IL-KUMMISSJONI EWROPEA

Brussell, 2.9.2016

COM(2016) 522 final

RAPPORT TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW U LILL-KUNSILL

Rapport Annwali dwar l-Attivitajiet ta’ Riċerka u ta’ Żvilupp Teknoloġiku tal-Unjoni Ewropea fl-2015

RAPPORT TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW U LILL-KUNSILL

Rapport Annwali dwar l-Attivitajiet ta’ Riċerka u ta' Żvilupp Teknoloġiku tal-Unjoni Ewropea fl-2015

1.    Il-kuntest tar-Rapport Annwali dwar l-Attivitajiet ta’ Riċerka u ta’ Żvilupp Teknoloġiku (RTD)

Ir-Rapport Annwali dwar l-attivitajiet ta’ riċerka u ta’ żvilupp teknoloġiku tal-Unjoni Ewropea (UE) jitħejja skont l-Artikolu 190 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea (TFUE). L-għan ta’ dan ir-rapport huwa li jipprovdi ħarsa ġenerali konċiża u mhux eżawrjenti tal-miżuri ewlenin meħuda fis-sena tar-rapportar.

2.    Il-kuntest politiku aktar mifrux fl-2015

Is-sena 2015 immarkat l-ewwel sena tal-Kummissjoni ta’ Jean-Claude Juncker. Fil-bidu tal-mandat tiegħu, il-President Juncker qal li dan se jkun bidu ġdid għall-Ewropa u introduċa l-Aġenda tiegħu għall-Impjiegi, it-Tkabbir, il-Ġustizzja u t-Tibdil Demokratiku, iffukata fuq għaxar prijoritajiet politiċi, l-isfidi ewlenin li jiffaċċjaw kemm l-ekonomija kif ukoll is-soċjetà. Din l-Aġenda sawret ix-xejra tal-approċċ politiku l-ġdid, ikkonċentrat fuq l-“affarijiet il-kbar” fejn iċ-ċittadini stennew li l-Ewropa tagħmel differenza 1 , u fejn ir-Riċerka u l-Innovazzjoni (R&I) hija mistiedna li jkollha rwol ewlieni.

L-avvenimenti determinanti tas-sena – mill-irkupru aktar bil-mod milli kien mistenni tal-ekonomiji Ewropej, għall-pressjoni migratorja fuq il-fruntieri esterni tagħha, l-attakki terroristiċi mingħajr preċedent fit-territorju Ewropew – saħħew il-ħtieġa li jinżamm fokus fuq dawn il-prijoritajiet.

Fil-fatt, l-irkupru ekonomiku moderat fiż-żona tal-euro u l-UE kollha kemm hi kompla għat-tielet sena tiegħu fl-2015. It-tkabbar kien appoġġat fil-parti l-kbira tiegħu minn fatturi temporanji inkluż it-tnaqqis fil-prezzijiet taż-żejt, politika monetarja akkomodattiva u valur estern relattivament dgħajjef tal-euro. Għalkemm l-irkupru ekonomiku kien reżiljenti u mifrux madwar l-Istati Membri, baqa’ jseħħ bil-mod u b’pass irregolari, u talab risponsi politiċi determinati fl-2016 fil-forma ta’ investimenti u riformi strutturali.

Il-Pjan ta’ Investiment għall-Ewropa ta’ EUR 315 biljun tal-Kummissjoni, b’Fond ġdid Ewropew għall-Investimenti Strateġiċi (FEIS), ingħata bidu u qiegħed jopera b’ritmu tajjeb. Il-Fond qed jopera u qiegħed iwassal investimenti ta’ kwalità għolja biex tingħata spinta aktar qawwija lill-ekonomija Ewropea, inkluż fir-riċerka u l-innovazzjoni u għal SMEs innovattivi u kumpaniji b’kapitalizzazzjoni medja żgħar.

Fl-istess ħin, matul is-sena u sostnuti mill-Aġenda għal Regolamentazzjoni Aħjar il-ġdida tal-Kummissjoni, saru proposti biex jiddaħħlu fis-seħħ l-elementi ta' bażi tal-Unjoni tal-Eneġija, is-Suq Uniku Diġitali, l-Unjoni tas-Swieq Kapitali, l-Aġenda Ewropea dwar is-Sigurtà, l-Aġenda Ewropea dwar il-Migrazzjoni, il-Pjan ta’ Azzjoni għal Tassazzjoni Korporattiva Ġusta u Effiċjenti, l-Istrateġija tan-Negozjar il-ġdida u fl-aħħar, iżda mhux l-inqas, proposta għal Unjoni Ekonomika u Monetarja aktar profonda u msaħħa.

Ir-Rapport tal-Ħames Presidenti ppreżenta pjan direzzjonali ambizzjuż iżda prammatiku għal Unjoni Ekonomika u Monetarja aktar profonda, segwit minn sett ta’ miżuri leġiżlattivi.

Il-kriżi tar-refuġjati, waħda mill-isfidi l-aktar urġenti li l-Ewropa qiegħda tiffaċċja attwalment, teħtieġ azzjoni kkoordinata determinata mill-Unjoni Ewropa u kien hemm ħidma kontinwa lejn rispons Ewropew koordinat fuq il-front tar-refuġjati u l-migrazzjoni.

L-UE mmobilizzat ukoll riżorsi politiċi, finanzjarji u xjentifiċi sostanzjali biex tgħin lill-persuni affettwati mill-vajrus tal-Ebola u biex trażżnu, tikkontrollah, tittrattah u fl-aħħar mill-aħħar teliminah. Il-kontribuzzjoni finanzjarja totali tal-UE fil-ġlieda tagħha kontra l-epidemija hija aktar minn EUR 1.2 biljun. Din iċ-ċifra tinkludi l-finanzjament mill-Istati Membri u mill-Kummissjoni.

