This document is an excerpt from the EUR-Lex website
Document 52013DC0129
COMMUNICATION FROM THE COMMISSION TO THE EUROPEAN PARLIAMENT, THE COUNCIL, THE EUROPEAN ECONOMIC AND SOCIAL COMMITTEE AND THE COMMITTEE OF THE REGIONS PASSENGER PROTECTION IN THE EVENT OF AIRLINE INSOLVENCY
KOMUNIKAZZJONI TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW, LILL-KUNSILL, LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW U LILL-KUMITAT TAR-REĠJUNI IL-PROTEZZJONI TAL-PASSIĠĠIERI F'KAŻ TA' FALLIMENT TA' LINJA TAL-AJRU
KOMUNIKAZZJONI TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW, LILL-KUNSILL, LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW U LILL-KUMITAT TAR-REĠJUNI IL-PROTEZZJONI TAL-PASSIĠĠIERI F'KAŻ TA' FALLIMENT TA' LINJA TAL-AJRU
/* COM/2013/0129 final */
KOMUNIKAZZJONI TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW, LILL-KUNSILL, LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW U LILL-KUMITAT TAR-REĠJUNI IL-PROTEZZJONI TAL-PASSIĠĠIERI F'KAŻ TA' FALLIMENT TA' LINJA TAL-AJRU /* COM/2013/0129 final */
WERREJ 1........... Introduzzjoni................................................................................................................... 3 2........... Il-qagħda bħalissa........................................................................................................... 4 2.1........ L-insolvenzi fl-UE........................................................................................................... 4 2.2........ L-Impatt fuq
il-Passiġġieri............................................................................................... 4 2.3........ Protezzjoni eżistenti
tal-passiġġieri................................................................................... 5 2.4........ Soluzzjonijiet parzjali u rimedji
eżistenti............................................................................ 6 2.5........ Il-protezzjoni
tal-passiġġieri sa issa kienet limitata............................................................ 7 3........... It-triq 'il quddiem: Esperjenzi
pożittivi u prattiki tajbin....................................................... 7 3.1........ L-applikabbiltà tad-drittijiet
tal-passiġġieri....................................................................... 8 3.2........ Miżuri relatati
mal-passiġġieri.......................................................................................... 9 3.3........ Tariffi ta’ salvataġġ........................................................................................................ 10 4........... Konklużjonijiet............................................................................................................. 10 KOMUNIKAZZJONI TAL-KUMMISSJONI
LILL-PARLAMENT EWROPEW, LILL-KUNSILL, LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI
EWROPEW U LILL-KUMITAT TAR-REĠJUNI IL-PROTEZZJONI TAL-PASSIĠĠIERI
F'KAŻ TA' FALLIMENT TA' LINJA TAL-AJRU 1. Introduzzjoni 1. Is-Suq Uniku
għat-trasport bl-ajru ġab benefiċċji sinifikanti
għall-konsumaturi. Dawn jinkludu varjetà usa' ta' servizzi tal-ajru
(bħall-iżvilupp ta' operaturi "low cost" u l-introduzzjoni
ta’ rotot ġodda) u għażla ikbar ta' tariffi minħabba
żieda fil-kompetizzjoni. Madankollu, il-kompetizzjoni tqiegħed aktar
pressjoni fuq linji tal-ajru li jitmexxew b'mod ineffiċjenti jew li ma
jirrispondux b’mod xieraq għad-domanda tal-konsumatur u toħroġ
fid-dieher punti kritiċi meta d-domanda tonqos u l-ispejjeż jogħlew.
Iż-żieda fil-kompetizzjoni kienet akkumpanjata minn żieda
fin-numru ta’ fallimenti ta' linji tal-ajru, b'105 operaturi tal-ajru
skedati Ewropej isiru insolventi bejn l-2000 u l-ewwel sitt xhur tal-2012[1]. L-iskala ta' dawn l-insolvenzi
tvarja bejn linji tal-ajru żgħar, li joffru relattivament ftit
postijiet b'impatt żgħir, sa linji tal-ajru akbar, bħal Spanair,
Malév u Windjet, li kkawżaw tfixkil kbir għall-individwi.
Passiġġieri li kienu telqu, jew kienu waslu biex jagħmlu dan,
meta operatur isir insolventi daħlu fir-riskju li jibqgħu
mingħajr assistenza. Fallimenti bħal dawn għandhom impatt akbar
fuq passiġġieri li jispiċċaw mitluqin 'il bogħod
mid-dar, partikolarment f’punti fejn ma hemmx servizzi alternattivi jew dawn
huma limitati. Din il-kwistjoni għalhekk ħadet attenzjoni pubblika
kif ukoll politika. 2. B’differenza minn servizzi
jew mezzi tat-trasport oħrajn, il-biljetti tal-ajru spiss jinxtraw minn
xhur qabel issir it-titjira. Biex jiżguraw li s-seats jimtlew mill-aktar
fis possibbli, it-trasportaturi tal-ajru jinkoraġġixxu lill-passiġġieri
jixtru billi joffru prezzijiet orħos aktar ma jibbukkjaw kmieni.
