IL-KUMMISSJONI EWROPEA

Brussell, 12.9.2018

COM(2018) 647 final

KOMUNIKAZZJONI TAL-KUMMISSJONI

Attur dinji aktar b'saħħtu: teħied tad-deċiżjonijet aktar effiċjenti għall-Politika Estera u ta' Sigurtà Komuni tal-UE

1.Daħla

Matul l-aħħar 60 sena, il-passi li saru lejn l-integrazzjoni Ewropea ħolqu destin komuni għaċ-ċittadini tal-Unjoni. Il-kwistjoni li qed tiffaċċja l-Ewropa hija waħda sempliċi: jekk l-Ewropej humiex se jiddeċiedu huma stess dwar id-destin komuni tagħhom, jew jekk hux se jkun ħadd ieħor li jiddeċiedi dwar dak id-destin. Jekk l-Unjoni Ewropea tixtieqx tkun pilastru fl-ordni globali multipolari li qed jinħoloq jew jekk hix se tikkuntenta li tinġarr minnu.

L-isfidi li qed tiffaċċja l-Ewropa llum mhumiex se jogħsfru fix-xejn. Il-kompetizzjoni globali se tiħrax. Il-pass tal-bidla teknoloġika se jiżdied. L-instabbiltà ġeopolitika se tiżdied. L-effetti tat-tibdil fil-klima se jinħassu. Ix-xejriet demografiċi jfissru li l-migrazzjoni lejn l-UE se tkompli għaddejja.

Id-dikjarazzjoni ta’ Ruma tal-2017 1 , adottata fl-okkażjoni tas-60in anniversarju mit-Trattat ta’ Ruma, għarfet il-bżonn li l-Unjoni Ewropea tkun aktar b’saħħitha. Il-Mexxejja enfasizzaw b’mod partikolari li l-UE għandha ssir attur globali aktar b’saħħtu. Trid tkun kapaċi ssawwar aktar l-avvenimenti globali u trid tkun mgħammra aħjar biex iġġorr ir-responsabbiltajiet internazzjonali. L-Unjoni Ewropea trid iżżid il-kapaċità tagħha li “taġixxi b’mod kredibbli fix-xena dinjija” (“Weltpolitikfähigkeit”) 2 . Din il-Komunikazzjoni hija kontribut għad-dibattitu bejn il-Mexxejja li se jsir fil-laqgħa tagħhom f’Sibiu fid-9 ta’ Mejju 2019.

Fid-dinja kumplessa, konnessa u kontestata tal-lum 3 , l-UE trid tipproteġi liċ-ċittadini tagħha, tippromwovi l-valuri u l-interessi tagħha, issostni l-ordni internazzjonali bbażata fuq ir-regoli u tesporta l-istabbiltà lejn il-viċinat tagħha u lil hinn. L-UE trid ukoll tkun kapaċi twieġeb għall-aspettattivi ta’ pajjiżi terzi, organizzazzjonijiet internazzjonali u atturi internazzjonali oħra jekk trid li jkollha rwol fl-indirizzar tal-isfidi reġjonali u globali.

L-ebda Stat Membru ma jista’ jilqa’ dawn l-isfidi jew jisfrutta dawn l-opportunitajiet waħdu. L-UE u l-Istati Membri tagħha jridu jiġbru flimkien is-saħħa tagħhom fil-promozzjoni tal-interessi u tal-valuri komuni.

Fid-diskors tiegħu dwar l-Istat tal-Unjoni tal-2018, il-President Juncker identifika għadd ta’ politiki li jridu jiġu segwiti għal dan l-għan. L-UE trid taħdem aktar mill-qrib mas-sħab tagħha madwar id-dinja. Għandha żżid is-sħubija tagħha mal-Afrika, b’mod partikolari bit-tnedija ta’ Alleanza għal investimenti u impjiegi sostenibbli. L-UE trid tkun kapaċi toqgħod fuq saqajha waħedha. Pereżempju, trid issaħħaħ ir-rwol internazzjonali tal-euro. L-UE trid titkellem ukoll b’leħen wieħed, ċar u b’saħħtu bi tweġiba għal avvenimenti internazzjonali.

Biex tilħaq dawn l-għanijiet u ssir attur globali aktar b’saħħtu, l-UE trid tgħammar lilha nnifisha bl-istrumenti meħtieġa, b’mod partikolari billi t-teħid tad-deċiżjonijiet tagħha jsir aktar effiċjenti.