Fil-konferenza dwar it-Tibdil fil-Klima ta’ Pariġi (COP21) f’Diċembru 2015, 195 pajjiż adottaw l-ewwel ftehim universali, legalment vinkolanti u globali dwar it-tibdil fil-klima. Il-ftehim, li għandu jidħol fis-seħħ fl-2020, jistabbilixxi pjan ta’ azzjoni globali li jqiegħed lid-dinja fit-triq it-tajba biex jiġi evitat tibdil fil-klima perikoluż billi jiġi limitat it-tisħin globali sa ferm anqas minn 2°C. L-UE kienet attur ewlieni u l-Kummissjoni Ewropea ħabbret Strateġija ġdida għar-Riċerka, l-Innovazzjoni u l-Kompetittività għall-Unjoni tal-Enerġija sabiex jiġu stimulati r-riċerka u l-innovazzjoni għall-kisba tal-għanijiet globali tat-tibdil fil-klima.

3.    Oqfsa ta’ politika

Il-ħolqien u l-appoġġ ta’ ekosistema ta’ Innovazzjoni Miftuħa jinkoraġġixxu ċ-ċirkolazzjoni dinamika tal-għarfien u jiffaċilitaw it-traduzzjoni ta’ dak l-għarfien f’valur soċjoekonomiku. Matul din is-sena tar-rapportar, tqiegħed il-pedament għall-iżvilupp ta’ inizjattiva ta’ Fond ta’ Fond(i) ta’ Kapital ta’ Riskju Pan-Ewropew li se titnieda fl-2016. tħabbar “is-siġill ta’ eċċellenza” 2 ; u ngħata bidu għad-diskussjoni dwar il-ħolqien ta’ Kunsill Ewropew għall-Innovazzjoni. Il-Kummissjoni stabbiliet Mekkaniżmu għall-Parir Xjentifiku (SAM) 3 , sabiex grupp divers ta’ esperti Ewropej ewlenin ikun jista' jintalab jikkontribwixxi għat-tfassil tal-politika tal-UE b’parir xjentifiku indipendenti.

Fil-kuntest tal-aġenda tal-UE l-ġdida dwar regolamentazzjoni aħjar 4 , li tnediet f’Mejju 2015, bdiet ħidma biex jiġi evalwat l-impatt tar-regolament tal-UE eżistenti jew propost dwar l-innovazzjoni sabiex jiġi massimizzat l-appoġġ tiegħu għall-innovazzjoni (InnovRefit) 5 . Approċċ ulterjuri li jeħtieġ li jiġi esplorat fi ħdan InnovRefit huwa dak tal-Ftehimiet dwar l-Innovazzjoni 6 . Dawn se jindirizzaw inċertezzi regolatorji identifikati mill-innovaturi, li jistgħu jfixklu l-innovazzjoni fiil-qafas legali eżistenti. Bħala l-ewwel pass, hija prevista azzjoni pilota fl-Ekonomija Ċirkolari għall-2016 biex tgħin lill-innovaturi jiffaċċjaw ostakoli regolatorji billi jistabbilixxu ftehimiet ma’ partijiet ikkonċernati u awtoritajiet pubbliċi 7 .

Ix-Xjenza Miftuħa tiddeskrivi t-tranżizzjonijiet kontinwi fil-mod li bih titwettaq ir-riċerka, kif jikkollaboraw ir-riċerkaturi, kif jiġi kondiviż l-għarfien u kif tiġi organizzata x-xjenza. Tiġi faċilitata minn teknoloġiji diġitali, u mmexxija mit-tkabbir enormi ta’ dejta, il-globalizzazzjoni u t-tkabbir tal-komunità xjentifika inklużi atturi ġodda (eż. xjenza għaċ-ċittadini). Fuq terminu qasir, ix-Xjenza Miftuħa tista’ toffri aktar trasparenza, ftuħ, inklużività u kollaborazzjoni f’netwerk. Fuq terminu twil, tista’ tagħmel lix-xjenza aktar effiċjenti, affidabbli u risponsiva għall-isfidi kbar taż-żminijiet tagħna, kif ukoll trawwem il-ħolqien konġunt u l-Innovazzjoni Miftuħa. Se trawwem ukoll l-integrità tar-riċerka, li kif enfasizza l-Kunsill fil-konklużjonijiet tiegħu tal-1 ta’ Diċembru 2015 8 , hija l-bażi ta’ riċerka ta’ kwalità għolja. Bħala miżura ta’ segwitu konkreta, il-Ftehim dwar l-Għotja Mudell Orizzont 2020 ġie aġġornat biex jirrifletti l-importanza tal-integrità tar-riċerka. Sar ukoll progress sostanzjali fir-rigward ta’ diskussjonijiet dwar it-titjib ta’ aċċess miftuħ għar-riżultati ta’ riċerka u d-dejta sottostanti, kif ukoll fl-iżvilupp ta’ Cloud Ewropew tax-Xjenza.

Matul l-2015, il-Kummissjoni saħħet il-kooperazzjoni internazzjonali fir-riċerka u l-innovazzjoni tagħha ma’ sħab nazzjonali u reġjonali abbażi tal-interess komuni u l-benefiċċju reċiproku. Il-Ftuħ għad-Dinja jgħin biex jissaħħu l-punti fejn l-Ewropa hija b'saħħitha u b'hekk issir attur globali aktar b’saħħitha u jiżdiedu l-eċċellenza tar-riċerka Ewropea, il-kompetittività tal-kumpaniji Ewropej u jiġu indirizzati l-isfidi soċjetali b’mod aktar effettiv. Il-Kummissjoni kompliet tiffoka fuq it-tisħiħ ta’ sinerġiji ma’ politiki eżistenti, il-koordinazzjoni tal-azzjonijiet ta’ Orizzont 2020 ma’ dawk imwettqa permezz ta’ strumenti oħra, kif ukoll mal-Istati Membri tal-UE, b’mod partikolari permezz tal-SFIC 9 . Issaħħew ir-relazzjonijiet ma’ organizzazzjonijiet internazzjonali, bħall-UNESCO, u nbdew inizjattivi biex jikkontribwixxu għall-objettivi globali stabbiliti mill-Kummissjoni “Aġenda Ewropea dwar il-migrazzjoni”.

