IL-KUMMISSJONI EWROPEA

Brussell, 28.8.2015

COM(2015) 411 final

KOMUNIKAZZJONI TAL-KUMMISSJONI LILL-KUNSILL U LILL-PARLAMENT EWROPEW

Adattamenti Settorjali tal-Liechtenstein - Rieżami

1.Introduzzjoni

Il-Protokoll 15 tal-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea (Ftehim ŻEE) fuq perjodi ta’ tranżizzjoni dwar il-moviment liberu ta’ persuni jiddikkjara li l-Liechtenstein jista’ jżomm fis-seħħ limiti kwantitattivi għal residenti ġodda sal-1 ta’ Jannar 1998 fir-rigward ta’ ċittadini tal-Istati Membri tal-KE u Stati oħra tal-EFTA. Id-Deċiżjoni Nru 1/95 tal-10 ta’ Marzu 1995 1 tal-Kunsill taż-ŻEE dwar id-dħul fis-seħħ tal-Ftehim dwar iż-Żona Ekonomika Ewropea għall-Prinċipat tal-Liechtenstein tinkludi Dikjarazzjoni speċjali mill-Kunsill taż-ŻEE dwar il-moviment liberu tal-persuni. Din id-Dikjarazzjoni Konġunta tiddikjara li għandu jitwettaq rieżami fl-aħħar ta’ perjodu tranżitorju stipulat fil-Protokoll 15 tal-Ftehim ŻEE, filwaqt li titqies "is-sitwazzjoni ġeografika speċifika" tal-Liechtenstein". L-istess Dikjarazzjoni tistipula gwida dwar dak li timplika din is-sitwazzjoni speċifika: "Il-Kunsill taż-ŻEE jirrikonoxxi li l-Liechtenstein għandu żona żgħira ħafna ta' karattru rurali li hi abitabbli b'persentaġġ aktar għoli min-norma ta' reżidenti u ħaddiema mhux nazzjonali Barra minn hekk, jirrikonoxxi l-interess vitali tal-Liechtenstein li jżomm l-identità nazzjonali tiegħu."

Wara l-iskadenza tal-Protokoll 15 tal-Ftehim tŻEE dwar il-moviment liberu tal-persuni, il-Liechtenstein u l-Unjoni Ewropea waslu għal arranġament speċifiku fl-1999. Dan l-arranġament, magħruf bħala “Adattamenti Settorjali”, kien inizjalment stabbilit fid-Deċiżjoni tal-Kumitat Konġunt 191/1999 2 u mbagħad inkorporat fl-Annessi V (Moviment liberu tal-ħaddiema) u VIII (Dritt għall-Istabbilment) tal-Ftehim ŻEE. Skont l-Adattamenti Settorjali, il-moviment liberu tal-persuni japplika għal-Liechtenstein. Madankollu, iċ-ċittadini taż-ŻEE li jixtiequ jistabbilixxu residenza fil-Liechtenstein għandhom jiksbu permess ta’ residenza. L-Adattamenti jistabbilixxu għadd minimu ta’ permessi maħruġa għal ċittadini taż-ŻEE kull sena, li jikkostitwixxi żieda netta ta’ 1,75 % fil-popolazzjoni residenti taż-ŻEE (għal persuni li huma ekonomikament attivi) u 0,5 % (għal nies ekonomikament inattivi) rispettivament 3 tal-għadd tagħhom fl-1998. Il-kisba ta’ permessi ta’ residenza, madankollu, mhijiex prerekwiżit biex dak li jkun jaħdem fil-Liechtenstein.

Matul it-tkabbir tal-2004, dawn l-arranġamenti, li l-ewwel ġew miftiehma għal terminu ta’ ħames snin, tkomplew, fuq il-kundizzjoni li dawn għandhom jiġu rieżaminati kull ħames snin. Wara l-ewwel rieżami fl-2009, it-tieni rieżami ġie mnedi fl-2014.

Din il-Komunikazzjoni hija parti minn dak ir-rieżami. L-enfasi tagħha huwa dwar jekk il-Liechtenstein għandux jitħalla jkompli japplika dawn ir-restrizzjonijiet fuq l-għadd ta’ permessi ta’ residenza li jagħti.

