52014DC0747

TWEĠIBIET TAL-KUMMISSJONI GĦAR-RAPPORT SPEĊJALI TAL-QORTI EWROPEA TAL-AWDITURI

"INFRASTRUTTURI TAL-AJRUPORTI FFINANZJATI MILL-UE VALUR FQIR GĦALL-FLUS LI TĦALLSU"

Sommarju Eżekuttiv

III. Il-Kummissjoni tirrikonoxxi l-konklużjonijiet tal-Qorti għall-proġetti awditjati tal-perjodi 2000-2006 u 2007-2013 u taċċetta li f’dawn il-perjodi ta’ programmazzjoni l-appoġġ minn fondi ta’ koeżjoni għall-infrastruttura tal-ajruporti f’ċerti każijiet ma kienx jirrappreżenta użu effettiv tal-fondi tal-UE. Tixtieq tenfasizza li diġà ttieħdu lezzjonijiet minn din l-esperjenza, u bħala riżultat hemm approċċ kompletament differenti fil-leġiżlazzjoni għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020.

Il-qafas regolatorju l-ġdid sar iktar strett meta wieħed jiġi għal investiment f’infrastrutturi tal-ajruport, li jillimitaw l-għażliet possibbli biex titjieb il-prestazzjoni ambjentali jew il-karatteristiċi ta’ sikurezza tal-infrastrutturi. Barra minn hekk, is-servizzi tal-Kummissjoni qed isegwu linja aktar limitata fin-negozjati, li tiffoka b’mod partikolari fuq l-ajruporti li jappartjenu għan-netwerk ewlieni TEN-T.

Sa fejn għandu x'jaqsam l-ippjanar strateġiku, il-qafas il-ġdid jirrikjedi l-eżistenza ta’ pjanijiet tat-trasport fil-livell reġjonali jew nazzjonali bħala kondizzjonalità ex ante speċifika, li stipulat strateġija komprensiva tat-trasport għal kull settur, il-kontribuzzjoni għat-tlestija tat-TEN-T u li tinkludi lista ta’ proġetti li għandhom jiġu implimentati (“sensiela ta’ proġetti realistiċi u maturi”). Il-Kummissjoni tikkunsidra dawn il-pjanijiet bis-sħiħ qabel ma tapprova kull programm operazzjonali li jipprovdi għal investimenti fis-settur tat-trasport.

Fir-rigward ta’ proġett maġġuri, il-Kummissjoni tkun adottat l-atti delegati u ta’ implimentazzjoni li se jiddefinixxu l-kwalità ta’ proċess ta’ rieżami u l-elementi ta’ kwalità tas-CBA li jridu jiġu rrispettati mill-proġetti maġġuri kollha, bħalma huma l-benefiċċji u l-kostijiet ewlenin skont is-settur, lista ta’ riskji li għandhom jiġu kkunsidrati, perjodi ta’ referenza preċiżi skont is-settur eċċ. Barra minn hekk, dalwaqt se tinħareġ gwida tas-CBA li tinkludi rakkomandazzjonijiet prattiċi għal setturi speċifiċi u studji tal-każ li jippermettu lill-benefiċjarji jimmodulaw il-proġetti tagħhom lejn l-aħjar valur miżjud tal-UE.

Il-proġetti ewlenin kollha se jkollhom jgħaddu minn rieżami ta’ kwalità, jew mill-Kummissjoni jew minn esperti indipendenti (Jaspers jew entitajiet oħra nominati mill-Istati Membri u bi qbil mal-Kummissjoni) qabel l-approvazzjoni mill-Kummissjoni.

Il-Kummissjoni tinnota li l-ajruporti reġjonali jistgħu ħafna drabi jservu finijiet ta’ komunikazzjoni għal reġjun jew komunità u l-awtoritajiet pubbliċi jistgħu jixtiequ jżommu l-operat tagħhom għal affarijiet oħra minbarra għal raġunijiet sempliċiment finanzjarji. Din hija r-raġuni għaliex l-infrastrutturi tat-trasport pubbliku li ma jħallux qligħ u jeħtieġu l-appoġġ mill-Istat jitħallew jiffunzjonaw.

