(1)

Il-kriterji ta’ skrinjar tekniku stabbiliti fir-Regolament Delegat tal-Kummissjoni (UE) 2021/2139 (2) ikopru diversi setturi u attivitajiet ekonomiċi li għandhom il-potenzjal li jikkontribwixxu għall-objettivi tal-Unjoni għall-mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima u għall-adattament għat-tibdil fil-klima. Dawn is-setturi u l-attivitajiet ekonomiċi ntgħażlu minħabba s-sehem tagħhom fl-emissjonijiet globali tal-gassijiet serra, u l-potenzjal ippruvat tagħhom li jevitaw il-produzzjoni ta’ emissjonijiet ta’ gassijiet serra, inaqqsu dawn l-emissjonijiet, jew jeliminawhom. Barra minn hekk, dawn is-setturi u l-attivitajiet ekonomiċi għandhom il-potenzjal ippruvat li jistgħu jevitaw, inaqqsu u jeliminaw dawn l-emissjonijiet f’setturi u attivitajiet ekonomiċi oħra, jew li jiżguraw il-ħżin fit-tul ta’ dawn l-emissjonijiet għal setturi u attivitajiet oħra.

(2)

L-użu totali tal-enerġija jammonta għal madwar 75 % tal-emissjonijiet diretti ta’ gassijiet serra fl-Unjoni. Għalhekk, is-settur tal-enerġija għandu rwol kruċjali fit-tkomplija tat-tnaqqis tal-emissjonijiet tal-gassijiet serra. Il-kriterji ta’ skrinjar tekniku stabbiliti fir-regolament Delegat (UE) 2021/2139 għaldaqstant, ikopru firxa wiesgħa ta’ setturi u attivitajiet ekonomiċi relatati mal-katina tal-provvista tal-enerġija, li jvarjaw mill-ġenerazzjoni tal-elettriku jew tas-sħana minn sorsi differenti, permezz ta’ networks ta’ trażmissjoni u ta’ distribuzzjoni sa dawk tal-ħżin, kif ukoll pompi tas-sħana u l-manifattura tal-bijogass u tal-bijofjuwils. Madankollu, ir-Regolament Delegat (UE) 2021/2139 ma fihx kriterji ta’ skrinjar tekniku għall-attivitajiet ekonomiċi fis-setturi tal-gass fossili u tal-enerġija nukleari, minkejja l-potenzjal tagħhom li jikkontribwixxu għad-dekarbonizzazzjoni tal-ekonomija tal-Unjoni.

(3)

Kif stabbilit fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-21 ta’ April 2021 (“It-Tassonomija tal-UE, ir-Rappurtar dwar is-Sostenibbiltà Korporattiva, il-Preferenzi dwar is-Sostenibbiltà u d-Dazji Fiduċjarji: Nidderieġu l-Finanzi lejn il-Patt Ekoloġiku Ewropew”) u fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tas-6 ta’ Lulju 2021 (“Strateġija għall-Finanzjament tat-Tranżizzjoni lejn Ekonomija Sostenibbli”), l-istabbiliment ta’ kriterji ta’ skrinjar tekniku għall-ġenerazzjoni tal-enerġija mill-gass fossili ġie pospost fid-dawl tal-ħtieġa ta’ valutazzjoni teknika ulterjuri, b’mod partikolari dwar ir-rwol tranżitorju tal-gass fossili fid-dekarbonizzazzjoni tal-ekonomija (3). L-istabbiliment ta’ kriterji ta’ skrinjar tekniku għall-attivitajiet ta’ ġenerazzjoni tal-enerġija nukleari ġie pospost ukoll sakemm issir valutazzjoni esperta fil-fond, imnedija fl-2020, dwar jekk iċ-ċiklu tal-ħajja nukleari, u b’mod partikolari l-iskart nukleari, jistgħux jitqiesu kompatibbli mar-rekwiżit stabbilit fl-Artikolu 17 tar-Regolament (UE) 2020/852, li attività ma tistax tagħmel ħsara sinifikanti lil objettivi ambjentali oħra. Fid-dawl ta’ dawn il-valutazzjonijiet, huwa meħtieġ li jiġi rikonoxxut li l-attivitajiet ta’ ġenerazzjoni tal-gass fossili u tal-enerġija nukleari jistgħu jikkontribwixxu għad-dekarbonizzazzjoni tal-ekonomija tal-Unjoni.

