Skont l-Artikolu 2 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea (TUE), l-Unjoni Ewropea (UE) hija bbażata fuq il-valuri tar-rispett għad-dinjità umana, il-libertà, id-demokrazija, l-ugwaljanza, l-istat tad-dritt u r-rispett għad-drittijiet umani, inkluż id-drittijiet ta’ persuni li jappartjenu għal minoritajiet. Dawn il-valuri huma komuni għall-Istati Membri tal-UE f’soċjetà fejn il-pluraliżmu, in-non-diskriminazzjoni, it-tolleranza, il-ġustizzja, is-solidarjetà u l-ugwaljanza bejn in-nisa u l-irġiel jipprevalu. L-Artikolu 49 TUE jagħmel l-impenn biex jippromwovi dawn il-valuri bħala kundizzjoni għal kwalunkwe pajjiż Ewropew li japplika biex jissieħeb fl-UE u prerekwiżit biex iżomm id-drittijiet u l-obbligazzjonijiet kollha li joħorġu mit-trattati u mil-liġi internazzjonali.
L-Artikolu 7 TUE għandu l-għan li jiżgura li l-Istati Membri kollha tal-UE jirrispettaw il-valuri komuni tal-UE, inkluż l-istat tad-dritt.
- Il-mekkaniżmu ta’ prevenzjoni tiegħu (l-Artikolu 7(1) TUE) jippermetti lill-Kunsill tal-Unjoni Ewropea biex jagħti twissija lill-Istat Membru kkonċernat qabel ma jimmaterjalizza ksur serju.
- Il-mekkaniżmu ta’ sanzjonar (l-Artikolu 7(2) TUE) jippermetti lill-Kunsill biex jissospendi ċerti drittijiet li jirriżultaw mill-applikazzjoni tat-trattati għall-Istat Membru kkonċernat, inklużi d-drittjiet ta’ votazzjoni ta’ dak il-pajjiż fil-Kunsill. F’dak il-każ, il-ksur serju jrid ikun ilu jippersisti għal xi żmien.
Il-komunikazzjoni tippreżenta serje ta’ miżuri sabiex tkompli ssaħħaħ l-istat tad-dritt fl-Ewropa, prerekwiżit għaċ-ċittadini biex igawdu d-drittijiet tagħhom taħt il-liġi tal-UE u għal fiduċja reċiproka fost l-Istati Membri.

PUNTI EWLENIN

Komunikazzjoni tal-2019

Komunikazzjoni, maħruġa f’Lulju 2019, tistabbilixxi l-pjan ta’ azzjoni tal-Kummissjoni Ewropea — inizzjattivi konkreti miġbura madwar tliet temi.

Il-promozzjoni ta’ kultura ta’ stat ta’ dritt sabiex tissaħħaħ il-kooperazzjoni mal-Kunsill tal-Ewropa, inklużi l-Kummissjoni ta’ Venezja u l-Grupp ta’ Stati kontra l-Korruzzjoni, flimkien ma’ organizzazzjonijiet internazzjonali oħra, bħall-Organizzazzjoni għas-Sigurtà u l-Kooperazzjoni fl-Ewropa u l-Organizzazzjoni għall-Kooperazzjoni u l-Iżvilupp Ekonomiku.
Prevenzjoni tal-problemi dwar l-istat tad-dritt billi tistabbilixxi ċiklu għar-rivista tal-istat tad-dritt, inkluż rapport annwali dwar l-istat tad-dritt li jkopri l-Istati Membri kollha (ara hawn isfel).
Reazzjoni effettiva għall-ksur tal-istat tad-dritt billi tkompli tagħmel użu sħiħ tas-setgħat ta’ infurzar tal-Kummissjoni bħala l-gwardjan tat-trattati, sabiex jiġi assigurat ir-rispett għar-rekwiżiti tal-liġi tal-UE relatati mal-istat tad-dritt. Il-Kummissjoni ser tkompli ssegwi approċċ strateġiku għall-proċedimenti ta’ ksur relatat mal-istat tad-dritt, filwaqt li titlob għal proċeduri mgħaġġla u dawk interim kull darba li dan ikun meħtieġ sabiex tippromwovi l-istandards żviluppati fil-każistika tal-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea.