Bħala membru fundatur tal-Grupp dwar l-Osservazzjonijiet tad-Dinja (GEO), il-Kummissjoni issieħbet fil-pjan ta’ implimentazzjoni tal-2015-2025 tas-Sistema tas-Sistemi għall-Osservazzjoni Globali tad-Dinja (GEOSS), li se jipprovdi aċċess miftuħ għad-dejta tal-osservazzjoni tad-dinja minn kullimkien fid-dinja għal dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet, ir-riċerkaturi u l-innovaturi. L-Alleanza għar-Riċerka fl-Oċean Atlantiku nediet l-ewwel immappjar trans-Atlantiku tagħha. L-UE appoġġjat iċ-Ċentru ta’ riċerka u teknoloġija SESAME fil-Ġordan li juża x-xjenza biex irawwem kultura ta’ paċi kif ukoll eċċellenza fix-xjenza u t-teknoloġija fil-Lvant Nofsani usa’.

Il-Kummissjoni nediet l-inizjattiva “ix-xjenza għar-refuġjati” għal xjentisti u riċerkaturi li qed ifittxu l-ażil u refuġju, sabiex jinħoloq proċess ta’ tqabbil bejn refuġjati u dawk li qed ifittxu l-ażil bi sfond xjentifiku u l-istituzzjonijiet xjentifiċi li jiddikjaraw lilhom infushom b’mod volontarju bħala “organizzazzjonijiet li jilqgħu lir-refuġjati”.

Fl-2015, ġie adottatt sett ta’ rakkomandazzjonijiet speċifiċi għall-pajjiżi dwar ir-riċerka u l-innovazzjoni (R&I) fil-kuntest tas-Semestru Ewropew tal-koordinazzjoni tal-politika ekonomika. Ir-Rapporti kollha tal-Pajjiżi tas-Semestru Ewropew integraw analiżi sostanzjali tas-sistemi R&I tal-Istati Membri, ma’ identifikazzjoni ċara tal-isfida/sfidi ewlenija/ewlenin tar-R&I u valutazzjoni tar-risponsi politiċi għall-isfida/sfidi 10 . Dan ippermetta djalogu fil-fond sussegwenti mal-Istati Membri abbażi tal-kapitoli tar-R&I fir-Rapporti tal-Pajjiżi. Il-Pjan Direzzjonali taż-Żona Ewropea tar-Riċerka (ŻER) 2015-2020 ġie żviluppat bil-għan li jiffaċilita u jsaħħaħ l-isforzi tal-Istati Membri.

Il-Faċilità ta’ Appoġġ ta’ Politika (PSF) ta’ Orizzont 2020 tnediet f’Marzu 2015 bħala strument ġdid li jagħti lill-Istati Membri u lill-pajjiżi assoċjati mal-Orizzont 2020 appoġġ prattiku biex ifasslu, jimplimentaw u jevalwaw riformi li jsaħħu l-kwalità tal-investimenti, il-politiki u s-sistemi ta’ R&I tagħhom. Tali riformi jirrigwardaw, pereżempju, l-istimular ta’ rabtiet aktar qawwija u aktar mill-qrib bejn ix-xjenza u n-negozju jew l-introduzzjoni ta’ finanzjament abbażi tal-prestazzjoni ta’ istituti ta’ riċerka pubblika. 

Il-PSF tipprovdi lill-Istati Membri u l-pajjiżi assoċjati mal-Orizzont 2020 b’aċċess għal kompetenza u analiżi indipendenti u ta’ livell għoli permezz ta’ firxa wiesgħa ta’ servizzi bħal Evalwazzjonijiet bejn il-Pari tas-sistemi nazzjonali ta’ R&I, appoġġ għal riformi speċifiċi jew eżerċizzji ta’ tagħlim reċiproku abbażi ta’ proġetti. Barra minn hekk, il-PSF toffri Ċentru tal-Għarfien permezz tas-sit web tagħha: https://rio.jrc.ec.europa.eu/en .

Il-PSF tal-Orizzont 2020 hija faċilità mmexxija mid-domanda li twieġeb għal talbiet magħmula minn awtoritajiet nazzjonali fuq bażi volontarja. Fl-2015 twettqu b’suċċess tliet attivitajiet pilota tal-PSF: Evalwazzjoni bejn il-Pari tas-sistema R&I Bulgara 11 , Evalwazzjoni bejn il-Pari tas-sistema R&I Ungeriża 12 u eżerċizzju ta’ tagħlim reċiproku dwar politiki biex jittrawmu investimenti tar-R&I. Fl-2015 tnedew ukoll diversi attivitajiet oħra, jiġifieri Evalwazzjonijiet bejn il-Pari tas-sistemi nazzjonali tar-R&I tal-Ungerija u l-Moldova; appoġġ speċifiku għal Malta għall-monitoraġġ tal-istrateġija tar-R&I tal-pajjiż; eżerċizzji ta’ tagħlim reċiproku dwar evalwazzjoni ex-post ta’ għotjiet tar-R&I għan-negozju, inċentivi fiskali tar-R&I u evalwazzjoni ta’ programmi kumplessi tal-PPP. Ir-riżultati ta’ dawk l-attivitajiet huma mistennija bejn April u Settembru tal-2016. Barra minn hekk, hija prevista t-tnedija ta’ sensiela rikka ta’ attivitajiet tal-PSF fl-2016, li tkopri s-servizzi kollha tal-PSF.

Fl-aħħar nett, twettqet ħidma biex jissaħħu l-metodi tal-evalwazzjoni biex jitkejjel l-impatt tal-investimenti tar-R&I fil-livell nazzjonali u tal-UE, inkluż permezz tat-titjib tal-mudelli makroekonomiċi attwali sabiex ikunu jistgħu jagħtu rendikont aktar realistiku kif il-finanzjament tar-riċerka u l-innovazzjoni jista’ jissarraf fi tkabbir ekonomiku u progress soċjetali.