(4)

Skont l-Artikolu 10(2) tar-Regolament (UE) 2020/852 li jkopri attivitajiet ekonomiċi tranżitorji, jeħtieġ li jiġu stabbiliti l-kriterji ta’ skrinjar tekniku għall-ġenerazzjoni tal-elettriku, għall-koġenerazzjoni tal-enerġija u tas-sħana/tal-kesħa ta’ effiċjenza għolja, u l-produzzjoni ta’ sħana/kesħa f’sistemi effiċjenti ta’ tisħin u tkessiħ distrettwali mill-gass fossili, fejn l-emissjonijiet tal-gassijiet serra mill-gass fossili jkunu taħt limitu xieraq. Barra minn hekk, huwa meħtieġ li jiġu stabbiliti l-kriterji ta’ skrinjar tekniku għall-użu tal-gass fossili fil-ġenerazzjoni tal-elettriku, fil-koġenerazzjoni tal-enerġija u tas-sħana/tal-kesħa ta’ effiċjenza għolja, u fil-produzzjoni ta’ sħana/kesħa f’sistemi effiċjenti ta’ tisħin u tkessiħ distrettwali, fejn din il-ġenerazzjoni tal-elettriku, il-koġenerazzjoni tal-enerġija u tas-sħana/tal-kesħa ta’ effiċjenza għolja, u l-produzzjoni ta’ sħana/kesħa f’sistemi effiċjenti ta’ tisħin u tkessiħ distrettwali għadhom ma jikkonformawx ma’ dan il-limitu xieraq, billi minbarra l-użu ta’ enerġija newtrali għall-klima u aktar investimenti f’attivitajiet u setturi ekonomiċi li diġà huma b’livell baxx ta’ karbonju, it-tranżizzjoni teħtieġ tnaqqis sostanzjali fl-emissjonijiet tal-gassijiet serra f’attivitajiet u setturi ekonomiċi oħra li għalihom ma hemm l-ebda alternattiva teknoloġikament u ekonomikament fattibbli b’livell baxx ta’ karbonju. Dawn l-attivitajiet ekonomiċi kollha jenħtieġ li jiġu kkwalifikati bħala tranżitorji skont l-Artikolu 10(2) tar-Regolament (UE) 2020/852, billi alternattivi teknoloġikament u ekonomikament fattibbli b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju jistgħu ma jkunux għadhom kummerċjalment disponibbli fuq skala suffiċjenti biex ikopru d-domanda għall-enerġija b’mod kontinwu u affidabbli. B’mod partikolari, għall-ġenerazzjoni tal-elettriku, huwa xieraq li jiġi previst approċċ alternattiv għal-limitazzjoni diretta tal-emissjonijiet tal-gassijiet serra. Skont dan l-approċċ alternattiv, li jenħtieġ li jagħti riżultati simili fuq perjodu ta’ għoxrin sena, il-faċilitajiet jistgħu jilħqu dawn ir-riżultati billi jillimitaw l-għadd ta’ sigħat ta’ tħaddim jew billi javvanzaw il-bidla għal gassijiet rinnovabbli jew b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju għal data aktar bikrija. Il-kriterji ta’ skrinjar tekniku jenħtieġ li jiffaċilitaw l-eliminazzjoni aċċellerata minn sorsi tal-enerġija aktar intensivi fl-emissjonijiet, inklużi l-fjuwils fossili solidi. Barra minn hekk, sabiex jiġu ssodisfati r-rekwiżiti stabbiliti fil-punti (a), (b) u (c) tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 10(2) tar-Regolament (UE) 2020/852, jenħtieġ li l-kriterji ta’ skrinjar tekniku għall-użu tal-gass fossili jiżguraw ukoll li tkun disponibbli evidenza b’saħħitha li turi li l-istess kapaċità tal-enerġija ma tistax tiġi ġġenerata b’sorsi rinnovabbli, u li hemm stabbiliti pjanijiet effettivi għal kull faċilità, f’konformità mal-aħjar prestazzjonijiet fis-settur, biex sa data speċifika ssir il-qabża totali għal sorsi rinnovabbli jew għal gassijiet b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju. Fl-aħħar nett, jenħtieġ li l-kriterji ta’ skrinjar tekniku jipprovdu rikonoxximent għal żmien limitat tal-kontribut ta’ dawn l-attivitajiet għad-dekarbonizzazzjoni.