Il-komunikazzjoni tibni fuq qafas sabiex tindirizza theddid sistematiku għall-istat tad-dritt fi kwalunkwe Stat Membru, adottata mill-Kummissjoni fl-2014. Dan il-qafas jikkomplementa l-proċeduri ta’ ksur imnieda meta l-liġi tal-UE tkun inkisret u għall-proċedura tal-Artikolu 7 TUE li, fl-aktar livell aħrax tagħha, tippermetti s-sospensjoni tad-drittijiet tal-votazzjoni fil-Kunsill f’każ ta’ ksur serju u persistenti tal-valuri tal-UE minn Stat Membru tal-UE. Hija tfassal ukoll il-qafas ta’ kif il-Kummissjoni tidħol fi djalogu mal-Istat Membru kkonċernat biex tevita li jaggrava t-theddid sistemiku għall-istat tad-dritt. Waqt it-tħejjija tal-valutazzjoni tas-sitwazzjoni tagħha, il-Kummissjoni tista’ tibbaża fuq il-kompetenzi tal-istituzzjonijiet tal-UE l-oħra u ta’ organizzazzjonijiet internazzjonali.

Mekkaniżmu tal-istat tad-dritt

B’segwitu għall-pjan ta’ azzjoni mfassal fl-2019, bħala parti miċ-ċiklu ta’ rivista annwali dwar l-istat tad-dritt, il-Kummissjoni ppubblikat rapporti annwali dwar l-istat tad-dritt fl-2020, 2021 u fl- 2022. L-għan taċ-ċiklu huwa li jippromwovi l-istat tad-dritt fl-Istati Membri kollha u li ma jħallix sfidi milli jitfaċċaw jew jaggravaw. Kull rapport jiffoka fuq erba’ elementi prinċipali:

sistemi tal-ġustizzja (l-indipendenza tagħhom, il-kwalità u l-effiċjenza);
il-qafas kontra l-korruzzjoni (it-tfassil legali u istituzzjonali, prevenzjoni, miżuri ripressivi);
il-pluraliżmu u l-libertà tal-media (korpi regulatorji, trasparenza tas-sjieda u interferenza governamentali, protezzjoni tal-ġurnalisti); u
affarijiet oħra istituzzjonali magħquda ma’ sistema ta’ ekwilibriju ta’ setgħat (proċess leġiżlattiv, awtoritajiet indipendenti, aċċessibilità, rivista ġudizzjarja, organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili).

Ir-rapporti kollha jinkludu kapitlu għal kull Stat Membru u janalizzaw żviluppi ġodda fil-perjodu tal-irrappurtar flimkien mas-segwitu għall-isfidi u għall-iżviluppi identifikati fir-rapport preċedenti. Sa mir-rapport tal-2022, il-Kummissjoni inkludiet rakkomandazzjonijiet għall-Istati Membri.

SFOND

Għal iktar informazzjoni ara:

Iż-żamma tal-istat tad-dritt (Il-Kummissjoni Ewropea)
Dwar FRA (L-Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għad-Drittijiet Fundamentali).

DOKUMENTI PRINĊIPALI

Verżjoni konsolidata tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea — Titolu I — Dispożizzjonijiet komuni —l- Artikolu 2 (ĠU C 202, 7.6.2016, p. 17).

Verżjoni konsolidata tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea — Titolu I — Dispożizzjonijiet komuni — Artikolu 7 (ex Artikolu 7 TUE) (ĠU C 202, 7.6.2016, pp. 19-20).

Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni — It-tisħiħ tal-istat tad-dritt fl-Unjoni: Pjan ta’ Azzjoni (COM(2019) 343 final, 17.7.2019).