Għal dan il-għan, fid-diskors tiegħu dwar l-Istat tal-Unjoni tal-2017, il-President Juncker issuġġerixxa li l-Istati Membri għandhom “jaraw liema deċiżjonijiet ta’ politika barranija jistgħu jinbidlu minn unanimità għal votazzjoni b'maġġoranza kwalifikata” 4 . Dan jista’ jsir fuq il-bażi tat-Trattati kif inhuma.Id-Dikjarazzjoni ta' Meseberg ta’ Ġunju 2018 dwar it-Tiġdid tal-wegħdiet ta’ sigurtà u prosperità tal-Ewropa, bil-Kanċillier Ġermaniż Angela Merkel u mill-President Franċiż Emmanuel Macron, indirizzat l-istess kwistjoni. Din id-dikjarazzjoni sejħet biex “jiġu miflija modi ġodda kif tista’ tiżdied il-ħeffa u l-effikaċja tat-teħid tad-deċiżjonijiet tal-UE fil-Politika Estera u ta’ Sigurtà Komuni tagħna” u “jiġu esplorati l-possibilitajiet tal-użu tal-vot tal-maġġoranza fil-qasam tal-Politika Estera u ta’ Sigurtà Komuni fi ħdan il-qafas ta’ dibattitu aktar wiesa’ fuq vot maġġoritarju rigward il-politiki tal-UE.” 5 .

Din id-diskussjoni ilha għaddejja ħafna żmien. L-UE mxiet gradwalment mill-unanimità għall-votazzjoni b’maġġoranza kwalifikata diversi drabi fl-istorja tagħha. Il-maġġoranza kwalifikata, li ddaħħlet għall-ewwel darba permezz tal-Att Uniku Ewropew 6 , illum hija r-regola standard ta’ votazzjoni għat-teħid tad-deċiżjonijiet tal-UE, inkluż fil-qasam tal-Ġustizzja u Affarijiet Interni. Ir-raġuni biex l-unanimità tiġi ssostitwita bil-maġġoranza kwalifikata hija sempliċi, konvinċenti u dejjem kienet l-istess. L-Istati Membri għarfu li meta jintlaħaq ċertu livell ta’ ambizzjoni f’qasam ta’ politika partikolari, jiġi mument meta r-regola tal-unanimità xxekkel il-progress u f’xi każijiet tipprevjeni lill-UE milli taġġusta għar-realtajiet li jkun qed jinbidlu. F’dan is-sens, kull pass lejn il-maġġoranza kwalifikata kien pass kbir ’il quddiem għall-UE.

Il-votazzjoni b’maġġoranza kwalifikata, li hija bbażata fuq il-kultura tal-kompromess, tiftaħ aktar spazju għal diskussjoni u għal riżultati prammatiċi li jirriflettu l-interessi ta’ kulħadd. Għalhekk, it-teħid ta’ deċiżjonijiet b’mod flessibbli, effiċjenti u b’ħeffa, ippermetta lill-Unjoni ssir referenza u standard globali f’oqsma ta’ politika bħall-protezzjoni ambjentali u tal-konsumatur, il-protezzjoni tad-data kif ukoll tal-kummerċ ħieles u ġust.

L-UE qed issir attur dinji dejjem aktar importanti u titqies minn bosta madwar id-dinja bħala l-aqwa difensur tal-valuri universali. Mill-iffaċilitar tan-normalizzazzjoni tar-relazzjonijiet bejn Belgrad u Pristina, ir-reazzjoni għall-ksur tad-dritt internazzjonali mill-Federazzjoni Russa fil-penisula tal-Krimea u fil-Lvant tal-Ukraina, il-bidu tan-negozjati u s-senserija tagħhom fir-rigward tal-programm nukleari Iranjan, l-Unjoni appoġġat b’mod konsistenti l-paċi u l-prosperità fil-viċinat tagħha u lil hinn minnu.

Madankollu, iktar votazzjonijiet b’maġġoranza kwalifikata jkunu ta’ benefiċċju għall-Politika Estera u ta’ Sigurtà Komuni. Din il-Komunikazzjoni tistabbilixxi l-loġika għal teħid ta’ deċiżjonijiet b’mod aktar effiċjenti f’xi oqsma tal-Politika Estera u ta’ Sigurtà Komuni, tesplora l-possibbiltajiet li jeżistu fit-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea biex isir dan u tidentifika oqsma konkreti u fattibbli, fejn il-Kunsill jista’ jaġixxi b’maġġoranza kwalifikata minflok ma’ jippersisti bl-unanimità. L-ispeċifiċitajiet tal-politika estera huma riflessi fit-Trattati. Jeżistu salvagwardji mfassla apposta u se jkomplu japplikaw. Fi stadju aktar tard, il-Kummissjoni tista’ tesplora kif votazzjoni b’maġġoranza kwalifikata tista’ tintuża biex isaħħaħ aktar ir-relazzjonijiet tal-Unjoni ma’ pajjiżi terzi.

2.Ir-raġunijiet favur aktar votazzjoni b’maġġoranza kwalifikata fil-Politika Estera u ta’ Sigurtà Komuni

Fil-Politika Estera u ta’ Sigurtà Komuni, il-biċċa l-kbira tad-deċiżjonijiet tal-UE jiġu adottati b’unanimità. Normalment, dan ma impedixxiex lill-Unjoni milli tkun attiva u milli tieħu pożizzjonijiet qawwija fi kwistjonijiet ta’ politika barranija. Iżda dan affettwa dejjem aktar il-ħeffa u l-ħila tal-UE li taġixxi fl-arena dinjija. Fil-politika internazzjonali, iż-żmien huwa essenzjali u l-kredibbiltà ta’ attur internazzjonali tiddependi fuq il-kapaċità tiegħu li jirreaġixxi malajr u b’mod koerenti għall-kriżijiet u l-avvenimenti internazzjonali. Bl-istess mod, is-saħħa, l-effettività u l-impatt ta’ attur globali jiddependu fuq il-ħila tiegħu li jaġixxi b’mod konsistenti u effiċjenti fix-xena internazzjonali u f’fora globali.