(5)

Is-sorsi ta’ enerġija rinnovabbli se jkollhom ir-rwol fundamentali biex jintlaħqu l-għanijiet klimatiċi u ambjentali tal-Unjoni. F’dan id-dawl, l-investimenti fis-sorsi ta’ enerġija rinnovabbli jeħtieġ li jiżdiedu biex jissodisfaw il-ħtiġijiet tas-suq tal-enerġija tal-Unjoni għal enerġija aktar nadifa u rinnovabbli.

(6)

L-attivitajiet relatati mal-enerġija nukleari huma attivitajiet b’livell baxx tal-karbonju, ma jikkostitwixxux enerġija minn sorsi rinnovabbli kif definit fl-Artikolu 2, it-tieni subparagrafu, il-punt (1) tad-Direttiva (UE) 2018/2001 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (4), u kif imsemmi fl-Artikolu 10(1), il-punt (a) tar-Regolament (UE) 2020/852, u ma jaqgħux taħt il-kategoriji l-oħra ta’ attivitajiet ekonomiċi elenkati fil-punti minn (b) sa (i) ta’ din id-dispożizzjoni. Dawn l-attivitajiet ekonomiċi relatati mal-enerġija nukleari jenħtieġ li jikkwalifikaw skont l-Artikolu 10(2) tar-Regolament (UE) 2020/852, fin-nuqqas ta’ alternattiva teknoloġikament u ekonomikament fattibbli b’livell baxx ta’ emissjonijiet tal-karbonju, fuq skala suffiċjenti biex titkopra d-domanda għall-enerġija b’mod kontinwu u affidabbli. Barra minn hekk, fir-Rapport Finali tal-Grupp ta’ Esperti Tekniċi dwar il-Finanzi Sostenibbli ta’ Marzu 2020 (5) ġie ddikjarat li “l-ġenerazzjoni tal-enerġija nukleari għandha emissjonijiet ta’ gassijiet b’effett ta’ serra qrib iż-żero fil-fażi tal-ġenerazzjoni tal-enerġija”, u “l-evidenza dwar il-kontribut sostanzjali potenzjali tal-enerġija nukleari għall-objettivi ta’ mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima kienet estensiva u ċara”. Barra minn hekk, għadd ta’ pjanijiet tal-Istati Membri jinkludu l-enerġija nukleari flimkien mal-enerġija rinnovabbli fis-sorsi tal-enerġija li għandhom jintużaw biex jintlaħqu l-miri klimatiċi, inkluż l-objettiv ta’ dekarbonizzazzjoni tal-2050 stabbilit bir-Regolament (UE) 2021/1119 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill (6). Fl-aħħar nett, bil-provvista stabbli ta’ enerġija bażilari, l-enerġija nukleari tiffaċilita l-użu ta’ sorsi rinnovabbli intermittenti u ma tfixkilx l-iżvilupp tagħhom, kif previst fl-Artikolu 10(2), il-punt (b), tar-Regolament (UE) 2020/852. L-attivitajiet relatati mal-enerġija nukleari jenħtieġ għaldaqstant, li jitqiesu konformi mal-Artikolu 10(2) tar-Regolament (UE) 2020/852.