4.    Implimentazzjoni tal-Orizzont 2020

Orizzont 2020 ġie allinjat mal-aġenda tal-Kummissjoni permezz tal-programmi ta’ ħidma tiegħu. F’kuntest politiku u ekonomiku diffiċli, huwa aktar u aktar importanti li tiġi massimizzata l-kontribuzzjoni tal-Programm Qafas biex jitwettqu l-prijoritajiet tal-President Juncker, b’mod partikolari, is-Suq Uniku Diġitali, l-Unjoni tal-Enerġija, l-Ekonomija Ċirkolari, il-Fond Ewropew għall-Investimenti Strateġiċi (FESI) u t-tisħiħ tal-post tal-Ewropa fid-dinja. Bl-istess mod, l-implimentazzjoni tal-Orizzont 2020 se tkompli ssaħħaħ it-twettiq tal-aġenda tal-Kummissarju Moeda.

Tagħlimiet miksuba mill-ewwel sejħiet kienu essenzjali għat-tħejjija tal-Programm ta’ Ħidma 2016-2017, li tnieda f’Ottubru 2015, b’investiment totali ta’ EUR 16-il biljun.

Fil-25 ta’ Settembru 2015, il-Kummissjoni nediet stħarriġ online biex tiġbor opinjonijiet minn partijiet ikkonċernati dwar l-impatt tal-miżuri ta’ simplifikazzjoni introdotti fl-Orizzont 2020, u biex titlob ideat ġodda dwar simplifikazzjoni fil-futur. L-istħarriġ ikkonferma li proporzjon sinifikanti ta’ utenti huma sodisfatti bil-miżuri ta’ simplifikazzjoni introdotti fl-Orizzont 2020.

Filwaqt li l-Programm ta’ Ħidma ta’ Orizzont 2020 ikopri l-maġġoranza kbira tal-finanzjament disponibbli skont il-Programm, huwa kumplimentat minn Programmi ta’ Ħidma separati għall-Kunsill Ewropew ta’ Riċerka, l-Euratom, iċ-Ċentru Konġunt tar-Riċerka, kif ukoll l-Aġenda Strateġika ta’ Innovazzjoni għall-Istitut Ewropew tal-Innovazzjoni u t-Teknoloġija (EIT).

Il-baġit tal-EIT għall-perjodu mill-2014 sal-2020 huwa ta’ EUR 2.38 biljun kif stabbilit fil-Programm Qafas Orizzont 2020. Fl-2015, l-ewwel grupp ta’ Komunitajiet ta’ Konoxxenza u Innovazzjoni tal-EIT (KKI), jiġifieri KKI Diġitali, KKI Klimatiċi u KKI InnoEnergy, kibru b’mod stabbli f’termini ta’ baġit, attivitajiet u riżultati, filwaqt li t-tieni grupp ta’ KKI, jiġifieri KKI Saħħa u KKI Materja Prima, kienu fil-fażi tal-bidu tagħhom.

Sinerġiji mal-Fondi Strutturali u ta’ Investiment Ewropej (FSIE) komplew jiġu promossi. Skont il-Programm ta’ Ħidma 2016-2017 l-applikanti huma mistiedna jidentifikaw l-oqsma tal-ispeċjalizzazzjoni intelliġenti tal-Istat Membru jew tar-reġjun tal-UE tagħhom u jesploraw il-potenzjal għal sinerġiji mal-Awtoritajiet ta’ Ġestjoni rilevanti inkarigati mill-FSEI fit-territorju tagħhom 13 . Mill-2016 se jiġi provdut “siġill ta’ eċċellenza” lil proposti ’l fuq mil-livell limitu, mhux finanzjati skont l-istrument għall-SMEs. “Is-siġill ta’ eċċellenza” se jippermetti lill-pajjiżi / reġjuni biex jirrikonoxxu t-tikketta tal-kwalità mogħtija lil proposti promettenti ppreżentati skont l-Orizzont 2020 u jippromwovu l-aċċess tagħhom għal sorsi ta’ finanzjament differenti bħall-FSEI u programmi ta’ investiment nazzjonali jew reġjonali oħra. Din l-azzjoni se tiġi kumplimentata minn kampanja ta’ “mobilizzazzjoni” lejn reġjuni/pajjiżi biex jiġu inklużi skemi ta’ finanzjament li jiffavorixxu l-istrument għall-SMEs fil-kuntest tal-implimentazzjoni tal-Programmi Operazzjonali tal-FSEI tagħhom.

L-ewwel passi għall-programmazzjoni strateġika għall-aħħar ċiklu tal-Programm ta’ Ħidma ttieħdu bit-tiġdid tal-Gruppi Konsultattivi ta’ Orizzont 2020 u eżerċizzji ta’ previżjoni.

4.1 It-tweġiba għas-sejħiet

Sa tmiem tal-2015, ġew konklużi kważi 200 sejħa tal-Orizzont 2020, u ġew ippreżentati 84 793 proposta. In-numru ta’ proposti miżmuma kien ta' 7 121 u l-kontribuzzjoni mitluba lill-UE għal proposti miżmuma kienet ta’ EUR 14.18-il biljun. Fl-2015 biss, ġew iffirmati total ta’ 5 234 ftehim ta’ għotja b’kontribuzzjoni finanzjarja tal-UE ta’ EUR 9.2 biljun.

Is-sehem tal-parteċipazzjoni tas-settur privat fis-sejħiet mill-bidu tal-programm u sal-aħħar tas-sena tar-rapportar jammonta għal 32.2 %. Fil-pilastri 2 u 3, minbarra “Aċċess għal finanzjament ta’ riskju”, 42.17 % tal-benefiċjarji kollha fil-ftehimiet ta’ għotjiet iffirmati jiġu mill-industrija.

Barra minn hekk, f’Jannar tal-2015 tnediet l-inizjattiva pilota l-ġdida ta’ EUR 200 miljun, Rotta Rapida lejn l-Innovazzjoni (FTI), bl-objettiv sottostanti li tiġi promossa l-innovazzjoni billi jitnaqqas iż-żmien meħtieġ biex jitwasslu ideat innovattivi fis-suq. Minn total ta’ 498 proposta rċevuti, 31 irċevew aktar minn EUR 68 miljun f’finanzjament. Kważi nofs il-parteċipanti tal-proġett kienu SMEs.

