COMUNICAZIONI PROVENIENTI DALLE ISTITUZIONI, DAGLI ORGANI E DAGLI ORGANISMI DELL'UNIONE EUROPEA

6.12.2019

Gazzetta ufficiale dell'Unione europea

C 411/1

Autorizzazione degli aiuti di Stato ai sensi degli articoli 107 e 108 del Trattato sul funzionamento dell’Unione europea

Casi contro i quali la Commissione non solleva obiezioni

(Testo rilevante ai fini del SEE)

(2019/C 411/01)

Data di adozione della decisione

29.10.2019

Numero dell'aiuto

SA.54463 (2019/N)

Stato membro

Polonia

Regione

—

Titolo (e/o nome del beneficiario)

Third prolongation of the resolution scheme for cooperative banks and small commercial banks

Base giuridica

Act of 10 June 2016 on the Bank Guarantee Fund, the deposit guarantee scheme and resolution (consolidated text: Journal of Laws 2019, item 795 as amended)

Tipo di misura

Regime

—

Obiettivo

Rimedio a un grave turbamento dell'economia

Forma dell'aiuto

Sovvenzione diretta, Garanzia, Prestito/Anticipo rimborsabile

Dotazione di bilancio

Dotazione totale: PLN 29 000 milioni

Intensità

Durata

29.10.2019 - 28.04.2020

Settore economico

Prestazione di servizi finanziari (ad esclusione di assicurazioni e fondi pensione)

Nome e indirizzo dell’autorità che eroga l’aiuto

Minister of Finance

ul. Świętokrzyska 12, 00-916 Warsaw

Bank Guarantee Fund

ul. ks. Ignacego Skorupki 4, 00-546 Warsaw

Altre informazioni

—

Il testo originale della decisione, della quale è stata soppressa ogni informazione confidenziale, è disponibile sul sito:

http://ec.europa.eu/competition/elojade/isef/index.cfm.

Data di adozione della decisione

18.10.2019

Numero dell'aiuto

SA.55100 (2019/N)

Stato membro

Polonia

Regione

Pomorskie

—

Titolo (e/o nome del beneficiario)

Aid for the construction of the municipal waste thermal treatment plant in Gdańsk

Base giuridica

Act of 11 July 2014 on the implementation of cohesion policy programmes financed in the period of 2014-2020 (Journal of Laws of 2014, item 1146, as amended), and the implementing provisions.

Tipo di misura

Aiuto ad hoc

Port Czystej Energii Sp. z o.o. z siedzibą w Gdańsku

Obiettivo

Efficienza energetica, Tutela dell'ambiente

Forma dell'aiuto

Sovvenzione diretta, Altre forme di apporto di capitale

Dotazione di bilancio

Dotazione totale: PLN 277.227 milioni

Intensità

60 %

Durata

—

Settore economico

Fornitura di energia elettrica; gas; vapore e aria condizionata

Nome e indirizzo dell’autorità che eroga l’aiuto

National Fund for Environmental Protection and Water Management

ul. Konstruktorska 3a, 02-673 Warsaw

Altre informazioni

—

Il testo originale della decisione, della quale è stata soppressa ogni informazione confidenziale, è disponibile sul sito:

http://ec.europa.eu/competition/elojade/isef/index.cfm.

Data di adozione della decisione

23.10.2019

Numero dell'aiuto

SA.51297 (2019/N)

Stato membro

Francia

Regione

FRANCE

—

Titolo (e/o nome del beneficiario)

Prolongation et modification du Régime d’aide d’Etat noSA.31305 — Financement de mesures supplémentaires de PPRT

Base giuridica

Loi 2003-699 du 30 juillet 2003 relative à la prévention des risques technologiques et naturels et à la réparation des dommages

Code de l’Environnement

Décret no 2005-1130 du 7 septembre 2005 relatif aux PPRT

Ordonnance du 22 octobre 2015 relative aux plans de prévention des risques technologiques

Tipo di misura

Regime

—

Obiettivo

Tutela dell'ambiente

Forma dell'aiuto

Sovvenzione diretta

Dotazione di bilancio

Dotazione totale: EUR 100 milioni

Dotazione annuale: EUR 25 milioni

Intensità

67 %

Durata

fino al 31.12.2022

Settore economico

Tutti i settori economici ammissibili a ricevere aiuti

Nome e indirizzo dell’autorità che eroga l’aiuto

Direction Générale de la Prévention des Risques — DGPR

Tour Séquoia 92055 La Défense Cedex

Altre informazioni

—

Il testo originale della decisione, della quale è stata soppressa ogni informazione confidenziale, è disponibile sul sito:

http://ec.europa.eu/competition/elojade/isef/index.cfm.

6.12.2019

Gazzetta ufficiale dell'Unione europea

C 411/6

AIUTI DI STATO – POLONIA

Aiuti di Stato SA.51987 (2018/N) - Rete di teleriscaldamento - Tarnobrzeg; SA.52084 (2018/N) - Rete di teleriscaldamento - Ropczyce; SA.52238 (2018/N) - Rete di teleriscaldamento - Lesko; SA.54236 (2019/N) - Rete di teleriscaldamento - Dębica e SA.55273 (2019/N) - Rete di teleriscaldamento - Ustrzyki Dolne

Invito a presentare osservazioni a norma dell’articolo 108, paragrafo 2, del trattato sul funzionamento dell’Unione europea

(Testo rilevante ai fini del SEE)

(2019/C 411/03)

Con lettera del 25 ottobre 2019, riprodotta nella lingua facente fede dopo la presente sintesi, la Commissione ha comunicato alla Polonia la propria decisione di avviare il procedimento di cui all’articolo 108, paragrafo 2, del trattato sul funzionamento dell’Unione europea in relazione alle misure in oggetto.

La Commissione invita gli interessati a presentare osservazioni in merito alle misure riguardo alle quali viene avviato il procedimento entro un mese dalla data della presente pubblicazione, inviandole al seguente indirizzo:

Commissione europea

Direzione generale della Concorrenza

Protocollo Aiuti di Stato

B-1049 Bruxelles/Brussel

BELGIQUE/BELGIË

Fax +32 22961242

Stateaidgreffe@ec.europa.eu

Dette osservazioni saranno comunicate alla Polonia. Su richiesta scritta e motivata degli autori delle osservazioni, la loro identità non sarà rivelata.

