(1)

Tá an tAontas agus feidhmiú an mhargaidh inmheánaigh bunaithe ar an aontas custaim. Chun leasa oibreoirí eacnamaíocha agus údarás custaim san Aontas araon, le Rialachán (AE) Uimh. 952/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3) tugadh le chéile, in aon ghníomh amháin, Cód Custaim an Aontais, reachtaíocht chustaim a bhí i roinnt gníomhartha dlí éagsúla roimhe sin. Tá na rialacha agus na nósanna imeachta ginearálta sa rialachán sin chun cur chun feidhme na mbeart taraife agus na mbeart eile arna dtabhairt isteach ar leibhéal an Aontais i dtaca leis an trádáil earraí idir an tAontas agus tíortha agus críocha lasmuigh de chríoch chustaim an Aontais a áirithiú, mar aon leis na forálacha a bhaineann le dleachtanna ar allmhairí a bhailiú. Tá údaráis chustaim na mBallstát freagrach as na rialacha sin a chur chun feidhme trí bhíthin cúraimí oibríochtúla mar shampla nósanna imeachta custaim a chur i bhfeidhm, anailís riosca agus rialuithe a dhéanamh agus pionóis a chur i bhfeidhm i gcás sáruithe reachtaíochta custaim.

(2)

Le cur chun feidhme Rialachán (AE) Uimh. 952/2013 léiríodh laigí i roinnt réimsí. Ar na laigí sin, tá: gníomhaíocht neamh-leordhóthanach nó neamhéifeachtach chun an tAontas agus a shaoránaigh a chosaint ar rioscaí neamhairgeadais is infheidhme maidir le hearraí arna mbunú le beartais de chuid an Aontais nach reachtaíocht chustaim iad; cumas teoranta na n-údarás custaim déileáil go héifeachtach leis an méid méadaitheach earraí a allmhairítear ó thríú tíortha tríd an gciandíol (idirbhearta ríomhthráchtála); an cumas teoranta atá ag ailtireacht an chórais TF a chruthaítear le Rialachán (AE) Uimh. 952/2013 na próisis chustaim a dhigitiú chun bheith céim ar céim leis an dul chun cinn teicneolaíoch, go háirithe teicneolaíochtaí bunaithe ar shaothrú na sonraí; agus an easpa struchtúr rialachais éifeachtacha san aontas custaim, as a dtagann éagsúlachtaí cleachtas agus cur chun feidhme neamh-aonfhoirmeach na rialacha custaim sna Ballstáit. As na laigí sin, tagann bacainní ar fheidhmiú cuí an aontais custaim agus, dá bhrí sin, ar fheidhmiú cuí an mhargaidh inmheánaigh, mar gheall ar na rioscaí agus bagairtí inmheánacha agus seachtracha.

(3)

Is iomchuí go gcuirfí san áireamh sa reachtaíocht chustaim an fhorbairt thapa ar phátrúin na trádála domhanda, ar an teicneolaíocht, ar shamhlacha gnó agus ar riachtanais na bpáirtithe leasmhara, lena n-áirítear gnólachtaí, tomhaltóirí agus cónaitheoirí. Dá bhrí sin, ní mór líon ard leasuithe a dhéanamh ar Rialachán (AE) Uimh. 952/2013. Ar mhaithe le soiléireacht, ba cheart an Rialachán sin a aisghairm agus a ionadú.

(4)

Chun foráil a dhéanamh maidir le modh éifeachtach chun cuspóirí an aontais custaim a bhaint amach, ba cheart athbhreithniú, simpliú agus comhchuibhiú a dhéanamh ar roinnt rialacha agus nósanna imeachta lena rialáiltear an chaoi a dtugtar earraí isteach ar chríoch chustaim an Aontais nó amach aisti. Ba cheart tacar nua-aimseartha comhtháite seirbhísí leictreonacha idir-inoibritheacha a sholáthar chun faisnéis atá ábhartha do chur chun feidhme reachtaíochta custaim a bhailiú, a phróiseáil agus a mhalartú, is é sin Mol Sonraí Custaim an Aontais Eorpaigh (‘Mol Sonraí Custaim an Aontais’). Ba cheart Údarás Custaim an Aontais Eorpaigh (‘Údarás Custaim an Aontais’) a bhunú mar chomhlacht oibríochtúil lárnach lena soláthrófar an acmhainneacht chun an t- aontas custaim a rialú ar bhealach comhordaithe i réimsí sonracha.

(5)

Ó glacadh Rialachán (AE) Uimh. 952/2013, tá athrú tagtha ar ról na n-údarás custaim sa chaoi gur mó a chumhdaítear leis cur i bhfeidhm dhlí an Aontais agus an dlí náisiúnta lena leagtar síos ceanglais maidir leis na hearraí atá faoi réir maoirseacht chustaim, go háirithe ceanglais neamhairgeadais lena bhfuil gá chun go rachaidh na hearraí sin isteach sa mhargadh inmheánach agus i saorchúrsaíocht ann. Tá méadú ollmhór tagtha ar na ceanglais neamhairgeadais sin in imeacht na mblianta i gcomhréir leis na hionchais mhéadaitheacha a bhíonn ag gnólachtaí an Aontais agus cónaitheoirí an Aontais i ndáil leis an tsábháilteacht, an tslándáil, rochtain ag daoine faoi mhíchumas, an inbhuanaitheacht, sláinte agus beatha ainmhithe agus plandaí, an comhshaol, cosaint chearta an duine agus cearta maoine intleachtúla, agus luachanna an Aontais. Tá uirlisí nua, mar shampla an pas táirge digiteach arna bhunú le Rialachán (AE) 2024/1781 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (4), le tabhairt isteach chun a áirithiú go leanfaidh reachtaíocht eile, arna cur i bhfeidhm ag na húdaráis chustaim, mar a shainmhínítear sa Rialacháin seo agus a bhaineann le táirgí, de bheith ag freagairt ar na hionchais sin. Ní mór, dá bhrí sin, an méadú ar líon agus castacht na rioscaí neamhairgeadais a léiriú trína áireamh i misean na n-údarás custaim tagairt shonrach do chosaint na leasanna poiblí uile sin a thagann faoina n-inniúlacht agus, i gcás inarb iomchuí, i ndlúthchomhar le húdaráis inniúla eile.

(6)

I bhfianaise na n-athruithe ar ról na n-údarás custaim agus ar na samhlacha gnó ina n-oibríonn siad, agus chun go ngníomhóidh na húdaráis chustaim ‘mar údarás amháin’ agus go rannchuideoidh siad le feidhmiú rianúil an mhargaidh inmheánaigh, is gá tuairisc níos beaichte a thabhairt ar an misean atá le saothrú ag na húdaráis chustaim trína gcuspóirí agus a gcúraimí a léiriú ar bhealach níos cruinne. Ina theannta sin, beidh tionchar suntasach ag an mear-athrú teicneolaíoch, go háirithe i gcás na hintleachta saorga, ar ghníomhaíochtaí na n-údarás custaim, lena n-áirítear i réimse na hanailíse riosca fíor-ama.

(7)

Agus iad ag déanamh a ndícheall chun a misean a bhaint amach, ba cheart d’údaráis chustaim díriú freisin ar an gcostéifeachtúlacht trí dhúbláil a sheachaint agus trí éifeachtacht sna próisis chustaim agus úsáid éifeachtúil acmhainní gaolmhara a chur chun cinn ar leibhéal an Aontais agus ar an leibhéal náisiúnta. Ba cheart dóibh faisnéis ábhartha a bhailiú, a anailísiú agus a mhalartú chun tacú leis an gcinnteoireacht fhianaise-bhunaithe. I gcás inar gníomhachtaíodh modh éigeandála an mhargaidh inmheánaigh i gcomhréir le Rialachán (AE) 2024/2747 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5), is féidir leis na húdaráis chustaim rannchuidiú le sreabhadh na n-earraí atá ábhartha i gcás géarchéime.

(8)

Is iomchuí creat dlíthiúil a choinneáil sa rialachán seo chun forálacha áirithe den reachtaíocht chustaim a chur i bhfeidhm ar thrádáil in earraí de chuid an Aontais idir codanna den chríoch chustaim ina bhfuil feidhm ag Treoir 2006/112/CE ón gComhairle (6) nó Treoir (AE) 2020/262 ón gComhairle (7) agus codanna den chríoch sin nach bhfuil feidhm ag na Treoracha sin iontu, nó maidir leis an trádáil idir codanna den chríoch sin nach bhfuil feidhm ag na Treoracha sin iontu. Ós rud é gur earraí de chuid an Aontais iad na hearraí trádáilte atá i gceist agus i bhfianaise chineál fioscach na mbeart atá ábhartha don trádáil sin laistigh den Aontas, tá údar le simplithe iomchuí a thabhairt isteach ar na foirmiúlachtaí custaim atá le cur i bhfeidhm ar na hearraí sin.

(9)

Ba cheart sainmhínithe áirithe a leagtar amach in Rialachán (AE) Uimh. 952/2013 a oiriúnú chun raon feidhme níos leithne an Rialacháin seo a chur san áireamh, chun iad a ailíniú leo sin a leagtar amach i ngníomhartha dlí eile de chuid an Aontais, agus chun an téarmaíocht a bhfuil bríonna éagsúla léi in earnálacha éagsúla a shoiléiriú. Ba cheart sainmhínithe nua a áireamh sa reachtaíocht chustaim chun róil agus freagrachtaí gníomhaithe áirithe sna próisis chustaim a shoiléiriú. I gcás an allmhaireora agus an onnmhaireora, ba cheart do na sainmhínithe nua a fhágáil gurb iad na daoine sin a bheadh freagrach, ó thaobh na n-údarás custaim de, as comhlíonadh na n-earraí a mbíonn na daoine sin ag plé leo, lena n-áirítear i leith rioscaí airgeadais agus neamhairgeadais, i gcomhréir leis an reachtaíocht tháirgeshonrach, chun maoirseacht chustaim a neartú. I gcás an choincheapa nua ‘allmhaireoir le haghaidh ciandíola’, ba cheart a áirithiú leis na sainmhínithe nua, i gcásanna áirithe, i gcomhthéacs díolachán ar líne ó lasmuigh den Aontas, go meastar gurb é an t-oibreoir eacnamaíoch, seachas an tomhaltóir, an t-allmhaireoir agus go bhfuil sé d’oibleagáid air na freagrachtaí comhfhreagracha a ghlacadh air féin, agus ba cheart dóibh a áirithiú go bhfuil sé d’oibleagáid ar an oibreoir eacnamaíoch ábhartha an reachtaíocht chustaim ábhartha agus reachtaíocht eile a chuireann na húdaráis chustaim i bhfeidhm a chomhlíonadh nuair a thagann na hearraí isteach i gcríoch chustaim an Aontais nó nuair a fhágann siad críoch chustaim an Aontais agus go ndéanann an t-oibreoir taifid iomchuí ar an gcomhlíonadh sin a sholáthar nó a chur ar fáil, agus a choinneáil. Ba cheart sainmhínithe nua a thabhairt isteach freisin i ndáil le raon feidhme níos leithne na bhforálacha maoirseachta custaim, bainistíochta riosca agus rialuithe custaim. Ba cheart a shoiléiriú freisin, i gcás ina dtagraíonn na sainmhínithe atá i reachtaíocht chustaim an Aontais d’fhorálacha custaim atá i gcomhaontuithe idirnáisiúnta, go n-áirítear leis sin na comhaontuithe comhshaoil iltaobhacha ábhartha a bhfuil an tAontas agus na Ballstáit ina bpáirtithe iontu, a mhéid a rialaítear comhréireacht na n-earraí leis na comhaontuithe sin.

(10)

Lasmuigh dá ról traidisiúnta chun dleachtanna custaim, CBL agus dleachtanna máil a bhailiú agus an reachtaíocht chustaim a chur i bhfeidhm, tá ról ríthábhachtach ag údaráis chustaim chun gníomhartha dlí eile an Aontais agus, i gcás inarb infheidhme, reachtaíocht ábhartha náisiúnta eile, a fhorfheidhmiú. Ba cheart sainmhíniú ar an ‘reachtaíocht eile a chuireann na húdaráis chustaim i bhfeidhm’ a thabhairt isteach chun creat éifeachtach a fhorbairt lena ndéanfar cur i bhfeidhm agus maoirseacht na gceanglas áirithe maidir le hearraí a rialáil a leagtar síos sna gníomhartha dlí sin. Ba cheart bearta a áireamh i gcoincheap na reachtaíochta eile a chuireann na húdaráis chustaim i bhfeidhm ar bearta iad a bhfuil údar leo ar mhaithe leis an méid a leanas: an mhoráltacht phoiblí, an beartas poiblí nó slándáil an phobail, sláinte agus saol daoine nó ainmhithe nó plandaí a chosaint, an comhshaol a chosaint; seoda náisiúnta atá luachmhar ó thaobh na healaíne, na staire nó na seandálaíochta a chosaint agus maoin tionscail nó tráchtála agus leasa poiblí eile a chosaint, lena n-áirítear rialú réamhtheachtaithe drugaí, earraí a sháraíonn cearta maoine intleachtúla áirithe agus airgead tirim, chomh maith le bearta beartais tráchtála, bearta bainistíochta agus caomhnaithe iascaigh agus bearta sriantacha arna nglacadh ar bhonn Airteagal 215 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE). Le héagsúlachtaí i liostaí náisiúnta na dtoirmeasc agus na srianta cruthaítear deacrachtaí suntasacha maidir le hallmhairiú isteach i mbreis agus Ballstát amháin. Chun an trádáil agus feidhmiú custaim a éascú, tá sé tábhachtach go n-oibreoidh an tAontas chun liostaí náisiúnta na dtoirmeasc agus na srianta a chomhchuibhiú de réir a chéile. Ina theannta sin, tá sé tábhachtach sainmhínithe comhchuibhithe a ghlacadh i gcás na dtéarmaí dlíthiúla a úsáidtear nuair a fhoráiltear do thoirmisc agus do shrianta chun léirmhínithe éagsúla ag na Ballstáit a sheachaint.