4.2 Karatteristiċi ewlenin fl-Orizzont 2020:

Intrapriżi Żgħar u ta’ daqs Medju (SMEs)

23 % (EUR 1.7 biljun) tal-baġits kombinati tal-2014-2015 għal Tmexxija f’Teknoloġiji Abilitanti u Industrijali' (LEIT) u Sfidi Soċjetali ġie allokat għall-SMEs.

Bis-saħħa tal-frontloading tal-FESI fuq il-prodott ta’ Garanzija ta’ InnovFin għall-SMEs, kważi 45% tal-mira stabbilita rigward aċċess għal finanzjament b’dejn għal SMEs innovattivi u kumpaniji b’kapitalizzazzjoni medja żgħar diġà nkisbu sal-aħħar tal-2015, b’mhux inqas minn EUR 4 biljun ta’ volum ta’ self disponibbli fis-suq.

Ix-Xjenzi Soċjali u l-Istudji Umanistiċi (SSH)

Fl-2015, żdiedu l-isforzi biex tissaħħaħ ir-rilevanza interdixxiplinarja tas-sejħiet għal proposti, b’attenzjoni partikolari għar-riċerka tal-SSH. Kien hemm 81 suġġett fl-2015 b’rilevanza għall-SSH u dawn huma inkwadrati mal-SSH bħala parti integrali mill-kwistjoni tar-riċerka. Barra minn hekk, esperti tal-SSH ħadu sehem fil-panels ta’ evalwazzjoni rispettivi - u ngħataw linji gwida mmirati lill-esperti u l-moderaturi.

Barra minn hekk, l-SSH kellhom rwol prinċipali fl-Isfida Soċjetali 6 “L-Ewropa f'dinja li qed tinbidel - Soċjetajiet Inklużivi, Innovattivi u Riflessivi” fejn suġġetti b’rilevanza għall-SSH laħqu t-80%.

Dimensjoni bejn is-sessi

F’Orizzont 2020 sar progress fil-ħidma għal integrazzjoni aħjar tad-dimensjoni bejn is-sessi f’Orizzont 2020 u fil-Programm ta’ Ħidma 2016-2017 ittejbet il-viżibbiltà tas-sessi, mhux biss f’termini kwantitattivi iżda anke fil-kwalità. L-ugwaljanza bejn is-sessi issa għandha l-paġna tagħha fuq is-sit web tal-Orizzont 2020 14 u saru aktar sforzi biex jitqies il-ġeneru. Barra minn hekk, kważi 40% tal-evalwaturi esperti tal-Orizzont 2020 b’kuntratt fl-2015 kienu nisa.

L-Azzjoni dwar il-Klima u l-Iżvilupp Sostenibbli

Il-monitoraġġ tan-nefqa tal-azzjoni dwar il-klima u l-iżvilupp sostenibbli madwar Orizzont 2020 meta mqabbla mal-miri tal-infiq ta’ 35% u 60% rispettivi stabbiliti fir-Regolament dwar Orizzont 2020 huwa kontinwu.

Iċ-ċifri finali għall-2014 juru li dawn il-miri mhumiex qed jintlaħqu fl-ewwel sena ta’ Orizzont 2020. Għalhekk, id-DĠs responsabbli għall-implimentazzjoni tal-Orizzont 2020 qablu dwar sett ta’ azzjonijiet biex tiġi promossa s-simplifikazzjoni tal-azzjoni dwar il-klima u l-iżvilupp sostenibbli, u biex ikompli jittejjeb il-metodu ta’ traċċar u jiżdied l-investiment ta’ Orizzont 2020 f’appoġġ ta’ dawn l-objettivi fis-snin futuri. Dawn iċ-ċifri għan-nefqa ta’ Orizzont 2020 intraċċati fl-2014 (li jikkorrispondu għal EUR 8 317 miljun) huma 24 % għal azzjoni dwar il-klima u 46 % rigward l-iżvilupp sostenibbli.

Żieda fil-parteċipazzjoni

Fl-2015, flimkien mal-Faċilità ta’ Appoġġ ta’ Politika (PSF) diġà msemmija jew “is-siġill ta’ eċċellenza”, intgħażlu 31 proġett skont l-istrument tar-Raggruppamenti, biex jgħinu fit-titjib tal-prestazzjoni tar-riċerka u fiż-żieda tal-investiment f’pajjiżi bi gradazzjonijiet ta’ eċċellenza fir-riċerka aktar baxxa. Il-proġetti rċevew sa EUR 500 000 kull wieħed (total ta’ EUR 14.2-il miljun) biex iħejju pjanijiet operazzjonali għal Ċentri ta’ Eċċellenza ġodda jew biex jaġġornaw oħrajn eżistenti. Erbatax-il università, istitut tekniku u organizzazzjoni privata f’dawk il-partijiet tal-Ewropa li ma marrux daqshekk tajjeb fir-riċerka u l-innovazzjoni ngħataw sa EUR 2.5 miljun kull wieħed f’finanzjament tal-UE biex tingħata spinta lill-kapaċità tar-riċerka tagħhom permezz tal-ħatra ta’ “ERA Chairs”. Tnediet sejħa għal Ġemellaġġ b’EUR 66.24 miljun li rriżultat f’66 proġett iffinanzjat. Barra minn hekk, kompla jingħata l-appoġġ għall-COST (Kooperazzjoni Ewropea Fix-Xjenza u t-Teknoloġija)

Kooperazzjoni Internazzjonali

Parzjalment minħabba t-twaqqif ta’ xi wħud mill-istrumenti ta’ kooperazzjoni internazzjonali dedikati, it-tibdil fil-kundizzjonijiet ta’ finanzjament ta’ pajjiżi BRIC-M 15 , kif ukoll it-taqlib soċjoekonomiku fil-pajjiżi tal-Viċinat tan-Nofsinhar, is-sehem ta’ parteċipazzjonijiet ta’ pajjiżi terzi mhux assoċjati naqas bin-nofs f’Orizzont 2020 fir-rigward tal-FP7. B’reazzjoni għal dan, aktar suġġetti fil-Programm ta’ Ħidma se jiġu identifikati bħala partikolarment rilevanti għall-kooperazzjoni internazzjonali. Bħala l-ewwel pass, il-Programm ta’ Ħidma 2016-2017 fih madwar 10% aktar suġġetti mmarkati minn dawk tal-Programm ta’ Ħidma 2014-2015. Barra minn hekk, ġew stabbiliti mekkaniżmi ta’ kofinanzjament miċ-Ċina, il-Ġappun, il-Korea, il-Messiku, ir-Russja, it-Tajwan, l-Awstralja u reġjuni tal-Kanada u l-Brażil, biex jiffinanzjaw il-parteċipazzjoni tar-riċerkaturi tagħhom fi proġetti ta’ Orizzont 2020. Se jinħtieġu aktar miżuri biex jitreġġa’ lura dan it-tnaqqis drammatiku, eż. fil-Viċinat tagħna.