SINTESI DELLA DECISIONE

In data 7 settembre 2018, 24 settembre 2018, 16 ottobre 2018, 26 aprile 2019 e 5 settembre 2019 la Polonia ha notificato la sua intenzione di concedere aiuti di Stato mediante i fondi strutturali dell’UE per investimenti in reti di teleriscaldamento in cinque comuni della regione Precarpazia nella Polonia sudorientale (cfr. la tabella).

Tutti e cinque i progetti riguardano sistemi di teleriscaldamento esistenti in cui il calore viene generato da caldaie a carbone, in alcuni casi da caldaie a gas e a Ropczyce, in piccola parte, da rifiuti riciclati (cfr. la tabella).

La Polonia ha spiegato che la sostituzione delle vecchie reti di teleriscaldamento comporterebbe dei benefici ambientali in quanto limiterebbe le perdite di trasmissione del calore e ridurrebbe le emissioni di CO2 e di altri agenti inquinanti, comprese le polveri sottili associate alla produzione di calore a carbone.

Tabella

Panoramica dei progetti proposti

Comune	Beneficiario principale	Generazione di calore	Importo della sovvenzione (PLN)
Tarnobrzeg	ECO Tarnobrzeg Sp. z o.o.	4 caldaie a gas di 10 MW 3 caldaie a carbone di 14,5 MW	9 998 707
Ropczyce	Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej w Ropczycach Sp. z o. o.	1 caldaia a carbone di 8 MW, 1 caldaia a carbone di 7 MW, 2 caldaie a carbone di 800 kW Circa il 5 % della domanda di calore è coperto da calore proveniente da scarti industriali riciclati.	6 846 348
Lesko	Spółdzielnia Mieszkaniowa w Lesku.	5 caldaie a carbone di 600 kW	2 510 691
Dębica	Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej sp. z o.o.	1 caldaia a carbone di 52 MW, 6 caldaie a gas di < 1 MW, 1 caldaia a gas di 1 MW, pompe di calore di 200 kW.	5 675 756
Ustrzyki Dolne	Comune di Ustrzyki Dolne	1 caldaia a carbone di 20 MW + alcune caldaie locali di piccole dimensioni	5 069 472

I progetti di ammodernamento della rete sono stati selezionati tra il 31 ottobre e il 30 novembre 2016 sulla base di un invito a presentare candidature. L’offerta era limitata a progetti per l’ammodernamento della rete della regione Precarpazia. Sono stati stanziati 100 milioni di PLN per i progetti selezionati. Sono pervenute 11 domande di finanziamento per un importo totale di 46 692 709 PLN. Un progetto è stato respinto perché la domanda era incompleta e non era stato confermato che sarebbe stata predisposta una fonte di calore per la rete progettata. Gli altri dieci progetti, per un importo di 42 986 110 PLN, sono stati tutti selezionati per il finanziamento (1). Cinque di questi progetti riguardavano sistemi di teleriscaldamento che non soddisfano le definizioni di «teleriscaldamento efficiente» di cui alla direttiva sull’efficienza energetica, mentre ciò costituisce una condizione per la concessione di aiuti di Stato a progetti di teleriscaldamento anche a norma del regolamento generale di esenzione per categoria. Questi cinque progetti, notificati alla Commissione ai fini di una valutazione, sono oggetto della presente decisione.

La Commissione ha valutato la misura ed è giunta alla conclusione preliminare che essa costituisce un aiuto di Stato. La Commissione ha pertanto valutato la compatibilità degli aiuti con il mercato interno ai sensi della disciplina in materia di aiuti di Stato a favore dell’ambiente e dell’energia 2014-2020 («la disciplina»), che comprende una sezione relativa alle misure di efficienza energetica, anche per quanto riguarda il teleriscaldamento e il teleraffreddamento (sezione 3.4).

La disciplina limita gli aiuti a favore del teleriscaldamento a sistemi che soddisfano le definizioni di sistemi efficienti di teleriscaldamento e teleraffreddamento di cui all’articolo 2, punti 41 e 42, della direttiva 2012/27/UE del Parlamento europeo e del Consiglio (2) sull’efficienza energetica. Nessuno dei progetti notificati prevede sistemi di riscaldamento conformi a tali definizioni.

La Polonia ha spiegato che ciascuno dei progetti notificati contribuirà alla tutela dell’ambiente riducendo il consumo di energia primaria e le emissioni provenienti dagli impianti che forniscono calore alle reti beneficiarie. La Commissione osserva tuttavia che ciò si basa sull’ipotesi che, nella situazione controfattuale, l’impianto di riscaldamento esistente continui a funzionare e a fornire calore attraverso una rete non ammodernata. In realtà, l’ammodernamento delle reti di teleriscaldamento sulla base di impianti di teleriscaldamento a carbon fossile rischia di generare un effetto di «lock in», in cui, grazie all’ammodernamento della rete di teleriscaldamento, tali impianti continuano a restare operativi per un tempo superiore a quello in cui normalmente lo sarebbero stati. Con un minor numero di perdite di distribuzione e in alcuni casi con un maggior numero di consumatori che si connette alle reti si corre il rischio che gli ammodernamenti della rete migliorino la situazione economica dei sistemi di teleriscaldamento e prolunghino la durata di vita degli impianti che generano calore (e inquinamento).

Sebbene i progetti proposti comportino qualche miglioramento per quanto riguarda l’efficienza, tali sistemi di riscaldamento continueranno a produrre un notevole inquinamento finché non verranno ammodernate le fonti di calore. Fornire un sostegno a reti collegate a impianti energetici che non soddisfano la definizione di «efficienti» potrebbe quindi prolungare l’utilizzo di combustibili fossili per il riscaldamento, in contrasto con qualsiasi obiettivo di protezione dell’ambiente.