(11)

Chun soiléireacht dhlíthiúil a mhéadú, ba cheart rialacha áirithe maidir le cinntí custaim a leasú. Ar an gcéad dul síos, is iomchuí a shoiléiriú gurb é an t-údarás custaim atá inniúil as cinneadh custaim a dhéanamh an t-údarás custaim inniúil don áit ina bhfuil an t-iarratasóir bunaithe, toisc gurb í an bhunaíocht an príomhphrionsabal ar dá réir a fhéadann oibreoirí eacnamaíocha áirithe, faoi choinníollacha áirithe agus i dtráthchlár réamhchinntithe, tairbhiú de na simplithe a thugtar isteach leis an Rialachán seo agus dleachtanna custaim a íoc san áit a bhfuil siad bunaithe. Ar an dara dul síos, ar mhaithe le hiomláine agus soiléireacht dhlíthiúil, ba cheart freisin an teorainn ama 30 lá a thabhairt isteach faoina bhfuil faisnéis bhreise le soláthar ag iarratasóir d’údaráis chustaim i gcásanna ina mbreithníonn na húdaráis sin nach bhfuil san iarratas ar chinneadh custaim an fhaisnéis uile a cheanglaítear.

(12)

Ba cheart a shoiléiriú cén iarmhairt a bheadh ann mura ndéanfadh údarás custaim cinneadh ar iarratas a fháil laistigh de na teorainneacha ama arna leagan síos. Ba cheart an prionsabal a bhunú freisin go measfar sna cásanna sin go bhfuil an t-iarratas faoi réir cinneadh diúltach agus go bhféadfaidh an t-iarratasóir achomharc a thaisceadh, i gcomhréir leis na rialacha ginearálta maidir le cinntí custaim.

(13)

Mar a chuir Cúirt Iniúchóirí na hEorpa i dtábhacht i dTuarascáil Speisialta Uimh. 4/2021 uaithi dar teideal ‘Customs Controls: insufficient harmonisation hampers EU financial interests’ [Rialuithe custaim: comhchuibhiú neamhleor ag cur isteach ar leasanna airgeadais an Aontais] agus mar a cuireadh i dtábhacht sa mheastóireacht ar chur chun feidhme Rialachán (AE) Uimh. 952/2013, is inmhianta freisin aghaidh a thabhairt ar an easpa faireacháin aonfhoirmigh ar chomhlíonadh na gcritéar agus comhlíontacht leis na hoibleagáidí a leagtar amach i gcinntí custaim, trí fhorálacha ábhartha a threisiú. Ar thaobh amháin, ní hamháin gur cheart do shealbhóirí cinntí custaim na hoibleagáidí a leagtar amach sa chinneadh ábhartha a chomhlíonadh, ach ba cheart dóibh freisin faireachán a dhéanamh ar a gcomhlíontacht ar bhonn leanúnach agus foráil a dhéanamh maidir le heagraíocht inmheánach lena bhféadtar na gníomhaíochtaí féinfhaireacháin sin aon earráid a d’fhéadfadh a bheith ina bpróisis chustaim a chosc, a mhaolú nó a leigheas. Ar an taobh eile, ba cheart d’údaráis chustaim faireachán tráthrialta a dhéanamh ar chur chun feidhme na gcinntí custaim a dhéanann sealbhóirí na gcinntí sin, go háirithe i gcás ina mbeidh na sealbhóirí sin bunaithe i gcríoch chustaim an Aontais ar feadh tréimhse is lú ná 3 bliana agus inar mó an seans, dá bhrí sin, go mbeidh rioscaí ag baint leis, chun a áirithiú go gcomhlíonfaidh an sealbhóir na hoibleagáidí a leagtar síos leis an gcinneadh sin. I gcás ina bhfaighidh údaráis chustaim amach nach bhfuil na critéir ná na hoibleagáidí a leagtar amach sa chinneadh sin á gcomhlíonadh a thuilleadh ag sealbhóir cinnidh custaim, ba cheart do na húdaráis chustaim gníomhaíochtaí iomchuí a dhéanamh gan moill mhíchuí, i gcomhréir leis na rialacha is infheidhme. Tá sé sin ábhartha go háirithe i gcás ina dtairbheoidh na daoine sin de stádas sonrach mar shampla stádas mar oibreoir eacnamaíoch údaraithe nó mar thrádálaí ‘Iontaoibh agus Seiceáil’, agus dá bhrí sin a ndéantar éascuithe áirithe dóibh i bpróisis chustaim. Ina theannta sin, chun bainistíocht riosca ar leibhéal an Aontais a neartú, ba cheart d’údaráis chustaim fógra a thabhairt d’Údarás Custaim an Aontais faoi gach cinneadh custaim a dhéantar maidir le hiarratas agus é a chur ar an eolas faoi na gníomhaíochtaí faireacháin, ionas gur féidir an fhaisnéis sin a chur san áireamh chun críoch bainistíochta riosca.

(14)

I dteannta na gcinntí a bhaineann le faisnéis taraife cheangailteach (cinntí maidir le FTC), nó cinntí a bhaineann le faisnéis tionscnaimh cheangailteach i leith tionscnaimh (cinntí maidir le FCT) arna nglacadh ag údaráis chustaim ar iarratas a fháil agus faoi réir coinníollacha áirithe, tugadh isteach sa reachtaíocht chustaim trí Rialachán Tarmligthe (AE) 2024/1072 ón gCoimisiún (8) cinntí a bhaineann le faisnéis luachála cheangailteach (cinntí maidir le FLC). Ar mhaithe le húsáideoirí na reachtaíochta custaim, is iomchuí a leagan síos sa ghníomh dlí céanna na rialacha maidir leis na trí chineál cinntí sin a bhaineann le faisnéis cheangailteach.

(15)

Cearta agus oibleagáidí na ndaoine atá freagrach as na hearraí atá ag teacht isteach i gcríoch chustaim an Aontais agus ag imeacht uaithi, ba cheart iad a shainiú ní ba shoiléire. Ba cheart daoine a mbíonn oibríochtaí tráthrialta custaim ar siúl acu a bheith cláraithe leis na húdaráis chustaim atá freagrach as an áit ina bhfuil siad bunaithe. Ba cheart clárú amháin a bheith bailí le haghaidh an aontais custaim ina iomláine ach ba cheart é a choinneáil cothrom le dáta. Ba cheart, dá bhrí sin, an oibleagáid a bheith ar oibreoirí eacnamaíocha na húdaráis chustaim a chur ar an eolas faoi aon athrú ar a gcuid sonraí clárúcháin. Na daoine atá freagrach as earraí a thagann isteach i gcríoch chustaim an Aontais agus a imíonn aisti, ba cheart dóibh a áirithiú go gcomhlíonann na hearraí an dlí is infheidhme, lena n-áirítear rialacha lena gcosnaítear sábháilteacht agus slándáil na gcónaitheoirí, chomh maith leis an reachtaíocht atá dírithe ar rioscaí do shláinte agus beatha an duine, ainmhithe nó plandaí, don chomhshaol nó do thomhaltóirí a chosc, mar shampla Rialachán (AE) 2023/988 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (9) maidir le sábháilteacht ghinearálta táirgí, Treoir (AE) 2024/2853 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (10) maidir le dliteanas i leith táirgí agus Rialachán (AE) 2019/1020 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (11) maidir le faireachas margaidh ar tháirgí agus comhlíonadh táirgí. Ba cheart oibleagáidí an allmhaireora a leagan síos freisin, go háirithe an oibleagáid go mbeidh sé bunaithe i gcríoch chustaim an Aontais agus na heisceachtaí ar an oibleagáid sin. Ba cheart do na hoibleagáidí sin na rialacha atá ann cheana maidir leis an dearbhóir a bheith bunaithe san Aontas a leanúint. Ar an gcaoi chéanna, ba cheart oibleagáidí an onnmhaireora a leagan síos.

(16)

I gcás ina léireoidh an duine a sholáthraíonn earraí i gciandíol nó a éascaíonn ciandíol earraí go bhfuil sé nó sí ag gníomhú mar allmhaireoir, ba cheart don duine sin a áirithiú go gcomhlíonann na hearraí an reachtaíocht chustaim agus reachtaíocht eile a chuireann na húdaráis chustaim i bhfeidhm maidir le táirgí a chur ar mhargadh inmheánach an Aontais.

(17)

Oibreoirí eacnamaíocha a chomhlíonann critéir agus coinníollacha áirithe chun go measfaidh na húdaráis chustaim gur trádálaithe comhlíontacha iontaofa iad, is féidir stádas mar oibreoir eacnamaíoch údaraithe a dheonú dóibh agus féadfaidh siad tairbhiú dá réir sin d’éascuithe sna próisis chustaim. Cé go n-áirithítear le scéim na n-oibreoirí eacnamaíocha údaraithe go bhfuil na trádálaithe a bhíonn ag déileáil leis an gcuid is mó de thrádáil an Aontais ina dtrádálaithe iontaofa, tá laigí áirithe inti a cuireadh i dtábhacht sa mheastóireacht ar Rialachán (AE) Uimh. 952/2013 agus i dtorthaí na Cúirte Iniúchóirí. Chun aghaidh a thabhairt ar na hábhair imní sin, go háirithe maidir le cleachtais náisiúnta éagsúla agus dúshláin maidir le faireachán ar chomhlíontacht oibreoirí eacnamaíocha údaraithe, ba cheart na rialacha ábhartha a leasú chun oibleagáid a thabhairt isteach go ndéanfadh na húdaráis chustaim faireachán a dhéanamh ar an gcomhlíonadh sin gach 3 bliana ar a laghad.

(18)

Mar gheall ar athruithe ar na próisis chustaim agus ar an gcaoi a n-oibríonn na húdaráis chustaim, tá gá le comhpháirtíocht nua idir na húdaráis chustaim agus na hoibreoirí eacnamaíocha, is é sin an scéim trádálaithe ‘Iontaoibh agus Seiceáil’. Na critéir agus na coinníollacha chun go dtiocfaidh trádálaí chun bheith ina thrádálaí ‘Iontaoibh agus Seiceáil’, ba cheart dóibh na critéir don stádas mar oibreoir eacnamaíoch údaraithe a fhorbairt agus ba cheart a áirithiú leo freisin go measfar go bhfuil an trádálaí trédhearcach do na húdaráis chustaim. Dá bhrí sin, is iomchuí a chur de cheangal ar thrádálaithe ‘Iontaoibh agus Seiceáil’ rochtain a dheonú do na húdaráis chustaim ar a gcórais leictreonacha lena gcoimeádtar taifead ar a gcomhlíontacht agus ar ghluaiseacht a gcuid earraí, ar choinníoll go bhfuil an rochtain sin comhréireach agus fíor-riachtanach. Ba cheart tairbhí áirithe a bheith ag gabháil leis an trédhearcacht sin, a d’fhéadfaí a áirithiú iontu an fhéidearthacht go scaoilfear na hearraí thar ceann na n-údarás custaim gan gá a bheith lena n-idirghabháil ghníomhach, ach amháin i gcás ina gceanglaítear le reachtaíocht eile a chuireann na húdaráis chustaim i bhfeidhm go bhformheastar an scaoileadh roimh ré agus chun íocaíocht an fhéich custaim a chur siar. Níor cheart stádas mar thrádálaí ‘Iontaoibh agus Seiceáil’ a thabhairt do dhaoine a sháraigh, arís agus arís nó ar bhealach tromchúiseach, reachtaíocht eile a chuireann na húdaráis chustaim i bhfeidhm.

(19)

Chun sláine an aontais custaim a áirithiú agus chun a áirithiú go gcuirfidh údaráis chustaim na mBallstát stádas mar thrádálaí ‘Iontaoibh agus Seiceáil’ i bhfeidhm go comhsheasmhach, is gá sásra a bhunú lena gceadófar d’Údarás Custaim an Aontais agus don Choimisiún idirghabháil a dhéanamh i gcásanna ina bhfuil tásca ann go bhfuil neamhchomhlíonadh ar siúl ag trádálaí ag a bhfuil stádas ‘Iontaoibh agus Seiceáil’. Ba cheart don sásra sin é a chur ar a chumas d’Údarás Custaim an Aontais, i gcomhar leis na húdaráis chustaim inniúla, comhlíonadh na gceanglas maidir le stádas trádálaí ‘Iontaoibh agus Seiceáil’ a fhíorú, go háirithe i gcás ina bhfuil amhras réasúnach ar Bhallstát nach é an Ballstát é ina bhfuil an trádálaí bunaithe maidir le comhlíontacht an trádálaí. Tá an sásra sin fíor-riachtanach chun cur i bhfeidhm neamhdhleathach stádas mar thrádálaí ‘Iontaoibh agus Seiceáil’ a chosc agus chun teacht isteach cúldorais i gcríoch chustaim an Aontais a chosc. Chun éagothromaíochtaí san fhorfheidhmiú a chosc, i gcás ina mainníonn an Ballstát bunaíochta gníomhú ar bhealach tráthúil nó iomchuí, ba cheart an chumhacht a thabhairt don Choimisiún idirghabháil a dhéanamh trí ghníomh cur chun feidhme lena gceanglaítear ar an mBallstát sin stádas mar thrádálaí ‘Iontaoibh agus Seiceáil’ a chur ar fionraí nó a chúlghairm.

(20)

Leis an rogha stóras custaim a oibriú le haghaidh ciandíola, in éineacht le forálacha eile maidir le ciandíol agus simplithe, ba cheart úsáid bulc-chainníochtaí seachas beartáin a dhreasú, rud a d’fhágfadh go mbeadh sreabhadh beartán aonair níos inláimhsithe d’údaráis chustaim. Le stóras custaim le haghaidh ciandíola ba cheart foráil a dhéanamh maidir le hearraí a scaoileadh i saorchúrsaíocht tráth an díola agus an imeacht ón trádstórais, rud a chiallaíonn, tráth a chuirtear earraí sa stóras, nach mór do na hearraí na coinníollacha a chomhlíonadh a bheadh infheidhme ina leith dá gcuirfí ar mhargadh an Aontais iad an tráth sin. Ba cheart d’údaráis chustaim a bheith in ann comhlíontacht mhargadh an Aontais a sheiceáil maidir le hearraí a thugtar i mbulc-chainníochtaí tráth a thagann siad isteach sa stóras custaim. Níor cheart an stóras custaim ciandíola sin a bheith ar fáil ach amháin d’oibreoirí eacnamaíocha a chomhlíonann critéir iontaofachta an stádas mar thrádálaí ‘Iontaoibh agus Seiceáil’, chun mí-úsáid ag oibreoirí eacnamaíocha neamh-iontaofa a sheachaint.