Attivitajiet ta’ komunikazzjoni u avvenimenti ta’ sħubija mmirati ġew imsaħħa b’mod partikolari permezz tal-kampanja “Orizzont 2020 – Miftuħ għad-Dinja”, li tiffoka fuq il-promozzjoni tal-avvenimenti tal-Eċċellenza tal-panorama tar-Riċerka u l-Innovazzjoni tal-UE, “Destinazzjoni Ewropa” li jippromwovu opportunitajiet ta’ karrieri fir-riċerka fl-Ewropa; u li jikkontribwixxu għall-kampanja korporattiva tas-“Sena Ewropea tal-Iżvilupp”.

Matul l-2015, l-Ukrajna assoċjat ruħha mal-Orizzont 2020 u ġie ffirmat il-ftehim li jassoċja t-Tuneżija, applikabbli mill-1 ta’ Jannar 2016.     

5.    Is-Seba’ Programm Kwadru 

F’Novembru 2015 ir-rapport tal-Grupp ta’ Esperti ta’ Livell Għoli (HLEG) li evalwa s-Seba’ Programm Kwadru tal-UE għar-Riċerka u l-Iżvilupp Teknoloġiku (FP7) 16 tpoġġa għad-dispożizzjoni tal-pubbliku.

Il-Grupp ta’ Livell Għoli eżamina l-kisbiet u l-impatti tal-firxa sħiħa ta’ azzjonijiet iffinanzjati mill-FP7 bejn l-2007 u l-2013. Filwaqt illi l-fokus ċentrali tar-rapport huwa fuq l-evalwazzjoni tal-FP7, jinkludi wkoll rakkomandazzjonijiet rigward Orizzont 2020.

Fid-19 ta’ Jannar 2016, il-Kummissjoni ħarġet Komunikazzjoni dwar ir-rispons għar-Rapport tal-Grupp ta’ Esperti ta’ Livell Għoli 17 fejn laqgħet ir-rakkomandazzjonijiet tal-HLEG. Ħafna kienu diġà ġew implimentati fil-Programm ta’ Ħidma Orizzont 2020 tal-2016-2017 u se jservu bħala pont għall-evalwazzjoni interim Orizzont 2020 li hija mistennija sal-aħħar tal-2017.

6.                    Iċ-Ċentru Konġunt tar-Riċerka (JRC)

Fl-2015, il-programm ta’ ħidma tal-JRC kien f’konformità sħiħa mal-prijoritajiet tal-Kummissjoni u appoġġjahom. Attivitajiet ewlenin tal-JRC ikkontribwixxew għal dawn il-prijoritajiet bħal: spinta ġdida għall-impjiegi, it-tkabbir u l-investiment; Unjoni Ewropea reżiljenti b’politika tat-tibdil fil-klima li tħares ’il quddiem u reżiljenza għad-diżastri; Suq Intern iktar profond u iktar ġust b’bażi industrijali msaħħa; Unjoni Ekonomika u Monetarja aktar profonda u aktar ġusta; Aġenda Ewropea dwar il-Migrazzjoni u s-Sigurtà u s-Sikurezza Nukleari (il-programm Euratom). Ġie provdut appoġġ għall-isforzi tal-Kummissjoni fir-rigward tal-Aġenda għal Regolamentazzjoni Aħjar u l-attivitajiet tal-Valutazzjoni tal-Impatt, billi ġew provduti għodod għas-Sett ta’ Għodod għal Regolamentazzjoni Aħjar u billi ġew appoġġjati d-DGs tal-politika fil-valutazzjonijiet tal-impatt, l-evalwazzjoni u l-kontroll tal-idoneità. Il-JRC kompla jwettaq ukoll l-obbligi eżistenti fuq terminu twil tiegħu bħall-iżvilupp ta’ standards, filwaqt li żviluppa wkoll il-kompetenzi tiegħu fl-oqsma bħall-antiċipazzjoni, il-previżjoni u x-xjenzi komportamentali. Biex jintlaħqu l-objettivi tiegħu, il-JRC ħadem b’kooperazzjoni mill-qrib mal-Istati Membri 18 , mal-akkademja u mal-komunità tar-riċerka, kif ukoll ma' diversi sħab internazzjonali 19 .

7.    Tixrid, sfruttament u komunikazzjoni

Attivitajiet biex jinxterdu u jiġu sfruttati riżultati minn proġetti ta’ riċerka u innovazzjoni, u biex tiġi evalwata l-prestazzjoni tal-finanzjament tal-UE kif ukoll biex jitwettqu attivitajiet ta’ komunikazzjoni huma parti importanti u integrali ta’ Orizzont 2020. Fl-2015 madwar EUR 7.45 miljun ġew iddedikati għal dawn l-attivitajiet, inkluż l-għoti ta’ servizzi CORDIS, li huwa r-repożitorju pubbliku primarju u l-portal tal-Kummissjoni Ewropea għat-tixrid tal-informazzjoni dwar il-proġetti ta’ riċerka kollha ffinanzjati mill-UE u r-riżultati tagħhom. Il-Kummissjoni timplimenta attivitajiet permezz ta’ sejħiet speċifiċi għal proposti, azzjonijiet ta’ koordinazzjoni u appoġġ, u akkwist pubbliku biex tiġi provduta assistenza mmirata lejn proġetti u konsorzji biex jiġu ottimizzati l-isfruttament u t-tixrid tar-riżultati.