La Commissione dubita pertanto che le misure notificate contribuiscano a un livello più elevato di tutela dell’ambiente che possa essere considerato un obiettivo di interesse comune.

Poiché le misure non sono mirate a un obiettivo di interesse comune, la Commissione dubita che esse possano essere considerate necessarie, adeguate o proporzionate e che abbiano un effetto di incentivazione. La Commissione dubita inoltre che l’impatto delle misure sulla concorrenza possa essere controbilanciato dai benefici delle misure.

La Commissione invita gli interessati a presentare osservazioni su tutti questi aspetti.

TESTO DELLA LETTERA

Szanowny Panie Ministrze,

Komisja pragnie poinformować Polskę, że po przeanalizowaniu przekazanych przez władze polskie informacji na temat wyżej wymienionych środków podjęła decyzję o wszczęciu postępowania określonego w art. 108 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej.

1. PROCEDURA

W dniach 7 września 2018 r., 24 września 2018 r., 16 października 2018 r., 26 kwietnia 2019 r. oraz 5 września 2019 r. Polska zgłosiła zamiar przyznania pomocy państwa na inwestycje w infrastrukturę ciepłowniczą, odpowiednio, w Tarnobrzegu, Ropczycach, Lesku, Dębicy i Ustrzykach Dolnych. Wszystkie systemy ciepłownicze znajdują się w gminach położonych w województwie podkarpackim w południowo-wschodniej Polsce.

W dniach 1 października 2018 r. i 14 grudnia 2018 r. Komisja zwróciła się o dodatkowe informacje na temat projektów w Tarnobrzegu i Ropczycach. W dniu 29 listopada 2018 r. Komisja zwróciła się o dodatkowe informacje na temat projektu w Lesku.

Polska przekazała informacje na temat poszczególnych projektów w dniach 30 października 2018 r., 8 stycznia 2019 r., 12 lutego 2019 r., 15 marca 2019 r. i 12 kwietnia 2019 r.

W dniu 13 czerwca 2019 r. Komisja przesłała pismo zawierające ocenę wstępną projektów w Tarnobrzegu, Ropczycach, Lesku i Dębicy, w którym wyraziła wątpliwości dotyczące zgodności pomocy państwa związanej z poszczególnymi środkami z rynkiem wewnętrznym.

W odpowiedzi z dnia 27 sierpnia 2019 r. Polska stwierdziła, że po przeprowadzeniu oceny na podstawie Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) środki należy uznać za zgodne, podobnie jak we wcześniejszych decyzjach Komisji w analogicznych sprawach przed przyjęciem wytycznych w sprawie pomocy państwa na ochronę środowiska i cele związane z energią w latach 2014–2020.

2. SZCZEGÓŁOWY OPIS ŚRODKÓW POMOCY

2.1. Opis środków pomocy

W systemie ciepłowniczym ciepło wytwarzane jest w elektrociepłowni, a następnie rozprowadzane siecią rurociągów do konsumentów. Systemy ciepłownicze mogą przyczynić się do ochrony środowiska przez zwiększenie efektywności energetycznej, w przypadku gdy zastępują korzystanie (lub pozwalają uniknąć korzystania) z mniej efektywnych lokalnych źródeł ciepła.

Polska proponuje wesprzeć modernizacje infrastruktury ciepłowniczej na terenie pięciu gmin w województwie podkarpackim (zob. tabela 1).

Tabela 1: Zestawienie proponowanych projektów

Gmina	Główny beneficjent	Wytwarzanie energii cieplnej	Kwota wsparcia (PLN)
Tarnobrzeg	ECO Tarnobrzeg Sp. z o.o.	Kotły gazowe o mocy: 4 × 10 MW Kotły węglowe o mocy: 3 × 14,5 MW	9 998 707
Ropczyce	Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej w Ropczycach Sp. z o.o.	Kotły węglowe o mocy: 1 × 8 MW, 1 × 7 MW, 2 × 800 kW Około 5 % zapotrzebowania na energię cieplną zaspokaja się za pośrednictwem odzyskiwanego przemysłowego ciepła odpadowego.	6 846 348
Lesko	Spółdzielnia Mieszkaniowa w Lesku	Kotły węglowe o mocy: 5 × 600 kW	2 510 691
Dębica	Miejskie Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej sp. z o.o.	Kocioł węglowy o mocy: 1 × 52 MW, kotły gazowe o mocy: 6 × < 1 MW, kocioł gazowy o mocy: 1 × 1 MW, pompy ciepła o mocy: 200 kW.	5 675 756
Ustrzyki Dolne	Gmina Ustrzyki Dolne	Kocioł węglowy o mocy: 1 × 20 MW + kilka małych kotłów lokalnych	5 069 472

Wszystkie pięć projektów obejmuje istniejące systemy ciepłownicze, w których ciepło jest wytwarzane przez kotły węglowe, pewną liczbę kotłów gazowych, niewielki udział odzyskiwanego ciepła odpadowego w Ropczycach oraz niewielki udział ciepła wytwarzanego przez pompy ciepła w Dębicy (zob. tabela 1). Wszystkie projekty realizowane są przez przedsiębiorstwa należące do lokalnych gmin lub w których gminy mają udział większościowy.

Proponowane zmiany obejmują modernizację, a w niektórych przypadkach rozbudowę sieci podłączonych do istniejących źródeł ciepła:

W Tarnobrzegu sieć obejmuje rurociągi o długości 45 km, z czego 21 km jest izolowanych. Proponowane modernizacje obejmują izolację 6,4 km istniejących rurociągów, demontaż 6 km starych rurociągów i zastąpienie ich 4 km izolowanych rurociągów o większej średnicy, a także modernizację 142 indywidualnych węzłów cieplnych, aby umożliwić zastąpienie w budynkach mieszkalnych piecyków gazowych ciepłą wodą użytkową z sieci ciepłowniczej.

b.	Sieć w Ropczycach obejmuje 12 km rurociągów. Proponowane modernizacje obejmują zastąpienie 2,88 km istniejących rurociągów nowoczesnymi przewodami rurowymi, instalację nowych węzłów cieplnych oraz nowe systemy monitorowania i kontroli.

c.	W Lesku proponowane modernizacje obejmują demontaż i przebudowę istniejącego rurociągu o długości 1,4 km oraz modernizację 15 węzłów cieplnych w budynkach mieszkalnych.

d.	W Dębicy proponowane modernizacje obejmują modernizację rur na odcinku o długości 2,8 km, położenie 1,06 km rur oraz instalację/modernizację 37 węzłów cieplnych w budynkach mieszkalnych.

e.	Sieć w Ustrzykach Dolnych składa się z 10,8 km rur. Proponowane modernizacje obejmują modernizację 2,4 km rur oraz budowę nowych przyłączy i podstacji.