(21)

Is gá an ról atá ag ionadaithe custaim a shoiléiriú freisin mar gheall ar athruithe ar na próisis chustaim. Ba cheart a bheith in ann ionadaíocht dhíreach agus indíreach araon a dhéanamh i gcónaí, ach ba cheart a shoiléiriú go nglacann ionadaí indíreach allmhaireora nó onnmhaireora na hoibleagáidí uile atá ar an allmhaireoir nó ar an onnmhaireoir sin chuige féin, rud a chiallaíonn ní hamháin an oibleagáid chun an fiach custaim a íoc nó a ráthú ach an oibleagáid chun reachtaíocht eile a chuireann na húdaráis chustaim i bhfeidhm a chomhlíonadh freisin. Ar an gcúis sin, ní mór d’ionadaithe custaim a bheith ina gcónaí i gcríoch chustaim an Aontais, ina ndéanann siad ionadaíocht d’allmhaireoirí nó onnmhaireoirí, chun cuntasacht chuí i leith gnéithe airgeadais agus neamhairgeadais oibleagáidí na n-allmhaireoirí agus na n-onnmhaireoirí a áirithiú. Úsáid a bhaint as ionadaí indíreach custaim atá bunaithe san Aontais, is rogha mhalartach chomhréireach dá bhrí sin í atá ar fáil d’allmhaireoirí agus onnmhaireoirí nach bhfuil láithreacht tráchtála san Aontas acu. Thairis sin, ionadaithe custaim atá bunaithe i dtríú tíortha, ba cheart iad a bheidh in ann leanúint de bheith ag soláthar a gcuid seirbhísí san Aontas i gcás ina ndéanfaidh siad ionadaíocht do dhaoine nach gceanglaítear orthu a bheith bunaithe i gcríoch chustaim an Aontais.

(22)

Tá ról ríthábhachtach ag micrifhiontair agus fiontair bheaga agus mheánmhéide, mar a shainmhínítear i Moladh 2003/361/CE ón gCoimisiún (12), i dtrádáil sheachtrach an Aontais ach is minic a bhíonn ualaí riaracháin agus comhlíontachta níos airde orthu go comhréireach maidir le ceanglais chustaim a chomhlíonadh. Tá sé tábhachtach, dá bhrí sin, a gcás sonrach a chur san áireamh agus tacú le bearta lena n-éascaítear a gcomhlíonadh, lena n-áirítear trí nósanna imeachta simplithe, treoir shoiléir agus ionadaíocht chustaim inrochtana. Ba cheart treoirlínte a ghlacadh chun tacú le micrifhiontair agus fiontair bheaga agus fiontair mheánmhéide, agus aitheantas á thabhairt do na dúshláin uathúla atá roimh na fiontair sin, agus sláine agus slándáil na bpróiseas trádála seachtraí á gcoinneáil ar bun agus stádas oibreora eacnamaíoch údaraithe agus trádálaí ‘Iontaoibh agus Seiceáil’ á chur i bhfeidhm. Ba cheart iarrachtaí leanúnacha a dhéanamh chun na nósanna imeachta do mhicrifhiontair agus fiontair bheaga agus fiontair mheánmhéide a shimpliú agus a dhéanamh níos inrochtana, lena n-áiritheofar go n-éascófar agus go gcuirfear chun cinn an ról ríthábhachtach atá acu i dtrádáil sheachtrach an Aontais.

(23)

Chun leibhéal aonfhoirmeach digitithe a áirithiú agus chun cothroime iomaíochta d’oibreoirí eacnamaíocha sna Ballstáit uile a chruthú, agus chun cur le feidhmiú rianúil an mhargaidh inmheánaigh, ba cheart Mol Sonraí Custaim an Aontais a bhunú mar thacar córas agus seirbhísí leictreonacha láraithe, slána agus cibear-athléimneacha chun críoch custaim. Le Mol Sonraí Custaim an Aontais ba cheart a bheith in ann an reachtaíocht chustaim a chur chun feidhme, lena n-áirítear na nithe seo a leanas: foirmiúlachtaí custaim; rialuithe custaim; ríomh an fhéich custaim agus fógra a thabhairt maidir leis, táille láimhseála an Aontais, dleacht mháil agus CBL; bainistíocht ráthaíochta; agus faireachas custaim ar earraí. Ba cheart do Mhol Sonraí Custaim an Aontais rannchuidiú freisin le cur chun feidhme reachtaíochta eile a chuireann na húdaráis chustaim i bhfeidhm. Ba cheart dó cáilíocht, sláine, inrianaitheacht agus neamhshéanadh sonraí a phróiseáiltear ann a áirithiú, ionas nach mbeidh an seoltóir ná an faighteoir in ann a dhíospóid ar ball gur ann don mhalartú sonraí. Ba cheart próiseáil sonraí i Mol Sonraí Custaim an Aontais a bheith i gcomhréir leis na rialacha ábhartha maidir le cibearshlándáil agus próiseáil sonraí pearsanta. Ba cheart don Choimisiún agus d’Údarás Custaim an Aontais, i gcomhar leis na Ballstáit, Mol Sonraí Custaim an Aontais a dhearadh go comhpháirteach. Ba cheart a chur de chúram ar an gCoimisiún freisin Mol Sonraí Custaim an Aontais a fhorbairt, a oibriú agus a chothabháil agus ba cheart dó a bheith in ann an cúram sin a chur de chúram ar Údarás Custaim an Aontais.

(24)

Ag féachaint do ról Mhol Sonraí Custaim an Aontais maidir le sláine agus slándáil sonraí a láimhseáiltear san Aontas chun críoch custaim a áirithiú, ar leas poiblí é agus ar féidir a mheas gur leas bunúsach de chuid na sochaí é, is gá na sonraí a bhainistítear i Mol Sonraí Custaim an Aontais, lena n-áirítear sonraí pearsanta agus sonraí íogaire eile a bhaineann le sreabhadh earraí agus le cur chun feidhme dhlí an Aontais agus an dlí náisiúnta, a chosaint ar rochtain neamhúdaraithe agus ar aon bhagairt eile ar shláine agus ar shlándáil na sonraí sin. Is gá, dá bhrí sin, an bonneagar agus na seirbhísí trína n-oibríonn Mol Sonraí Custaim an Aontais a chur faoi réir coinníollacha áirithe chun ceannasacht an Aontais ina leith sin a áirithiú. Ba cheart urramú na gcoinníollacha sin a léiriú trí fhianaise agus, i gcás seirbhísí criticiúla, tá sé tábhachtach go ndéanfaí an fhianaise sin a chomhlánú le scagadh slándála ar dhaoine nádúrtha agus dlítheanacha, dá bhforáiltear faoi dhlí an Aontais nó faoin dlí náisiúnta. Thairis sin, ba cheart Mol Sonraí Custaim an Aontais a dhearadh a mhéid is féidir chun cásanna gaibhnithe díoltóirí a sheachaint.

(25)

Chun iontaofacht, idir-inoibritheacht agus inbhuanaitheacht fhadtéarmach Mhol Sonraí Custaim an Aontais a áirithiú, tá sé tábhachtach go gcloífeadh a fhorbairt agus a chothabháil le caighdeáin agus dea-chleachtais a aithnítear go hidirnáisiúnta maidir le hinnealtóireacht bogearraí, tástáil córas, nósanna imeachta píolótacha agus nósanna imeachta glactha. Áirítear leis sin tástáil chuimsitheach fheidhmiúil agus neamhfheidhmiúil, céimeanna píolótacha struchtúrtha ina bhfuil páirtithe leasmhara ionadaíocha rannpháirteach, agus critéir inghlacthachta atá sainithe go soiléir chun feidhmíocht, comhlíonadh agus slándáil a bhailíochtú. Is é is aidhm do na bearta sin a áirithiú gur féidir leis an gcóras tacú le foirmiúlachtaí custaim comhchuibhithe ar fud an Aontais agus go gcomhlíonann sé riachtanais oibríochtúla na mBallstát agus na n-oibreoirí eacnamaíocha araon.

(26)

Ba cheart a áireamh ar na gníomhaíochtaí lena gcuirtear Mol Sonraí Custaim an Aontais chun feidhme bearta chun a áirithiú go mbeidh sé ar fáil agus go n-oibreoidh sé gan bhriseadh, fiú i gcás géarchéim thromchúiseach. Ba cheart a áireamh ar bhearta leanúnachais gnó, go háirithe, iomarcaíocht, sásraí teipaistrithe agus prótacail aisghabhála sonraí, chomh maith le nósanna imeachta atá le leanúint i gcás nach bhfuil Mol Sonraí Custaim an Aontais ar fáil nó i gcás ina dteipeann air. I gcás ina mbraitheann Mol Sonraí Custaim an Aontais ar bhonneagar fisiceach, ba cheart réitigh iomarcacha i láithreáin atá scaipthe go geografach a mheas chun leanúnachas gnó a áirithiú i gcás ina gclisfeadh ar láithreán amháin.

(27)

Is é is aidhm do Mhol Sonraí Custaim an Aontais Eorpaigh teacht in ionad na gcóras leictreonach atá ann cheana arna bhforbairt ag na Ballstáit agus an Coimisiún de bhun Airteagal 16(1) de Rialachán (AE) Uimh. 952/2013, a bhfuil deireadh á chur de réir a chéile le cuid acu le linn an aistrithe. Ní dhéanfar na córais leictreonacha náisiúnta sin atá ann cheana a athbheochan i gcás nach mbeidh feidhmiúlachtaí Mhol Sonraí Custaim an Aontais ar fáil laistigh de na sprioc-amanna atá leagtha síos. Dá bhrí sin, ba cheart foráil a dhéanamh maidir le réiteach sealadach sa chás sin. I gcomhréir le cásdlí Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh (13) le déanaí, is iomchuí a shoiléiriú nach n-eisiatar ón uathmhalartú faisnéise idir oibreoirí eacnamaíocha, údaráis chustaim agus páirtithe leasmhara eile ag Mol Sonraí Custaim an Aontais Eorpaigh agus trína bhíthin an fhreagracht atá ar na húdaráis nó na hoibreoirí eacnamaíocha sin i ndáil leis na próisis chustaim lena mbaineann. Fiú i gcás inarb amhlaidh go bhfuil an bhaint ag údaráis chustaim agus beart á ghlacadh teoranta don chumarsáid leictreonach sin trí Mhol Sonraí Custaim an Aontais, ba cheart a bhreithniú go bhfuil an beart lena mbaineann arna ghlacadh ag an údarás sin amhail agus dá ngníomhódh Mol Sonraí Custaim an Aontais Eorpaigh thar a cheann.

(28)

Ba cheart do Mhol Sonraí Custaim an Aontais Eorpaigh an malartú sonraí le córais, ardáin nó timpeallachtaí eile a chumasú chun méadú a dhéanamh ar cháilíocht na sonraí a úsáideann lucht custaim chun a gcúraimí a dhéanamh, agus chun sonraí custaim ábhartha a roinnt le húdaráis eile, chun éifeachtacht rialuithe sa mhargadh inmheánach a mhéadú. I gcomhréir leis an gcur chuige a leagtar amach i Rialachán (AE) 2024/903 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (14) agus sa Teachtaireacht ón gCoimisiún an 23 Márta 2017 dar teideal European Interoperability Framework – Implementation Strategy [Straitéis Cur chun Feidhme an Chreata Eorpaigh Idir-inoibritheachta], ba cheart do Mhol Sonraí Custaim an Aontais Eorpaigh an idir-inoibritheacht trasteorann agus trasearnála san Eoraip a chothú. Ba cheart dó leas a bhaint as acmhainn foinsí faisnéise riosca atá ann cheana agus ar fáil ar leibhéal an Aontais, amhail na córais mhear-rabhaidh um bia don duine agus d’ainmhithe agus um tháirgí neamhbhia (Geata Sábháilteachta), an Córas Faisnéise agus Cumarsáide maidir le Faireachas Margaidh agus an Tairseach Forfheidhmiúcháin um Maoin Intleachtúil. Ba cheart dó a bheith mar bhonn taca faoi chomhar straitéiseach agus oibríochtúil a fhorbairt, lena n-áirítear malartú faisnéise agus idir-inoibritheacht, idir lucht custaim agus údaráis, comhlachtaí agus seirbhísí eile laistigh dá n-inniúlachtaí faoi seach. Thairis sin, ba cheart do Mhol Sonraí Custaim an Aontais Eorpaigh raon leathan ard-anailísíochta sonraí a sholáthar, lena n-áirítear freisin trí intleacht shaorga a úsáid. Leis an anailís sonraí sin, ba cheart anailís riosca, anailís eacnamaíoch agus anailís thuarthach a éascú chun rioscaí a d’fhéadfadh a bheith ag baint le coinsíneachtaí a thagann isteach san Aontas nó a imíonn uaidh a réamh-mheas.

(29)

Chun a áirithiú go mbeidh maoirseacht níos fearr ar shreafaí trádála agus bealach cuíchóirithe ann chun dul i gcomhar le húdaráis inniúla seachas údaráis chustaim, ba cheart Mol Sonraí Custaim an Aontais Eorpaigh a bheith in ann úsáid a bhaint as an gcreat comhair faoi Thimpeallacht Ionaid Ilfhreastail an Aontais maidir le Custam agus, i gcás nach féidir an creat sin a úsáid, ba cheart dó seirbhís shonrach a chur ar fáil do na húdaráis inniúla eile sin trína bhféadfaidh siad na sonraí ábhartha a fháil, faisnéis a sholáthar agus a roinnt leis na húdaráis chustaim agus a áirithiú go gcomhlíontar na ceanglais earnálacha. Bheadh gá leis an tseirbhís shonrach sin i gcás nach bhfuil córas leictreonach ag na húdaráis inniúla eile a d’fhéadfaí a chónascadh le Mol Sonraí Custaim an Aontais.

(30)

Chun feidhmiúlachtaí Mhol Sonraí Custaim an Aontais a thástáil sula dtiocfaidh sé i bhfeidhm le haghaidh na n-oibreoirí eacnamaíocha uile gan beann ar a stádas ná ar an bpróiseas custaim lena mbaineann, is iomchuí cead a thabhairt don Choimisiún cinneadh a dhéanamh céim phíolótach a bhunú, ar bhonn deonach. Leis an scéim phíolótach sin, dhéanfaí tástáil ar chur chun feidhme próiseas agus feidhmeanna áirithe ar bhonn deonach gan oibleagáid dhlíthiúil. Ar mhaithe le trédhearcacht agus soláthar faisnéise do pháirtithe leasmhara, tá sé tábhachtach go bpoibleoidh an Coimisiún pleanáil, eagrú agus fad na céime píolótaí sin agus na feidhmiúlachtaí atá le cur i bhfeidhm agus le tástáil.