Il-fatt li l-Kummissjoni ma għandhiex għarfien dettaljat sħiħ tal-proġetti kollha ffinanzjati mill-UE madwar l-UE u madwar is-setturi, ma jfissirx li din tonqos milli twettaq ir-rwol ta’ superviżorju regolatorju tagħha. Għall-kuntrarju, il-Kummissjoni teżerċita r-rwol superviżorju tagħha — ħafna drabi lil hinn mill-prerogattivi regolatorji tagħha — permezz ta’ rappurtar annwali u monitoraġġ fuq livell ta’ proġett bi proġett wkolljekk ikun meħtieġ, trattament ad hoc ta’ kwistjonijiet problematiċi u awditi speċifiċi. Barra minn hekk, il-Kummissjoni fil-passat irrifjutat kofinanzjament għal ajruporti reġjonali li għalihom il-każ ta’ negozju ma kienx evidenti u li ma kienx jidher ġustifikat mil-lat ta’ koeżjoni.

Il-Kummissjoni tinnota wkoll li l-proġetti tal-Fond ta’ Koeżjoni kienu direttament approvati minnha fil-perjodu 2000-2006, filwaqt li għall-perjodu 2007-2013 ġew inklużi fil-programmi u approvati individwalment biss jekk dawn kienu proġetti maġġuri. Il-Kummissjoni ħadet passi fl-perjodu 2007-2013 biex ittejjeb il-valutazzjoni ta’ proġetti maġġuri, permezz tal-istabbiliment tal-inizjattiva Jaspers, li tipprovdi assistenza teknika lill-Istati Membri, it-tħejjija ta’ gwida komprensiva tas-CBA u l-użu ta’ għarfien espert estern jekk meħtieġ.

Fil-perjodu 2007-2013, il-Kummissjoni rċeviet 17-il applikazzjoni għal proġetti maġġuri tal-ajruporti. Matul l-evalwazzjoni, il-Kummissjoni tagħti attenzjoni sinifikanti lill-kwistjoni takost kumplessiv tal-proġett, il-benefiċċji u l-valur miżjud tiegħu għas-soċjetà. Dan irriżulta f’każijiet speċifiċi bħat-tnaqqis fl-ambitu ta’ proġetti (pereżempju l-ajruport ta’ Iași u dak ta' Wroclaw) u l-inklużjoni ta’ kundizzjonijiet fid-deċiżjoni ta’ approvazzjoni (għall-ajruport ta’ Gdansk minħabba l-pjanijiet ta’ konstruzzjoni ta' ajruport ħdejh fi Gdynia). Il-Kummissjoni dejjem ivverifikat bir-reqqa l-analiżi tad-domanda. F’xi każijiet, il-Kummissjoni ħeġġet lill-awtoritajiet nazzjonali biex jabbandunaw proġetti (pereżempju ajruporti f’Kielce, u f’Bialystok) minħabba nuqqas ta’ domanda u t-tħassib tal-Kummissjoni marbut mas-sostenibbiltà finanzjarja ta’ dawn l-ajruporti.

V.

(i) Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni u se timplimentaha matul in-negozjati dwar il-programmi operazzjonali għall-perjodu 2014-2020. L-approċċ tas-servizzi tal-Kummissjoni fin-negozjati huwa li l-finanzjament tal-UE għall-infrastruttura tal-ajruporti jkun iffukat b’mod partikolari għall-ajruporti li jappartjenu għan-netwerk ewlieni TEN-T. Il-Kummissjoni teħtieġ ukoll li l-Pjanijiet Direttur Komprensivi tat-Trasport għandhom iservu bħala bażi għall-għażla ta’ prijoritajiet ta’ investiment fit-trasport. L-investimenti kollha għandhom jikkontribwixxu biex jintlaħqu l-objettivi għall-assi prijoritarju kkonċernat u investimenti f’kull ajruport li jista’ b’mod partikolari jeħtieġ li jkun soġġett ta' valutazzjoni dettaljata minn qabel tal-vijabbiltà ekonomika u l-kompetizzjoni (pereżempju jekk l-operaturi privati jistgħux jiffinanzjaw l-investiment). Fl-aħħar nett, l-investimenti għandhom ikunu sostnuti minn riżultati plawżibbli tal-istudju ta’ fattibbiltà rikjest u minn Analiżi tal-Ispejjeż imqabbla mal-Benefiċċji.

(iii) Il-Kummissjoni taqbel mal-importanza ta’ ppjanar strateġiku koerenti tal-ajruport bħala mezz biex tiġi evitata kapaċità spustata fil-futur.

Il-Kummissjoni taqbel mar-rakkomandazzjoni li hija indirizzata lill-Istati Membri (pjaniet koerenti reġjonali, nazzjonali u fejn applikabbli u possibbli supranazzjonali għall-iżvilupp tal-ajruporti). Min-naħa tagħha, se tivverifika l-implimentazzjoni matul in-negozjati dwar il-programmi operazzjonali għall-perjodu 2014-2020 permezz tal-valutazzjoni tal-pjanijiet tat-trasport fil-qafas tas-sodisfazzjon tal-kondizzjonalitajiet ex ante. Ara wkoll it-tweġiba għal §§68-71.