Il-passiġġieri jistgħu għalhekk ikunu aktar vulnerabbli
għall-insolvenza tal-fornitur tas-servizz tal-ajru. 3. Il-pożizzjoni
tal-passiġġieri meta trasportatur tal-ajru ikun iddikjarat insolventi
tvarja skont il-mod kif ikun inxtara l-biljett. L-aktar differenza sinifikanti
hija bejn biljetti waħedhom (it-titjira biss) u dawk mixtrija bħala
parti minn pakkett. Passiġġieri li jixtru pakkett kopert mid-Direttiva
dwar il-Pakketti tal-Ivvjaġġar[2]
(PTD) huma diġà protetti. Din id-Direttiva titlob lill-organizzaturi biex
jew jirrimborżaw lill-konsumatur jew jagħmlu arranġamenti
għal titjira alternattiva u jipprovdu assistenza temporanja
(pereżempju, lukandi u xorb/ikel ħafif) jekk it-trasportatur tal-ajru
li jkun ingħata l-kuntratt isir insolventi. 4. Ir-Regolament (KE)
Nru 1008/2008[3],
li jirregola l-liċenzjar tat-trasportaturi tal-ajru Ewropej, jitlob li
l-Istati Membri jieħdu azzjoni jekk ma jkunux sodisfatti bl-adegwatezza
tal-kapital ta’ linja tal-ajru li jilliċenzjaw. Madankollu, il-qafas
legali attwali tal-UE ma jistabbilixxi l-ebda rekwiżit ta’ protezzjoni
diretta mill-insolvenza għal detenturi ta' biljetti għat-titjira biss
‑ dawn il-passiġġieri normalment ikollhom jiżguraw il-protezzjoni
tagħhom infushom. 5. Ir-Regolament (KE)
Nru 1346/2000, li jirregola l-proċeduri ta' insolvenza minn fruntiera
għall-oħra, jintitola lill-passiġġieri residenti fi Stat
Membru differenti minn dak tal-linja tal-ajru insolventi biex iressqu talbiet għal
rimborż jew danni fi proċeduri ta' insolvenza barranin. Madankollu,
anke jekk tintlaqa' t-talba ta' passiġġier, ħaġa li ma
hemmx ċertezza li sseħħ, inevitabilment ikun hemm dewmien biex
jingħata l-ħlas wara li l-passiġġier affettwat ikollu
jħallas l-ispejjeż tiegħu fl-interim. 6. Hemm evidenza li
l-passiġġieri ma tantx għandhom għarfien dwar
il-protezzjoni li jista’ jkollhom, anke għal dawk koperti mill-PTD. Fi
stħarriġ li sar għad-Direttorat Ġenerali
għall-Ġustizzja tal-Kummissjoni[4]
biex jappoġġa r-reviżjonijiet potenzjali ta’ dik id-Direttiva,
66 % ta’ dawk li wieġbu ma kinux jafu jekk kinux imħarsa
f'każ li l-linja tal-ajru fejn kienu bbukkjati tfalli. Għalhekk hemm
sitwazzjoni ta’ falliment tas-suq, peress li l-passiġġieri mhumiex
infurmati sewwa dwar ir-riskji mġarrba u ma jistgħux jieħdu
azzjoni biex jipproteġu lilhom infushom kontra dawn ir-riskji. 7. F’dan il-kuntest,
speċjalment għal detenturi ta' biljetti għat-titjira biss, huwa
importanti li tissaħħaħ il-protezzjoni
tal-passiġġieri. Din il-kwistjoni tista' tiġi indirizzata malajr
mingħajr leġiżlazzjoni ġdida u permezz ta’ użu aktar
effettiv tal-liġi eżistenti. B’dan il-għan, dan id-dokument qed
jivvaluta l-qagħda attwali u jqis x’miżuri jistgħu effettivament
jiġu implimentati mill-Kummissjoni, vis-à-vis l-awtoritajiet
nazzjonali kompetenti u l-partijiet interessati. 2. Il-qagħda
bħalissa 2.1. L-insolvenzi
tal-linji tal-ajru fl-UE 8. Bejn l-2000 u l-2010,
96 trasportatur tal-ajru b'servizzi skedati[5]
saru insolventi. F’dan il-perjodu l-frekwenza li biha l-linji tal-ajru waqqfu
l-operat tagħhom varjat mingħajr xi tendenza partikolari. Kien hemm
każijiet fejn intlaħqu 14-il insolvenza ta' trasportaturi tal-ajru
fl-2004 u fl-2008, iżda fl-2000 u fl-2007 kien hemm biss tliet fallimenti.
B’kuntrast ma’ dan, sal-2011 dawn naqsu għal falliment wieħed[6], iżda reġgħu
telgħu għal tmien[7]
trasportaturi tal-ajru bi skeda maġġuri li waqqfu l-operat
tagħhom fl-2012. Hemm xi relazzjoni bejn il-mod kif inhuma mqassma
l-insolvenzi u d-daqs tas-swieq tal-avjazzjoni tal-Istati Membri, bl-akbar
għadd ta’ insolvenzi jkunu trasportaturi tal-ajru rreġistrati
fir-Renju Unit u fi Spanja (l-akbar u t-tielet l-akbar swieq fl-UE, imkejla
f’termini ta’ għadd ta' passiġġieri). Madankollu, dan jista’
biss juri biss politika ta' intervent attiva f’dawk l-Istati Membri. 2.2. L-Impatt
fuq il-Passiġġieri 9. Total stmat ta' bejn 1,4 –
2,2 miljun passiġġier intlaqtu bejn l-2000 u l-2010[8], li minnhom madwar 12 %
tħallew ’il bogħod minn darhom. Il-proporzjon ta’
passiġġieri li tħallew l-art huwa baxx meta mqabbel
mal-għadd totali ta’ nies ibbukkjati biex jivvjaġġaw iżda
li ma setgħux jagħmlu dan, għalkemm għal darb’oħra din
iċ-ċifra varjat u kienet ogħla f’każijiet speċifiċi
(eż. Air Madrid). Minkejja dan, in-numru ta’ passiġġieri milquta
qatt ma qabeż il-500 000 fis-sena[9].