(31)

I gcás earraí atá le hallmhairiú isteach san Aontas nó le honnmhairiú ón Aontas nach bhfuil i gcomhréir le reachtaíocht ábhartha an Aontais arna gcur i bhfeidhm ag na húdaráis chustaim, ba cheart údaráis, gnólachtaí, tomhaltóirí agus cónaitheoirí a bheith in ann na hearraí sin a thuairisciú. Ba cheart an fhaisnéis a thuairiscítear faoi na hearraí sin a bheith ar fáil i Mol Sonraí Custaim an Aontais agus ba cheart é a bheith indéanta í a úsáid chun críoch bainistíochta riosca.

(32)

I dteannta Mhol Sonraí Custaim an Aontais, ba cheart na Ballstáit a bheith in ann fós a bhfeidhmchláir féin a fhorbairt chun sonraí ó Mhol Sonraí Custaim an Aontais a úsáid. Áiritheoidh na Ballstáit go gcomhlíonfaidh a bhfeidhmchláir Treoir (AE) 2022/2555 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (15), go háirithe maidir le bearta bainistithe riosca cibearshlándála. Chun an t-am go dtí an margadh a laghdú, ba cheart na Ballstáit a bheith in ann an t-airgeadas agus an sainordú chun na feidhmchláir sin a fhorbairt a chur ar iontaoibh Údarás Custaim an Aontais. Sna cásanna sin, ba cheart d’Údarás Custaim an Aontais na feidhmchláir a fhorbairt chun leasa na mBallstát uile. D’fhéadfaí é sin a dhéanamh trí fheidhmchláir cóid foinse oscailte a chruthú nach bhfuil gaibhnithe ag díoltóirí de réir an Chreata um Chomhroinnt agus Athúsáid le haghaidh Réitigh TF.

(33)

Ba cheart do Mhol Sonraí Custaim an Aontais sreabh sonraí a chumasú. Ba cheart d’úsáideoirí a bheith in ann na sonraí ábhartha uile is gá chun a n-oibleagáidí faoin reachtaíocht chustaim a chomhlíonadh a tharchur agus a phróiseáil i Mol Sonraí Custaim an Aontais. Ba cheart na sonraí sin a phróiseáil ar leibhéal an Aontais agus a shaibhriú le hanailís riosca uile-Aontais. Ba cheart na sonraí a thiocfaidh as sin a chur ar fáil d’údaráis chustaim na mBallstát, a ndéanfadh na sonraí a phróiseáil ansin chun a n-oibleagáidí a chomhlíonadh. Ar deireadh, toradh na rialuithe a dhéantar tar éis na sonraí ó Mhol Sonraí Custaim an Aontais a phróiseáil, ba cheart é a thuairisciú ar ais don Mhol Sonraí sin. Tá sé tábhachtach go gcumasódh Mol Sonraí Custaim an Aontais próiseáil na sonraí atá ar fáil ann gan moill mhíchuí.

(34)

Na sonraí a chuirtear faoi bhráid Mhol Sonraí Custaim an Aontais, is sonraí neamhphearsanta den chuid is mó iad arna gcur isteach ag oibreoirí eacnamaíocha maidir leis na hearraí atá á dtrádáil acu. Mar sin féin, d’fhéadfaí go n-áireofaí ar na sonraí sin sonraí pearsanta freisin, go háirithe ainmneacha daoine aonair a ghníomhaíonn thar ceann oibreora eacnamaíoch nó údaráis. Chun a áirithiú go dtabharfar cosaint chomhionann do shonraí pearsanta agus d’fhaisnéis tráchtála, ba cheart rialacha sonracha rochtana, rialacha maidir le rúndacht agus coinníollacha maidir le húsáid Mhol Sonraí Custaim an Aontais a bhunú. Go sonrach, ba cheart a bhunú cé na heintitis atá in ann sonraí atá stóráilte nó ar fáil ar bhealach eile i Mol Sonraí Custaim an Aontais a rochtain nó a phróiseáil, i dteannta na ndaoine lena mbaineann, an Choimisiúin, na n-údarás custaim agus Údarás Custaim an Aontais, agus cothromaíocht á baint amach idir riachtanais na n-eintiteas sin agus an riachtanas go n-áiritheofar nach ndéanfar na sonraí pearsanta agus rúnda a bhailítear chun críoch custaim a úsáid chun críoch breise ach a mhéid is lú is gá.

(35)

Ba cheart an fhéidearthacht a bheith ag na Ballstáit, i gcomhairle leis an gCoimisiún, sonraí sonracha a ainmniú, a ndéanfadh a nochtadh dochar do leasanna bunúsacha a slándála, lena gclibeáil go teicniúil laistigh de Mhol Sonraí Custaim an Aontais sa chaoi go mbeidh aon phróiseáil bhreise ar na sonraí sin teoranta d’údaráis inniúla an Bhallstáit lena mbaineann, mura n-údaraíonn na húdaráis sin go sainráite go ndéanfaí tuilleadh próiseála. An duine a tharchuireann na sonraí chuig Mol Sonraí Custaim an Aontais Eorpaigh, b cheart don duine sin teorainneacha próiseála sonraí den sórt sin is féidir a nascadh leis na slabhraí soláthair sonracha nó leis na catagóirí sonraí sonracha a shoiléiriú go soiléir. Chun an fhéidearthacht sin a úsáid, ba cheart don Bhallstát lena mbaineann an Coimisiún a chur ar an eolas faoi na leasanna slándála fíor-riachtanacha sonracha atá i gceist agus an fáth a measann sé nach bhféadfaí na leasanna sin a chosaint go leordhóthanach faoi chreat ginearálta na bhforálacha maidir le próiseáil sonraí i Mol Sonraí Custaim an Aontais a mhíniú.

(36)

Faoi réir chomhlíonadh na rialacha cosanta sonraí, go háirithe rialacha maidir le sonraí íogaire custaim agus sonraí atá íogair ó thaobh na tráchtála de, d’fhéadfaí sonraí custaim comhiomlána neamhrúnda, neamhphearsanta agus nach bhfuil íogair ó thaobh na tráchtála de a chur ar fáil do thríú páirtithe chun críoch sonrach ar iarraidh lena ngabhann údar cuí a fháil.

(37)

Chun a áirithiú go mbeidh an Oifig Eorpach Frith-Chalaoise (OLAF) in ann a cumhachtaí imscrúdúcháin a fheidhmiú i ndáil le gníomhaíochtaí calaoiseacha a dhéanann difear do leasanna an Aontais, is iomchuí rochtain a bheith aici ar shonraí ó Mhol Sonraí Custaim an Aontais Eorpaigh agus an rochtain sin a bheith an-chosúil leis an rochtain atá ag an gCoimisiún. Dá bhrí sin, ba cheart OLAF a bheith i dteideal na sonraí sin a phróiseáil i gcomhréir leis na coinníollacha a bhaineann le cosaint sonraí i reachtaíocht ábhartha an Aontais, lena n-áirítear Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 883/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (16) agus Rialachán (CE) Uimh. 515/97 ón gComhairle (17).

(38)

Ar an gcaoi chéanna, ba cheart Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh (OIPE) a bheith in ann, arna iarraidh sin, sonraí atá ar fáil i Mol Sonraí Custaim an Aontais a fháil chun a áirithiú gur féidir léi a himscrúduithe a dhéanamh ar ábhair a bhaineann le custam.

(39)

Arna iarraidh sin, ba cheart Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh i ndáil le Comhar i bhForfheidhmiú an Dlí (Europol) a bheith in ann sonraí atá ar fáil i Mol Sonraí Custaim an Aontais a fháil chun a cúraimí a dhéanamh mar a shonraítear i Rialachán (AE) 2016/794 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (18). Ba cheart an Ghníomhaireacht Eorpach um an nGarda Teorann agus Cósta (Frontex) a bheith in ann, arna iarraidh sin, sonraí neamhphearsanta atá ar fáil i Mol Sonraí Custaim an Aontais a fháil.

(40)

Chun na feidhmeanna a dhéantar i gcórais TF náisiúnta na mBallstát a chaomhnú, ba cheart an deis a bheith ag údaráis chánach na mBallstát na sonraí a phróiseáil go díreach laistigh de Mhol Sonraí Custaim an Aontais. Dá réir sin, na húdaráis atá freagrach as sábháilteacht bia i gcomhréir le Rialachán (AE) 2017/625 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (19) agus na húdaráis atá freagrach as faireachas margaidh i gcomhréir le Rialachán (AE) 2019/1020, ba cheart na seirbhísí agus na huirlisí cearta a sholáthar dóibh i Mol Sonraí Custaim an Aontais Eorpaigh sa chaoi go n-úsáidfidh siad na sonraí custaim ábhartha chun rannchuidiú le forfheidhmiú reachtaíocht ábhartha an Aontais agus dul i gcomhar le húdaráis chustaim chun an riosca go dtiocfaidh táirgí neamhchomhlíontacha isteach san Aontas a laghdú.

(41)

De bhun Airteagal 24 de Rialachán (AE) 2017/1939 ón gComhairle (20), déanfaidh Údarás Custaim an Aontais agus na húdaráis chustaim inniúla aon iompar coiriúil a bhféadfadh OIPE a inniúlacht a fheidhmiú ina leith i gcomhréir le hAirteagal 22 agus Airteagal 25(2) agus (3) den Rialachán sin a thuairisciú do OIPE gan moill mhíchuí. Ba cheart d’Údarás Custaim an Aontais agus do na húdaráis chustaim inniúla staonadh ó bhearta a dhéanamh a d’fhéadfadh rúndacht aon imscrúdaithe choiriúil ar na fíorais chéanna arna ndéanamh ag an údarás inniúil náisiúnta breithiúnach nó forfheidhmithe dlí nó ag OIPE a chur i mbaol.

(42)

Na rialacha agus na forálacha maidir le rochtain ar Mhol Sonraí Custaim an Aontais agus maidir le malartú faisnéise, níor cheart dóibh difear a dhéanamh don Chóras Faisnéise Custaim (CIS) a bhunaítear le Rialachán (CE) Uimh. 515/97 ná d’oibleagáidí tuairiscithe i gcomhthéacs na feasachta staide faoi Rialachán (AE) 2019/1896 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (21).

(43)

Ba cheart don Choimisiún rialacha cur chun feidhme a bhunú lena leagtar síos módúlachtaí maidir le rochtain na n-údarás sin lena mbaineann ar Mhol Sonraí Custaim an Aontais, tar éis measúnú a dhéanamh ar na coimircí atá ann cheana atá i bhfeidhm ag gach údarás nó ag gach catagóir údarás chun a áirithiú go gcaithfear i gceart le sonraí íogaire pearsanta agus tráchtála.

(44)

Is iomchuí sonraí pearsanta a bheith á stóráil i Mol Sonraí Custaim an Aontais Eorpaigh ar feadh uastréimhse 10 mbliana. Tá údar leis an tréimhse sin i bhfianaise na féidearthachta go dtabharfaidh údaráis chustaim fógra faoin bhfiach custaim suas le 10 mbliana tar éis an fhaisnéis is gá a fháil maidir le coinsíneacht, agus chun a áirithiú go mbeidh an Coimisiún, Údarás Custaim an Aontais, OLAF, OIPE, údaráis chustaim agus údaráis inniúla eile in ann an fhaisnéis i Mol Sonraí Custaim an Aontais a chros-seiceáil in aghaidh na faisnéise a stóráiltear i gcórais eile agus a mhalartaítear leo. Thairis sin, ba cheart an tréimhse sin a bheith ailínithe leis an tréimhse stórála a cheanglaítear le reachtaíocht eile a chuireann na húdaráis chustaim i bhfeidhm, i gcás ina mbeidh an reachtaíocht sin ábhartha do rialuithe custaim. Is iomchuí freisin an tréimhse coinneála sonraí a chur ar fionraí tráth ar bith a cheanglaítear sonraí pearsanta chun críoch imeachtaí breithiúnacha agus riaracháin, imscrúduithe agus le linn rialuithe iarscaoilte, ionas nach léirscriosfar na sonraí pearsanta chun nach bhféadfaí iad a úsáid chun na gcríoch sin.

(45)

Ba cheart rialacha maidir le cearta ábhar sonraí a shrianadh a bheith san áireamh freisin i gcosaint sonraí pearsanta agus eile i Mol Sonraí Custaim an Aontais Eorpaigh. Dá bhrí sin, is iomchuí go bhféadfadh na húdaráis chustaim, an Coimisiún nó Údarás Custaim an Aontais srian a chur le ceart ábhar sonraí i gcás inar gá sin chun a áirithiú nach gcuirfear gníomhaíochtaí forfheidhmiúcháin, anailís riosca agus rialuithe custaim i mbaol. Thairis sin, d’fhéadfaí na srianta sin a chur i bhfeidhm freisin i gcás inar gá chun imeachtaí breithiúnacha nó riaracháin a chosaint tar éis gníomhaíochtaí forfheidhmiúcháin. Ba cheart údar cuí a bheith leis na srianta sin i dtéarmaí gníomhaíochtaí agus sainphribhléidí na n-údarás custaim, an Choimisiúin nó Údarás Custaim an Aontais, agus ba cheart iad a bheith teoranta don tréimhse is gá chun na sainphribhléidí sin a chaomhnú.

(46)

Aon phróiseáil sonraí pearsanta faoin Rialachán seo, ba cheart í a dhéanamh i gcomhréir le Rialachán (AE) 2016/679 (22) nó (AE) 2018/1725 (23) ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle nó Treoir (AE) 2016/680 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (24), laistigh de raon feidhme a gcur i bhfeidhm faoi seach. Aon údarás nó comhlacht seachas na húdaráis chustaim, an Coimisiún agus Údarás Custaim an Aontais a phróiseálann sonraí pearsanta i Mol Sonraí Custaim an Aontais, measfar gur rialaitheoir é i gcomhréir leis na rialacha is infheidhme.

(47)

Chun idir-inoibritheacht agus malartú sonraí le córais áirithe eile de chuid an Aontais nach córais chustaim iad a áirithiú agus i leith na bhfoirmiúlachtaí custaim dá dtagraítear i Rialachán (AE) 2022/2399 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (25), ba cheart Córas Malartaithe Deimhnithe Ionaid Ilfhreastail an Aontais maidir le Custam (CWS-CERTEX AE) a bunaíodh leis an Rialachán sin a chomhtháthú i Mol Sonraí Custaim an Aontais. Go dtí go ndéanfaidh Mol Sonraí Custaim an Aontais Eorpaigh CWS-CERTEX AE a chomhtháthú go hiomlán, ba cheart do Mhol Sonraí Custaim an Aontais Eorpaigh claochlú gnó agus teicniúil sonraí a dhéanamh chun malartú sonraí trí CWS-CERTEX AE a chumasú.