Fuq livell ieħor, il-Kummissjoni se tintensifika l-monitoraġġ u l-valutazzjoni tal-kapaċità tal-UE fis-suq tat-trasport bl-ajru biex jintlaħqu sfidi u opportunitajiet futuri.

Introduzzjoni

1. L-aktar studju riċenti tal-Eurocontrol "'L-isfidi tat-tkabbir 2013' jikkonferma u jtenni l-isfida tal-kapaċità identifikata fi studji preċedenti.

Fix-xenarju l-aktar probabbli (kapaċità ristretta), se jkun hemm 50 % aktar titjiriet fl-2035 mill-2012. Kważi żewġ miljun titjira mhux se jkunu jistgħu jiġu sodisfati (12 % tad-domanda totali għall-ivvjaġġar) minħabba n-nuqqas ta’ pjanijiet ta’ espansjoni tal-ajruporti. Dan huwa ekwivalenti għal madwar 120 miljun passiġġier li ma jistgħux jagħmlu t-titjiriet ta’ ritorn tagħhom (b’kollox, 240 miljun passiġġier fis-sena).

Barra minn hekk, sal-2035, aktar minn 20 ajruport se jkunu qed jaħdmu qrib il-kapaċità tagħhom, meta mqabbla ma’ biss tlieta fl-2012 (hotspots — inklużi ajruporti fi Spanja u l-Greċja).

Dan l-istudju juri li l-kapaċità spustata hija problema li trid tiġi diskussa aktar u li fuq il-bażi tal-pjanijiet ta’ espansjoni tal-ajruporti rraportati reċentement, se jkun hemm skarsezza ta' kapaċità fl-Ewropa fl-20 sena li ġejjin.

Sors: Challenges of Growth 2013 studju, disponibbli fuq https://www.eurocontrol.int/articles/challenges-growth

6. Fil-White Paper tagħha tal-2011 dwar il-Politika tat-Trasport, il-Kummissjoni kkunsidrat il-konġestjoni bħala tħassib prinċipali. Hija kompliet tafferma li “l-kapaċità tal-ajruporti teħtieġ tiġi ottimizzata u, fejn hemm bżonn, trid tikber biex tilqa’ għad-domanda dejjem tiżdied għall-ivjaġġar”. [Daħħal nota f’qiegħ il-paġna: Il-White Paper Direzzjonali tal-2011 lejn Żona Ewropea Unika ta' Trasport (§28), hi disponibbli hawn http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/ALL/;ELX_SESSIONID=HjP8JnxMmKkbg0nMHrxTqR3DX1042Lqfy2gdgLbQLf5rnTVZwSq6!1996567712?uri=CELEX:52011DC0144]

Fil-Komunikazzjoni sussegwenti tagħha tal-2011 li takkumpanja l-pakkett dwar l-ajruporti, il-Kummissjoni kkonfermat li l-konġestjoni fl-ajruporti hija problema għall-Ewropa. Barra minn hekk, jekk ikun hemm nuqqas ta’ kapaċità fuq l-art, is-suċċess tal-proġett Ajru Uniku Ewropew fl-intier tiegħuse jkun mhedded. Fl-istess ħin, is-settur tal-avjazzjoni tal-Ewropa qed jiffaċċja kompetizzjoni akbar u bidla fis-suq globali tal-avjazzjoni lejn reġjuni bħall-Asja-Paċifiku, il-Lvant Nofsani u l-Amerika Latina, li jheddu l-pożizzjoni privileġġjata tal-Ewropa bħala salib it-toroq tan-netwerk globali tal-avjazzjoni u l-benefiċċji f’termini ta’ konnettività li din il-pożizzjoni tipprovdi. [Daħħal nota f’qiegħ il-paġna: Il-Komunikazzjoni tal-2011 dwar il-politika tal-Ajruporti hija disponibbli hawn http://ec.europa.eu/transport/modes/air/airports/index_en.htm]

Ambitu u approċċ tal-awditjar

21.