Mit-Trattat ta’ Maastricht tal-1992, fejn l-Istati Membri taw is-setgħa lill-Unjoni għall-ewwel darba biex taġixxi fi kwistjonijiet ta’ politika barranija u ta’ sigurtà, sar progress konsiderevoli permezz tal-iżvilupp sostanzjali tal-Politika Estera u ta’ Sigurtà Komuni tal-UE u tal-Politika ta’ Sigurtà u ta’ Difiża Komuni. Madankollu, għad hemm każijiet fejn l-UE ma jirnexxilhiex tasal għal pożizzjonijiet komuni, jew inkella ma jkunux sodi jew fil-pront biżżejjed (ara t-taqsima 3).

Dawk il-każijiet għandhom kost politiku reali għall-Unjoni u għall-Istati Membri tagħha: L-istituzzjonijiet tal-UE ma jkunux jistgħu jaġixxu b’mod deċiżiv, l-Istati Membri li huma aktar attivi internazzjonalment jiġu limitati biex jirrappreżentaw il-pożizzjonijiet individwali tagħhom minflok il-piż kombinat ta’ 28, u l-Istati Membri li ma għandhomx siġġu mal-mejda tan-negozjati ma jkunux jistgħu jeżerċitaw influwenza diretta fuq il-kwistjoni involuta.

Il-fatt li tali każijiet għadhom iseħħu juri li r-regola tal-unanimità timpedixxi lill-Unjoni milli tilħaq il-potenzjal sħiħ tagħha fil-politika barranija. F’perspettiva tal-2025, se jkun essenzjali li dawn il-limiti jingħelbu minħabba t-tkabbir possibbli tal-UE. L-UE trid tkun aktar b’saħħitha u aktar soda, qabel ma tista’ tkun akbar 7 .

Fil-ġejjieni, għalhekk, ċerti deċiżjonijiet tal-Politika Estera u ta’ Sigurtà Komuni għandhom jittieħdu b’maġġoranza kwalifikata. L-użu tal-maġġoranza kwalifikata jista’ jagħmel l-Unjoni attur internazzjonali aktar b’saħħtu, aktar effettiv u aktar kredibbli, peress li jista’ jagħmilha aktar faċli għall-Unjoni:

·Li taġixxi fix-xena globali fuq il-bażi ta’ pożizzjonijiet sodi u konsistenti;

·Li tirreaġixxi b’ħeffa u effiċjenza għal sfidi tal-politika barranija pressanti, kemm fejn hemm bżonn li tiġi stabbilita pożizzjoni ġdida u kemm fl-implimentazzjoni ta’ strateġija miftiehma;

·Biex tissaħħaħ ir-reżiljenza tal-UE billi tipproteġi lill-Istati Membri milli jitpoġġew taħt pressjoni mmirata minn pajjiżi terzi li jippruvaw jifirdu l-UE.

Meħuda flimkien, dawn għandhom jgħinu lill-Unjoni tuża l-piż tagħha, għax meta taġixxi flimkien dan il-piż ikun aktar mis-somma tal-partijiet tagħha. L-esperjenza minn oqsma oħra ta’ politika fejn il-maġġoranza kwalifikata hija r-regola turi li l-maġġoranza kwalifikata trawwem soluzzjonijiet komuni. Il-prattika wriet li fejn tapplika l-maġġoranza kwalifikata, fil-fatt il-biċċa l-kbira tad-deċiżjonijiet jittieħdu b’kunsens. Il-prospett ta’ vot b’maġġoranza kwalifikata huwa katalist qawwi sabiex l-atturi kollha jagħmlu sforz biex jintlaħqu kompromessi, riżultat aċċettabbli għal kulħadd billi wieħed jasal għal kunsens effettiv, u jikseb l-unità. Sforz biex jintlaħaq ftehim ifisser pussess akbar tad-deċiżjonijiet meħuda, li għandhom jiġu implimentati fi “spirtu ta’ lealtà u solidarjetà reċiproka” 8 .

Barra minn hekk, b’riflessjoni tal-ispeċifiċitajiet tal-Politika Estera u ta’ Sigurtà Komuni, u sabiex jiġu protetti l-interessi u l-prerogattivi ewlenin tal-Istati Membri, it-Trattat jipprevedi salvagwardji importanti f’każ li tintuża’ l-votazzjoni b’maġġoranza kwalifikata (ara t-taqsima 4).

Meta wieħed iqis il-kultura ta’ kompromess tal-UE, u meta jitqiesu dawn is-salvagwardji, il-maġġoranza kwalifikata tiffunzjona tajjeb fil-Politika Estera u ta’ Sigurtà Komuni daqstant ieħor kif tiffunzjona tajjeb f’oqsma oħra tal-politika tal-UE.