L-ogħla numru ta’ fallimenti, f’termini ta’ passiġġieri,
seħħ fl-2004, iżda anki f’dan il-każ dan kien
jirrappreżenta biss 0,17 % tal-passiġġieri tal-UE li
vvjaġġaw f'dik is-sena[10]. 10. Huwa stmat li bejn l-2011 u
l-2020 madwar 0,07 % tal-passiġġieri b'biljetti
għat-titjira biss se jkunu affettwati minn insolvenza ta' trasportaturi
tal-ajru[11]. In-numru se jvarja kull sena, iżda dan
il-perċentwal huwa probabbli li jiżdied minħabba
ż-żieda fit-traffiku u billi issa hemm kwantità anqas ta'
trasportaturi iżda ammont akbar — it-telf ta’ kwalunkwe trasportatur
għalhekk se jkollu impatt akbar. L-għadd
medju ta’ passiġġieri affettwati huwa stmat li se jiżdied minn
325 000 fl-2011 għal 480 000 sal-2020.
Minnhom, abbażi ta' statistika fil-passat, madwar 12 % huma
stmati li se jitħallew l-art. 11. Filwaqt li l-proporzjon
globali ta’ passiġġieri affettwati huwa baxx, l-impatt ta’ insolvenza
fuq individwi jista’ jkun sinifikanti. Apparti
mill-inkonvenjenza tal-interruzzjoni nnifisha, il-passiġġieri
jistgħu jġarrbu għadd ta’ spejjeż irrekuperabbli: ·
Fejn l-operat jieqaf qabel it-tluq inizjali,
il-passiġġieri jridu jagħżlu bejn li jirranġaw
il-vjaġġ mill-ġdid jew jitilfu l-vjaġġ tagħhom.
Jekk huma jirranġaw il-vjaġġ mill-ġdid, dawn ikollhom
iħallsu l-ispejjeż tal-ivvjaġġar alternattiv li, meta jkun
ibbukkjat f’qasir żmien, x’aktarx li jkun aktar għali. Jekk ma jkunx
possibbli li jiġi organizzat vjaġġ alternattiv, jew jekk
il-passiġġier jagħżel li ma jagħmilx dan, huwa jista'
jitlef il-komponenti mhux rimborsabbli tal-vjaġġ (bħalma huma
l-akkomodazzjoni jew il-kiri ta’ karozza). ·
Meta jieqaf l-operat u passiġġier
jitħalla l-art, huwa normalment ikollu jagħmel arranġamenti
alternattivi għall-vjaġġ tiegħu stess. Għal
darb’oħra dan ġeneralment isir f’qasir żmien u x’aktarx li jkun
ħafna aktar għali mill-prezz oriġinali tal-biljett.
Ir-restrizzjonijiet tal-kapaċità jistgħu wkoll iwasslu għal
dewmien, bil-passiġġieri affettwati jkollhom iħallsu l-ispejjeż
tal-assistenza u jikkompetu ma' oħrajn għal tali servizzi. Nuqqas ta’
informazzjoni disponibbli tista’ taggrava l-kapaċità ta'
passiġġier li jagħmel dawk l-arranġamenti b'mod ekonomiku. 12. Bejn l-2000 u l-2012,
il-passiġġieri li tħallew l-art ġarrbu l-ogħla
spejjeż immedjati kawża ta' insolvenza ta' linja tal-ajru, b'medja
ta’ aktar minn EUR 796[12].
Dawn l-ispejjeż varjaw skont id-distanza u t-trasportatur tal-ajru
kkonċernat - passiġġieri li tħallew l-art minħabba li
kienu qed jivvjaġġaw fuq titjiriet qosra "low cost"
ġarrbu spiża medja ta’ EUR 335[13].
2.3. Protezzjoni
eżistenti tal-passiġġieri stipulata skont il-liġi tal-UE 13. Storikament il-problema
tal-protezzjoni tal-passiġġieri kienet: ·
La t-trasportaturi tal-ajru u lanqas l-awtoritajiet
kompetenti ma kienu kapaċi jiżguraw, suffiċjentement
bil-quddiem, li l-arranġamenti xierqa u meħtieġa jkunu
fis-seħħ biex jibdlu r-rotta tal-passiġġieri b'biljetti
għat-titjira biss u jassistuhom fl-interim biex jiżguraw li
d-drittijiet l-oħra tagħhom jiġu rrispettati (eż.
informazzjoni, assistenza, u rimborż). ·
Id-drittijiet tal-passiġġieri skont
ir-Regolament (KE) Nru 261/2004 ma ġewx issodisfati mit-trasportatur
tal-ajru fallut - b’mod partikolari fit-tibdil fir-rotta
tal-passiġġieri li tħallew l-art u fl-għoti ta’ assistenza
(pereżempju akkomodazzjoni). Dan fisser li l-passiġġieri
affettwati kellhom għalhekk ikunu indipendenti. 2.4. Soluzzjonijiet
parzjali u rimedji eżistenti 14. l-Istati Membri użaw
għodod finanzjarji differenti (eż. fondi ta’ riserva, skemi ta’
assigurazzjoni u garanziji bankarji) sabiex jimplimentaw l-obbligi tal-PTD
tagħhom. Xi wħud kellhom jindirizzaw il-kwistjoni tal-biljetti
għat-titjira biss b'mod individwali billi jestendu l-kopertura offruta
skont l-arranġamenti tal-PTD tagħhom għal detenturi ta' biljetti
għat-titjira biss. Fid-Danimarka, ir-Rejsegarantifonden, fond li jipprovdi
protezzjoni skont din id-Direttiva, fl-1 ta’ Jannar 2010
ġie estiż biex joffri lill-passiġġieri l-għażla
ta’ protezzjoni fuq it-titjiriet kollha mid-Danimarka fuq trasportaturi
tal-ajru stabbiliti fid-Danimarka. 15. Scheduled Airline Failure
Insurance (SAFI) tippermetti lill-passiġġieri b'biljetti
għat-titjira biss f’xi Stati (bħar-Renju Unit u l-Irlanda[14]) jassiguraw ruħhom kontra
xi wħud mill-ispejjeż ta' insolvenza ta' trasportaturi tal-ajru. Din
l-iskema kummerċjali hija disponibbli fuq bażi individwali u kultant
hija wkoll inkluża fl-assigurazzjoni ġenerali
tal-ivvjaġġar. SAFI tkopri l-ispiża tat-tibdil fir-rotta jekk
passiġġier jitħalla l-art jew ir-rimborż tal-prezz
tal-biljett oriġinali meta passiġġier ma jkunx jista' jirkuprah.