L-ewwel inċiż: Filwaqt li t-trasport bl-ajru qabad ir-rotta fl-UE 27 mill-2010, il-Kummissjoni tikkunsidra li ma kien hemm ebda rkupru ġenerali tat-trasport bl-ajru fis-snin 2007-2013. Il-medja taċ-ċifri madwar l-UE waħedhom ma jistgħux jirriflettu l-iżviluppi differenti tat-trasport tal-ajru fl-Istati Membri differenti li jvarjaw ħafna minn xulxin. Fl-2010, 21 Stat Membru iffaċċjaw żieda u 6 iffaċċjaw tnaqqis fil-volumi ta’ passiġġieri; fl-2011, 25 żieda u 2 tnaqqis; fl-2012, 18 żieda u 9 tnaqqis; fl-2013, 21 żieda, 6 tnaqqis; It-tibdiliet bejn żieda u tnaqqis matul l-aħħar ftit snin kienu sinifikanti fi Spanja, l-Italja u l-Greċja — l-inkwiet ekonomiku tat-tlieta li huma hu ddokumentat sew.  Id-dejta tal-Eurostat għall-2013 tikkonferma li l-għadd ta’ passiġġieri bl-ajru ma laħaqx il-livell ta’ qabel il-kriżi għal Spanja u l-Greċja. 

It-tieni inċiż: Il-Kummissjoni tqis li m’hemm l-ebda tendenza ċara fl-iżvilupp tat-trasport tal-passiġġieri bl-ajru  fl-Istati Membri awditjati. Għas-snin 2007-2013, it-trasport bl-ajru fil-Greċja naqas bi 3,3 % u fi Spanja bi 3,5 %. Fi Spanja, it-trasport bl-ajru tal-passiġġieri naqas fl-2008, l-2009, l-2012 u l-2013, fil-Greċja naqas fl-2008, l-2009, l-2010 u l-2012 u fl-Italja, naqas fl-2008, l-2009, l-2012 u l-2013.

It-tielet inċiż: Il-Kummissjoni tinnota li l-ekonomija tal-UE-27 jew tinsab staġnata jew qiegħda f’riċessjoni mill-2007, bl-unika eċċezzjoni tal-2010 u l-2011. Xi wħud mill-Istati Membri awditjati esperjenzaw tnaqqis drammatiku tal-PDG: Il-Greċja tinsab fis-sitt sena konsekuttiva ta’ riċessjoni, l-Italja u Spanja kienu f’riċessjoni f’erbgħa minn sitt snin. Għalhekk, il-Kummissjoni tikkunsidra li l-kriżi għandha impatt serju u kontinwu fit-trasport bl-ajru.

Osservazzjonijiet

Tweġiba komuni għal §§ 28 u 30.

L-ajruporti huma infrastrutturi li għandhom ħajja twila. Il-Kummissjoni tqis li r-rata tal-użu tal-ajruport għandha tiġi vverifikata matul il-ħajja tal-investimenti li saru sabiex jiġi vvalutat jekk dawn laħqux bis-sħiħ l-użu operazzjonali tagħhom. Barra minn hekk, il-bini tal-infrastruttura tal-ajruporti f’fażijiet biex wieħed dejjem iżomm qrib jew eżatt fuq il-punt ta’ riferiment, filwaqt li l-ideali, fil-prattika jfisser li jrid ikun hemm xogħol kontinwu għaddej fl-ajruport, li jirrikjedi arranġamenti partikolari u tfixkil fl-operat u s-servizzi offruti mill-ajruport.

37. Il-Kummissjoni tqis li huwa diffiċli li tiġi identifikata xejra fiċ-ċifri tat-traffiku tal-passiġġieri għas-snin 2007-2013, li fuqhom il-Qorti tibbaża ruħha fuq il-kalkolu mill-ġdid tal-kostijiet għal kull passiġġier addizzjonali. Il-Kummissjoni għalhekk tikkunsidra li valutazzjoni abbażi tal-għanijiet u r-rieżamijiet ta’ nofs it-terminu se jipprovdu bażi xierqa għall-valutazzjoni tal-kosteffettività tal-proġetti.  Ara wkoll it-tweġiba tal-Kummissjoni għal § 21.

Tweġiba komuni għal §§ 40 sa 43.

Għall-finijiet tal-valutazzjoni ta’ proġetti maġġuri fil-politika ta’ koeżjoni, is-sostenibbiltà finanzjarja hi mifhuma mill-Kummissjoni bħala l-kapaċità ta’ proġett li jiġġenera biżżejjed dħul biex ikopri l-kostijiet operatorji f’kull sena tal-operat tiegħu, u mhux il-kapaċità li jiġġenera profitt. Għalkemm tabilħaqq l-appoġġ tal-UE idealment jingħata għal infrastrutturi li jagħmlu profitt, jiġri li xi infrastrutturi tat-trasport jiġġeneraw it-telf, minkejja l-eżistenza ta’ dħul u f’tali każijiet id-deċiżjoni li jiġi pprovdut appoġġ tal-UE hija bbażata fuq jekk il-proġett huwiex mixtieq mil-lat soċjoekonomiku (jiġifieri iġib miegħu aktar benefiċċji milli kostijiet).