L-azzjonijiet appoġġjati jridu jiżviluppaw u jimplimentaw pjan komprensiv ta’ tixrid biex jiġi żgurat l-impatt massimu tar-riżultati. It-tieni, wara l-politika tal-aċċess miftuħ tal-Orizzont 2020, il-benefiċjarji jridu jiżguraw li l-pubblikazzjonijiet xjentifiċi evalwati bejn il-pari li jirriżultaw minn finanzjament tal-Orizzont 2020 jiġu depożitati f’repożitorji u jingħataw b'aċċess miftuħ, jiġifieri aċċess online bla ħlas għall-utent. Il-benefiċjarji jridu jimmiraw ukoll li jiddepożitaw fl-istess ħin id-dejta tar-riċerka meħtieġa biex jiġu validati r-riżultati preżentati f pubblikazzjonijiet xjentifiċi. It-tielet, il-Proġett Pilota tad-Dejta tar-Riċerka Miftuħa, imniedi mal-Programm ta’ Ħidma 2014-2015, jimmira li jtejjeb u jimmassimizza l-aċċess u l-użu mill-ġdid ta’ dejta tar-riċerka ġġenerata mill-proġetti. Abbażi tal-ftehimiet tal-għotja ffirmati, sal-aħħar tal-2015 madwar 64.4% tal-proġetti fl-oqsma ewlenin ipparteċipaw fil-Proġett Pilota. Filwaqt li dan il-Proġett Pilota jikkonċerna oqsma magħżula tal-Orizzont 2020, sar progress biex ikompli jissaħħaħ l-aċċess miftuħ għal pubblikazzjonijiet ta’ riċerka u dejta sabiex l-aċċess miftuħ għad-dejta jsir ir-regola prestabbilita fil-Programmi ta’ Ħidma mill-2017.

L-importanza tal-monitoraġġ u l-evalwazzjoni fiċ-ċiklu tal-programmazzjoni strateġika u l-politika ġiet imsaħħa bl-adozzjoni tal-Pakkett għal Regolamentazzjoni Aħjar.

8.    Il-prospetti għall-2016

Il-prospetti għall-2016 jirriflettu r-rispons kontinwu għall-prijoritajiet politiċi u l-isfidi urġenti li l-Ewropa qiegħda tiffaċċja bħalissa.

Fl-allinjament mal-aġenda l-ġdida tal-Kummissjoni, il-Programm ta’ Ħidma għall-2016-2017 se jikkontribwixxi għall-Pakkett tal-Impjiegi, it-Tkabbir u l-Investiment billi jgħin biex tissaħħaħ il-kompetittività globali tal-Ewropa u biex jinħolqu impjiegi ġodda u sostenibbli u biex jiġi promoss it-tkabbir.

Il-baġit iddedikat għall-Istrument għall-SMEs se jiżdied b’50% u jilħaq kważi EUR 750 miljun għall-perjodu 2016-2017. Aktar investimenti permezz ta’ strumenti finanzjarji InnovFIn, immirati b’mod partikolari lejn intrapriżi żgħar u ta’ daqs medju (SMEs), se jikkontribwixxu għad-disponibbiltà ta’ firxa aktar wiesgħa ta’ prodotti ta’ finanzjament b’dejn u b’ekwità u faċilitajiet biex jiġu appoġġjati r-riċerka u l-innovazzjoni. kapital ta’ riskju aktar b’saħħtu u industrija ta’ ekwità usa’; iż-żieda fl-involviment tal-“business angels”, il-pjattaformi tal-finanzjament kollettiv u fondazzjonijiet filantropiċi fil-finanzjament tar-riċerka u l-innovazzjoni; u aktar investiment fit-trasferiment tat-teknoloġija. Se jkomplu jiġu promossi sinerġiji mal-Fond Ewropew għall-Investimenti Strateġiċi (FEIS), kif ukoll il-Fondi Strutturali u ta’ Investimenti Ewropej (FSIE).

Inbdiet il-programmazzjoni strateġika għall-aħħar ċiklu tal-Programm ta’ Ħidma ta’ Orizzont 2020 li qed twitti t-triq biex jitħaddnu, flimkien mal-oqsma identifikati fil-Programm Speċifiku li għad iridu jiġu koperti, prijoritajiet emerġenti u sfidi ġodda li jirriżultaw min-natura li qed tevolvi tax-xejriet tar-riċerka u l-innovazzjoni jew l-isfidi li jinħolqu u l-motivaturi politiċi bħal kwistjonijiet ta’ migrazzjoni, sikurezza, “physical meets digital”, l-isfida tal-enerġija u l-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima, theddid għas-saħħa, eż. il-vajrus taz-Zika, u l-prijorità globali tat-twassil tal-innovazzjoni.

L-evalwazzjoni interim ta’ Orizzont 2020 mistennija li titlesta wara s-sajf tal-2017. Il-Kummissjoni tistenna, abbażi tal-prijoritajiet identifikati permezz ta’ diversi konsultazzjonijiet u abbażi tar-rakkomandazzjonijiet fl-evalwazzjoni interim ta’ Orizzont 2020, li jiġi żviluppat il-kontenut tal-programm ta’ ħidma tal-2018-2020 fl-ewwel tliet kwarti tal-2017 bl-adozzjoni u l-pubblikazzjoni tas-sejħiet għal proposti mhux qabel il-ħarifa tal-2017.

Wara r-rapport tal-evalwazzjoni ex post tal-FP7, il-Kummissjoni kienet diġà impenjat ruħha li: timplimenta fokus strateġiku ġdid għal Orizzont 2020 biex timmassimizza l-kontribut tagħha għall-“innovazzjoni miftuħa”, għax-“xjenza miftuħa” u għall-“ftuħ għad-dinja”; timmassimizza s-sinerġiji bejn ir-R&I fi prijoritajiet tematiċi ta’ oqsma ta’ sfidi soċjetali u teknoloġiji u infrastrutturi diġitali abilitanti ewlenin ġodda u emerġenti; tesplora l-ħtieġa għal, u l-vijabbiltà ta’, Kunsill Ewropew tal-Innovazzjoni bħala mezz biex tingħata spinta lill-innovazzjoni u kif jiġu simplifikati strumenti eżistenti; tevalwa l-JTIs f’termini ta’, fost l-oħrajn, il-ftuħ, it-trasparenza u l-effettività tagħhom; tħaffef l-elaborazzjoni ta’ proġetti importanti ta’ interess komuni Ewropew, li jistgħu jrawmu użu kbir tar-riċerka f’teknoloġiji maturi.