(48)

Ba cheart ceanglais sonraí a shainiú chun treoir choiteann a sholáthar d’oibreoirí eacnamaíocha maidir leis na sonraí a theastaíonn uathu chun a gcuspóirí a chomhlíonadh, go háirithe maidir le cur chun feidhme na reachtaíochta custaim. Is é Mol Sonraí Custaim an Aontais an t-aon phointe iontrála amháin a bheidh ann do na sonraí sin, agus dá bhrí sin ba cheart na rialacha maidir le formáidiú agus códú na sonraí sin a leagan síos sna sonraíochtaí teicniúla do Mhol Sonraí Custaim an Aontais, ar ionstraim níos solúbtha iad ná rialacha dlíthiúla. Mar sin féin, tá gá le samhail sonraí custaim chomhchuibhithe lena ngabhann ceanglais maidir le sonraí séimeantacha.

(49)

Is rud bunúsach é sraith bainistíochta riosca custaim ar leibhéal an Aontais a bheith ann chun a áirithiú go gcuirfear rialuithe custaim i bhfeidhm go comhchuibhithe sna Ballstáit. Is ann faoi láthair do chreat coiteann bainistíochta riosca lena gcuimsítear an fhéidearthacht go ndéanfaí limistéir rialaithe tosaíochta choiteanna agus critéir agus caighdeáin choiteanna riosca a shainaithint i réimse an riosca airgeadais chun rialuithe custaim a dhéanamh, ach tá easnaimh mhóra ann. Chun aghaidh a thabhairt ar rialuithe custaim nach bhfuil á gcur i bhfeidhm go comhchuibhithe agus ar an easpa bainistíochta riosca comhchuibhithe, rud a fhágann go ndéantar díobháil do leasanna airgeadais agus neamhairgeadais an Aontais agus na mBallstát, is iomchuí na rialacha maidir le bainistiú riosca a leasú chun cur chuige níos stóinsí i leith bainistíocht riosca a bhunú lena dtabharfar aghaidh ar rioscaí airgeadais agus neamhairgeadais araon. Áirítear leis sin dul i ngleic leis na dúshláin struchtúracha maidir leis an mbainistíocht riosca ar rioscaí airgeadais a shainaithin an Chúirt Iniúchóirí. Go sonrach, is iomchuí tuairisc a thabhairt ar na gníomhaíochtaí a chuimsítear i mbainistíocht riosca custaim, i gcur chuige timthriallach. Tá sé tábhachtach na róil agus na freagrachtaí atá ag an gCoimisiún, ag Údarás Custaim an Aontais agus ag údaráis chustaim na mBallstát a shainaithint freisin. Tá sé fíor-riachtanach freisin cumhacht a thabhairt don Choimisiún limistéir rialaithe tosaíochta choiteanna agus critéir agus caighdeáin choiteanna riosca a bhunú, agus réimsí sonracha a shainaithint i réimse reachtaíochta eile a chuireann na húdaráis chustaim i bhfeidhm ar fiú tosaíocht a thabhairt dóibh le haghaidh bainistíocht choiteann riosca agus rialuithe, gan an tslándáil a chur i mbaol.

(50)

Dá bhrí sin, is iomchuí gníomhaíochtaí agus forálacha bainistíochta riosca ar leibhéal an Aontais a thabhairt isteach chun a áirithiú go ndéanfar sonraí cuimsitheacha atá ábhartha don bhainistíocht riosca, lena n-áirítear torthaí na rialuithe uile agus meastóireacht orthu, a bhailiú ar leibhéal an Aontais. Ba cheart foráil a dhéanamh maidir le hanailís choiteann riosca agus moltaí comhfhreagracha ón Aontas maidir le rialú a bheith á n-eisiúint d’údaráis chustaim. I gcomhréir leis an bprionsabal ‘comhlíon nó mínigh’, ba cheart na moltaí rialaithe sin a leanúint, nó ba cheart cúiseanna dosháraithe a sholáthar gan iad a leanúint. Ba cheart foráil a dhéanamh freisin maidir leis an bhféidearthacht go n-eiseofaí treoir nach ndéanfar earraí atá ceaptha don Aontas a luchtú nó a iompar. An anailís ar rioscaí agus bagairtí ar leibhéal an Aontais, ba cheart í a bheith bunaithe ar shonraí ar leibhéal an Aontais a thabharfar cothrom le dáta go leanúnach agus ba cheart na bearta agus na rialuithe atá le déanamh ag na pointí trasnaithe teorann isteach i gcríoch an Aontas agus amach uaithi a shainaithint léi.

(51)

I gcomhthéacs an chomhair le húdaráis forfheidhmithe dlí agus slándála go háirithe, ba cheart don bhainistiú riosca ar leibhéal an Aontais, i gcás inar féidir, rannchuidiú le hanailísí straitéiseacha agus measúnuithe ar bhagairtí arna ndéanamh ar leibhéal an Aontais agus tairbhe a bhaint astu, lena n-áirítear iad siúd arna ndéanamh ag Europol agus Frontex, chun an choireacht a chosc agus a chomhrac ar bhealach éifeachtúil agus éifeachtach. Ba cheart tionchar a bheith ag sáruithe reachtaíochta custaim agus reachtaíochta eile a chuireann na húdaráis chustaim i bhfeidhm ar phróifíl riosca allmhaireoirí, lena n-áirítear allmhaireoirí le haghaidh ciandíola, nó onnmhaireoirí.

(52)

Ní mór athbhreithniú a dhéanamh ar an bpróiseas ina gcuirtear earraí faoi nós imeachta custaim chun róil agus freagrachtaí nua na ndaoine a bhfuil baint acu leis an nós imeachta sin a léiriú. Dá bhrí sin, is é an duine atá freagrach as na hearraí, is é sin an t-allmhaireoir, an t-onnmhaireoir nó sealbhóir an nós imeachta idirthurais, seachas an dearbhóir, an duine a ghlacfaidh an fhreagracht as an bhfaisnéis a sholáthar do na húdaráis chustaim. Ba cheart don duine atá freagrach na sonraí a sholáthar nó a chur ar fáil do lucht custaim a luaithe a bheidh na sonraí ar fáil agus in aon chás sula scaoilfear na hearraí chun nós imeachta custaim, ionas go dtabharfar caoi do na húdaráis chustaim anailís riosca agus bearta iomchuí a dhéanamh.

(53)

I gcás na ríomhthráchtála, áfach, agus an líon níos airde idirbheart trí ríomhthráchtáil á chur san áireamh, is iomchuí do dhaoine a bhaineann úsáid as an scéim speisialta a leagtar síos i dTeideal XII, Caibidil 6, Roinn 4, de Threoir 2006/112/CE (‘Scéim Ionaid Ilfhreastail Allmhairiúcháin’ nó ‘scéim IIFA’) sonraí a sholáthar maidir lena ndíolacháin earraí atá le hallmhairiú ar an lá tar éis dóibh glacadh leis an íocaíocht ar a dhéanaí.

(54)

In imthosca a bhfuil údar cuí leo, ba cheart na húdaráis chustaim bheith in ann trádálaithe ‘Iontaoibh agus Seiceáil’ a údarú chun na sonraí maidir lena n-earraí scaoilte a thabhairt i gcrích ag céim níos déanaí, ós rud é go mbíonn na trádálaithe sin ag roinnt sonraí maidir lena n-idirbhearta le lucht custaim go leanúnach agus gur féidir iad a mheas a bheith iontaofa. Ar na himthosca sin d’fhéadfadh na doiciméid tacaíochta nó an dodhéantacht luach custaim deiridh na n-earraí a chinneadh tráth an scaoilte a bheith i gceist.

(55)

Chun an próiseas custaim maidir le hearraí a bheith ag teacht isteach i gcríoch chustaim an Aontais a shimpliú agus chun a áirithiú an tráth céanna go mbeidh duine aonair amháin freagrach as na hearraí sin, ba cheart do ghníomhaithe éagsúla sa slabhra soláthair a gcuidsean den fhaisnéis ábhartha maidir leis na hearraí lena mbaineann a sholáthar agus a nascadh le coinsíneacht shonrach. Níor cheart earraí a bheith ag teacht isteach i gcríoch chustaim an Aontais ach amháin má tá allmhaireoir nó ionadaí indíreach ann atá ag gníomhú thar ceann an allmhaireora atá bunaithe san Aontas agus a ghlacann an fhreagracht as na hearraí sin. Ba cheart don allmhaireoir nó don ionadaí indíreach atá ag gníomhú thar ceann an allmhaireora faisnéis maidir leis na hearraí a sholáthar do lucht custaim agus don nós imeachta custaim faoinar cheart iad a chur, agus ba cheart é a dhéanamh a luaithe is féidir, agus sula dtiocfaidh na hearraí i láthair go fisiceach más féidir. Ba cheart soláthraí seirbhíse nó gníomhaire custaim a bheith in ann faisnéis a sholáthar in ainm an allmhaireora agus thar a cheann, ach is é an t-allmhaireoir ba cheart a bheidh freagrach i gcónaí as comhlíontacht na n-earraí leis na rioscaí airgeadais agus neamhairgeadais a áirithiú. Na hiompróirí arb iadsan go héifeachtach a thugann na hearraí leo, ba cheart dóibhsean roinnt faisnéise maidir leis na hearraí a sholáthar freisin sula luchtófar iad nó sula dtiocfaidh siad (‘réamhfhaisnéis lasta’) agus ba cheart dóibh a gcuid faisnéise a nascadh le faisnéis an allmhaireora i gcás inar cuireadh í sin isteach cheana, gan gá a bheith le rochtain ar na sonraí uile a sholáthair an t-allmhaireoir. Ina theannta sin, chun freastal ar shlabhraí soláthair agus líonraí iompair níos casta, ba cheart é a bheith indéanta a cheangal ar dhaoine eile an fhaisnéis maidir leis na hearraí atá le tabhairt isteach i gcríoch chustaim an Aontais a líonadh isteach. Ba cheart oibleagáid a bheith ar an allmhaireoir, ar an iompróir nó ar aon duine eile a chuireann faisnéis faoi bhráid lucht custaim í a leasú i gcás inarb eol dóibh nach bhfuil an fhaisnéis ceart a thuilleadh ach sula mbraithfidh na húdaráis chustaim neamhrialtachtaí a bhfuil sé ar intinn acu a rialú.

(56)

Earraí nach de chuid an Aontais iad a thugtar isteach i gcríoch chustaim an Aontais, ba cheart a mheas go bhfuil siad á stóráil go sealadach ón tráth a thugann an t-iompróir fógra faoina dteacht go dtí an tráth a chuirtear faoi nós imeachta custaim iad ach amháin má tá siad faoi bhealach cheana. Chun maoirseacht chustaim iomchuí a áirithiú, ba cheart an staid sin a bheith teoranta ó thaobh ama de agus níor cheart í a bheith níos faide ná 90 lá, ach amháin i gcásanna eisceachtúla.

(57)

Na rialacha lena gcinntear an earraí de chuid an Aontais iad nó earraí nach de chuid an Aontais atá iontu agus an féidir glacadh leis gur earraí de chuid an Aontais iad nó an gá an stádas sin a chruthú, is gá iad a choinneáil ar bun, go háirithe i gcás ina bhfágfaidh na hearraí críoch chustaim an Aontais go sealadach.

(58)

Nuair a bheidh ag an húdaráis chustaim an fhaisnéis is gá le haghaidh an nós imeachta ábhartha, ba cheart dóibh a chinneadh, bunaithe ar an anailís riosca, an ndéanfaidh siad tuilleadh rialuithe ar na hearraí, an scaoilfidh siad iad, an ndiúltóidh siad dá scaoileadh nó an gcuirfidh siad a scaoileadh ar fionraí nó an ligfidh siad an t-am dul i léig agus é mar thoradh go measfar na hearraí a bheith scaoilte. Ba cheart do na húdaráis chustaim an cinneadh sin a dhéanamh i gcomhar le húdaráis inniúla eile, i gcás inar gá. Dá réir sin, ba cheart do na húdaráis chustaim diúltú do scaoileadh na n-earraí i gcás ina mbeidh fianaise acu nach gcomhlíonann na hearraí na ceanglais dlí is infheidhme. Ba cheart an cinneadh maidir le athshárú córasach i ndáil le ciandíolacháin ag oibreoir eacnamaíoch a bheith ina fhianaise ar feadh tréimhse 6 mhí ar a laghad i gcás na n-earraí uile ar thug an t-oibreoir eacnamaíoch sin fógra ina leith maidir le teacht i saorchúrsaíocht. I gcás inar gá do na húdaráis chustaim dul i gcomhairle le húdaráis inniúla eile chun a chinneadh cé acu a chomhlíonann nó nach gcomhlíonann na hearraí ceanglais dhlíthiúla is infheidhme, ba cheart dóibh scaoileadh na n-earraí a chur ar fionraí go dtí go ndéanfar an comhairliúchán sin ar a laghad. Sna cásanna sin, ba cheart an cinneadh a dhéanfaidh na húdaráis chustaim ina dhiaidh sin a bheith ag brath ar fhreagra na n-údarás inniúil eile. Ionas nach gcuirfear bac ar thrádálaithe agus údaráis araon i gcásanna ina mbeidh roinnt ama ag teastáil chun teacht ar chonclúid maidir le comhlíontacht, ba cheart an deis a bheith ag na húdaráis chustaim na hearraí a scaoileadh ar choinníoll go leanfaidh an trádálaí de bheith á gcur ar an eolas maidir le suíomh na n-earraí.

(59)

Chun deimhneacht dhlíthiúil a sholáthar do na trádálaithe a chuir an fhaisnéis ar fáil in am gan oibleagáid a chur ar na húdaráis chustaim freagairt ar gach coinsíneacht, ba cheart earraí nár roghnaíodh lena rialú a mheas a bheith scaoilte tar éis tréimhse réasúnta. Ba cheart an Coimisiún a bheith i dteideal an tréimhse sin a shainiú i ngníomharthaí tarmligthe, á hoiriúnú, i gcás inar gá, don chineál tráchta nó don chineál pointí trasnaithe teorann lena mbaineann.