45. L-ajruporti reġjonali jistgħu jservu finijiet ta’ komunikazzjoni għal reġjun jew komunità u l-awtoritajiet pubbliċi jistgħu jixtiequ jżommu l-operat tagħhom għal affarijiet oħra minbarra għal raġunijiet sempliċiment finanzjarji. Din hija r-raġuni għaliex l-infrastrutturi tat-trasport pubbliku li ma jħallux qligħ u jeħtieġu l-appoġġ mill-Istat jitħallew jiffunzjonaw.

50. It-trasport tal-passiġġieri bl-ajru fi Spanja naqas bejn l-2007 u l-2013 b’madwar 3,5 % u fil-Greċja bi 3,3 %. Il-Kummissjoni tqis li l-ajruporti awditjati segwew din ix-xejra u nnotat ukoll tnaqqis fit-traffiku, li jsegwi t-triq tal-ekonomiji Spanjoli u Gregi, li ilhom f'riċessjoni kważi mingħajr interruzzjoni mill-2007.

Ara wkoll it-tweġiba tal-Kummissjoni għal § 21.

Tweġiba komuni tal-Kummissjoni għall-paragrafi 53 sa 55:

Id-definizzjoni użata mill-Kummissjoni għall-ħruġ ta’ deċiżjonijiet dwar l-għajnuna mill-Istat hija li “żona ta’ lħuq ta’ ajruport” b’mod ġenerali tfisser il-konfini ta’ suq ġeografiku, li normalment huwa stabbilit għal madwar 100 kilometru jew madwar 60 minuta ta’ vvjaġġar bil-karozza, bix-xarabank, tren jew tren ta’ velocità għolja. Madankollu, iż-żona ta' lħuq ta' ajruport partikulari tista’ tkun differenti u jeħtieġ li tqis il-karatteristiċi speċifiċi ta’ kull ajruport partikolari. Id-daqs u l-forma taż-żona ta’ lħuq tvarja minn ajruport għal ieħor, u tiddependi fuq diversi karatteristiċi tal-ajruport, inklużi l-mudell tan-negozju tagħha, il-post u d-destinazzjonijiet li taqdi." Il-limitu ta' 100 km (200 km jekk tkun teżisti linja ferrovjarja ta' veloċità għolja) huwa definit ugwalment fl-Artikolu 24 tar-Regolament TEN-T li jistabbilixxi l-kriterji tal-komponenti tal-infrastruttura tat-trasport bl-ajru. Kif imsemmi mill-Qorti, fi studju riċenti tas-servizzi tal-Kummissjoni dwar l-aċċessibbiltà għal titjiriet tal-passiġġieri fl-Ewropa, is-servizzi tal-Kummissjoni waslu għall-konklużjonijiet abbażi ta’ żona ta’ lqugħ ta’ 90minuta 'l bogħod għall-ajruporti. Il-Kummissjoni tqis li ż-żoni milħuqa għandhom iqisu wkoll elementi oħra bħall-mudell kummerċjali tal-ajruport, in-numru u t-tip ta’ destinazzjonijiet moqdija, id-disponibbiltà tal-kapaċità tal-ajruport f’ajruporti oħra, il-kollegamenti tat-trasport pubbliku, vjaġġaturi sensittivi għall-ħin, jekk l-ajruport jservix prinċipalment lir-residenti jew lil viżitaturi li jkunu ġejjin fiż-żona.

L-ajruporti reġjonali ta’ spiss ma jservux l-istess destinazzjonijiet bl-istess frekwenza bħal ajruporti ġirien tagħhom u saħansitra aktar minn hekk bħall-ajruport ewlieni fl-Istat Membru.

Tweġiba komuni għal §§ 61 sa 63.

Safejn għandu x'jaqsam l-ippjanar strateġiku, ġiet stabbilita riforma radikali għall-perjodu 2014-2020, fejn il-qafas legali jipprovdi għat-twettiq ta’ kondizzjonalitajiet speċifiċi ex ante fis-settur tat-trasport, li jeħtieġu l-eżistenza ta’ pjan jew qafas tat-trasport komprensiv speċifiku fuq livell nazzjonali jew reġjonali qabel l-approvazzjoni ta’ appoġġ għall-programmi operazzjonali. Il-pjan tat-trasport hu li jiġi stabbilit il-kontribut għaż-Żona Unika Ewropea tat-Trasport, it-TEN-T ewlieni u komprensiv fejn se jsiru l-investimenti mill-FEŻR u l-FK, kif ukoll sensiela ta’ proġetti realistiċi u maturi għall-implimentazzjoni mill-programmi operazzjonali.