Aktar votazzjonijiet b’maġġoranza kwalifikata fihom infushom mhux se jsolvu l-problemi kollha li qed tiffaċċja l-Politika Estera u ta’ Sigurtà Komuni. Jifdal sfidi oħrajn, bħat-trawwim ta’ konverġenza akbar bejn l-interessi tal-Istati Membri u l-ħolqien ta’ kultura ta’ politika barranija komuni. Dan huwa l-għan ewlieni tal-Istrateġija Globali tal-UE dwar il-Politika Estera u ta’ Sigurtà, milqugħa tajjeb mill-Istati Membri kollha. Maż-żmien, madankollu, il-bini ta’ pożizzjonijiet tal-UE permezz tal-proċess prammatiku li tinċentiva l-votazzjoni b’maġġoranza kwalifikata, jista’ wkoll jgħin biex b’mod progressiv jitrawwem sens ta’ skop u interessi komuni li l-Istati Membri kollha jkunu kuntenti jsegwu. Hemm ukoll sfida biex jiġi żgurat li l-Istati Membri jimplimentaw u jiddefendu b’mod effettiv il-pożizzjonijiet maqbula fil-Kunsill fir-relazzjonijiet bilaterali tagħhom ma’ pajjiżi terzi. L-ambizzjonijiet tal-Istati Membri fir-rigward tal-Politika Estera u ta’ Sigurtà Komuni għandhom jiġu riflessi wkoll fil-kapaċità baġitarja tal-Unjoni fil-Qafas Finanzjarju Pluriennali li jmiss.

3.Eżempji fejn ir-regola tal-unanimità ddgħajjef il-Politika Barranija u ta’ Sigurtà Komuni tal-UE

F’dawn l-aħħar snin ittieħdu ħafna deċiżjonijiet importanti fil-Politika Estera u ta’ Sigurtà Komuni. Barra minn hekk, l-Unjoni użat strumenti oħra tal-politika esterna tagħha biex tippromwovi l-valuri tagħha madwar id-dinja u għamlet dan billi użat il-votazzjoni b’maġġoranza kwalifikata.

Kien hemm eżempji fejn minħabba l-użu tal-unanimità, deċiżjonijiet tal-UE dwar kwistjonijiet importanti tal-Politika Estera u ta’ Sigurtà Komuni, b’mod partikolari dwar id-drittijiet tal-bniedem, sanzjonijiet tal-UE jew reġjuni ewlenin ta’ interess għall-UEġew imbblukkati, meħuda bil-mod wisq jew imdgħajfa. Dawn il-każijiet juru l-ħtieġa li tiżdied l-effiċjenza tal-Unjoni fil-politika estera tagħha.

Dawn u sitwazzjonijiet simili ma ġewx ikkawżati minn differenzi f’interessi fit-tul li ma setgħux jintgħelbu, iżda minħabba li l-possibbiltà li jużaw il-veto tippermetti lill-Istati Membri jimblokkaw il-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet għal raġunijiet mhux dejjem relatati mal-kwistjoni speċifika kkonċernata u tiskoraġġihom milli jfittxu kompromess kostruttiv.

Huwa importanti li wieħed jinnota li fil-biċċa l-kbira tal-eżempji mogħtija hawn fuq, bis-saħħa tax-xogħol iebes tal-partijiet kollha involuti, spiss instabu soluzzjonijiet. Madankollu, dawn is-soluzzjonijiet kellhom prezz. Ħafna drabi, id-diskussjonijiet imtawla minħabba l-użu tal-“veto” ta’ spiss ġabu firda u għamlu ħsara lill-influwenza u lill-koeżjoni tal-UE.

4.Il-qafas eżistenti tat-teħid tad-deċiżjonijiet fil-Politika Estera u ta’ Sigurtà Komuni

It-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea jistabbilixxi r-regola ġenerali li l-Kunsill jadotta d-deċiżjonijiet dwar il-Politika Estera u ta’ Sigurtà Komuni b’unanimità (l-Artikoli 24(1) u 31(1) tat-Trattat) 11 . Din ir-regola baqgħet l-istess sa mit-Trattat ta’ Maastricht. Fl-istess ħin, teżisti r-regola tal-maġġoranza kwalifikata u diġà hija applikabbli f’ċerti każijiet fil-Politika Estera u ta’ Sigurtà Komuni.

4.1.Filwaqt li l-unanimità hija r-regola ġenerali għat-teħid tad-deċiżjonijiet tal-Politika Estera u ta’ Sigurtà Komuni...

Ir-regola tal-unanimità fil-Politika Estera u ta’ Sigurtà Komuni hija f’kuntrast ma’ oqsma oħra ta’ azzjoni esterna tal-UE (bħall-politiki tal-Unjoni dwar l-iżvilupp u l-kooperazzjoni internazzjonali jew il-kummerċ) fejn ir-regola ġenerali hija li d-deċiżjonijiet jittieħdu b’maġġoranza kwalifikata 12 .