(7)

Ir-rieżami xjentifiku mwettaq minn esperti (7) kkonkluda li l-kriterji ta’ skrinjar tekniku għal attivitajiet ekonomiċi relatati mal-enerġija nukleari jenħtieġ li jiżguraw li ma ssir l-ebda ħsara sinifikanti lil objettivi ambjentali oħra minħabba r-riskji potenzjali li jirriżultaw mill-ħżin fit-tul u mir-rimi aħħari tal-iskart nukleari. Għalhekk, jenħtieġ li dawn il-kriterji ta’ skrinjar tekniku jirriflettu l-ogħla standards tas-sikurezza nukleari, tal-protezzjoni mir-radjazzjoni u tal-ġestjoni tal-iskart radjuattiv, filwaqt li jibnu fuq ir-rekwiżiti stabbiliti fit-Trattat li jistabbilixxi l-Komunità Ewropea tal-Enerġija Atomika (“it-Trattat Euratom”) u fuq fil-leġiżlazzjoni adottata skont dan it-Trattat, u b’mod partikolari fid-Direttiva tal-Kunsill 2009/71/Euratom (8). Din id-Direttiva fiha objettiv ta’ livell għoli għas-sikurezza nukleari li jkopri l-istadji kollha taċ-ċiklu tal-ħajja ta’ kull installazzjoni nukleari, inkluż il-post, id-disinn, il-kostruzzjoni, l-ikkummissjonar, l-operat u d-dekummissjonar ta’ dawn l-installazzjonijiet. B’mod partikolari, din id-Direttiva tirrikkjedi titjib sinifikanti fis-sikurezza fid-disinn ta’ reatturi ġodda, inklużi l-hekk imsejħa reatturi tal-Ġenerazzjoni III+, li għalihom jenħtieġ li jintużaw għarfien u teknoloġija tal-ogħla livell, filwaqt li jitqiesu l-aħħar rekwiżiti internazzjonali tas-sikurezza. Dawn ir-rekwiżiti jipprevedu l-implimentazzjoni effettiva tal-objettiv tas-sikurezza nukleari, inkluża l-applikazzjoni tal-prinċipju ta’ difiża fil-fond u ta’ kultura ta’ sikurezza effettiva. Dawn ir-rekwiżiti jiżguraw li l-impatt ta’ perikli estremi magħmula mill-bniedem u naturali, inklużi terremoti u għargħar, jiġi minimizzat u li l-aċċidenti, l-operazzjonijiet anormali u l-fallimenti jew it-telf tas-sistemi ta’ kontroll jiġu evitati, fost l-oħrajn permezz ta’ strutturi protettivi jew sistemi ta’ riżerva għat-tkessiħ u tal-provvista tal-elettriku.

(8)

Sar disponibbli fis-suq fjuwil b’tolleranza għall-aċċidenti għall-impjanti tal-enerġija nukleari li jipprovdi protezzjoni addizzjonali kontra aċċidenti li jirriżultaw minn ħsarat strutturali fil-komponenti tal-fjuwil jew tar-reatturi. Sabiex jitttieħdu inkonsiderazzjoni dawn l-iżviluppi teknoloġiċi reċenti, jenħtieġ li l-użu ta’ dan it-tip ta’ fjuwil jiġi stabbilit bħala rekwiżit fil-kriterji ta’ skrinjar tekniku, filwaqt li jitqies l-illiċenzjar tiegħu fl-Unjoni.

(9)

Fid-dinja, għaddejjin sforzi ta’ riċerka u żvilupp biex jiġu żviluppati teknoloġiji ġodda għar-reatturi nukleari li jużaw, fost l-oħrajn, ċikli tal-fjuwil magħluqin jew il-kunċetti ta’ awtoproduzzjoni tal-fjuwil u li jimminimizzaw il-produzzjoni ta’ skart radjuattiv ta’ livell għoli (ir-“reatturi tal-Ġenerazzjoni IV”). Għalkemm dawn ir-reatturi tal-Ġenerazzjoni IV għadhom mhumiex kummerċjalment vijabbli, jenħtieġ li jiġu stabbiliti kriterji ta’ skrinjar tekniku għal dawn ir-reatturi fid-dawl tal-kontribut potenzjali tagħhom għall-objettiv tad-dekarbonizzazzjoni u tat-tnaqqis tal-iskart radjuattiv.