Il-programmi operazzjonali jinkludu analiżi tas-sitwazzjoni u l-ħtiġijiet speċifiċi waqt iż-żmien tal-programmazzjoni u rabta mal-interventi ippjanati. B’dan il-mod il-Kummissjoni tikkunsidrahom bħala dokumenti tal-ippjanar għall-finijiet ta’ interventi kofinanzjati mill-UE.

Tweġiba komuni għal §§ 66 u 67.

Fis-sistema ta’ ġestjoni kondiviża s-setgħat huma maqsuma bejn il-Kummissjoni u l-Istati Membri, b’dawn tal-aħħar li jkunu responsabbli għall-amministrazzjoni ta’ kuljum u dik tal-ewwel li tkun responsabbli għall-monitoraġġ u s-superviżjoni fil-livell ta' programm u mhux fil-livell tal-proġett. Dan ifisser li l-Kummissjoni mhux suppost tibbaża l-implimentazzjoni u l-monitoraġġ tal-attività ta' konformità b’referenza għal informazzjoni dettaljata dwar kull proġett, peress li eluf ta’ proġetti li huma kofinanzjati kull sena permezz tal-politika ta’ koeżjoni, u ma tistax tagħmel dan.

Konklużjonijiet u rakkomandazzjonijiet

Tweġiba komuni għal §§ 68 sa 71.

Il-Kummissjoni tirrikonoxxi l-konklużjonijiet tal-Qorti għall-proġetti awditjati tal-perjodi 2000-2006 u 2007-2013 u taċċetta li f’dawn il-perjodi ta’ programmazzjoni l-appoġġ minn fondi ta’ koeżjoni għall-infrastruttura tal-ajruporti f’ċerti każijiet ma kienx jirrappreżenta użu effettiv tal-fondi tal-UE. Tixtieq tenfasizza li diġà ttieħdu lezzjonijietminn din l-esperjenza, u bħala riżultat hemm approċċ radikalment differenti fil-leġiżlazzjoni għall-perjodu ta’ programmazzjoni 2014-2020.

Il-qafas regolatorju l-ġdid sar iktar strett meta wieħed jiġi għal investiment f’infrastrutturi tal-ajruport, li jillimitaw l-għażliet possibbli biex titjieb il-prestazzjoni ambjentali jew il-karatteristiċi ta’ sikurezza tal-infrastrutturi. Barra minn hekk, is-servizzi tal-Kummissjoni qed isegwu linja aktar limitata fin-negozjati, li tiffoka b’mod partikolari fuq l-ajruporti li jappartjenu għan-netwerk ewlieni TEN-T.

Sa fejn għandu x'jaqsam l-ippjanar strateġiku, il-qafas il-ġdid jirrikjedi l-eżistenza ta’ pjanijiet tat-trasport fil-livell reġjonali jew nazzjonali bħala kondizzjonalità ex ante speċifika, li stipulat strateġija komprensiva tat-trasport għal kull settur, il-kontribuzzjoni għat-tlestija tat-TEN-T u li tinkludi lista ta’ proġetti li għandhom jiġu implimentati (“sensiela ta’ proġetti realistiċi u maturi”). Il-Kummissjoni tikkunsidra dawn il-pjanijiet bis-sħiħ qabel ma tapprova kull programm operazzjonali li jipprovdi għal investimenti fis-settur tat-trasport.

Fir-rigward ta’ proġett maġġuri, il-Kummissjoni adottat l-atti delegati u ta’ implimentazzjoni li se jiddefinixxu l-kwalità ta’ proċess ta’ rieżami u l-elementi ta’ kwalità tas-CBA li jridu jiġu rrispettati mill-proġetti maġġuri kollha, bħalma huma l-benefiċċji u l-kostijiet ewlenin skont is-settur, lista ta’ riskji li għandhom jiġu kkunsidrati, perjodi ta’ referenza preċiżi skont is-settur eċċ. Barra minn hekk, dalwaqt se tinħareġ gwida tas-CBA li tinkludi rakkomandazzjonijiet prattiċi għal setturi speċifiċi u studji tal-każ li jippermettu lill-benefiċjarji jimmodulaw il-proġetti tagħhom lejn l-aħjar valur miżjud tal-UE.