2. Adattamenti settorjali fil-prattika

Il-Liechtenstein joħroġ rapporti annwali dwar kif japplika l-Adattamenti. Huwa mbagħad jaqsam ir-rapporti mal-kontropartijiet tiegħu tal-UE u mal-Awtorità ta’ Sorveljanza tal-Assoċjazzjoni Ewropea tal-Kummerċ Ħieles (EFTA). L-informazzjoni pprovduta hawn taħt hija bbażata fuq ir-rapport ippreżentat mil-Liechtenstein fl-2014.

L-awtoritajiet tal-Liechtenstein jistgħu joħorġu minimu ta’ 56 permess ta' residenza ġdid u madwar 300 permess ta' terminu qasir ġdid (mhux aktar minn 12-il xahar) fis-sena lil ċittadini taż-ŻEE li jeżerċitaw attività ekonomika fil-Liechtenstein. Kull sena l-Liechtenstein jissodisfa l-obbligi tal-kwota tiegħu għal permessi ġodda. L-għadd ta’ permessi fit-terminu qasir huwa normalment inqas minn 300. Għal persuni li ma jeżerċitawx attività ekonomika u li jixtiequ jistabbilixxu residenza fil-Liechtenstein tkun disponibbli kwota supplimentari. Din il-kwota hija madwar 20 permess fis-sena. Ma hemm l-ebda restrizzjoni li tipprevjeni lill-membri tal-familja ta’ detentur ta’ permess ta’ residenza milli jingħaqdu mal-konjuġi/familja tagħhom u jagħmlu residenza fil-Liechtenstein. Dawn għandhom ukoll id-dritt li jibdew attività ekonomika.

Wara r-rieżami tal-2009, l-arranġamenti speċifiċi baqgħu ma nbidlux.

3. Ir-Rieżami tal-2014

Il-proċess ta’ rieżami kurrenti beda fl-2014.

L-aktar ċifri riċenti pprovduti mil-Liechtenstein (ara t-tabella ta' hawn fuq) juru tnaqqis sinifikanti fl-għadd ta’ applikazzjonijiet għal permessi ta’ residenza minn persuni ekonomikament attivi u inattivi, wara quċċata fl-2008. L-għadd ta’ applikazzjonijiet madankollu jibqa’ 16-23 darba ogħla mill-kwota minima allokata, b’mod partikolari għal persuni li huma ekonomikament attivi.

Fil-konsultazzjonijiet bejn il-Kummissjoni Ewropea, is-Servizz Ewropew għall-Azzjoni Esterna u l-Liechtenstein dwar bidla possibbli għar-regoli attwali, il-Liechtenstein argumenta li l-kapaċità ta’ assorbiment tiegħu baqgħet pjuttost limitata u ma nbidlitx matul il-perjodu ta’ rieżami. Huwa argumenta wkoll li d-Dikjarazzjoni Konġunta dwar l-Adattamenti Settorjali tal-Liechtenstein, mehmuża mal-Ftehim tal-2014 dwar il-parteċipazzjoni tal-Kroazja fiż-ŻEE, bażikament ikkonfermat mill-ġdid li l-kapaċità ta’ assorbiment tal-Liechtenstein ma nbidlitx 4 . Il-Liechtenstein għalhekk issuġġerixxa li l-arranġamenti speċifiċi għal-Liechtenstein ma għandhomx jinbidlu u li r-rieżami li jmiss għandu jsir qabel Mejju 2019.

Waqt ir-rieżami, il-Kummissjoni vvalutat jekk kienx hemm bidla fis-sitwazzjoni ġeografika speċifika tal-Liechtenstein u fiċ-ċirkostanzi deskritti fid-Deċiżjoni Nru 1/95 tal-Kunsill taż-ŻEE, jiġifieri li (a) il-Liechtenstein għandu żona abitabbli żgħira ħafna ta' karattru rurali; u (b) il-Liechtenstein għandu persentaġġ ogħla mis-soltu ta’ residenti u impjegati mhux nazzjonali u interess vitali li jżomm l-identità nazzjonali tiegħu.