L-2016 timmarka l-introduzzjoni ta’ ħafna azzjonijiet ta’ politika fi ħdan it-tliet prijoritajiet strateġiċi tal-Kummissjoni dwar ir-Riċerka u l-Innovazzjoni. Bħala parti mill-għan ta’ “Innovazzjoni Miftuħa” u bl-objettiv primarju li tiżdied il-kapaċità tal-Ewropa li tiġġenera u żżid innovazzjonijiet ġodda, infetħet Sejħa għal Ideat għat-twaqqif ta’ Kunsill Ewropew ta’ Innovazzjoni mis-16 ta’ Frar sad-29 ta’ April 2016. 

Il-Kummissjoni hija impenjata li tikkapitalizza b’mod sħiħ fuq il-mezzi għad-dispożizzjoni tagħha biex tirrapporta u tikkomunika b’mod aktar effettiv ir-riżultati u l-impatt tar-Riċerka u l-Innovazzjoni u stabbiliet prijoritajiet biex twettaq il-Cloud Ewropew tax-Xjenza Miftuħa, kif ukoll biex ittejjeb l-aċċess miftuħ għar-riżultati tar-riċerka u d-dejta sottostanti, u b’hekk twassal “Xjenza Miftuħa”.

L-aħħar iżda mhux l-inqas, li nkunu “Miftuħin għad-Dinja” jibqa’ minn ta’ fuq nett fl-aġenda. Il-ftehimiet li jassoċjaw  il-Georgia  u l-Armenja ma’  Orizzont 2020 ġew iffirmati f’April u Mejju 2016 rispettivament. It-tieni rapport dwar l-implimentazzjoni tal-Istrateġija għall-Kooperazzjoni Internazzjonali fir-Riċerka u l-Innovazzjoni se jinħareġ f’Settembru. Faċilità ta’ Servizz b’Appoġġ tal-Iżvilupp Strateġiku tal-Kooperazzjoni Internazzjonali fir-Riċerka u l-Innovazzjoni se titwaqqaf sal-aħħar tal-2016. Il-kooperazzjoni internazzjonali fir-riċerka u l-innovazzjoni hija strument ta’ setgħa moderata u mekkaniżmu għat-titjib tar-relazzjonijiet ma’ pajjiżi u reġjuni ewlenin 20 , il-bini ta’ pontijiet fi żmien ta’ kunflitt, il-prevenzjoni ta’ kriżijiet, fehim aħjar ta’ kwistjonijiet kumplessi u l-iżvilupp ta’ strateġiji konġunti għal amministrazzjoni tajba tal-pjaneta tagħna. Ir-rilevanza tal-kooperazzjoni internazzjonali fir-riċerka u l-innovazzjoni ġiet eżemplifikata bi stejjer ta’ suċċess, bħall-Organizzazzjoni Ewropea għar-Riċerka Nukleari (CERN), li pprovdiet ukoll mudell għal reġjuni b’ambizzjonijiet simili, bħal-Lvant Nofsani, fejn bħalissa qed jinbena s-Synchrotron-light for Experimental Science and Applications in the Middle East (SESAME) fil-Ġordan b'riżultat ta' kooperazzjoni produttiva u b'mira futura bejn l-UE u l-UNESCO. L-assoċjazzjoni ta’ dawk li issa huma ħames pajjiżi ġirien ma' Orizzont 2020 tappoġġja l-Politika Ewropea tal-Viċinat.

(1) http://ec.europa.eu/priorities/state-union-2015_mt

(2) https://ec.europa.eu/research/regions/index.cfm?pg=soe

(3) https://ec.europa.eu/research/sam/index.cfm

(4) COM (2015) 215 final “Regolamentazzjoni aħjar għal riżultati aħjar – Aġenda tal-UE”

(5) SWD (2015) 298 tal-15.12.2015 Dokument ta’ Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni “Better regulations for innovation-driven investment at EU level (Regolamenti aħjar għal investiment immexxi mill-innovazzjoni fil-livell tal-UE)”

(6) https://ec.europa.eu/research/innovation-deals/index.cfm

(7) http://ec.europa.eu/priorities/jobs-growth-investment/circular-economy/docs/communication-action-plan-forcircular-economy_en.pdf . 

(8)  http://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-14853-2015-INIT/en/pdf

(9) Forum Strateġiku għall-Kooperazzjoni Xjentifika u Teknoloġika Internazzjonali

(10) Ara taqsimiet dwar is-Semestru Ewropew fuq https://rio.jrc.ec.europa.eu/en/country-analysis .

(11)   https://rio.jrc.ec.europa.eu/en/library/horizon-2020-policy-support-facility-peer-review-bulgarian-research-and-innovation-system  

(12) https://rio.jrc.ec.europa.eu/en/library/horizon-2020-policy-support-facility-pre-peer-review-hungarian-research-and-innovation  

(13) http://ec.europa.eu/regional_policy/indexes/in_your_country_mt.cfm  

(14) https://ec.europa.eu/programmes/horizon2020/en/h2020-section/promoting-gender-equality-research-and-innovation

(15) Il-Brażil, ir-Russja, l-Indja, iċ-Ċina u l-Messiku

(16) https://ec.europa.eu/research/evaluations/pdf/fp7_final_evaluation_expert_group_report.pdf  

(17) Komunikazzjoni COM (2016) 5 final, 19.01.2016.

(18) https://ec.europa.eu/jrc/en/working-with-us/collaboration-member-states

(19) https://ec.europa.eu/jrc/en/working-with-us/international-cooperation

(20)