SAFI ġeneralment ma tkoprix l-ispiża tax-xiri ta’ biljett ieħor
fuq trasportatur tal-ajru alternattiv jekk passiġġier ikun għadu
ma bediex il-vjaġġ tiegħu, jew kwalunkwe spejjeż
addizzjonali mġarrba bħala riżultat ta’ dewmien jew telf mhux rimborżabbli
ieħor bħall-kiri ta’ karozza. Il-kopertura normalment ma tkunx
disponibbli għal kwalunkwe trasportatur tal-ajru magħruf li jinsab
f’diffikultà finanzjarja u tista’ tiġi rtirata mis-suq b'avviż qasir. Minkejja dan, is-settur tal-assigurazzjoni jqis li
hemm lok għal aktar użu ta’ prodotti tal-assigurazzjoni simili
għas-SAFI[15]. 16. Il-ħlas għal
biljetti mixtrija permezz ta' aġenti tal-ivvjaġġar affiljati
mal-IATA jinżammu fi ħdan il-mekkaniżmu ta' ħlas
ċentrali, magħruf bħala l-Pjan ta' Ħlas ta' Kontijiet
(BSP), qabel ma’ jiġi trasferit lil-linja tal-ajru (dan normalment isir
kull xahar, iżda dan il-perjodu jista’ jkun iqsar). Jekk linja tal-ajru
membru ssir insolventi, l-IATA tista' volontarjament tirrimborża
lill-passiġġieri li l-pagamenti tagħhom ikunu għadhom ma
ġewx trasferiti lill-kumpanija tal-ajru. Din il-protezzjoni hija limitata
— tapplika biss għal dawk il-passiġġieri li jkunu rriżervaw
fi ħdan il-perjodu ta’ ħlas jiġifieri l-aktar sa 30 jum
qabel it-titjira. Passiġġieri li jibbukkjaw permezz ta' aġent
tal-ivvjaġġar affiljat mal-IATA minn ħafna qabel
il-vjaġġ ma jeħdux rimborż billi l-flus ma jkunux
għadhom fis-sistema tal-BSP[16]. 17. F’xi Stati Membri ix-xiri li
jsir permezz ta’ karta tal-kreditu (u xi karti tad-debitu) jippermetti li
l-konsumaturi jitolbu rimborż mill-fornitur tal-karta tal-kreditu/debitu
f’każ li l-fornitur tas-servizz ifalli. Madankollu, dan ir-rimborż
huwa normalment limitat għall-prezz tal-biljett oriġinali u f’xi
każijiet huwa suġġett għal ammont minimu[17]. 18. Fl-aħħarnett, f’xi
każijiet ingħatat assistenza minn linji tal-ajru oħra li qablu
li joffru "tariffi ta' salvataġġ" bi ħlas nominali. 2.5. Il-protezzjoni
tal-passiġġieri sa issa kienet limitata 19. Mill-passiġġieri li
xtraw biljetti għat-titjira biss affettwati minn insolvenza bejn l-2000 u
l-2010, madwar 76 % ma kellhom l-ebda forma ta’ protezzjoni għajr
ir-Regolament (KE) Nru 261/2004. Din il-leġiżlazzjoni
daħlet fis-seħħ fl-2005 biss u, fil-prattika, sa ftit żmien
ilu rari kienet tiġi applikata f’sitwazzjonijiet ta’ insolvenza. 20. Il-maġġoranza
tal-passiġġieri kellhom jitolbu rimborż tal-biljett
oriġinali tagħhom bħala kredituri tat-trasportatur tal-ajru
fallut permezz ta’ proċeduri ta’ insolvenza nazzjonali filwaqt li l-gradi
ta’ suċċess kienu differenti. Mill-bqija, 14 % setgħu
jagħmlu talba ta’ rimborż permezz tal-fornitur tal-karta tal-kreditu
tagħhom, filwaqt li 8 % oħra, li kienu xtraw il-biljetti
tagħhom mingħand aġent tal-ivvjaġġar affiljat mal-IATA,
irnexxielhom jieħdu rimborż. Kienu biss 2 %
tal-passiġġieri li kellhom protezzjoni addizzjonali bħas-SAFI. 21. Rigward spejjeż
oħra, ħlief dawk li xtraw is-SAFI, kulħadd hu limitat biss biex
jirkupra l-ispiża tal-biljetti oriġinali li jkun xtara. Madankollu,
anke dawk il-passiġġieri li jistgħu jiksbu rimborż tal-biljett
sħiħ huma stmati li jkunu jistgħu jirkupraw bejn 60 % u
70 % biss tal-ispejjeż tat-titjir eventwali tagħhom jekk
jiddeċiedu li jerġgħu jirriservaw, billi l-ispiża
inkrementali ta’ titjiriet ġodda mhix koperta. Passiġġieri li
kellhom is-SAFI u tħallew l-art irkupraw aktar mill-ispejjeż
tagħhom, iżda dan ma kienx il-każ għal skemi oħra.
Assistenza diretta għall-passiġġieri ngħatat biss
mill-awtoritajiet nazzjonali f’numru limitat ħafna ta’ każijiet. 3. IT-TRIQ ’IL QUDDIEM 22. L-approċċ proattiv
f’livell nazzjonali kmieni fl-2012 minn Spanja u l-Ungerija wara s-sospensjoni
tal-operat ta’ Spanair u Malév[18]
żgura li dawk l-insolvenzi jkunu ġestiti aħjar meta mqabbla ma’
fallimenti simili. Filwaqt li inevitabbilment l-esperjenza
tal-passiġġieri kienet varja, bħala medja jidher li
l-passiġġieri kienu infurmati aħjar, ingħatatilhom rotta
alternattiva aktar malajr u ngħataw livelli ta’ kura/assistenza immedjata.