(10)

L-enerġija nukleari hija parti mis-sorsi tal-enerġija futuri f’għadd ta’ Stati Membri, bħala parti mill-isforzi ta’ dekarbonizzazzjoni tagħhom. Ix-xenarji vvalutati mill-Kummissjoni jwasslu għal sistema tal-enerġija dekarbonizzata bbażata fuq sorsi tal-enerġija rinnovabbli fil-biċċa l-kbira tagħha u fuq l-enerġija nukleari b’kapaċità installata stabbli apparagun tal-livelli attwali. Hekk kif l-installazzjonijiet nukleari li qed jiġu sfruttati bħalissa qed jiqdiemu, dawn jeħtieġu aġġornamenti fis-sikurezza biex il-ħajja operattiva titwal kif ukoll installazzjonijiet nukleari mibnija ġodda biex jissostitwixxu l-installazzjonijiet skaduti. Dan huwa proċess kontinwu li jenħtieġ li jiżgura d-disponibbiltà tal-kapaċità meħtieġa għad-dekarbonizzazzjoni tas-sistema tal-enerġija sal-2050, u wara din id-data skont il-ħtieġa. Għaldaqstant, se jkunu meħtieġa investimenti sinifikanti fl-enerġija nukleari tul il-perjodu, sal-2050 u lil hinn. Jeħtieġ li jiġi żgurat li l-impjanti tal-enerġija nukleari l-ġodda jużaw l-aktar soluzzjonijiet avvanzati li jirriżultaw mill-progress teknoloġiku. Għaldaqstant, jenħtieġ li l-kriterji ta’ skrinjar tekniku għal dawn l-impjanti tal-enerġija nukleari l-ġodda jipprevedu rieżami regolari għal kull proġett ta’ investiment, u għall-parametri tekniċi li jikkorrispondu għall-aħjar teknoloġija disponibbli fid-dawl tal-eżiti tal-isforzi sostnuti fir-riċerka u l-żvilupp u tat-titjib kontinwu fit-teknoloġiji. Jenħtieġ li jiġu definiti dati speċifiċi biex tiġi żgurata l-introduzzjoni gradwali ta’ teknoloġiji ġodda kompatibbli mad-dekarbonizzazzjoni sostenibbli hekk kif dawn ikunu disponibbli.

(11)

L-Anness II tat-Trattat Euratom u r-Regolament tal-Kunsill (Euratom) Nru 2587/1999 (9) jistabbilixxu limiti minimi u rekwiżiti oħra għan-notifika lill-Kummissjoni dwar l-investimenti fl-enerġija nukleari. Sabiex jiġi żgurat, għall-fini li jintlaħqu l-għanijiet tat-tassonomija, l-ogħla kunsiderazzjoni possibbli tal-prinċipji u r-rekwiżiti tal-leġiżlazzjoni tal-Euratom, inkluż l-objettiv tas-sikurezza nukleari, tali investimenti jenħtieġ li jkunu soġġetti għal opinjoni tal-Kummissjoni, irrispettivament minn jekk l-Anness II għat-Trattat Euratom u r-Regolament (Euratom) Nru 2587/1999 jirrikjedux xi notifika. Għall-istess raġuni, il-kwistjonijiet kollha li jikkonċernaw l-applikazzjoni tal-Artikolu 10(2) u l-Artikolu 17 tar-Regolament (UE) 2020/852 u l-kriterji ta’ skrinjar tekniku identifikati mill-Kummissjoni fl-opinjoni tagħha jenħtieġ li jiġu indirizzati b’mod sodisfaċenti.

(12)

Fid-dawl taż-żminijiet twal ta’ tħejjija għall-investimenti f’kapaċità ġdida għall-ġenerazzjoni nukleari, l-estensjoni taż-żmien tas-servizz għall-installazzjonijiet nukleari eżistenti li jintgħażlu tista’ tkun ta’ appoġġ għad-dekarbonizzazzjoni tas-sistema tal-enerġija fuq terminu qasir sa medju. Madankollu, jenħtieġ li l-kriterji ta’ skrinjar tekniku għal dawn l-estensjonijiet jirrikjedu modifiki u aġġornamenti fis-sikurezza biex jiġi żgurat li dawn l-installazzjonijiet nukleari jikkonformaw mal-ogħla standards ta’ sikurezza li jistgħu jinkisbu u mar-rekwiżiti kollha tal-objettiv tas-sikurezza stabbiliti fil-leġiżlazzjoni adottata skont it-Trattat Euratom.