10.

Polska wyjaśniła, że nie można przeprowadzić znacznej modernizacji źródeł ciepła, aby na przykład spełnić wymogi definicji „efektywnego” systemu ciepłowniczego zgodnie z dyrektywą w sprawie efektywności energetycznej (3), ze względu na sytuację finansową gmin odpowiedzialnych za systemy grzewcze, oraz z uwagi na fakt, że odzyskiwanie kosztów wymaganych inwestycji od konsumentów nie byłoby możliwe w przypadku zakładów, które muszą sprzedawać swoje ciepło na poziomie określonym przez polski organ regulacyjny.

11.

Polska wyjaśniła, że zastąpienie starych sieci ciepłowniczych przyniosłoby znaczne korzyści dla środowiska poprzez ograniczenie strat w przesyle ciepła, ograniczenie emisji CO2 i innych zanieczyszczeń, w tym pyłu drobnego pochodzącego z wytwarzania ciepła z węgla, na którym opierają się systemy, oraz zmniejszenie uzależnienia od bardziej zanieczyszczających form wytwarzania ciepła wykorzystywanych w indywidualnych domach.

12.

Polska szacuje, że w Tarnobrzegu utrata ciepła w trakcie przesyłu zmniejszy się z 30 000 GJ rocznie do mniej niż 8 000 GJ rocznie, wynikiem czego będzie zmniejszenie emisji o około 2 400 ton CO2 rocznie oraz zmniejszenie emisji innych substancji zanieczyszczających. Polska szacuje, że w Lesku, po planowanej modernizacji sieci emisje CO2 z systemu ciepłowniczego zostaną zmniejszone o 118 618 ton rocznie, co oznacza zmniejszenie całkowitej emisji z tego systemu o 3,25 %. Polska szacuje roczne oszczędności w Ropczycach na 3 249 GJ i 309 ton CO2. Polska szacuje roczne oszczędności w Ustrzykach Dolnych na 7 560 GJ i 727 ton CO2. Władze polskie szacują roczne oszczędności w Dębicy na 2 119 GJ i 201 ton CO2.

2.1.1. Proces selekcji

13.

Projekty związane z modernizacją sieci wybrano w drodze zaproszenia do składania wniosków w dniach od 31 października do 30 listopada 2016 r. Przetarg ograniczał się do projektów modernizacji sieci w województwie podkarpackim. Na wybrane projekty przeznaczono 100 mln PLN. Wpłynęło 11 wniosków o dofinansowanie o łącznej wysokości 46 692 709 PLN. Jeden projekt odrzucono, ponieważ wniosek był niekompletny i brakowało potwierdzenia wprowadzenia źródła ciepła dla planowanej sieci.

14.

Wszystkie pozostałe projekty oceniono pozytywnie pod kątem wykonalności technicznej i rentowności. Uzyskały one minimalną ilość punktów w oparciu o kryteria zastosowane do oceny. W związku z tym do finansowania wybrano wspomniane dziesięć projektów na łączną kwotę 42 986 110 PLN. Pięć z tych projektów dotyczyło systemów ciepłowniczych, które nie spełniają wymogów definicji „efektywnego systemu ciepłowniczego” zawartej w dyrektywie w sprawie efektywności energetycznej, co jest również warunkiem udzielania pomocy państwa na rzecz projektów w zakresie systemu ciepłowniczego na mocy ogólnego rozporządzenia w sprawie wyłączeń blokowych (GBER) (4). Wspomniane pięć projektów zgłoszono Komisji do oceny i są one przedmiotem niniejszej decyzji.

2.1.2. Finansowanie i forma pomocy

15.

Wsparcie miałoby formę dotacji bezpośredniej finansowanej z funduszy strukturalnych UE.

2.1.3. Podstawa prawna

16.

Uchwała nr 285/5702/17 Zarządu Województwa Podkarpackiego w Rzeszowie z dnia 21 marca 2017 r. w sprawie zatwierdzenia Listy ocenionych projektów oraz wyboru projektów do dofinansowania z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach osi priorytetowej III. Czysta energia działania 3.3 Poprawa jakości powietrza, poddziałania 3.3.1 Realizacja planów niskoemisyjnych, Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Podkarpackiego na lata 2014–2020 w zakresie sieci ciepłowniczych.

17.

W przypadku udzielenia zgody na pomoc państwa zawarte zostaną projekty umów z wybranymi beneficjentami.

2.2. Istnienie pomocy

18.

Art. 107 ust. 1 TFUE stanowi: „wszelka pomoc przyznawana przez państwo członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorstwom lub produkcji niektórych towarów jest niezgodna z rynkiem wewnętrznym w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między państwami członkowskimi”.

2.2.1. Istnienie zasobów państwowych i możliwość przypisania ich państwu

19.

Wsparcie w każdym z projektów miałoby być finansowane z funduszy strukturalnych UE. Ze względu na fakt, że fundusze strukturalne znajdują się pod kontrolą Polski, Komisja stwierdza, że stanowią one zasoby państwowe, które można przypisać państwu.

2.2.2. Selektywna korzyść

20.

Polska wybrała konkretne projekty modernizacji sieci, które miałyby otrzymać wsparcie, którego w przeciwnym razie nie uzyskałyby na rynku. Inne projekty ciepłownicze i alternatywne źródła ciepła nie otrzymałyby pomocy. Środki te przyniosłyby zatem beneficjentom selektywną korzyść.

2.2.3. Zakłócenie konkurencji i wpływ na wymianę handlową

21.