Biex jirrifletti d-diffikultajiet li din ir-regola tista’ twassal għalihom, it-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea jipprevedi regola li għandha l-għan li tiffaċilita l-adozzjoni ta’ deċiżjonijiet b’unanimità, li tagħti marġni ta’ flessibbiltà li jappoġġa l-effettività mtejba fid-dawl tal-adozzjoni ta’ deċiżjonijiet.

L-hekk imsejħa “astensjoni kostruttiva” (l-Artikolu 31(1) it-2 paragrafu TUE) tipprevedi d-dritt li Stat Membru jastjeni minn vot unanimu fil-Politika Estera u ta’ Sigurtà Komuni u li jikkwalifika l-astensjoni tiegħu billi jagħmel dikjarazzjoni formali. L-Istat Membru ma jkunx obbligat japplika d-deċiżjoni. Madankollu, fi spirtu ta’ solidarjetà, l-Istat Membru huwa obbligat iżomm lura minn azzjonijiet li jimpedixxu l-isforzi tal-Unjoni biex timplimenta d-deċiżjoni inkwistjoni.

Sa issa, l-astensjoni kostruttiva ntużat darba biss, minn Stat Membru meta fl-2008 13 l-UE ddeċidiet li tistabbilixxi missjoni Ċivili tal-Politika ta’ Sigurtà u ta’ Difiża Komuni għall-Kosovo*.

4.2.... hija prevista votazzjoni b’maġġoranza kwalifikata u hija diġà applikabbli f’ċerti każijiet għall-Politika Estera u ta’ Sigurtà Komuni...

Fl-1990, il-Kunsill Ewropew diġà kien iddikjara li votazzjoni b’maġġoranza kwalifikata għandha titqies għall-implimentazzjoni tal-Politiki Esteri u ta’ Sigurtà Komuni li diġà kien hemm qbil dwarhom 14 . Fid-dawl ta’ dan l-għan, l-Istati Membri qablu, permezz ta’ emendi suċċessivi fit-trattat, li jkun hemm żvilupp gradwali lejn li deċiżjonijiet jibdew jittieħdu b’maġġoranza kwalifikata. L-Artikolu 31(2) TUE għandu potenzjal kbir li, sa issa, baqa’ ma ġiex sfruttat.

It-TUE jistabbilixxi żewġ salvagwardji importanti li jinkwadraw l-użu tal-votazzjoni b’maġġoranza kwalifikata fi kwistjonijiet tal-Politika Estera u ta’ Sigurtà Komuni.

4.3.. . .u l-użu tal-maġġoranza kwalifikata fil-Politika Estera u ta’ Sigurtà Komuni tista’ tiġi estiża aktar

It-Trattat ta’ Lisbona introduċa l-possibbiltà li jkompli jitwessa’ l-użu tal-votazzjoni b’maġġoranza kwalifikata. Abbażi tal-hekk imsejħa “klawżola passerelle” stabbilita fl-Artikolu 31(3) TUE, il-Kunsill Ewropew jista’ jawtorizza, b’unanimità, lill-Kunsill biex jaġixxi b’maġġoranza kwalifikata f’każijiet oħra tal-Politika Estera u ta’ Sigurtà Komuni minbarra dawk previsti fl-Artikolu 31(2) TUE.

Għalhekk, l-Istati Membri pprevedew b’mod ċar li biex l-Unjoni Ewropea ssir attur verament effettiv u effiċjenti fl-affarijiet barranin u tas-sigurtà, jista’ jkun xieraq li l-Kunsill jaġixxi b’maġġoranza kwalifikata lil hinn mill-każijiet speċifiċi kkontemplati fl-Artikolu 31(2) TUE.

Iż-żewġ salvagwardji deskritti fit-Taqsima 4.2 se jkomplu japplikaw wara li tkun intużat l-“passerelle” tal-Artikolu 31(3) TUE.

5.Proposti konkreti biex jittejjeb it-teħid tad-deċiżjonijiet tal-Politika Estera u ta’ Sigurtà Komuni permezz ta’ votazzjoni b’maġġoranza kwalifikata

Il-Kummissjoni għalhekk tistieden lill-Istati Membri biex jisfruttaw il-potenzjal tat-TEU fir-rigward tal-maġġoranza kwalifikata dwar kwistjonijiet tal-Politika Estera u ta’ Sigurtà Komuni. Il-Kummissjoni mhijiex qed tipproponi li l-Kunsill jaġixxi b’maġġoranza kwalifikata fl-oqsma kollha tal-Politika Estera u ta’ Sigurtà Komuni. Minflok, l-attenzjoni għandha tkun fuq oqsma fejn il-votazzjoni b’maġġoranza kwalifikata twassal b’mod ċar għal differenza pożittiva.

Ir-regoli tat-Trattat dwar “l-astensjoni kostruttiva” skont l-Artikolu 31(1) TUE u dwar l-użu tal-votazzjoni b’maġġoranza kwalifikata skont l-Artikolu 31(2) TUE għandhom potenzjal kbir. Dawn l-għodod, kieku ntużaw, kienu jippermettu li xi wħud mis-sitwazzjonijiet deskritti fit-taqsima 3 jiġu indirizzati. Il-Kummissjoni għalhekk tinkoraġġixxi lill-Istati Membri fil-Kunsill biex jisfruttaw dan il-potenzjal b’mod sħiħ billi japplikaw it-Trattati skont il-kontenut u l-ispirtu tagħhom. 