(13)

Fid-dawl tal-iżviluppi teknoloġiċi u xjentifiċi mistennija, l-investimenti fil-kostruzzjoni u t-tħaddim sikur ta’ installazzjonijiet nukleari ġodda li jużaw l-aħjar teknoloġiji disponibbli u approvati sa data xierqa mill-awtoritajiet kompetenti tal-Istati Membri f’konformità mal-liġi nazzjonali applikabbli jenħtieġ li jkunu soġġetti għal kriterji ta’ skrinjar tekniku u għal limiti ta’ żmien li jinkoraġġixxu l-iżvilupp u l-użu futur ta’ reatturi tal-Ġenerazzjoni IV b’ċiklu tal-fjuwil magħluq jew bi fjuwil awtoprodott ġaladarba dawn ikunu disponibbli kummerċjalment. Dawn il-limiti ta’ żmien jenħtieġ li jiġu rieżaminati b’mod xieraq fid-dawl tal-progress fl-iżvilupp ta’ teknoloġiji bħal dawn.

(14)

Il-kriterji ta’ skrinjar tekniku relatati mal-objettivi ta’ mitigazzjoni tat-tibdil fil-klima jew ta’ adattament għat-tibdil fil-klima jenħtieġ li jiżguraw li l-attivitajiet ekonomiċi ma jikkawżawx ħsara sinifikanti lil xi wieħed mill-objettivi ambjentali l-oħra. Speċifikament għal attivitajiet ekonomiċi relatati mal-enerġija nukleari, huwa meħtieġ li jiġi żgurat li r-rimi fit-tul tal-iskart ma jikkawżax ħsara sinifikanti u fit-tul lill-ambjent, kif imsemmi fil-punt (d)(iii) tal-Artikolu 17(1) tar-Regolament (UE) 2020/852. Għalhekk, huwa xieraq li fil-kriterji ta’ skrinjar tekniku jiġu stabbiliti r-rekwiżiti speċifiċi għal fond biex jiġi ġestit l-iskart radjuattiv u għal fond għad-dekummissjonar nukleari, li jistgħu jiġu kkombinati, f’konformità mal-prinċipju li l-produtturi tal-iskart jenħtieġ li jkunu responsabbli għall-ispiża tal-ġestjoni tiegħu, u li jkollhom faċilitajiet operazzjonali għar-rimi aħħari tal-iskart radjuattiv kollu, li għandu jipprevjenu kwalunkwe esportazzjoni ta’ skart radjuattiv biex jintrema f’pajjiżi terzi. F’diversi Stati Membri, l-iskart radjuattiv ta’ livell baxx u intermedju bħalissa qed jintrema f’faċilitajiet tar-rimi qrib il-wiċċ, u fuq għexieren ta’ snin żdiedu b’mod sostanzjali l-esperjenza u l-għarfien fil-ġestjoni tal-iskart biex dawn il-faċilitajiet tar-rimi qrib il-wiċċ joperaw. Għal skart radjuattiv ta’ livell għoli u fjuwil użat, ir-rimi ġeoloġiku fil-fond jirrappreżenta soluzzjoni tal-ogħla livell li hija aċċettata b’mod wiesa’ fil-komunità tal-esperti fid-dinja kollha bħala l-aktar għażla sikura u sostenibbli għall-istadju aħħari fil-ġestjoni tal-iskart radjuattiv ta’ livell għoli u tal-fjuwil użat meqjus bħala skart. L-Istati Membri, filwaqt li għandhom ir-responsabbiltà tal-politiki tagħhom fir-rigward tal-ġestjoni tal-fjuwil użat u tal-iskart radjuattiv baxx, intermedju jew għoli tagħhom, jenħtieġ li jinkludu l-ippjanar u l-implimentazzjoni tal-għażliet għar-rimi fil-politiki nazzjonali tagħhom, b’mod partikolari fil-programmi nazzjonali għall-ġestjoni tal-fjuwil użat u tal-iskart radjuattiv, filwaqt li jkopru t-tipi kollha ta’ fjuwil użat u ta’ skart radjuattiv u l-istadji kollha tal-ġestjoni tal-fjuwil użat u tal-iskart radjuattiv mill-ħolqien sar-rimi tagħhom. Il-kontenut tal-programmi nazzjonali huwa speċifikat fid-Direttiva tal-Kunsill2011/70/Euratom (10) u jinkludi l-indikaturi tal-prestazzjoni ewlenin biex jiġi mmonitorjat il-progress b’mod trasparenti. L-Istati Membri għandhom regolarment jagħtu rendikont lill-Kummissjoni dwar il-progress tal-implimentazzjoni tal-programmi nazzjonali. Ir-rappurtar mill-Istati Membri tal-2021 juri li sar progress sostanzjali fit-tnedija tal-ewwel faċilitajiet ta’ rimi ġeoloġiku fil-fond fit-territorju tal-Unjoni. Soluzzjonijiet realistiċi qed isiru disponibbli għall-Istati Membri biex jiżviluppaw u joperaw faċilitajiet bħal dawn sal-2050. Għalhekk, l-inklużjoni ta’ rekwiżit korrispondenti fil-kriterji ta’ skrinjar tekniku tiżgura li ma tiġi kkawżata l-ebda ħsara sinifikanti lill-ambjent.