Rynek ciepłowniczy jest otwarty na konkurencję i istnieje wiele różnych możliwych źródeł ciepła, z których konsumenci mogą wybierać, w tym różne rodzaje kotłów dla gospodarstw indywidualnych.

22.

W związku z powyższym Komisja stwierdza, że środki mogą zakłócać konkurencję i wpływać na wymianę handlową między państwami członkowskimi.

2.2.4. Wniosek dotyczący istnienia pomocy

23.

Na podstawie powyższej analizy, Komisja stwierdza, że zgłoszone środki stanowią pomoc państwa w rozumieniu art. 107 ust. 1 TFUE.

2.3. Zgodność pomocy z prawem

24.

Polska zgłosiła środki do oceny przed wprowadzeniem ich w życie. W związku z tym Polska wywiązała się ze swoich zobowiązań wynikających z klauzuli zawieszającej ustanowionej w art. 108 ust. 3 TFUE.

2.4. Ocena zgodności

2.4.1. Obowiązujące przepisy

25.

Zgłoszone środki obejmują pomoc inwestycyjną na systemy ciepłownicze i wchodzą w zakres wytycznych w sprawie pomocy państwa na ochronę środowiska i cele związane z energią w latach 2014–2020 (EEAG), sekcja 1.1 i 1.2. Pomoc zostałaby przyznana na środki na rzecz efektywności energetycznej, jak określono w EEAG pkt 19 ppkt 2. Zgodność omawianych środków z rynkiem wewnętrznym jest zatem oceniana na podstawie sekcji 3.4 dotyczącej środków w zakresie efektywności energetycznej.

26.

Polska wyjaśniła, że Komisja mogłaby ocenić zgłoszone środki bezpośrednio na podstawie Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i zwróciła uwagę na dwie decyzje przyjęte przez Komisję w 2012 r., w których pomoc na inwestycje w sieci ciepłownicze uznano za zgodną z rynkiem wewnętrznym na podstawie Traktatu (5). Decyzje te podjęto jednak przed przyjęciem EEAG, które weszły w życie w dniu 1 lipca 2014 r.

27.

W związku z tym, że EEAG obowiązują i mają zastosowanie do tego środka, Komisja jest zobowiązana, jak potwierdził to Sąd (6), do wykorzystania EEAG jako podstawy swojej oceny.

2.4.2. Cel będący przedmiotem wspólnego zainteresowania i konieczność pomocy

28.

W pkt 139 EEAG stwierdza się, że celu zagwarantowania, że pomoc będzie przyczyniać się do podniesienia poziomu ochrony środowiska, pomoc na systemy ciepłownicze i chłodnicze oraz na kogenerację energii cieplnej oraz energii elektrycznej (CHP) zostanie uznana za zgodną z rynkiem wewnętrznym tylko w przypadku przyznania jej na wysokosprawną kogenerację i efektywne energetycznie systemy ciepłownicze i chłodnicze na potrzeby inwestycji, w tym modernizacji.

29.

Zgodnie z pkt 19 ppkt 12 EEAG „kogeneracja” lub skojarzona gospodarka energetyczna (CHP) oznacza równoczesne wytwarzanie energii cieplnej oraz energii elektrycznej lub mechanicznej w trakcie tego samego procesu.

30.

W pkt 19 ppkt 12 EEAG definiuje się „wysokosprawną kogenerację” jako kogenerację zgodną z definicją wysokosprawnej kogeneracji podaną w art. 2 ust. 34 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2012/27/UE (dyrektywa w sprawie efektywności energetycznej) (7).

31.

Zgodnie z pkt 19 ppkt 14 EEAG „efektywny energetycznie system ciepłowniczy i chłodniczy” oznacza system ciepłowniczy i chłodniczy zgodny z definicją efektywnego systemu ciepłowniczego i chłodniczego podaną w art. 2 ust. 41 i 42 dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej. Definicja obejmuje zakłady produkcji energii cieplnej/chłodniczej oraz sieć (w tym powiązane instalacje) konieczną do dystrybucji energii cieplnej/chłodniczej z jednostek produkcyjnych do lokali odbiorców.

32.

Art. 2 pkt 41) dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej określa „efektywny system ciepłowniczy i chłodniczy” jako system ciepłowniczy lub chłodniczy, w którym do produkcji ciepła lub chłodu wykorzystuje się w co najmniej 50 % energię ze źródeł odnawialnych, lub w co najmniej 50 % ciepło odpadowe, lub w co najmniej 75 % ciepło pochodzące z kogeneracji, lub w co najmniej 50 % wykorzystuje się połączenie takiej energii i ciepła.

33.

Art. 2 pkt 42) dyrektywy w sprawie efektywności energetycznej określa „efektywne ogrzewanie i chłodzenie” jako rozwiązanie w zakresie ogrzewania i chłodzenia, które dla podstawowego scenariusza odzwierciedlającego działalność w niezmienionych warunkach wymiernie zmniejsza wkład energii pierwotnej wymaganej, aby dostarczyć jedną jednostkę energii na potrzeby odnośnego systemu w sposób opłacalny, zgodnie z oceną w ramach analizy kosztów i korzyści, o której mowa w tejże dyrektywie, z uwzględnieniem energii niezbędnej do wydobycia, przetwarzania, przesyłu i rozdziału.

34.

Żaden ze zgłoszonych projektów nie obejmuje systemów ogrzewania wykorzystujących CHP. Żaden ze zgłoszonych projektów nie wykorzystuje w 50 % energii odnawialnej lub ciepła odpadowego. Dlatego też nie spełniono żadnych dopuszczalnych celów będących przedmiotem wspólnego zainteresowania wspomnianych w pkt 139 EEAG.

35.