(60)

Ós rud é go meastar go bhfuil trádálaithe ‘Iontaoibh agus Seiceáil’ iontaofa agus go soláthraíonn siad sonraí do lucht custaim chomh gar d’fhíor-am agus is féidir go teicniúil maidir le gluaiseacht na n-earraí agus maidir le comhlíonadh agus rochtain iomlán ar a gcórais, a dtaifid agus a n-oibríochtaí, ba cheart na trádálaithe sin a bheith in ann a n-earraí a scaoileadh faoi mhaoirseacht na n-údarás custaim gan fanacht lena n-idirghabháil. Dá réir sin, ba cheart trádálaithe ‘Iontaoibh agus Seiceáil’ a bheith in ann earraí a scaoileadh thar ceann na n-údarás custaim ar na hearraí sin a fháil ag áit ghnó an allmhaireora, an úinéara nó an choinsíní nó ar iad a sheoladh ó áit ghnó an onnmhaireora, an úinéara nó an choinsíneora. Toisc go bhfuil na trádálaithe ‘Iontaoibh agus Seiceáil’ ceaptha oibriú ar bhealach trédhearcach, ba cheart gach teacht agus seachadadh earraí a thaifeadadh go cuí i Mol Sonraí Custaim an Aontais. Ba cheart oibleagáid a bheith ar thrádálaithe ‘Iontaoibh agus Seiceáil’ na húdaráis chustaim a chur ar an eolas i gcás ina dtiocfaidh fadhb aníos, sa chaoi go bhféadfaidh na húdaráis sin cinneadh críochnaitheach a dhéanamh maidir le scaoileadh na n-earraí. I gcás nach mbeidh córais rialuithe inmheánacha na dtrádálaithe ‘Iontaoibh agus Seiceáil’ sách stóinseach, ba cheart na húdaráis chustaim a bheith in ann, i gcomhar le húdaráis inniúla eile, na trádálaithe sin a údarú chun seiceálacha áirithe a dhéanamh astu féin. Ba cheart an deis a bheith ag na húdaráis chustaim i gcónaí, áfach, na hearraí a rialú tráth ar bith.

(61)

Is iomchuí bearta a sholáthar lena rialálfar an t-aistriú ó chóras bunaithe ar dhearbhuithe custaim chuig córas bunaithe ar sholáthar nó ar chur ar fáil faisnéise do Mhol Sonraí Custaim lárnach an Aontais Eorpaigh. Ba cheart an deis a bheith ag oibreoirí eacnamaíocha dearbhuithe custaim a thaisceadh chun a ndearbhú go bhfuil sé ar intinn acu earraí a chur faoi nós imeachta custaim le linn na hidirthréimhse a luaithe a bheidh cumais Mhol Sonraí Custaim an Aontais Eorpaigh ar fáil, áfach, ba cheart an deis a bheith tugtha d’oibreoirí eacnamaíocha faisnéis a sholáthar nó a chur ar fáil do na húdaráis chustaim trí Mhol Sonraí Custaim an Aontais Eorpaigh freisin, agus níor cheart do na húdaráis chustaim aon oibreoir eacnamaíoch a údarú a thuilleadh chun cur isteach ar shimplithe i ndáil leis an dearbhú custaim. Ag deireadh na hidirthréimhse, ba cheart na húdaruithe uile scor de bheith bailí, óir ní bheidh dearbhuithe custaim ann a thuilleadh. I ndáil le ciandíol earraí, ba cheart teorainn a chur leis an idirthréimhse chun dearbhuithe custaim a thaisceadh go dtí go mbeidh na cumais a bheidh ag Mol Sonraí Custaim an Aontais ar fáil chun na sonraí ábhartha a phróiseáil le haghaidh ciandíola.

(62)

Braitheann sainaithint bheacht an duine atá ag gníomhú mar ‘allmhaireoir’ ar chéim agus ar chineál an phróisis custaim atá i gceist. Níor cheart ach allmhaireoir amháin a bheith ann ag aon am amháin.

(63)

I gcás ciandíola, meastar gurb é an duine a sholáthraíonn earraí i gciandíolacháin nó a éascaíonn ciandíolacháin earraí an duine a chinneann go dtabharfar earraí ó thríú tír isteach i gcríoch chustaim an Aontais toisc go gcinneann siad an slabhra soláthair agus gurb iad atá freagrach as an riosca caillteanais, damáiste nó moille maidir le seachadadh na n-earraí chuig an tomhaltóir. Dá bhrí sin, i gcás ciandíola, chun earraí a scaoileadh i saorchúrsaíocht, is é an duine a sholáthraíonn earraí i gciandíolacháin nó an duine a éascaíonn ciandíolacháin earraí an t-allmhaireoir, ag brath ar na socruithe a dhéantar, agus ba cheart an t-allmhaireoir a chinnfear ar an gcaoi sin a léiriú amhlaidh.

(64)

An duine a sholáthraíonn earraí i gciandíolacháin nó a éascaíonn earraí allmhairiú earraí ciandíola ó thríú tíortha isteach i gcríoch chustaim an Aontais arb é an t-allmhaireoir é, ba cheart an duine sin a bheith freagrach as an bhfaisnéis is gá maidir le ciandíolacháin a sholáthar do na húdaráis chustaim sula scaoilfear na hearraí. Ba cheart don duine sin oibleagáidí allmhaireora a chomhlíonadh.

(65)

I gcás nach bhfuil duine a sholáthraíonn earraí i gciandíolacháin nó a éascaíonn allmhairiú earraí ciandíola ó thríú tíortha isteach i gcríoch chustaim an Aontais bunaithe i gcríoch chustaim an Aontais, ba cheart é a bheith indéanta na hearraí a chur faoi nós imeachta custaim i gcás ina gcuireann ionadaí indíreach ag a bhfuil stádas oibreora eacnamaíoch údaraithe na hearraí ina ainm féin agus thar ceann an allmhaireora le haghaidh ciandíola agus ina nglacann sé oibleagáidí an allmhaireora ciandíola ina leith sin.

(66)

Maidir le forálacha an Rialacháin seo, lena n-áirítear na forálacha sin a bhaineann leis an allmhaireoir ciandíola, ní hionann iad, de jure ná de facto, agus oibleagáid faireacháin ghinearálta ar sholáthraithe seirbhísí idirghabhálacha.

(67)

Ceanglaítear le hAirteagal 29 CFAE go bhfuil táirgí a thagann ó thríú tíortha le meas a bheith i saorchúrsaíocht más amhlaidh gur comhlíonadh na foirmiúlachtaí allmhairiúcháin agus gur gearradh dleachtanna custaim nó muirir a bhfuil éifeacht chomhionann acu. Ní mheasfar scaoileadh i saorchúrsaíocht, áfach, mar chruthúnas de bheith i gcomhréir leis an reachtaíocht chustaim agus reachtaíocht eile a chuireann na húdaráis chustaim i bhfeidhm.

(68)

An próiseas chun earraí a thabhairt amach as críoch chustaim an Aontais, ba cheart é a chuíchóiriú agus a shimpliú, i gcomhréir leis an bpróiseas dul isteach. Dá réir sin, is iomchuí a cheangal gur cheart duine a bheith ann atá bunaithe san Aontas a bheidh freagrach as na hearraí, is é sin an t-onnmhaireoir. Ba cheart don onnmhaireoir an fhaisnéis ábhartha a sholáthar nó a chur ar fáil do lucht custaim sula dtabharfaidh sé na hearraí amach as an Aontas, lena sonrófar cé acu earraí de chuid nó nach de chuid an Aontais iad atá le honnmhairiú, agus an fhaisnéis a oiriúnú de réir mar is gá.

(69)

Chun a áirithiú go ndéanfar bainistíocht riosca chuí ar earraí a thugtar amach as críoch chustaim an Aontais, ba cheart a cheangal ar an údarás custaim atá freagrach as onnmhairiú anailís riosca a dhéanamh ar an bhfaisnéis maidir leis na hearraí agus na bearta iomchuí a dhéanamh nó a iarraidh sula n-imeoidh na hearraí ó chríoch chustaim an Aontais. Ba cheart a áireamh ar na bearta sin freisin é a iarraidh go ndéanfaidh an údarás custaim atá freagrach as áit seolta na n-earraí agus as an bpointe imeachta agus, más gá, údaráis inniúla eile, i dteannta na mbeart atá ann maidir le hearraí a chur faoi nós imeachta custaim, atá infheidhme freisin i gcás ina mbeidh na hearraí le honnmhairiú.

(70)

Chun a áirithiú go mbeidh na nósanna imeachta fionraí dleachta trédhearcach freisin, is iomchuí cuíchóiriú a dhéanamh ar na forálacha a bhaineann le ceanglais maidir leis na húdaruithe le haghaidh nósanna imeachta speisialta. Go sonrach, ar mhaithe le soiléireacht agus deimhneacht dhlíthiúil, na coinníollacha chun a chinneadh an bhfuil gá le tuairim ar leibhéal an Aontais chun a mheasúnú an bhféadfadh deonú údaraithe dochar a dhéanamh do leasanna tháirgeoirí an Aontais, an scrúdú ar na coinníollacha eacnamaíocha mar a thugtar air, ba cheart iad a chódú agus a rialáil i ngníomhartha tarmligthe. Thairis sin, ós rud é go bhféadfadh an éifeacht ar leasanna tháirgeoirí an Aontais a bheith ag brath ar chainníocht na n-earraí a chuirtear faoin nós imeachta speisialta, ba cheart tairseach áirithe a leagan síos a meastar nach bhfuil aon éifeacht dhiúltach ar na leasanna sin faoina bun.

(71)

Le hAirteagal 9 den Choinbhinsiún Athbhreithnithe um Loingseoireacht na Réine, tagraítear d’Iarscríbhinn (‘Fardal na Réine’) lenar éascaíodh gluaiseacht earraí ar an Réin agus ar a craobh-aibhneacha trína mheas gur nós imeachta idirthurais custaim thar theorainneacha náisiúnta ceithre Bhallstát a bhí iontu, is é sin an Bheilg, an Ghearmáin, an Fhrainc agus an Ísiltír, chomh maith leis an Eilvéis. De réir faisnéis ó riaracháin chustaim, ní úsáidtear Fardal na Réine sa chleachtas a thuilleadh mar nós imeachta idirthurais sna Ballstáit atá tadhlach leis an Réin. Ina ionad sin, iompraítear earraí ar an Réin agus ar a craobh-aibhneacha agus úsáid á baint as an nós imeachta idirthurais san Aontas a bhunaítear le Rialachán (AE) Uimh. 952/2013, tríd an gCóras Nua Ríomhchuidithe Idirthurais. Is iomchuí dá bhrí sin an tagairt d’Fhardal na Réine a bhaint de chásanna ina meastar gur idirthuras seachtrach nó idirthuras inmheánach atá i ngluaiseacht earraí.

(72)

Chun trédhearcacht a mhéadú maidir leis an duine atá freagrach as comhlíonadh oibleagáidí an nós imeachta idirthurais san Aontas agus as inneachar na coinsíneachta agus na rioscaí a bhaineann léi, is iomchuí a cheangal ar shealbhóir an nós imeachta idirthurais an fhaisnéis maidir leis an allmhaireoir nó an onnmhaireoir a spreagann gluaiseacht na n-earraí a nochtadh chomh maith le faisnéis maidir leis an modh iompair, agus sainaithint na n-earraí a chuirtear faoin nós imeachta sin, ar a laghad. Chuirfeadh an fhaisnéis sin ar a gcumas do na húdaráis chustaim maoirseacht níos éifeachtaí a dhéanamh ar an nós imeachta idirthurais san Aontas lena mbaineann agus anailís riosca a dhéanamh. Ba cheart an nós imeachta idirthurais san Aontas a bheith éigeantach ach amháin má chuirtear earraí faoi chóras custaim eile láithreach ar dhul isteach i gcríoch chustaim an Aontais dóibh nó ar imeacht dóibh uaithi. I gcás nach eol fós cé hé an t-allmhaireoir nó an t-onnmhaireoir, ba cheart a mheas gurb é sealbhóir na n-earraí allmhaireoir nó onnmhaireoir na n-earraí agus is é ba cheart a bheith faoi dhliteanas i leith dleachtanna custaim agus cánacha agus muirir eile a íoc. Ba cheart maoirseacht chustaim a chur in ionad an nós imeachta idirthurais san Aontas má dhéanann trádálaí ‘Iontaoibh agus Seiceáil’ earraí a allmhairiú nó a onnmhairiú.

(73)

Le leasú ar Iarscríbhinn 6 a ghabhann leis an gCoinbhinsiún Custaim um Iompar Idirnáisiúnta Earraí faoi Carnets TIR (‘Coinbhinsiún TIR’) (26) a tháinig i bhfeidhm an 1 Meitheamh 2021, modhnaíodh Nóta Míniúcháin 0.49 chun an deis a dheonú d’oibreoirí eacnamaíocha a chomhlíonann ceanglais áirithe teacht chun bheith ina ‘gcoinsíneoirí údaraithe’, rud atá ina léiriú scáthánach ar na héascuithe atá ann cheana a dheonaítear do na hoibreoirí eacnamaíocha a aithnítear mar ‘choinsínithe údaraithe’. Is gá dá bhrí sin an fhéidearthacht nua sin a áireamh sa Rialachán seo chun reachtaíocht chustaim an Aontais a ailíniú leis an gcomhaontú idirnáisiúnta sin.

(74)

Chun deireadh a chur leis an bhfaoiseamh ó dhleacht le haghaidh allmhairiú earraí nach mó a luach ná EUR 150, is gá forálacha a chur i bhfeidhm maidir le luach custaim a chinneadh chun dleachtanna custaim ad valorem a thobhach i ndáil le hearraí allmhairithe a cheannaítear in idirbhearta ríomhthráchtála gnólacht le custaiméir, mar a shainmhínítear i dTreoir 2006/112/CE. Ba cheart an ciandíol sin a bheith mar bhonn don dearbhú maidir le luach custaim faoin modh luacha idirbhirt. Tá feidhm ag an bprionsabal sin freisin i gcásanna ina gceannaítear earraí i gciandíolacháin ní sula dtugtar isteach i gcríoch chustaim an Aontais iad ach le linn dóibh a bheith curtha faoin nós imeachta stórasaithe custaim.