23. Biex tidentifika liema
miżuri speċifiċi jistgħu jtaffu l-impatt ta’ insolvenza ta'
linja tal-ajru l-Kummissjoni kitbet lill-Istati Membri
fis-17 ta’ April 2012 biex titlob informazzjoni dwar
l-approċċ li ħadu. Il-konklużjonijiet ta’ dak
l-eżerċizzju huma deskritti hawn taħt. 3.1. L-applikabbiltà
tad-drittijiet tal-passiġġieri f’każ ta’ insolvenza ta' linja
tal-ajru u l-kontroll finanzjarju 24. Kien hemm qbil li l-aktar
riżultat mixtieq għall-passiġġieri kien trasportatur
tal-ajru li jkun jista' jkompli l-operat mingħajr ma huma jkollhom
jieħdu ħsieb kwalunkwe kwistjoni finanzjarja. 25. Id-drittijiet
tal-passiġġieri, bħalma huma l-kura, il-bdil tar-rotta u
l-kumpens, skont ir-Regolament (KE) Nru 261/2004 huma applikabbli
għall-bejgħ ta’ biljetti u mhumiex affettwati mill-pożizzjoni
finanzjarja tal-linja tal-ajru. Hemm obbligu fuq l-awtoritajiet regolatorji
tal-Istati Membri biex jagħmlu użu sħiħ mis-setgħat
eżistenti tagħhom skont il-liġi tal-UE biex jiżguraw li
t-trasportaturi tal-ajru jieħdu l-miżuri meħtieġa f’dan
ir-rigward. Ir-Regolament (KE) Nru 1008/2008 jagħti setgħat
lill-awtoritajiet fir-rigward tas-saħħa finanzjarja tal-linji
tal-ajru biex jiżgura li dawn ikunu f’pożizzjoni li jissodisfaw
l-obbligi tagħhom skont l-acquis tal-konsumatur. Għadd ta’
Stati Membri, ir-Renju Unit u Spanja, għalhekk, jużaw ir-Regolament
(KE) Nru 1008/2008 biex jiżguraw li l-obbligi tar-Regolament (KE)
Nru 261/2004 huma inkorporati fil-prattiki tan-negozju ta' trasportaturi
tal-ajru. 26. L-Artikolu 9(1)
tar-Regolament (KE) 1008/2008 jgħid li l-awtoritajiet tal-liċenzjar
tal-Istati Membri għandhom jissospendu jew jirrevokaw il-Liċenzja
tal-Operat ta’ trasportaturi tal-ajru tal-Komunità jekk dawn ma jibqgħux
jonoraw l-obbligi tagħhom attwali u potenzjali għal perijodu ta’ 12-il
xahar. L-Artikolu 9(2) jitlob li l-awtoritajiet tal-liċenzjar
għandhom jagħmlu evalwazzjoni dettaljata tas-sitwazzjoni finanzjarja
tat-trasportatur u għandhom jirrevedulu l-liċenzja jekk jiġu
identifikati xi problemi finanzjarji, jew insolvenza jew f'każ li
jittieħdu xi proċeduri simili kontrih. Idealment l-awtoritajiet
nazzjonali għandu jkollhom djologu kontinwu u attiv ma’ dawn
it-trasportaturi sabiex jidentifikaw il-kwistjonijiet. 27. Il-prattiki ta’
monitoraġġ tal-awtoritajiet regolatorji jvarjaw minn
reviżjonijiet tal-kontijiet ta' ġestjoni annwali u biannwali,
għal evalwazzjonijiet ta’ kull xahar tal-linji tal-ajru liċenzjati
kollha. Il-viżibilità pprovduta mill-evalwazzjoni ta’ kull xahar,
bbilanċjata minn aktar eżaminazzjoni meta jkunu identifikati xi
problemi, jidhru li joffru l-akbar benefiċċju. Ċerti Stati
Membri jimmiraw ir-riżorsi fejn huma jikkunsidraw li hemm l-akbar riskji
għal passiġġieri bbażati fuq kriterji oġġettivi
inklużi d-daqs u t-tip tal-operat, il-kopertura ġeografika,
il-kummerċ finanzjarju fil-passat u d-dispożizzjoni ta’ servizzi
"life line". 28. Minħabba li trasportatur
insolventi jkollu kapaċità limitata biex jissodisfa l-obbligi tiegħu,
monitoraġġ aħjar jippermetti lill-awtoritajiet tal-Istati Membri
li jintervjenu fi stadju bikri. Dan jippermetti lill-awtoritajiet
tal-liċenzjar li jantiċipaw u jamministraw is-sospensjoni tal-operat
u jiżguraw li l-obbligi tad-drittijiet tal-passiġġieri jiġu
rrispettati fiż-żmien li l-fondi jkunu għadhom disponibbli. Għalhekk huwa essenzjali li jiġu
identifikati kemm jista’ jkun kmieni trasportaturi b'diffikultajiet finanzjarji
potenzjali qabel ma dawn isiru pubbliċi — billi lil hinn minn dan il-punt
spiss ikun tard wisq biex tittieħed azzjoni — u jimpenjaw ruħhom
għalihom. Pereżempju, fejn l-awtorità tal-liċenzjar tar-Renju
Unit identifikat tħassib finanzjarju ma’ trasportatur tal-ajru, f’xi