F’dan il-kuntest, il-Konklużjonijiet tal-Kunsill huma għodda utli biex jintlaħaq qbil politiku dwar il-pożizzjonijiet tal-UE dwar kwistjonijiet speċifiċi tal-politika estera. Madankollu, il-Kunsill għandu joqgħod lura milli jaqbel dwar pożizzjonijiet bi qbil komuni 16 dwar il-Politika Estera u ta’ Sigurtà Komuni u dwar kwistjonijiet relatati oħrajn, permezz ta’ proċeduri paralleli jew informali, meta jkun possibbli li jintużaw l-għodod previsti fit-Trattat. Dan jippermetti l-użu tal-potenzjal tal-Artikolu 31(1), l-Artikolu 31(2) u l-Artikolu 31(3) TUE.

Barra minn hekk, meta kwistjoni ma tkunx relatata mal-Politika Estera u ta’ Sigurtà Komuni iżda ma’ aspetti esterni ta’ politika rregolata mit-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, għandhom jintużaw il-bażijiet ġuridiċi korrispondenti biex jittieħdu d-deċiżjonijiet, u b’hekk ma tiġix applikata r-regola tal-unanimità. Il-potenzjal tan-netwerk mifrux tad-Delegazzjoni tal-UE madwar id-dinja u f’organizzazzjoni internazzjonali għandu jintuża bis-sħiħ 17 .

Filwaqt li jekk jiġi sfruttat il-potenzjal tad-dispożizzjonijiet eżistenti tal-maġġoranza kwalifikata skont 31(2) TUE jkun jirrappreżenta titjib sinifikanti, dan ma jkoprix ħafna min-nuqqasijiet identifikati. Sabiex tindirizzahom, il-Kummissjoni tissuġġerixxi wkoll li jiġu esplorati soluzzjonijiet aktar strutturali, li jsaħħu t-teħid tad-deċiżjonijiet tal-Politika Estera u ta’ Sigurtà Komuni skont l-Artikolu 31(3) TUE bl-użu tal-“klawżola passerelle”.

Il-Kummissjoni identifikat tliet oqsma speċifiċi li jistgħu jibbenefikaw immedjatament mill-applikazzjoni tal-klawżola “passerelle” prevista fl-Artikolu 31(3) TUE.

5.1.Il-pożizzjonijiet tal-UE dwar id-Drittijiet tal-Bniedem f’fora multilaterali

L-universalità u l-indiviżibbiltà tad-drittijiet tal-bniedem huwa wieħed mill-prinċipji ewlenin li ispiraw il-ħolqien, l-iżvilupp u t-tkabbir tal-UE u li jiggwida l-azzjonijiet esterni tagħha 20 . L-għaqda politika dwar id-drittijiet tal-bniedem hija kruċjali biex tinżamm il-kredibbiltà internazzjonali u s-setgħa ta’ persważjoni tal-UE, fil-fora multilaterali u lil hinn minnhom.

Meta jiġu diskussi l-pożizzjonijiet tal-UE dwar id-Drittijiet tal-Bniedem li jkunu jridu jittieħdu f’fora internazzjonali fil-kuntest tal-Politika Estera u ta’ Sigurtà Komuni, bħalissa dawn jiġu miftiehma bi qbil komuni, normalment fil-forma ta’ Konklużjonijiet tal-Kunsill. Il-bidla għal votazzjoni b’maġġoranza kwalifikata se tippermetti azzjoni tal-UE aktar f’waqtha u aktar effiċjenti. Sitwazzjonijiet bħal dawk ta’ Ġunju 2017, meta l-Unjoni ma rnexxiliex tagħmel dikjarazzjoni dwar il-Punt 4 (Sitwazzjonijiet tad-drittijiet tal-bniedem li jeħtieġu l-attenzjoni tal-Kunsill) fil-Kunsill tad-Drittijiet tal-Bniedem tan-Nazzjonijiet Uniti ma jibqgħux possibbli.

5.2.Adozzjoni u emendar tar-reġimi tas-sanzjonijiet tal-UE

Il-politika tas-sanzjonijiet tal-UE hija waħda mill-aktar strumenti saħħithom tal-politika estera u tad-difiża tal-UE, peress li tingrana s-setgħa ekonomika sinifikanti tal-Unjoni biex tippromwovi l-objettivi esteri tagħha. L-unità tal-azzjoni hija essenzjali sabiex jiġu ppreservati kundizzjonijiet ekwi fil-funzjonament tas-suq intern u l-effiċjenza tar-regoli komuni skont Schengen.