(75)

Tá difríocht shuntasach idir idirbhearta ciandíola agus idirbhearta traidisiúnta gnólacht le gnólacht, rud a fhágann go bhfuil castacht mhéadaithe ann. Bíonn tionchar ag na difríochtaí sin ar an gcaoi a gcuireann údaráis chustaim rialacha luachála i bhfeidhm go héifeachtach sa chleachtas. Ar na dúshláin sin tá an scála agus an luas ollmhór ag a dtugtar idirbhearta ríomhthráchtála i gcrích, an líon ollmhór ceannaitheoirí agus díoltóirí lena mbaineann, agus scaipeadh díolachán. Agus sainiúlacht na ríomhthráchtála á cur san áireamh, chomh maith le ról na n-údarás custaim i bhfeidhmiú rianúil an mhargaidh inmheánaigh, más rud é, in imeachtaí custaim arb é is aidhm dóibh a fhíorú go bhfuil luach idirbhirt dearbhaithe na n-earraí a ceannaíodh i gciandíol ceart, nach ndíbríonn allmhaireoir amhras réasúnach go léiríonn an luach idirbhirt dearbhaithe an praghas a íocadh iarbhír nó atá iníoctha i leith na n-earraí sin agus, dá bhrí sin, go ndiúltaítear don luach idirbhirt a dearbhaíodh ar dtús, ba cheart do na húdaráis chustaim a bheith in ann solúbthacht a fheidhmiú maidir leis an modh luachála tánaisteach iomchuí a chinneadh chun luach custaim na n-earraí sin a athshainiú.

(76)

Faoi láthair, is é an Ballstát ina dtaisctear an dearbhú custaim a bhailíonn na fiacha custaim. Tá sé de rogha an trádálaí an ndéanfaidh sé an méid sin sa chéad Bhallstát a dtéann an t-earra isteach ann, nó an n-úsáidfidh sé nós imeachta custaim agus dleachtanna a íoc i mBallstát eile. I gcás trádálaithe ‘Iontaoibh agus Seiceáil’, is iomchuí rialacha éagsúla a úsáid chun an áit ina dtarlaíonn an fiach custaim a shainiú ionas go n-íocfar na dleachtanna ar allmhairí leis an mBallstát ina bhfuil an trádálaí sin bunaithe. Is iomchuí an méid sin toisc gurb é sin an áit ina bhfuil an t-eolas is iomláine ag an údarás custaim ar thaifid, oibríochtaí agus iompraíocht tráchtála na n-oibreoirí eacnamaíocha ábhartha. Mar sin féin, ba cheart fiach custaim oibreoirí eacnamaíocha nach trádálaithe ‘Iontaoibh agus Seiceáil’ iad a thabhú san áit a bhfuil na hearraí lonnaithe go fisiceach, go dtí go ndéanfar meastóireacht ar an tsamhail mhaoirseachta ar a laghad.

(77)

I gcás idirbhearta ríomhthráchtála, is é an t-allmhaireoir le haghaidh ciandíola an duine atá freagrach as an bhfiach custaim. Nuair a bhaintear úsáid as scéim IIFA, ba cheart an fiach custaim a thabhú tráth a ghlactar le híocaíocht an díolacháin ar líne. I gcás nach mbaintear aon úsáid as an scéim sin, ba cheart don fhiach custaim teacht chun cinn nuair a thugtar fógra maidir le hinfhaighteacht na n-earraí sna Ballstáit ina bhfuil na hearraí le seachadadh.

(78)

Chun na costais mhéadaitheacha a chumhdach a bhaineann le líon ollmhór iarrataí a láimhseáil maidir le hearraí a dhíoltar i gciandíolacháin a chur faoin nós imeachta um scaoileadh i saorchúrsaíocht, ba cheart táille láimhseála an Aontais, atá i gcomhréir le neaschostas na seirbhísí a bhfuil dlúthbhaint acu le maoirseacht chustaim na n-earraí sin, a bhunú toisc go seoltar na hearraí sin go díreach chuig an tomhaltóir, rud a fhágann nach féidir le húdaráis eile iad a sheiceáil tar éis imréiteach custaim. Cé gur faoi na Ballstáit a bheidh sé cinneadh a dhéanamh an aisghabhfaidh siad ó oibreoirí eacnamaíocha na costais a bhaineann le bearta eisceachtúla rialaithe nó na costais arna dtabhú ag údaráis seachas údaráis chustaim i ndáil le fíorú nó scriosadh na n-earraí, ba cheart a chumhdach le táille láimhseála an Aontais, go háirithe, an costas a bhaineann leis na sonraí a sheiceáil agus anailís riosca a dhéanamh, agus an costas a bhaineann leis an mbonneagar agus na rialuithe ábhartha, lena n-áirítear na seirbhísí ábhartha arna soláthar ag Údarás Custaim an Aontais.

(79)

Ba cheart foráil a dhéanamh maidir le táille láimhseála níos ísle de chuid an Aontais i gcás ina ndíoltar na hearraí i gciandíolacháin ó stóras custaim ciandíola, ós rud é go bhfuil sé níos éasca agus níos éifeachtaí do na húdaráis chustaim maoirseacht a dhéanamh ar bhulc-chainníochtaí earraí a stóráiltear i dtrádstóras ná earraí a phacáiltear i mbeartáin aonair agus a sheoltar go díreach chuig an tomhaltóir.

(80)

Is é an duine céanna ba cheart a bheith i bhféichiúnaí tháille láimhseála an Aontais agus atá i bhféichiúnaí an fhéich custaim, agus ba cheart gurb é an féichiúnaí sin an t-allmhaireoir le haghaidh ciandíola. I gcás nach bhfuil feidhm go fóill ag forálacha maidir le hallmhaireoirí le haghaidh ciandíola, ba cheart gurb é an féichiúnaí an dearbhóir. I gcás ciandíola, is é an duine atá i dteideal scéim IIFA a úsáid, nó ionadaí indíreach custaim, a bheadh ina dhearbhóir de ghnáth. Dá bhrí sin, níor cheart don tomhaltóir a bheith ina fhéichiúnaí nó ina féichiúnaí maidir le táille láimhseála an Aontais.

(81)

Is iomchuí foráil a dhéanamh go dtiocfaidh an chéad ghníomh tarmligthe lena socrófar méid na táille láimhseála i bhfeidhm go tapa ionas go bhféadfar táille láimhseála an Aontais arna tabhairt isteach leis an Rialachán seo a chur i bhfeidhm go praiticiúil, chun freagairt ar an mbrú méadaitheach atá ar údaráis chustaim mar gheall ar an líon suntasach beartán a thagann isteach i gcríoch chustaim an Aontais.

(82)

Ós rud é go bhfuil feidhm ag roinnt beart in aghaidh na hítime, mar shampla dleachtanna agus táillí, is iomchuí sainmhíniú orthu a thabhairt isteach. Ba cheart ítim a shainmhíniú mar earra amháin nó níos mó i gcoinsíneacht, a bhfuil na míreanna sonraí áirithe céanna acu, lena n-áirítear an rangú taraife agus tionscnamh, i gcomhréir leis na ceanglais sonraí is infheidhme. Ba cheart an sainmhíniú sin a bheith infheidhme i ndáil leis na dearbhuithe custaim sna huirlisí digiteacha náisiúnta agus uirlisí digiteacha an Aontais atá ann cheana, lena n-áirítear i gcás nach mbeidh rangú taraife na n-earraí lena mbaineann sa dearbhú custaim ach ar leibhéal fho-cheannteidil an Chórais Chomhchuibhithe, agus i ndáil leis na ceanglais sonraí iomchuí arna gcinneadh chun na críche sin a luaithe a bheidh Mol Sonraí Custaim an Aontais ar fáil.

(83)

Is iomchuí an sásra a fheabhsú arb é is aidhm dó maoirseacht a dhéanamh ar chur chun feidhme éifeachtach na mbeart sriantach maidir leis an sreabhadh earraí arna nglacadh aga an gComhairle i gcomhréir le hAirteagal 215 CFAE. I gcás ina nglacfar na bearta sin, ba cheart d’Údarás Custaim an Aontais tacaíocht a sholáthar don Choimisiún agus do na Ballstáit chun a áirithiú nach dtiocfar timpeall ar na bearta sin. Ba cheart dó treoir a chur ar fáil do na húdaráis chustaim i bhfoirm moltaí neamhcheangailteacha, mar shampla trí chleachtais chustaim chomhsheasmhacha a chur chun cinn, laistigh de fhreagrachtaí na mBallstát maidir leis na bearta sin a chur chun feidhme. Ba cheart d’údaráis chustaim a áirithiú go nglacfaidh siad na céimeanna uile is gá laistigh dá n-inniúlachtaí chun na bearta sin a chomhlíonadh agus ba cheart dóibh an Coimisiún agus Údarás Custaim an Aontais a chur ar an eolas dá réir. Ba cheart d’Údarás Custaim an Aontais neamhréireachtaí a d’fhéadfadh a bheith ann i gcur i bhfeidhm na mbeart sin a shainaithint agus faireachán a dhéanamh ar a gcur chun feidhme, agus tuairisciú dá réir sin don Choimisiún.

(84)

Ba cheart sásra bainistithe géarchéime a chur i bhfeidhm chun aghaidh a thabhairt ar ghéarchéimeanna ionchasacha san aontas custaim. Leagadh béim ar an easpa sásra ar leibhéal an Aontais sa Teachtaireacht ón gCoimisiún an 28 Meán Fómhair 2020 dar teideal Taking the Customs Union to the Next Level: a Plan for Action [An tAontas Custaim a thabhairt ar aghaidh go dtí an Chéad Leibhéal eile: Plean Gníomhaíochta]. Ba cheart sásra a bhunú dá bhrí sin lena mbeidh baint ag Údarás Custaim an Aontais mar ghníomhaire ríthábhachtach chun na bearta praiticiúla agus na socruithe a chinneann an Coimisiún a chur i bhfeidhm i gcás géarchéime a ullmhú agus a chomhordú agus chun faireachán a dhéanamh ar a gcur chun feidhme. Ba cheart d’Údarás Custaim an Aontais ullmhacht freagartha ar ghéarchéimeanna a choinneáil ar bun ar feadh fhad iomlán na géarchéime.

(85)

Níl struchtúr soiléir bainistíochta oibríochtúla sa chreat rialachais atá ann cheana le haghaidh an aontais custaim, agus ní léirítear leis an fhorbairt a tháinig ar chúrsaí custaim ó cruthaíodh in 1968 é. Faoi Rialachán (AE) Uimh. 952/2013, is iad údaráis chustaim náisiúnta atá freagrach as na gníomhaíochtaí a bhaineann leis an mbainistíocht rioscaí i sreafaí trádála, mar shampla rialuithe ar an talamh a chur chun feidhme agus cinntí a dhéanamh maidir leo. Níl déine thrácht na n-earraí ag teorainneacha seachtracha cothrom ar fud an Aontais. D’ainneoin comhar a bheith idir údaráis chustaim náisiúnta ó cruthaíodh an t-aontas custaim, rud a raibh malartú dea-chleachtais agus saineolais agus forbairt treoirlínte coiteanna mar thoradh air, níor forbraíodh cur chuige comhchuibhithe agus creat oibríochtúil dá thoradh. Níl aon chumas lárnach ann i dtaobh anailís riosca ná aon léargas coiteann ar ord tosaíochta rioscaí an Aontais, tá an comhordú ar ghníomhaíochtaí agus rialuithe custaim teoranta agus níl aon chreat comhair ann do na húdaráis éagsúla a fhreastalaíonn ar an margadh aonair.

(86)

Le struchtúr lárnach oibríochtúil de chuid an Aontais chun saineolas agus acmhainní a chomhthiomsú agus chun cabhrú leis na Ballstáit agus leis an gCoimisiún cinntí a dhéanamh le chéile, tabharfar aghaidh ar na laigí sin. Ba cheart di díriú go háirithe ar réimsí mar shampla bainistiú sonraí agus bainistiú riosca, agus ba cheart ábhar oiliúna d’oifigigh chustaim agus do ghairmithe custaim san Aontas a ullmhú léi chun an oiliúint a chuireann na Ballstáit ar fáil a chomhlánú agus chun tacú léi. Ba cheart dó rannchuidiú freisin le córas a chruthú san Aontas chun aitheantas a thabhairt do bharr feabhais na n-institiúidí oideachais a thairgeann oiliúint agus oideachas i réimse an chustaim, ag tógáil ar an tionscnamh ón gCoimisiún dar teideal ‘Deimhniú Aitheantais Custaim an Aontais’, agus cruthú deonach lárionad speisialaithe barr feabhais ag na Ballstáit a chomhordú agus tacú leis. Is é is aidhm dó sin go ngníomhóidh an t-aontas custaim ‘mar aon aonad amháin’, agus é á aithint ag an am céanna go bhféadfadh cleachtais éagsúla sna Ballstáit a bheith mar thoradh ar shainiúlachtaí oibiachtúla, mar shampla difríochtaí geografacha, an modh iompair a úsáidtear, an cineál earraí nó an cineál teorann. Tá cruthú an údaráis nua sin, Údarás Custaim an Aontais, ríthábhachtach chun feidhmiú éifeachtúil leormhaith an aontais custaim a áirithiú, chun gníomhaíocht chustaim a chomhordú go lárnach agus chun tacú le gníomhaíochtaí na n-údarás custaim.

(87)

Ba cheart Údarás Custaim an Aontais a rialú agus a oibriú agus prionsabail an Ráitis Chomhpháirtigh ó Pharlaimint na hEorpa, ó Chomhairle an Aontais Eorpaigh agus ón gCoimisiún Eorpach maidir le gníomhaireachtaí díláraithe an 19 Iúil 2012 á gcur san áireamh.

(88)

Agus suíomh Údarás Custaim an Aontais á roghnú acu, áiritheoidh Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle, i bhfianaise chineál an údaráis sin, go gcuirfidh a shuíomh ar a chumas a chúraimí agus a chumhachtaí a chur i gcrích go hiomlán, foireann ardcháilithe agus speisialaithe a earcú agus deiseanna oiliúna leordhóthanacha a thairiscint. Ina theannta sin, cuirfidh Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle san áireamh na critéir seo a leanas chun suíomh Údarás Custaim an Aontais a roghnú: áitreabh iomchuí a bheith ar fáil agus an cumas lóistín a fháil do na baill foirne ábhartha sula dtiocfaidh Údarás Custaim an Aontais i bhfeidhm; inrochtaineacht an tsuímh agus saoráidí leordhóthanacha oideachais a bheith ann do leanaí na mball foirne; rochtain iomchuí ar mhargadh an tsaothair, ar shlándáil shóisialta agus ar chúram leighis do leanaí agus céilí na mball foirne araon; agus cothromaíocht gheografach. I bhfianaise na gcritéar sin, ba cheart Údarás Custaim an Aontais a bheith lonnaithe in Lille na Fraince.

(89)

Ba cheart do na Ballstáit a áirithiú go mbeidh na hacmhainní cuí, an oiliúint chuí agus an trealamh cuí ag na húdaráis chustaim chun a misean a chomhlíonadh.