Il-proġetti ewlenin kollha se jkollhom jgħaddu minn rieżami ta’ kwalità, jew mill-Kummissjoni jew minn esperti indipendenti (Jaspers jew entitajiet oħra nominati mill-Istati Membri u bi qbil mal-Kummissjoni) qabel l-approvazzjoni mill-Kummissjoni.

69.

L-ewwel inċiż: Il-Kummissjoni tqis li r-rata tal-użu tal-ajruport għandha tiġi vverifikata matul il-ħajja tal-investimenti li saru sabiex jiġi vvalutat jekk dawn laħqux bis-sħiħ l-użu operazzjonali tagħhom.

70. L-ajruporti reġjonali jistgħu jservu finijiet ta’ komunikazzjoni għal reġjun jew komunità u l-awtoritajiet pubbliċi jistgħu jixtiequ jżommu l-operat tagħhom għal affarijiet oħra minbarra għal raġunijiet sempliċiment finanzjarji. Din hija r-raġuni għaliex l-infrastrutturi tat-trasport pubbliku li ma jħallux profitt u jeħtieġu l-appoġġ mill-Istat kultant jitħallew jiffunzjonaw.

Rakkomandazzjoni 1

Il-Kummissjoni taċċetta r-rakkomandazzjoni u se timplimentaha matul in-negozjati dwar il-programmi operazzjonali għall-perjodu 2014-2020. L-approċċ tas-servizzi tal-Kummissjoni fin-negozjati huwa li l-finanzjament tal-UE għall-infrastruttura tal-ajruporti jkun iffukat b’mod partikolari għall-ajruporti li jappartjenu għan-netwerk ewlieni TEN-T. Il-Kummissjoni teħtieġ ukoll li l-Pjanijiet Direttur Komprensivi tat-Trasport għandhom iservu bħala bażi għall-għażla ta’ prijoritajiet ta’ investiment fit-trasport. L-investimenti kollha għandhom jikkontribwixxu biex jintlaħqu l-objettivi għall-assi prijoritarju kkonċernat u investimenti f’kull ajruport li jista’ b’mod partikolari jeħtieġ li jkun soġġett ta' valutazzjoni dettaljata minn qabel tal-vijabbiltà ekonomika u l-kompetizzjoni (pereżempju jekk l-operaturi privati jistgħux jiffinanzjaw l-investiment). Fl-aħħar nett, l-investimenti għandhom ikunu sostnuti minn riżultati plawżibbli tal-istudju ta’ fattibbiltà rikjest u minn Analiżi tal-Ispejjeż imqabbla mal-Benefiċċji.

72. Id-definizzjoni użata mill-Kummissjoni għall-ħruġ ta’ deċiżjonijiet dwar l-għajnuna mill-Istat hija li “żona ta’ lħuq ta’ ajruport” b’mod ġenerali tfisser il-konfini ta’ suq ġeografiku, li normalment huwa stabbilit għal madwar 100 kilometru jew madwar 60 minuta ta’ vvjaġġar bil-karozza, bix-xarabank, tren jew tren ta’ velocità għolja. Madankollu, iż-żona ta' lħuq ta' ajruport partikulari tista’ tkun differenti u jeħtieġ li tqis il-karatteristiċi speċifiċi ta’ kull ajruport partikolari. Id-daqs u l-forma taż-żona ta’ lħuq tvarja minn ajruport għal ieħor, u tiddependi fuq diversi karatteristiċi tal-ajruport, inklużi l-mudell tan-negozju tagħha, il-post u d-destinazzjonijiet li taqdi." Il-limitu ta' 100 km (200 km jekk tkun teżisti linja ferrovjarja ta' veloċità għolja) huwa definit ugwalment fl-Artikolu 24 tar-Regolament TEN-T li jistabbilixxi l-kriterji tal-komponenti tal-infrastruttura tat-trasport bl-ajru. Kif imsemmi mill-Qorti, fi studju riċenti tas-servizzi tal-Kummissjoni dwar l-aċċessibbiltà għal titjiriet tal-passiġġieri fl-Ewropa, is-servizzi tal-Kummissjoni waslu għall-konklużjonijiet abbażi ta’ żona ta’ lqugħ ta’ 90minuta 'l bogħod għall-ajruporti. Il-Kummissjoni tqis li ż-żoni milħuqa għandhom iqisu wkoll elementi oħra bħall-mudell kummerċjali tal-ajruport, in-numru u t-tip ta’ destinazzjonijiet moqdija, id-disponibbiltà tal-kapaċità tal-ajruport f’ajruporti oħra, il-kollegamenti tat-trasport pubbliku, vjaġġaturi sensittivi għall-ħin, jekk l-ajruport jservix prinċipalment lir-residenti jew lil viżitaturi li jkunu ġejjin fiż-żona.