(15)

Huwa meħtieġ li l-impriżi mhux finanzjarji u finanzjarji jipprovdu lill-investituri bi grad għoli ta’ trasparenza fir-rigward tal-investimenti tagħhom f’attivitajiet tal-produzzjoni tal-gass fossili u tal-enerġija nukleari li għalihom jenħtieġ li jiġu stabbiliti kriterji ta’ skrinjar tekniku. Sabiex tiġi pprovduta din it-trasparenza, jenħtieġ li jiġu stabbiliti rekwiżiti speċifiċi ta’ divulgazzjoni għal impriżi mhux finanzjarji u finanzjarji. Sabiex tiġi żgurata l-komparabilità tal-informazzjoni ddivulgata lill-investituri, din l-informazzjoni jenħtieġ li tiġi ppreżentata fil-forma ta’ mudell li jindika b’mod ċar il-proporzjon ta’ attivitajiet tal-gass fossili u tal-enerġija nukleari fid-denominatur u, fejn xieraq, fin-numeratur tal-indikaturi tal-prestazzjoni ewlenin ta’ dawn l-impriżi. Sabiex tipprovdi livell għoli ta’ trasparenza lill-investituri fil-prodotti finanzjarji msemmijin fl-Artikolu 5 fl-Artikolu 6 tar-Regolament (UE) 2020/852 dwar l-esponiment għal attivitajiet tal-gass fossili u tal-enerġija nukleari, li għalihom huma stabbiliti kriterji ta’ skrinjar tekniku, il-Kummissjoni se temenda jew tipproponi li temenda l-qafas ta’ divulgazzjoni li jappartjeni għal dawn il-prodotti finanzjarji b’mod adegwat biex tipprovdi trasparenza sħiħa tul il-ħajja kollha ta’ dawn il-prodotti finanzjarji. Sabiex jiġi żgurat li tali informazzjoni tkun identifikata b’mod ċar mill-investituri aħħarin, il-Kummissjoni se tikkunsidra temenda r-rekwiżiti dwar il-parir finanzjarju u dwar l-assigurazzjoni mogħti mid-distributuri.

(16)

Sabiex tissaħħaħ il-fiduċja tal-investituri, il-konformità mal-kriterji ta’ skrinjar tekniku relatati mal-attivitajiet tal-gass fossili jenħtieġ li tiġi vverifikata minn parti terza indipendenti. Sabiex tiġi żgurata verifika imparzjali u diliġenti tal-konformità, il-parti terza indipendenti jenħtieġ li jkollha r-riżorsi u l-għarfien espert biex twettaq din il-verifika, tkun indipendenti biex tevita kwalunkwe kunflitt ta’ interess mas-sid jew mal-finanzjatur, u jenħtieġ li ma tkunx involuta fl-iżvilupp jew fl-operat ta’ dawn l-attivitajiet tal-gass fossili. Minbarra l-mekkaniżmu ta’ verifika, l-impriżi finanzjarji u mhux finanzjarji jistgħu jkunu soġġetti għal rekwiżiti speċifiċi ta’ verifika previsti f’leġiżlazzjoni oħra tal-Unjoni dwar il-finanzi sostenibbli li jkopru l-konformità mal-kriterji ta’ skrinjar tekniku. Skont l-Artikolu 26(1), il-punt (c), tar-Regolament 2020/852, il-Kummissjoni jenħtieġ li tirrieżamina d-dispożizzjonijiet meħtieġa għall-istabbiliment ta’ mekkaniżmi ta’ verifika għall-konformità mal-kriterji stabbiliti f’dan ir-Regolament.