W pkt 139 określa się, że „[w] przypadku środków współfinansowanych przez europejskie fundusze strukturalne i inwestycyjne, państwa członkowskie mogą oprzeć się na uzasadnieniach zawartych w odnośnych programach operacyjnych”. Polska wyjaśniła, że pozwala to państwom członkowskim przyznać pomoc na nieefektywne projekty, o ile są one wspierane z funduszy strukturalnych. Jednak pkt 139 nie zakłada automatycznego uznawania w decyzji w sprawie pomocy państwa uzasadnień zawartych w programach operacyjnych, które są zatwierdzane przez Komisję, bez uszczerbku dla konieczności „zgodności wszelkich działań wspieranych w ramach programów operacyjnych z zasadami pomocy państwa” (8). W swoich programach operacyjnych Polska nie wskazała również żadnego szczególnego uzasadnienia, które stanowiłoby podstawę do odstąpienia od EEAG, które ograniczają pomoc do systemów „efektywnych”.

36.

Polska wyjaśniła, że każdy ze zgłoszonych projektów przyczyni się do ochrony środowiska przez ograniczenie zużycia energii pierwotnej i emisji z zakładów, które dostarczają ciepło do wspieranych sieci. Komisja zauważa jednak, że wyjaśnienie to opiera się na założeniu, że scenariuszem alternatywnym jest sytuacja, w której istniejąca instalacja grzewcza nadal funkcjonuje i dostarcza ciepło za pośrednictwem niezmodernizowanej sieci. Modernizacja sieci ciepłowniczych opierających się na elektrociepłowniach zasilanych paliwem kopalnym wiąże się z ryzykiem stworzenia efektu blokady, tj. sytuacji, w której w wyniku modernizacji, a (w niektórych przypadkach) rozszerzenia sieci ciepłowniczej, zakłady te pozostaną operacyjne dłużej niż miałoby to miejsce w innym przypadku. Przy mniejszych stratach w dystrybucji energii, a w niektórych przypadkach większej liczbie konsumentów przyłączonych do sieci, istnieje wyraźne ryzyko, że modernizacja sieci poprawi sytuację ekonomiczną systemów ciepłowniczych, a tym samym wydłuży okres eksploatacji elektrociepłowni (i wytwarzania zanieczyszczeń).

37.

Jak jasno wynika z sekcji 2.1, o ile proponowane projekty prowadzą do pewnych ulepszeń w zakresie efektywności, to do czasu modernizacji źródeł ciepła systemy grzewcze nadal będą powodować znaczne zanieczyszczenie. Na przykład w przypadku projektu w Lesku modernizacja sieci ma na celu ograniczenie emisji CO2 o 118 600 ton rocznie, jednak system ten po modernizacji będzie nadal wytwarzał rocznie ponad 3,2 mln ton CO2. Jak pokazuje tabela 1, większość ciepła w zgłoszonych przypadkach wytwarza się przez spalanie węgla. Istnieje w związku z tym prawdopodobieństwo, że wsparcie dla sieci podłączonych do elektrociepłowni, które nie spełniają definicji „efektywnej”, przedłuży stosowanie paliw kopalnych na potrzeby ogrzewania, powodując przynajmniej w perspektywie średnioterminowej lub długoterminowej działanie sprzeczne w stosunku do wszelkich celów związanych z ochroną środowiska naturalnego i prowadząc do zwiększenia emisji CO2 i pyłu drobnego.

38.

W związku z powyższym Komisja ma wątpliwości, czy zgłoszone środki przyczyniają się do wyższego poziomu ochrony środowiska, co można by uznać za cel będący przedmiotem wspólnego zainteresowania. Komisja ma w związku z tym również wątpliwości, czy pomoc można uznać za konieczną.

2.4.3. Odpowiedni instrument

39.

Zgodnie z pkt 145 EEAG pomoc państwa można uznać za adekwatny instrument finansowania środków na rzecz efektywności energetycznej, niezależnie od postaci, w jakiej jest przyznawana.

40.

Środki te obejmują pomoc inwestycyjną w formie dotacji bezpośrednich, które co do zasady można uznać za odpowiedni instrument finansowania środków na rzecz efektywności energetycznej, ale musiałyby być ukierunkowane na osiągnięcie celu będącego przedmiotem wspólnego zainteresowania.

2.4.4. Efekt zachęty

41.

Zgodnie z pkt 144 w połączeniu z pkt 49 EEAG efekt zachęty występuje, kiedy pomoc skłania beneficjenta do zmiany zachowania na rzecz osiągnięcia wyższego poziomu ochrony środowiska, co nie byłoby możliwe bez pomocy.

42.

Proponowana pomoc, która miałaby zostać przyznana w ramach zgłoszonych środków, nie wydaje się stanowić zachęty do osiągnięcia wyższego poziomu ochrony środowiska, ponieważ projekty nie spełniają definicji „efektywności energetycznej”, którą wyjaśniono w pkt 139 EEAG, aby zapewnić wyższy poziom ochrony środowiska. Jak wyjaśniono powyżej, istnieje ryzyko, że – w wyniku modernizacji i rozbudowy sieci – inwestycje w rurociągi powiązane z instalacjami grzewczymi zasilanymi paliwami kopalnymi wpłyną na przedłużenie okresu eksploatacji tych elektrociepłowni opalanych paliwami kopalnymi.

43.

W związku z tym Komisja ma wątpliwości, czy zgłoszone środki można uznać za stanowiące efekt zachęty skłaniający beneficjenta do zmiany zachowania celem osiągnięcia wyższego poziomu ochrony środowiska.

2.4.5. Proporcjonalność

44.

Zgodnie z pkt 148 EEAG koszty kwalifikowalne w odniesieniu do środków na rzecz efektywności energetycznej to dodatkowe koszty inwestycji bezpośrednio związane z osiągnięciem wspólnego celu określone w pkt 73 EEAG. Pkt 73a EEAG określa ponadto, że w przypadku gdy koszty osiągniecia celu będącego przedmiotem wspólnego zainteresowania można wyodrębnić, koszty tej osobnej inwestycji stanowią koszty kwalifikowalne. Ponadto zgodnie z drugim zdaniem pkt 76 EEAG, w przypadku projektów dotyczących sieci ciepłowniczych Komisja oceni proporcjonalność pomocy przy zastosowaniu podejścia zakładającego niedopasowanie poziomu płynności. Pojęcie niedopasowania poziomu płynności zdefiniowano w pkt 19 ppkt 32 EEAG jako różnicę pomiędzy dodatnimi i ujemnymi przepływami pieniężnymi w czasie realizacji inwestycji, zdyskontowaną do ich bieżącej wartości (zwykle z zastosowaniem kosztu kapitału).