każijiet kien hemm bżonn li jidħlu fis-seħħ pjanijiet
ta’ kontinġenza bħala kundizzjoni għaż-żamma
tal-liċenzja tal-operat tiegħu. Dan il-pjan għandu jinkludi kif
jista' jkun organizzat "xoljiment" tal-operat sabiex jipproteġi
lill-passiġġieri (partikolarment għal dawk barra l-UE) jekk ikun
meħtieġ. 29. Hemm għadd ta’
benefiċċji għal dan l-approċċ. Is-separazzjoni bejn
id-deċiżjoni dwar meta l-operat għandu jiġu sospiż u
l-falliment innifsu ippermettiet lill-persunal tal-kumpaniji li jbiddlu r-rotot
tal-passiġġieri bl-għajnuna attiva ta’ linji tal-ajru oħra
qabel ma t-trasportatur ikun iddikjarat insolventi. Soluzzjoni bħal din
tiżgura l-effiċjenza fl-assistenza adegwata, fit-tibdil fir-rotot u
fl-għoti ta' informazzjoni lill-passiġġieri. Dan l-ippjanar
jippermetti wkoll li trasportatur tal-ajru jikkonċentra r-riżorsi
tiegħu fuq ir-ripatrijazzjoni tal-passiġġieri li altrimenti
jistgħu jibqgħu l-art (u biex jiġi limitat l-għadd ta’
passiġġieri mneħħija). 30. Għadd ta’ Stati Membri
ġibdu l-attenzjoni tal-Kummissjoni fuq il-merti ta’ kollaborazzjoni aktar
mill-qrib. Il-fehma tagħhom kienet li suġġett
għall-kunfidenzjalità kummerċjali, awtorità li jkollha tagħrif
ta' tħassib tista' tiġbed l-attenzjoni tal-Istat Membru fejn dak
it-trasportatur ikun liċenzjat għall-possibbiltà tal-ħtieġa
ta' monitoraġġ aktar bir-reqqa. Bl-istess mod, awtorità
tal-liċenzjar imħassba dwar il-possibbiltà ta' insolvenza ta'
trasportatur li tilliċenzja hi stess tista' tiftiehem mal-awtoritajiet fi
Stati Membri oħra biex tippermettilhom jagħmlu preparamenti ta'
kontinġenza. 31. Xi Stati Membri qalu li
l-konsegwenzi ta' falliment possibbli jistgħu jittaffew permezz ta'
promozzjoni, mat-trasportatur, ta' eliminazzjoni gradwali
tad-destinazzjonijiet/rotot mhux profittabbli u/jew distanti fejn jista' jkun
aktar diffiċli li tingħata assistenza lill-passiġġieri.
F’każijiet kritiċi, l-awtoritajiet nazzjonali rnexxielhom
jamministraw il-funzjoni ta’ liċenzjar tagħhom biex jiżguraw li
n-negozju jxolji fl-aktar punt baxx taċ-ċiklu tad-domanda
tat-trasportatur. Għalkemm ma jeżistix l-aħjar żmien biex
linja tal-ajru twaqqaf l-operat tagħha, ċertament il-falliment
fl-aqwa tal-istaġun (pereżempju fil-Milied jew fl-Għid) meta
jkun hemm nuqqas ta’ kapaċità alternattiva jkollu impatt akbar fuq
il-passiġġieri milli fi żmien ieħor. 3.2. Miżuri
relatati mal-passiġġieri 32. Il-komunikazzjoni
preċiża u f’waqtha hija kruċjali sabiex jiġi minimizzat
l-impatt ta’ insolvenza fuq il-passiġġieri, partikolarment dawk li
jitħallew l-art b’aċċess limitat għall-komunikazzjoni.
Madankollu, il-kanali effettivi ta’ komunikazzjoni bejn it-trasportatur u
l-passiġġieri tiegħu għandhom ikunu n-norma
irrispettivament mill-istatus finanzjarju tat-trasportatur ‑ kanali
stabbiliti sempliċiment jagħmlu l-ġestjoni tal-falliment
tiegħu aktar faċli. 33. Xi awtoritajiet kienu
jeħtieġu trasportaturi li jaċċettaw ċerti
restrizzjonijiet biex itaffu t-telf tal-passiġġieri, pereżempju
permezz tal-użu ta’ kontijiet blokkati fejn il-flus tal-biljett
(inklużi l-ispejjeż għall-passiġġieri) huma
indipendentement miżmuma sakemm il-passiġġier ikun tar, biex
b'hekk jitnaqqas l-impatt potenzjali ta’ falliment. 34. Esperjenza riċenti wriet
li l-interessi tal-passiġġieri huma protetti/ġestiti aħjar,
fejn l-infurzar tar-Regolament (KE) Nru 261/2004 u tar-Regolament (KE)
Nru 1008/2008 isir mill-istess awtorità nazzjonali, jew fejn dawn il-korpi
jikkooperaw b’mod proattiv. Dan l-approċċ għandu jiġi
promoss permezz ta' dan li ġej: ·
Kanali tajbin ta’ komunikazzjoni itejbu
t-trattament tal-passiġġieri affettwati ‑ partikolarment fejn