(17)

Is-setturi tal-gass fossili u tal-enerġija nukleari huma kkaratterizzati minn żvilupp teknoloġiku rapidu. Għalhekk, jeħtieġ li l-kriterji ta’ skrinjar tekniku li jkopru l-attivitajiet tal-ġenerazzjoni tal-enerġija f’dawn is-setturi jiġu rieżaminati regolarment, kif obbligat mill-Artikolu 19(5) tar-Regolament (UE) 2020/852. Barra minn hekk, fuq il-bażi tal-kundizzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 10(2) tar-Regolament (UE) 2020/852, dan ir-rieżami jenħtieġ li jkopri l-adegwatezza tal-perjodi ta’ żmien stabbiliti fil-kriterji ta’ skrinjar tekniku.

(18)

Għalhekk, jenħtieġ li r-Regolament Delegat (UE) 2021/2139 u r-Regolament Delegat tal-Kummissjoni (UE) 2021/2178 (11) jiġu emendati skont dan. L-emendi fir-Regolament Delegat (UE) 2021/2139 u fir-Regolament Delegat (UE) 2021/2178 ma jobbligaw l-ebda investiment, iżda huma maħsuba biex jgħinu lis-swieq finanzjarji u lill-investituri jidentifikaw, fuq il-bażi ta’ kundizzjonijiet stretti, l-attivitajiet rilevanti relatati mal-gass u mal-enerġija nukleari meħtieġa għat-tranżizzjoni tas-sistemi tal-enerġija tal-Istati Membri lejn in-newtralità klimatika f’konformità mal-għanijiet u l-impenji klimatiċi tal-Unjoni.

(19)

L-emendi fir-Regolament Delegat (UE) 2021/2139 u fir-Regolament Delegat (UE) 2021/2178 stabbiliti f’dan ir-Regolament Delegat huma marbutin mill-qrib. Sabiex tiġi żgurata l-koerenza bejn dawn id-dispożizzjonijiet, li jenħtieġ li jidħlu fis-seħħ fl-istess ħin, biex il-partijiet konċernati jingħataw perspettiva komprensiva tal-qafas legali u biex tiġi ffaċilitata l-applikazzjoni tar-Regolament (UE) 2020/852, huwa meħtieġ li dawn id-dispożizzjonijiet jiġu inklużi f’Regolament uniku.

(20)

Huwa meħtieġ li l-impriżi mhux finanzjarji u finanzjarji jingħataw biżżejjed żmien biex jivvalutaw jekk l-attivitajiet ekonomiċi tagħhom relatati mal-gass fossili u l-enerġija nukleari jikkonformawx mal-kriterji ta’ skrinjar tekniċu stabbiliti f’dan ir-Regolament, u biex jirrapportaw abbażi ta’ din il-valutazzjoni f’konformità mar-Regolament Delegat (UE) 2021/2178. Għalhekk, jenħtieġ li d-data tal-applikazzjoni ta’ dan ir-Regolament tkun differita għall-1 ta’ Jannar 2023,

(1)

jiddaħħal l-Artikolu 2a li ġej:

(2)

L-Anness I huwa emendat f’konformità mal-Anness I ta’ dan ir-Regolament.

(3)

L-Anness II huwa emendat f’konformità mal-Anness II ta’ dan ir-Regolament.

(1)

fl-Artikolu 8, jiżdiedu l-paragrafi 6, 7, u 8 li ġejjin:

(2)

it-test li jidher fl-Anness III ta’ dan ir-Regolament jiżdied bħala l-Anness XII.