45.

Komisja stwierdziła w motywie 38 decyzji, że ma wątpliwości czy zgłoszone środki przyczyniają się do celu będącym przedmiotem wspólnego zainteresowania. Warunki określone w szczególności w pkt 73 EEAG nie są zatem spełnione ze względu na brak kosztów, które przyczyniłyby się do osiągniecia celu będącego przedmiotem wspólnego zainteresowania. Ponieważ w zgłoszonych przypadkach pomoc nie jest ukierunkowana na cel będący przedmiotem wspólnego zainteresowania, nie można jej uznać za proporcjonalną.

46.

Nawet jeżeli projekty te były zgodne z wymogami przepisów dotyczących energii i służyły osiągnięciu celu będącego przedmiotem wspólnego zainteresowania, Polska nie dostarczyła również wystarczających danych do wykazania proporcjonalności proponowanego wsparcia.

47.

Polska nie przedstawiła w odniesieniu do każdego projektu jasnego biznesplanu określającego koszty i dochody, jak i zatem niedopasowania poziomu płynności. Wyszczególniono natomiast pewne koszty, które nie wydają się konieczne do osiągnięcia zamierzonej poprawy efektywności energetycznej, takie jak tablice pamiątkowe i działania promujące projekt. Polska wyjaśniła, że beneficjenci otrzymają pomoc w wysokości 85 % kosztów kwalifikowalnych, ale otrzymają również pomoc de minimis na pokrycie „innych kosztów kwalifikowalnych”, których nie wyjaśniono we wszystkich projektach.

48.

W tym przypadku, biorąc pod uwagę, że inwestycje nie są ukierunkowane na cel będący przedmiotem wspólnego zainteresowania, ponieważ nie są one „energooszczędne”, wydaje się, że koszty nie kwalifikują się do pomocy państwa. Komisja ma ponadto wątpliwości co do proporcjonalności środków nawet przy założeniu zasadnego celu będącego przedmiotem wspólnego zainteresowania, ponieważ Polska nie przedstawiła wystarczających informacji pozwalających na określenie niedopasowania poziomu płynności dla każdego projektu. Komisja ma w związku z tym wątpliwości, czy poziom pomocy zgłoszonych środków można uznać za proporcjonalny.

2.4.6. Zakłócenie konkurencji i test bilansujący

49.

W pkt 88 EEAG przypomina się, że aby można było uznać, że pomoc jest zgodna z rynkiem wewnętrznym, negatywny wpływ środka pomocy w postaci zakłóceń konkurencji i oddziaływania na handel między państwami członkowskimi musi być ograniczony oraz zrównoważony pozytywnymi efektami w postaci wkładu w osiągnięcie celu będącego przedmiotem wspólnego zainteresowania. Ponieważ w zgłoszonych przypadkach pomoc nie jest ukierunkowana na cel będący przedmiotem wspólnego zainteresowania, nie można uznać, że potencjalne korzyści równoważą zakłócenie konkurencji i oddziaływanie na wymianę handlową.

2.4.7. Przejrzystość

50.

Konieczne byłoby, aby Polska spełniła wymogi w zakresie przejrzystości określone w sekcji 3.2.7 EEAG.

3. PODSUMOWANIE

51.

Na obecnym etapie Komisja ma wątpliwości, czy polskie projekty dotyczące systemów ciepłowniczych w województwie podkarpackim można uznać za zgodne z rynkiem wewnętrznym na podstawie art. 107 ust. 3 lit. c) TFUE. W szczególności ma ona wątpliwości co do tego, czy środki te mają na celu osiągnięcie celu będącego przedmiotem wspólnego zainteresowania (ochrona środowiska), ponieważ chodzi w nich o wsparcie dla systemów ciepłowniczych opartych na paliwach kopalnych, które nie są zgodne z definicją efektywnego systemu ciepłowniczego określonego w dyrektywie w sprawie efektywności energetycznej.

52.

W świetle powyższych ustaleń Komisja, stanowiąc zgodnie z procedurą ustanowioną w art. 108 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, zobowiązuje Polskę do przedstawienia uwag oraz wszystkich informacji, które mogą pomóc w ocenie przedmiotowej pomocy, w terminie jednego miesiąca od dnia otrzymania niniejszego pisma. Komisja zwraca się do władz polskich o niezwłoczne przekazanie kopii niniejszego pisma potencjalnym beneficjentom pomocy.

53.

Komisja pragnie przypomnieć władzom polskim, że art. 108 ust. 3 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej ma skutek zawieszający, jak również chciałaby zwrócić uwagę na art. 16 rozporządzenia Rady (UE) 2015/1589, który stanowi, że cała bezprawnie przyznana pomoc może zostać odzyskana od beneficjenta.

54.

Komisja uprzedza polskie władze, że udostępni zainteresowanym stronom powyższe informacje, publikując niniejsze pismo wraz z jego streszczeniem w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Poinformuje o sprawie również zainteresowane strony z państw należących do EFTA, będących sygnatariuszami Porozumienia EOG, publikując ogłoszenie w Suplemencie EOG do Dziennika Urzędowego Unii Europejskiej, jak również powiadomi Urząd Nadzoru EFTA, przesyłając mu kopię niniejszego pisma. Wszystkie zainteresowane strony zostaną poproszone o przedstawienie uwag w ciągu miesiąca od dnia takiej publikacji.

(1) Deliberazione n. 285/5702/17 del consiglio di amministrazione della regione Precarpazia del 21 marzo 2017, che approva l’elenco dei progetti valutati e la loro selezione ai fini del cofinanziamento da parte del Fondo europeo di sviluppo regionale nell’ambito dell’asse prioritario III «Energia pulita», misura 3.3, «Miglioramento della qualità dell’aria», sottomisura 3.3.1 «Esecuzione di progetti a basse emissioni nell’ambito del programma operativo regionale della regione Precarpazia 2014-2020 nel settore delle reti di teleriscaldamento».