Matul l-aħħar snin, l-użu ta’ miżuri restrittivi mill-UE żdied fil-frekwenza u fl-intensità, u dan juri r-rieda tal-UE li tirreaġixxi, tiskoraġġixxi u tinfluwenza l-iżviluppi permezz ta’ pressjoni politika u ekonomika. Bħal fil-każ tal-politika kummerċjali fejn tapplika l-votazzjoni b’maġġoranza kwalifikata, id-definizzjoni ta’ livell ta’ ambizzjoni politika u l-identifikazzjoni ta’ bilanċ xieraq bejn l-interessi ekonomiċi tal-Istati Membri hija fil-qalba ta’ kwalunkwe negozjar ta’ sanzjonijiet. Il-kapaċità tal-UE li taġixxi b’mod deċiżiv fl-interess ġeopolitiku tagħha, aktar ta’ spiss milli le bħala parti minn mobilizzazzjoni internazzjonali kontra ksur serju tad-dritt internazzjonali, hija fl-interess komuni tal-Istati Membri kollha.

5.3.Missjonijiet ċivili tal-Politika ta' Sigurtà u ta' Difiża Komuni

Il-missjonijiet Ċivili tal-Politika ta’ Sigurtà u ta’ Difiża Komuni għandhom rwol importanti fl-impenn dinji tal-UE lejn il-paċi u s-sigurtà. Sal-lum, meta jniedi u jiddeċiedi dwar l-implimentazzjoni ta’ missjonijiet ċivili, il-Kunsill jaġixxi b’unanimità 22 .

F’ambjent internazzjonali dinamiku, l-UE trid tkun kapaċi tuża s-sett ta’ għodod tagħha b’ħeffa biex tirrispondi u tinvolvi ruħha f’ambjenti ta’ kriżi jew ta’ wara kriżi b’mod viżibbli u b’appoġġ dirett għall-awtoritajiet nazzjonali u/jew għall-komunitajiet lokali. Hekk kif l-UE tipprova tesporta l-istabbiltà fil-viċinat tagħha, l-għadd ta’ missjonijiet ċivili x’aktarx li jiżdied. Minħabba l-ambjenti fluwidi li fihom dawn il-missjonijiet tipikament joperaw ladarba jkunu stabbiliti, dawn il-missjonijiet ikunu jeħtieġu ġestjoni effettiva u aġli.

6.Konklużjoni

Il-politika Estera u ta’ Sigurtà Komuni tal-UE ssaħħet b’mod konsiderevoli sa mill-bidu tagħha. Il-kisbiet tagħha, pereżempju fil-Balkani tal-Punent, biex tappoġġa lill-Ukraina u b’relazzjoni mal-programm nukleari tal-Iran huma sinifikanti. Is-sħab tal-UE fid-dinja qed jistennewha tiddefendi l-valuri tagħha u r-regoli internazzjonali bbażata fuq regoli multilaterali.

Hemm għarfien dejjem jikber li x-xena internazzjonali diffiċli li qed niffaċċjaw teħtieġ “ħeġġa ġdida” fil-Politika Estera u ta’ Sigurtà Komuni. L-UE trid issir attur dinji aktar b’saħħtu, sabiex tkun tista’ tkompli tifforma l-futur tagħna, issostni s-sovranità kondiviża tagħna u teżerċita influwenza internazzjonali pożittiva.

L-effiċjenza tat-teħid tad-deċiżjonijiet tista’ tittejjeb f’ċerti oqsma tal-Politika Estera u ta’ Sigurtà Komuni. Dan għandu jgħin lill-Unjoni Ewropea biex toqgħod fuq saqajha stess.

Għal din ir-raġuni, il-Kummissjoni tirrakkomanda li jiġi sfruttat il-potenzjal tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea billi tintuża l-firxa sħiħa ta’ possibbiltajiet fil-Politika Estera u ta’ Sigurtà Komuni, b’mod partikolari billi jiżdied l-użu tal-votazzjonijiet b’maġġoranza kwalifikata.

Sabiex tikkontribwixxi għall-bini ta’ Unjoni aktar magħquda, aktar b’saħħitha u aktar demokratika f’perspettiva tal-2025, il-Kummissjoni Ewropea tistieden lill-Mexxejja fil-laqgħa tad-9 ta’ Mejju 2019 f’Sibiu biex japprovaw il-proposti li jinsabu f’din il-Komunikazzjoni. Il-Kunsill għandu jaġixxi b’maġġoranza kwalifikata fit-tliet oqsma li ġejjin tal-Politika Estera u ta’ Sigurtà Komuni:

·Fir-rigward tal-kwistjonijiet tad-drittijiet tal-bniedem f’fora multilaterali;

·Rigward il-politika dwar is-sanzjonijiet;

·Fir-rigward tal-missjonijiet ċivili tal-Politika Estera u ta’ Sigurtà Komuni.

(1)       Id-Dikjarazzjoni ta’ Ruma mill-mexxejja tas-27 Stat Membru u mill-Kunsill Ewropew, mill-Parlament Ewropew u mill-Kummissjoni Ewropea.

(2)      Kunċett maħluq mill-President Juncker fid- diskors tiegħu fil-54 Konferenza dwar is-Sigurtà li saret fi Munich.

(3)       Shared Vision, Common Action: A Stronger Europe. A Global Strategy for the European’s Foreign and Security Policy , minn Ġunju 2017.

