ta’ kwestjonarju aġġornat imfassal mill-Kummissjoni f’assoċjazzjoni mill-qrib mal-ENCJ.

(24)      C‑453/16 PPU, Özçelik, 10 ta’ Novembru 2016, EU:C:2016:860, il-para. 34.

(25)      CDL-AD(2010)040-e Rapport dwar l-Istandards Ewropej f’dak li għandu x’jaqsam mal-Indipendenza tas-Sistema Ġudizzjarja: Taqsima II — is-Servizz ta’ Prosekuzzjoni — Adottat mill-Kummissjoni ta’ Venezja — waqt il-85 sessjoni plenarja tagħha (Venezja, 17-18 ta’ Diċembru 2010), il-para. 26.

(26)      Ir-Rakkomandazzjoni Rec (2000)19 dwar ir-rwol tal-prosekuzzjoni pubblika fis-sistema ġudizzjarja kriminali, adottata mill-Kumitat tal-Ministri tal-Kunsill tal-Ewropa fis-6 ta’ Ottubru 2000 (ir-Rakkomandazzjoni tal-2000), il-para. 4.

(27) Ir-Rakkomandazzjoni tal-2000, il-para 11 u 13.

(28) Ir-Rakkomandazzjoni tal-2000, il-para 13, il-punt c).

(29) Ir-Rakkomandazzjoni tal-2000, il-para 13, il-punt d).

(30) Ir-Rakkomandazzjoni tal-2000, il-para 34.

(31) Pereżempju, rapporti relatati mal-BG u mar-RO skont il-Mekkaniżmu ta’ Kooperazzjoni u ta’ Verifika, jew ir-rapporti tal-pajjiżi fis-Semestru Ewropew.