(2) GU L 315 del 31.10.2012, pag. 1.

(3) Dyrektywa 2012/27/UE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 października 2012 r. w sprawie efektywności energetycznej. Dz.U. L 315 z 14.11.2012, s. 1.

(4) Dz.U. L 187 z 26.6.2014, s. 1, art. 2 pkt 124).

(5) Decyzja C(2012)405 w sprawie SA.32832 (2011/N) – Pomoc na modernizację sieci ciepłowniczej w Dębicy. Decyzja C(2012)425 w sprawie SA.32757 (2011/N) – Pomoc na modernizację sieci ciepłowniczej w Jaśle.

(6) Sprawa T-304/08, Smurfit Kappa przeciwko Komisji, ECLI:EU:T:2012:351, pkt 83–84, w szczególności: „przyjmując takie normy postępowania i ogłaszając poprzez publikację, że będzie je stosować od tej pory do przypadków w nich przewidzianych, Komisja wyznacza jednak sama sobie granice uznania i nie może odejść od tych norm bez narażania się, w odpowiednim przypadku, na sankcje z tytułu naruszenia ogólnych zasad prawa, takich jak zasada równego traktowania lub zasada ochrony uzasadnionych oczekiwań, chyba że przedstawi ona względy uzasadniające w świetle tych samych zasad takie odejście przez nią od jej własnych zasad (wyrok w sprawach połączonych C-189/02 P, C-202/02 P, od C 205/02 P do C 208/02 P i C-213/02 P Dansk Rørindustri i in. przeciwko Komisji, [2005] Zb.Orz. s. I-5425, pkt 211; ww. w pkt 44 wyrok w sprawach połączonych Niemcy i in. przeciwko Kronofrance, pkt 60 i przytoczone tam orzecznictwo)”.

(7) Dz.U. L 315 z 31.10.2012, s. 1

(8) Tak było w przypadku polskiego programu operacyjnego na lata 2014–2020 (zatwierdzonego decyzją Komisji C(2014)10025) oraz programu operacyjnego na lata 2014–2020 dla województwa podkarpackiego (zatwierdzonego decyzją Komisji C(2015)910). W obu decyzjach Komisji stwierdza się, że: „[n]iniejsza decyzja nie wpływa na stanowisko, które Komisja może zająć w zakresie zgodności wszelkich działań wspieranych w ramach programów operacyjnych z zasadami pomocy państwa mającymi zastosowanie w momencie przyznawania wsparcia”.

		ISSN 1977-0944
Gazzetta ufficiale dell'Unione europea		C 411

Edizione in lingua italiana	Comunicazioni e informazioni	62° anno 6 dicembre 2019

Sommario		pagina
	II Comunicazioni
	COMUNICAZIONI PROVENIENTI DALLE ISTITUZIONI, DAGLI ORGANI E DAGLI ORGANISMI DELL'UNIONE EUROPEA
	Commissione europea
2019/C 411/01	Autorizzazione degli aiuti di Stato ai sensi degli articoli 107 e 108 del Trattato sul funzionamento dell’Unione europea — Casi contro i quali la Commissione non solleva obiezioni ( 1 )	1
2019/C 411/02	Autorizzazione degli aiuti di Stato ai sensi degli articoli 107 e 108 del Trattato sul funzionamento dell’Unione europea — Casi contro i quali la Commissione non solleva obiezioni ( 2 )	5

	V Avvisi
	PROCEDIMENTI RELATIVI ALL'ATTUAZIONE DELLA POLITICA DELLA CONCORRENZA
	Commissione europea
2019/C 411/03	Aiuti di Stato – Polonia — Aiuti di Stato SA.51987 (2018/N) - Rete di teleriscaldamento - Tarnobrzeg; SA.52084 (2018/N) - Rete di teleriscaldamento - Ropczyce; SA.52238 (2018/N) - Rete di teleriscaldamento - Lesko; SA.54236 (2019/N) - Rete di teleriscaldamento - Dębica e SA.55273 (2019/N) - Rete di teleriscaldamento - Ustrzyki Dolne — Invito a presentare osservazioni a norma dell’articolo 108, paragrafo 2, del trattato sul funzionamento dell’Unione europea ( 1 )	6


	(1) Testo rilevante ai fini del SEE
	(2) Testo rilevante ai fini del SEE, eccetto per i prodotti dell'allegato I del trattato

Data di adozione della decisione	07.10.2019
Numero dell'aiuto	SA.55089 (2019/N)
Stato membro	Germania
Regione	DEUTSCHLAND	—
Titolo (e/o nome del beneficiario)	Bund: Förderbereich 3A "Verbesserung der Verarbeitungs- und Vermarktungsstrukturen landwirtschaftlicher Erzeugnisse" des GAK-Rahmenplans, Notifizierung der Förderung von mittelgroßen Unternehmen im Zusammenhang mit der Maßnahme 2.0 "Investitionen in die Verarbeitung und Vermarktung landwirtschaftlicher Erzeugnisse"
Base giuridica	Gesetz über die Gemeinschaftsaufgabe "Verbesserung der Agrarstruktur und des Küstenschutzes" (GAK-Gesetz — GAKG) Förderbereich 3A "Verbesserung der Verarbeitungs- und Vermarktungsstrukturen landwirtschaftlicher Erzeugnisse" des Rahmensplans der Gemeinschaftsaufgabe "Verbesserung der Agrarstruktur und des Küstenschutzes"
Tipo di misura	Regime	—
Obiettivo	Aiuti agli investimenti nel settore della trasformazione di prodotti agricoli e della commercializzazione di prodotti agricoli
Forma dell'aiuto	Sovvenzione diretta
Dotazione di bilancio	—
Intensità	35 %
Durata	01.01.2020 - 31.12.2020
Settore economico	AGRICOLTURA; SILVICOLTURA E PESCA, ATTIVITÀ MANIFATTURIERE
Nome e indirizzo dell’autorità che eroga l’aiuto	Zuständige Behörde des jeweiligen Bundeslandes
Altre informazioni	—