(4)      Id-diskors tal-President Juncker tal-2017 dwar l-Istat tal-Unjoni .

(5)     Id-Dikjarazzjoni ta’ Meseberg mill-President Franċiż Emmanuel Macron u mill-Kanċillier Ġermaniż Angela Merkel. Matul il-Konvenzjoni Ewropea, diversi Stati Membri diġà kienu rrikonoxxew l-importanza li tinbidel id-direzzjoni u li tiddaħħal il-votazzjoni b’maġġoranza kwalifikata. Din kienet, b’mod partikolari, il-pożizzjoni ta’ Franza u tal-Ġermanja (Réf. Contribution franco-allemande à la Convention européenne sur l'architecture institutionnelle de l'Union du 15 janvier 2003, faite à Paris et à Berlin; Contribution de M. Dominique de Villepin et M. Joschka Fischer).

(6)      Għal aktar informazzjoni, Il-proġett ta' integrazzjoni Ewropea permezz tat-Trattati fis-sommarji tal-EUR-lex tal-leġiżlazzjoni tal-UE.

(7)      Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni “Perspettiva kredibbli għat-tkabbir u involviment akbar tal-UE mal-Balkani tal-Punent”, COM (2018) 65 final.

(8)      L-Artikolu 24(3) TUE.

(9)      B’eċċezzjonijiet limitati ħafna u kundizzjonali fl-Artikolu 218(8) TFUE, l-ewwel subparagrafu.

(10)      Ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2271/96 tat-22 ta' Novembru 1996 li jipproteġi kontra l-effetti ta' l-applikazzjoni estraterritorjali tal-leġislazzjoni adottata minn pajjiż terz, u l-azzjonijiet ibbażati fuqha jew li jirriżultaw minnha. ĠU L 309, 29.11.1996, p. 1–6.

(11)      L-oqsma l-oħra fejn id-deċiżjonijiet jiġu adottati b’mod unanimu huma t-tassazzjoni, is-sigurtà soċjali jew il-protezzjoni soċjali, l-adeżjoni ta’ pajjiżi ġodda mal-UE u l-kooperazzjoni operazzjonali tal-pulizija.

(12)      Filwaqt li oqsma oħra tal-azzjoni esterna tal-UE huma skont id-dispożizzjonijiet tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, il-Politika Estera u ta’ Sigurtà Komuni hija taħt id-dispożizzjonijiet tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea.

(13)      Azzjoni Konġunta tal-Kunsill 2008/124/PESK tal-4 ta' Frar 2008, ĠU L 42, 16.2.2008, p. 92-98.* Dan l-isem huwa mingħajr preġudizzju għall-pożizzjonijiet dwar l-istatus, u huwa konformi mal-UNSCR 1244 (1999) u mal-Opinjoni tal-QIĠ dwar id-dikjarazzjoni tal-indipendenza tal-Kosovo.

(14)      Ara l-Konklużjonijiet tal-Kunsill bi tħejjija għall-Konferenza Intergovernattiva ta’ qabel il-konklużjoni tat-Trattat ta’ Maastricht, http .

(15)      Artikoli oħra fejn id-deċiżjonijiet għandhom jiġu adottati b’maġġoranza kwalifikata skont it-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea: L-Artikolu 41(3) TUE, l-Artikolu 45(2) u l-Artikolu 46(2) TUE. Dan l-aħħar, fuq il-bażi tal-Artikolu 46(2) TUE, maġġoranza kbira ta’ Stati Membri ddeċidew li jimxu 'l quddiem fil-kooperazzjoni Ewropea dwar id-difiża billi adottaw deċiżjoni permezz ta’ votazzjoni b’maġġoranza kwalifikata għat-twaqqif tal-Kooperazzjoni Strutturata Permanenti fis-sigurtà u d-difiża. L-istabbiliment ta’ tali tip ta’ kooperazzjoni se jtejjeb il-kapaċità tal-UE bħala sieħeb internazzjonali fis-sigurtà u se jimmassimizza l-effettività tal-infiq fuq id-difiża tal-Istati Membri.

(16)      Qbil komuni hija prattika mhux prevista mit-Trattati fejn l-Istati Membri kollha jaqblu b’mod espliċitu mingħajr il-possibbiltà ta’ astensjoni.

(17)      L-Artikolu 221 TFUE.

(18)      Ara d-Deċiżjoni ta' Implimentazzjoni tal-Kunsill (PESK) 2018/1086 tat-30 ta' Lulju 2018 dwar miżuri restrittivi fid-dawl tas-sitwazzjoni fil-Libja, ĠU L 194, 31.7.2018, p. 150-151.

(19)      L-Artikoli 22(1), 22(2) u 26(1) TUE.

(20)      Kif previst fl-Artikolu 21 TUE.

(21)      Lil hinn mill-possibilità msemmija aktar kmieni fl-ewwel kaxxa tat-Taqsima 5.

(22)      Fuq il-bażi tal-Artikolu 42(4) TUE, l-Artikoli 43(2) TUE u l-Artikolu 46(28) TUE.

(23)      Inklużi deċiżjonijiet meħuda minn awtorità delegata.