awtoritajiet nazzjonali differenti jinfurzaw kull Regolament. ·
Il-korp nazzjonali maħtur għall-infurzar
tar-Regolament (KE) Nru 261/2004 jista' jidentifika fejn il-passiġġieri
jitħallew l-art (billi jieħu l-informazzjoni mingħand il-linja
tal-ajru), u jistabbilixxi pjan ta' azzjoni kkoordinat li jinvolvi
lill-partijiet interessati rilevanti (trasportaturi, ajruporti, dipartimenti
tal-gvern tal-Istati Membri stess, oħrajn (eż. tal-affarijiet
barranin)). L-ajruporti għandhom rwol importanti f'dan il-proċess:
jagħtu informazzjoni lill-passiġġieri li jitħallew l-art u
jiżguraw li jkun hemm disponibbli faċilitajiet, bħal tojlits u
ikel u xorb. Dan l-approċċ jiżgura użu aktar
effiċjenti tar-riżorsi u jnaqqas id-dupplikazzjoni li mhix
neċessarja. F'dan ir-rigward, il-proposta tal-Kummissjoni
għar-reviżjoni tar-Regolament 261/2004 tintroduċi r-rwol akbar
tal-ajruporti f'każ ta' insolvenza ta' linja tal-ajru
(l-Artikoli 5(5) u 14 tar-reviżjoni tar-Regolament). ·
Meta trasportatur tal-ajru jfalli, il-korpi
nazzjonali maħtura għall-infurzar jistgħu jipprovdu
informazzjoni rilevanti lill-passiġġieri (eż. dwar "tariffi
ta' salvataġġ"), jew direttament (eż. fuq is-sit
tal-internet tagħhom stess) jew permezz ta’ kanali ta’ informazzjoni ‑
midja, ajruporti, midja soċjali, assoċjazzjonijiet tal-linji tal-ajru
jew inkella fuq is-sistemi tat-trasportatur tal-ajru fallut. 3.3. Tariffi
ta’ salvataġġ 35. F’Lulju 2011, l-AEA, l-ELFAA,
l-IATA, u l-ERA[19]
infurmaw lill-Kummissjoni li l-membri tagħhom jistgħu jassistu
f’tibdil fir-rotot għal passiġġieri li jitħallew l-art
billi jagħmlu disponibbli kapaċità żejda (jew possibbilment
addizzjonali) meta sseħħ insolvenza. F’sitwazzjonijiet bħal dawn
il-linji tal-ajru li jkunu membri tagħhom jitolbu "tariffa ta'
salvataġġ" lill-passiġġieri affettwati li tkun tkopri
n-nefqa, bħal pereżempju t-taxxi u l-ispejjeż marġinali
tat-trasport. F’għadd riċenti ta’ insolvenzi ta' linji tal-ajru, tali
tibdil fir-rotot deher li kien effettiv biex jassisti passiġġieri li
tħallew l-art. Madankollu, soluzzjoni bħal din tiddipendi fuq
ir-rieda ta’ linji tal-ajru kompetituri biex joffru tariffi bħal dawn u
fuq ir-rotta kkonċernata. Assoċjazzjonijiet ta’ linji tal-ajru
ssuġġerew li dan il-proċess jista’ jittejjeb billi l-Istati
Membri jikkoordinaw u anke jiffinanzjaw rotot ġodda bħal dawn. Xi
ajruporti, pereżempju l-AENA[20]
wara l-insolvenza ta’ Spanair, assistew ukoll billi offrew tariffi mnaqqsa
relatati mal-passiġġieri jew irrinunzjaw għal tariffi bħal
dawn. 36. Sabiex jiġi żgurat
l-akbar għarfien pubbliku, l-Istati Membri kkonċernati kkomunikaw
id-disponibbiltà ta’ tali offerti ta' "tariffi ta'
salvataġġ" permezz ta’ websajts governattivi nazzjonali. 4. konklużjonijiet 37. Il-Kummissjoni hi konxja
mill-impatt fuq il-passiġġieri ta’ falliment min-naħa tal-linja
tal-ajru u b’mod partikolari fuq id-detenturi ta’ biljetti ta’ titjiriet biss
li jitħallew l-art. 38. Il-Kummissjoni tixtieq
tiġbed l-attenzjoni tal-Istati Membri u l-partijiet interessati li
r-Regolament (KE) Nru 261/2004 diġà jipprovdi qafas legali xieraq
għall-assistenza tal-passiġġieri f’każijiet ta’ insolvenza.
Madankollu, l-esperjenza wriet li jista’ jkun diffiċli li jiġi infurzat
dan ir-Regolament fejn trasportatur tal-ajru jkun qed itemm l-attivitajiet
tiegħu kemm-il darba, permezz tar-Regolament (KE) Nru 1008/2008,
trasportatur tal-ajru ma jintalabx jippjana minn qabel u jistabbilixxi
miżuri biex jipproteġi lill-passiġġieri f’każ li
jitlef l-Liċenzja tal-Operat tiegħu 39. Il-Kummissjoni identifikat li
l-azzjoni proattiva mill-awtoritajiet regolatorji nazzjonali tista’ ttejjeb
b’mod sinifikanti s-sitwazzjoni għall-passiġġieri affettwati.