Ir-riżultat tal-valutazzjoni huwa kif ġej:

(a) il-Liechtenstein jokkupa territorju ta’ 160 kilometru kwadru li ma nbidilx;

(b) il-popolazzjoni tal-Liechtenstein hija ta' 36 925. Hija kibret b’aktar minn 4 000 ruħ mill-1998 (32 227), is-sena ta’ referenza għall-Adattamenti, u b’madwar 1 300 mill-2009 (35 851), is-sena tar-rieżami preċedenti. Dan jista’ ma jidhirx għoli f’termini reali, iżda jirriżulta f’żidiet ta’ 14 % u madwar 3 % rispettivament. Il-proporzjon ta’ barranin kien qed jiżdied ukoll, sa 33,5 % fl-2012 minn 33,3 % fis-sena preċedenti, li nofshom huma ċittadini taż-ŻEE. L-għadd ta’ impjegati huwa kważi ugwali għall-għadd ta’ residenti (iktar minn 35 800 persuna), li 52 % minnhom jivvjaġġaw minn pajjiżi ġirien.

Jidher li dawn iċ-ċifri jikkonfermaw in-natura ġeografika speċjali u l-kapaċità ta’ assorbiment limitata tal-Liechtenstein.

Id-domanda għolja għal permessi ta’ residenza, minkejja d-diffikultajiet biex jinkisbu, aktarx li hija spjegata mill-fatt li japplikaw regoli tat-taxxa differenti għal residenti tal-Liechtenstein meta mqabbla ma’ dawk li mhumiex residenti. Sakemm dawn id-differenzi jibqgħu, huwa mistenni li n-nies se jkunu jridu residenza uffiċjali fil-Liechtenstein u se japplikaw f’għadd relattivament għoli għal permessi ta’ residenza, biex b'hekk isir neċessarju li jinżammu ċerti restrizzjonijiet fuq l-għadd ta’ permessi annwali maħruġa.

Il-grupp ta' ħidma tal-Assoċjazzjoni Ewropea tal-Kummerċ Ħieles (EFTA) tal-Kunsill, ġie informat dwar din il-kwistjoni fil-5 ta’ Settembru 2014 u sussegwentement fit-30 ta’ April 2015. L-ebda Stat Membru ma qajjem tħassib dwar il-kontinwazzjoni tar-reġim attwali.

4. Konklużjonijiet

Fid-dawl ta’ dan ta’ hawn fuq, il-Kummissjoni ma tarax il-ħtieġa li jsir xi tibdil għar-regoli attwali u tqis li d-dispożizzjonijiet dwar l-Adattamenti Settorjali jistgħu jibqgħu l-istess. Għandu jseħħ rieżami ta’ dawn id-dispożizzjonijiet qabel Mejju 2019.

(1) ĠU L 86, 20.4.1995, p. 58.

(2) ŻEE DKK M Nru 191/1999 tas-17 ta' Diċembru 1999 li temenda l-Annessi VIII (Dritt għall-Istabbiliment) u V (Moviment liberu tal-ħaddiema) tal-Ftehim ŻEE.

(3) Anness VIII (Dritt għall-Istabbilment):
"Titolu II[...][...]In-numru ta' permessi għal tul ta' żmien qasir għall-għanijiet ta' eżerċizzju ta' attività ekonomika ma għandux jiddevja b'aktar minn 10 % minn dak li kien fl-1997.Titolu IIIMembri tal-familja ta' ċittadini tal-Iżlanda, tan-Norveġja u tal-Istati Membri tal-UE li jirrisjedu legalment fil-Liechtenstein għandhom id-dritt illi jiksbu permess tal-istess validità bħal dak tal-persuna li fuha jiddependu. Għandu jkollhom id-dritt illi jkollhom attività ekonomika, f'liema każ huma jkunu inklużi fin-numru ta' permessi mogħtija lill persuni attivi ekonomikament.Titolu VKwota supplimentari annwali ta' 0,5 % fuq il-bażi li hemm referenza għaliha fil-punt II għandha tkun disponibbli għal persuni illi jixtiequ jagħmlu r-residenza tagħhom [...]"

(4) "Il-Partijiet Kontraenti Preżenti u l-Parti Kontraenti l-Ġdida,[...]Waqt li jaqblu li debitament iqisu din is-sitwazzjoni fattwali, kif ukoll il-kapaċità ta' assorbiment li ma nbidlitx tal-Liechtenstein meta jiġu biex jeżaminaw mill-ġdid l-adattamenti settorjali fl-Annessi V u VIII tal-Ftehim ŻEE."