L-ajruporti reġjonali ta’ spiss ma jservux l-istess destinazzjonijiet bl-istess frekwenza bħal ajruporti ġirien tagħhom u saħansitra aktar minn hekk bħall-ajruport ewlieni fl-Istat Membru.

Il-fatt li l-Kummissjoni ma għandhiex għarfien dettaljat sħiħ tal-proġetti kollha ffinanzjati mill-UE madwar l-UE u madwar is-setturi, ma jfissirx li din tonqos milli twettaq ir-rwol ta’ superviżorju regolatorju tagħha. Għall-kuntrarju, il-Kummissjoni teżerċita r-rwol superviżorju tagħha — ħafna drabi lil hinn mill-prerogattivi regolatorji tagħha — permezz ta’ rappurtar annwali u monitoraġġ fuq livell ta’ proġett bi proġett jekk ikun meħtieġ, trattament ad hoc ta’ kwistjonijiet problematiċi u awditi speċifiċi. Barra minn hekk, il-Kummissjoni fil-passat irrifjutat kofinanzjament għal ajruporti reġjonali li għalihom il-każ ta’ negozju ma kienx evidenti u li ma kienx jidher ġustifikat mil-lat ta’ koeżjoni.

Il-Kummissjoni tinnota wkoll li l-proġetti tal-Fond ta’ Koeżjoni kienu direttament approvati minnha fil-perjodu 2000-2006, filwaqt li għall-perjodu 2007-2013 ġew inklużi fil-programmi u approvati individwalment biss jekk dawn kienu proġetti maġġuri. Il-Kummissjoni ħadet passi fl-perjodu 2007-2013 biex ittejjeb il-valutazzjoni ta’ proġetti maġġuri, permezz tal-istabbiliment tal-inizjattiva Jaspers, li tipprovdi assistenza teknika lill-Istati Membri, it-tħejjija ta’ gwida komprensiva tas-CBA u l-użu ta’ għarfien espert estern jekk meħtieġ.

Fil-perjodu 2007-2013, il-Kummissjoni rċeviet 17-il applikazzjoni għal proġetti maġġuri tal-ajruporti. Matul l-evalwazzjoni, il-Kummissjoni tagħti attenzjoni sinifikanti lill-kwistjoni takost kumplessiv tal-proġett, il-benefiċċji u l-valur miżjud tiegħu għas-soċjetà. Dan irriżulta f’każijiet speċifiċi bħat-tnaqqis fl-ambitu ta’ proġetti (pereżempju l-ajruport ta’ Iași u dak ta' Wroclaw) u l-inklużjoni ta’ kundizzjonijiet fid-deċiżjoni ta’ approvazzjoni (għall-ajruport ta’ Gdansk minħabba l-pjanijiet ta’ konstruzzjoni ta' ajruport ħdejh fi Gdynia). Il-Kummissjoni dejjem ivverifikat bir-reqqa l-analiżi tad-domanda. F’xi każijiet, il-Kummissjoni ħeġġet lill-awtoritajiet nazzjonali biex jabbandunaw proġetti (pereżempju ajruporti f’Kielce, u f’Bialystok) minħabba nuqqas ta’ domanda u t-tħassib tal-Kummissjoni marbut mas-sostenibbiltà finanzjarja ta’ dawn l-ajruporti.

Rakkomandazzjoni 2

Il-Kummissjoni taqbel mal-importanza ta’ ppjanar strateġiku koerenti tal-ajruport bħala mezz biex tiġi evitata kapaċità spustata fil-futur.

Il-Kummissjoni taqbel mar-rakkomandazzjoni li hija indirizzata lill-Istati Membri (pjaniet koerenti reġjonali, nazzjonali u fejn applikabbli u possibbli supranazzjonali għall-iżvilupp tal-ajruporti). Min-naħa tagħha, se tivverifika l-implimentazzjoni matul in-negozjati dwar il-programmi operazzjonali għall-perjodu 2014-2020 permezz tal-valutazzjoni tal-pjanijiet tat-trasport fil-qafas tas-sodisfazzjon tal-kondizzjonalitajiet ex ante. Ara wkoll it-tweġiba għal §§68-71.

Fuq livell ieħor, il-Kummissjoni se tintensifika l-monitoraġġ u l-valutazzjoni tal-kapaċità tal-UE fis-suq tat-trasport bl-ajru biex jintlaħqu sfidi u opportunitajiet futuri.