Għalhekk, qabel ma tiddeċiedi li tipproponi leġiżlazzjoni
ġdida f’dan il-qasam, il-Kummissjoni tikkunsidra li huwa essenzjali li
ssaħħaħ is-sorveljanza ta’ liċenzjar tat-trasportaturi
tal-ajru tal-UE, skont ir-Regolament (KE) Nru 1008/2008. 40. Għalhekk il-Kummissjoni
ser: ·
Tħeġġeġ lill-awtoritajiet
nazzjonali kompetenti għall-infurzar tar-Regolament (KE)
Nru 1008/2008 u r-Regolament (KE) Nru 261/2004 biex jikkoordinaw
l-azzjonijiet tagħhom biex jiġi żgurat li jkun hemm
monitoraġġ b’mod adegwat tal-pożizzjoni finanzjarja
tat-trasportaturi tal-ajru u fejn meħtieġ tadotta approċċ
ikkoordinat għas-sospensjoni tal-operat tagħhom sabiex jiġi
minimizzat l-impatt fuq il-passiġġieri; ·
Tħeġġeġ kooperazzjoni akbar u
skambju tal-aħjar prattika u informazzjoni bejn l-awtoritajiet regolatorji
tal-Istati Membri; ·
Taħdem mill-qrib mal-assoċjazzjonijiet tat-trasport
tal-ajru tal-UE biex tifformalizza l-ftehimiet volontarji attwali dwar
l-għoti ta’ tariffi ta’ salvataġġ u l-promozzjoni effettiva
tagħhom; ·
Taħdem mill-qrib mal-assoċjazzjonijiet
tal-ajruporti tal-UE biex tiżviluppa arranġamenti volontarji li jikkomplementaw
“it-tariffi ta’ salvataġġ” pereżempju billi toffri tariffi
tal-ajruport imnaqqsa f’sitwazzjonijiet bħal dawn biex tnaqqas kemm jista’
jkun l-ispejjeż tal-passiġġieri; ·
Taħdem mill-qrib mal-industrija biex
tħeġġeġ disponibbiltà usa’ u aktar sistematika tas-SAFI jew
ta’ prodotti ta’ assigurazzjoni simili madwar l-UE; ·
Taħdem mill-qrib mal-IATA biex
tħeġġeġ l-adozzjoni ta’ ftehim dwar il-livell ta’ servizz
biex tiżgura li l-Pjan ta’ Ħlas ta’ Kontijiet (BSP) jintuża biex
jiġi żgurat li l-akbar għadd possibbli ta’ passiġġieri
jirkupraw dak li jkunu ħallsu qabel ma trasportatur tal-ajru jiġi
ddikjarat insolventi; ·
Tħeġġeġ disponibbiltà usa’ u
aktar sistematika ta’ tagħrif dwar skemi ta’ rifużjoni
għall-karti ta’ kreditu jew prodotti simili fi Stat Membru biex
il-passiġġieri jkunu jistgħu jipproteġu lilhom infushom
kontra r-riskju ta’ insolvenza skont il-liġi nazzjonali. 41. Il-Kummissjoni se timmonitorja
mill-qrib l-applikazzjoni ta' dawn il-miżuri. Sentejn wara l-adozzjoni ta’
dan it-test, il-Kummissjoni se tirrevedi l-prestazzjoni u l-effettività
tagħhom u tivvaluta jekk hemmx ħtieġa ta’ inizjattiva
leġiżlattiva biex tiggarantixxi l-protezzjoni
tal-passiġġieri fil-każ ta’ insolvenza ta’ linja tal-ajru. [1] Din iċ-ċifra tinkludi "wind downs",
takeovers u konsolidazzjonijiet, bi ftit jew bl-ebda impatt fuq
il-passiġġieri – bħal BMI fl-2012. [2] Id-Direttiva tal-Kunsill 90/314/KEE
tat-13 ta' Ġunju 1990 dwar il-vjaġġi kollox
kompriż (package travel), il-vaganzi kollox kompriż u t-tours kollox
kompriż ĠU L 158, 23.6.1990, p. 59. [3] Ir-Regolament (KE) Nru 1008/2008 tal-Parlament
Ewropew u tal-Kunsill tal-24 ta’ Settembru 2008 dwar regoli
komuni għall-operat ta’ servizzi tal-ajru fil-Komunità (Riformulazzjoni). [4] RPA, LE and Yougov, 2010. Il-Valutazzjoni tal-Impatt
tad-DĠ Ġustizzja l-Anness 2— Enhanced insolvency protection for
consumers purchasing airline tickets – a survey. [5] Steer Davies Gleave, Passenger protection in the event
of airline insolvency – rapport finali – Marzu 2011. [6] Viking Hellas [7] BMI, Cirrus Airlines, Spanair, Malév, Cimber Sterling,
Skyways, Air Finland and Windjet [8] Xenarju ċentrali: 1.8 miljun, ekwivalenti
għal 0,07 % tal-vjaġġi waħedhom bir-ritorn kollha. [9] Kważi 777 miljun passiġġier ġew
trasportati bl-ajru fl-2011 fl-UE-27. Sors: Il-Eurostat. [10] Ir-rapport Steer Davies Gleave, pp. 41 sa 44. [11] Ir-rapport Steer Davies Gleave, p. 41. [12] Dawn l-ispejjeż huma l-medja stmata li ntefqet minn
passiġġieri bbukkjati u abbandunati. Ta' min jinnota li l-medja
għoliet sinifikattivament minħabba l-ispejjeż għoljin
imġarrba minn għadd kbir ta’ passiġġieri li tħallew
l-art fl-Amerika Latina wara l-falliment ta’ Air Madrid. [13] Ir-rapport Steer Davies Gleave, pp. 46 sa 52. Ara
t-tabella fil-paragrafu 14 għall-kompożizzjoni tal-ispiża. [14] Filwaqt li r-Renju Unit u l-Irlanda huma l-akbar swieq,
SAFI għandha sehem sinifikanti tas-suq fil-Ġermanja, l-Olanda,
l-Isvezja, u r-Repubblika Ċeka. Bejn l-2000 u l-2010, SAFI nefqet bejn
EUR 3-5 fuq kull biljett, meta kopriet 2 % tal-passiġġieri
milquta minn insolvenzi. [15] Studju estern — Werkxop għall-partijiet interessati -
it-30 ta’ Marzu 2011 — Brussell —
http://ec.europa.eu/transport/passengers/studies/doc/2011_30_03_minutes.pdf [16] Dibattiti dwar il-kwalitajiet u n-nuqqasijiet tal-BSP
jistgħu jinstabu fuq il-websajt tad-DĠ MOVE:
http://ec.europa.eu/transport/themes/passengers/studies/doc/2011_30_03_minutes.pdf [17] Fir-Renju Unit xiri ta’ aktar minn EUR 125 (£100). [18] Parriġġieri fi transitu immedjatament affettwati
minn Spanair – 22 000 passiġġier - Sors BBC news, Malév -
madwar 7 000 passiġġier- Sors Stqarrija għall-Istampa
Malév it-3 ta' Frar 2012 [19] AEA (l-Assoċazzjoni tal-Linji tal-Ajru Ewropej),
ELFAA (l-Assoċazzjoni tal-Linji tal-Ajru bi Prezz Baxx Ewropej), IATA
(l-Assoċjazzjoni Internazzjonali tat-Trasport bl-Ajru) u ERAA (l-Assoċjazzjoni
Ewropea tal-Linji tal-Ajru Reġjonali) [20] Aeropuertos Españoles y Navegación
Aérea