(90)

Tá sé tábhachtach go n-infheisteoidh na húdaráis chustaim i líon leordhóthanach ball foirne atá oilte go cuí chun feidhmiú chórais chustaim an Aontais a ráthú, córais a bhfuil méadú as cuimse ar an éileamh rompu. Mura ndéantar an infheistíocht is gá san fhoireann, ní féidir le réitigh dhigiteacha a n-acmhainneacht iomlán a bhaint amach. Dá bhrí sin, ba cheart do na hinfheistíochtaí i gcórais dhigiteacha cistiú leordhóthanach a ráthú don fhoireann agus a n-oiliúint chun na scileanna is gá a áirithiú maidir le trealamh úrscothach a úsáid, agus teicneolaíocht le haghaidh anailísíocht, brath agus rialuithe mórshonraí agus, dá bhrí sin, chun a ráthú go ndéanfar rialuithe custaim go haonfhoirmeach ar fud an Aontais.

(91)

Ba cheart ionadaí a bheith ag na Ballstáit agus ag an gCoimisiún ar Bhord Bainistíochta chun feidhmiú éifeachtach Údarás Custaim an Aontais a áirithiú. Ba cheart urraim a léiriú do phrionsabail na cothromaíochta inscne i gcomhdhéanamh an Bhoird Bainistíochta, lena n-áirítear an Cathaoirleach agus an Leas-Chathaoirleach a roghnú, agus ba cheart taithí agus cáilíochtaí ábhartha a chur san áireamh freisin. I bhfianaise inniúlacht eisiach an Aontais maidir leis an aontas custaim, agus an dlúthnaisc idir réimsí custaim agus réimsí beartais eile, ba cheart an Cathaoirleach nó an Leas-Chathaoirleach a thoghadh as measc chomhaltaí an Bhoird Bainistíochta arna n-ainmniú ag an gCoimisiún. Chun feidhmiú éifeachtach agus éifeachtúil Údarás Custaim an Aontais a áirithiú, ba cheart don Bhord Bainistíochta, go háirithe, doiciméad clársceidealaithe aonair a ghlacadh lena n-áirítear clársceidealú bliantúil agus ilbhliantúil, a fheidhmeanna maidir le buiséad Údarás Custaim an Aontais a dhéanamh, tuarascáil bhliantúil ar ghníomhaíochtaí Údarás Custaim an Aontais a ghlacadh agus a fhoilsiú, agus a áirithiú nach ndéantar faisnéis íogair a nochtadh, na rialacha airgeadais is infheidhme maidir leis an Údarás a ghlacadh, Stiúrthóir Feidhmiúcháin a cheapadh, agus nósanna imeachta a bhunú maidir le cinntí a bheith á ndéanamh ag an Stiúrthóir Feidhmiúcháin a bhaineann le cúraimí oibríochtúla Údarás Custaim an Aontais. Tabharfaidh Bord Feidhmiúcháin cúnamh don Bhord Bainistíochta.

(92)

Ba cheart d’Údarás Custaim an Aontais an Bord Comhairleach Custaim a bhunú, ar a mbeidh sé de chúram comhairle a sholáthar d’Údarás Custaim an Aontais maidir le cur chun feidhme gníomhaíochtaí teicniúla agus cinntí, maidir le saincheisteanna cur chun feidhme agus caighdeánaithe, lena n-áirítear gníomhaíochtaí comhchuibhithe, maidir le gnéithe oibríochtúla na reachtaíochta eile a chuireann na húdaráis chustaim i bhfeidhm, agus maidir le haon ghníomhaíocht eile de chuid Údarás Custaim an Aontais. Ba cheart don Bhord Comhairleach Custaim féachaint le hionadaíocht chothrom na bpáirtithe leasmhara a bhaint amach idir leasanna tráchtála agus neamhthráchtála agus, laistigh den chatagóir leasanna tráchtála, maidir le fiontair bheaga agus fiontair mheánmhéide agus gnóthais eile. Ba cheart comhairle a fháil go rialta ón mBord Comhairleach Custaim agus ba cheart don bhord sin a bheith in ann comhairle a sholáthar d’Údarás Custaim an Aontais ar a thionscnamh féin.

(93)

Chun feidhmiú éifeachtach Údarás Custaim an Aontais a áirithiú, ba cheart buiséad neamhspleách a dheonú dó a dtiocfaidh an t-ioncam lena aghaidh as buiséad ginearálta an Aontais agus as aon ranníocaíocht dheonach airgeadais ó na Ballstáit. In imthosca eisceachtúla a bhfuil údar cuí leo, ba cheart Údarás Custaim an Aontais a bheith in ann ioncaim bhreise a fháil freisin trí chomhaontuithe ranníocaíochta nó deontais, agus trí luach a iarraidh ar na foilseacháin agus aon seirbhís eile a sholáthraíonn sé.

(94)

Ba cheart d’Údarás Custaim an Aontais úsáid a bhaint as an bhfaisnéis atá ar fáil dó maidir le dúshláin a bhaineann le reachtaíocht chustaim agus reachtaíocht eile a chuireann na húdaráis chustaim i bhfeidhm chun measúnú ar bhagairtí a dhéanamh go tréimhsiúil. Ar bhonn an mheasúnaithe sin ar bhagairtí, ba cheart d’Údarás Custaim an Aontais moltaí a ullmhú agus iad a tharchur chuig an gCoimisiún. Bunaithe ar na moltaí siúd, ba cheart don Choimisiún réimsí a shainaithint nach mór tosaíocht a thabhairt dóibh. Tá sé tábhachtach go mbeidh plé polaitiúil straitéiseach ag an gComhairle maidir leis na réimsí sin nach mór tús áite a thabhairt dóibh agus go soláthróidh Údarás Custaim an Aontais obair leantach iomchuí, lena n-áirítear nuair a ullmhóidh sé a chlár oibre bliantúil agus ilbhliantúil agus an tuarascáil bhliantúil ar a ghníomhaíochtaí.

(95)

Chun a misean a bhaint amach, ba cheart d’Údarás Custaim an Aontais agus do na húdaráis chustaim dlúthchomhar tráthrialta a dhéanamh leis na húdaráis um fhaireachas margaidh, na húdaráis sláintíochta agus fíteashláintíochta, na comhlachtaí agus na húdaráis forfheidhmithe dlí, na húdaráis bainistithe teorainneacha, na comhlachtaí cosanta comhshaoil, na húdaráis staidrimh agus na húdaráis cánach, na saineolaithe maidir le maoin chultúir agus roinnt mhaith údaráis eile atá i gceannas ar bheartais earnálacha. I bhfianaise na forbartha a tháinig ar an margadh aonair agus atá ag teacht ar an ról custaim, agus i bhfianaise an mhéadaithe ar thoirmisc agus srianta agus ar an ríomhthráchtáil, is gá an comhar sin a struchtúrú agus a threisiú ar an leibhéal idirnáisiúnta, ar leibhéal an Aontais agus ar an leibhéal náisiúnta. In ionad comhair a bhíonn dírithe ar choinsíneachtaí aonair nó teagmhais shonracha ar feadh an tslabhra soláthair, ba cheart d’Údarás Custaim an Aontais creat tacaíocht a fhorbairt agus a thabhairt cothrom le dáta go rialta le haghaidh an chomhair a dhéantar idir údaráis chustaim agus údaráis eile atá freagrach as réimsí ábhartha beartais. Ba cheart an méid seo a leanas a áireamh sa chomhar sin: reachtaíocht agus riachtanais bheartais i réimsí ar leith a fhorbairt; faisnéis a mhalartú agus anailís a dhéanamh uirthi; straitéis fhoriomlán comhair a fhorbairt i bhfoirm straitéisí maoirseachta comhpháirteacha; comhar maidir le cur chun feidhme oibríochtúil, faireachán agus rialuithe; scileanna agus dea-chleachtais ábhartha a mhalartú; agus gníomhaíochtaí nuálaíochta agus taighde i réimsí a bhaineann le cúrsaí custaim.

(96)

Cuid den reachtaíocht eile a chuireann na húdaráis chustaim i bhfeidhm, ba cheart don Choimisiún a cur i bhfeidhm a éascú freisin trí liosta a tharraingt suas agus a thabhairt cothrom le dáta go rialta de reachtaíocht AE lena bhforchuirtear ceanglais maidir le hearraí atá faoi réir rialuithe custaim arb é is aidhm dóibh leasanna poiblí, amhail sláinte agus beatha an duine, ainmhithe nó plandaí, tomhaltóirí agus an comhshaol, a chosaint.

(97)

Chun an comhar idir na húdaráis chustaim a neartú, ba cheart iarrachtaí comhpháirteacha oibríochtúla a fheabhsú chun tacú le rialuithe éifeachtacha custaim ag teorainneacha an Aontais. Ba cheart d’Údarás Custaim an Aontais an comhordú oibríochtúil sa chomhar custaim a chomhordú agus tacú leis, lena n-áirítear i réimse na bainistíochta riosca. Ba cheart d’Údarás Custaim an Aontais, i gcomhar leis na Ballstáit, na rialuithe comhpháirteacha a dhéanfaidh na húdaráis chustaim laistigh den Aontas agus le tríú tíortha a phleanáil, a eagrú agus a chomhordú. I gcomhthéacs an chomhair idir na húdaráis chustaim laistigh den Aontas, tá an Rialachán seo gan dochar don Choinbhinsiún arna dhréachtú ar bhonn Airteagal K.3 den Chonradh ar an Aontas Eorpach, maidir le cúnamh frithpháirteach agus comhar idir riaracháin chustaim (27) (Napoli II). Ba cheart d’Údarás Custaim an Aontais an comhar is gá a choinneáil ar bun leis na húdaráis ábhartha de chuid an Aontais agus náisiúnta a dhéanann imscrúduithe ábhartha agus gníomhaíochtaí frithchalaoise, lena n-áirítear OLAF agus OIPE. Tá sé tábhachtach go n-oibreoidh Údarás Custaim an Aontais i gcomhar freisin le Mol Nuálaíochta an Aontais maidir leis an tSlándáil Inmheánach i gcás inarb ábhartha do ghníomhaíochtaí Údarás Custaim an Aontais.

(98)

Ina theannta sin, chun dea-chleachtais a mhalartú agus éifeachtacht oibríochtúil a fheabhsú, ba cheart do na Ballstáit a bheith in ann, arna iarraidh sin, oifigigh chustaim a chur ar fáil go sealadach chun oibriú in údaráis chustaim Ballstáit eile. Ba cheart do na Ballstáit lena mbaineann téarmaí agus coinníollacha na bpost sealadach sin a chinneadh. Ba cheart d’Údarás Custaim an Aontais, arna iarraidh sin, tacaíocht nó comhordú a sholáthar. I gcás inarb iomchuí, is féidir leis treoraíocht nó socruithe samhla a fhorbairt chun an cineál sin comhair a éascú.

(99)

Ba cheart d’Údarás Custaim an Aontais agus do Europol a bheith in ann faisnéis straitéiseach agus faisnéis neamhoibríochtúil eile, amhail táscairí riosca, a mhalartú, i gcás inar gá sin chun coireacht thromchúiseach a dhéanann difear do dhá Bhallstát nó níos mó, an sceimhlitheoireacht agus cineálacha coireachta a dhéanann difear do leas comhchoiteann a chumhdaítear le beartas de chuid an Aontais a chosc agus a chomhrac. D’fhéadfadh Údarás Custaim an Aontais faisnéis den sórt sin a úsáid chun críocha anailíse riosca.

(100)

Chun soiléireacht a mhéadú agus an creat comhair idir na húdaráis chustaim agus chomhpháirtíochta eile a dhéanamh níos éifeachtúla, ba cheart a shainiú go soiléir, le liosta de na seirbhísí a chuireann na húdaráis chustaim ar fáil, an ról a d’fhéadfadh a bheith ag na húdaráis chustaim chun beartais ábhartha eile a chur i bhfeidhm ag teorainneacha an Aontais. Ina theannta sin, ba cheart d’Údarás Custaim an Aontais faireachán a dhéanamh ar chur i bhfeidhm an chreata comhair. Ba cheart d’Údarás Custaim an Aontais dul i ndlúthchomhar leis an gCoimisiún, OLAF, agus comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí ábhartha eile an Aontais, amhail Europol, OIPE agus Frontex chomh maith le gníomhaireachtaí agus líonraí speisialaithe sna réimsí beartais atá ábhartha do ghníomhaíochtaí Údarás Custaim an Aontais, mar shampla Líonra an Aontais um Chomhlíonadh Táirgí.

(101)

I ndomhan atá ag éirí níos idirnasctha i gcónaí, is gnéithe tábhachtacha d’obair údarás custaim ar fud an domhain iad taidhleoireacht chustaim agus comhar idirnáisiúnta. Ba chearta bheith in ann, trí bhíthin an chomhair idirnáisiúnta, sonraí custaim a mhalartú, faoi réir faisnéis rúnda a urramú agus sonraí pearsanta a chosaint, ar bhonn comhaontuithe idirnáisiúnta nó reachtaíocht uathrialach an Aontais agus trí mhodhanna cumarsáide iomchuí, slána agus faoi dhianmhaoirseacht, mar shampla Mol Sonraí Custaim an Aontais.

(102)

Tá an comhar éifeachtach idir tíortha comharsanachta fíor-riachtanach chun feidhmiú rianúil na n-oibríochtaí custaim, éascú na trádála dlisteanaí, agus cosaint leasanna airgeadais agus bheartais airgeadais an Aontais a áirithiú. Tá tábhacht ar leith ag baint leis an gcomhar sin ag pointí trasnaithe teorann custaim comhroinnte, áit a gcuireann rialuithe custaim comhordaithe feabhas ar an éifeachtúlacht agus ar an deimhneacht dhlíthiúil. Dá bhrí sin, ba cheart do na Ballstáit an acmhainneacht a choinneáil chun comhaontuithe déthaobhacha a thabhairt i gcrích nó a choinneáil ar bun le tríú tíortha comharsanachta maidir leis an gcomhar custaim ag pointí trasnaithe teorann roinnte, má tá na comhaontuithe sin i gcomhréir le dlí an Aontais. Áirítear san acmhainneacht sin comhaontuithe a bhaineann le pointí trasnaithe teorann roinnte, atá suite ar chríoch Bhallstáit nó i gcríoch tríú tír chomharsanachta, ina gcuireann údaráis chustaim an Bhallstáit sin agus an tríú tír chomharsanachta sin a reachtaíocht chustaim faoi seach i bhfeidhm de bhun comhaontú déthaobhach.

(103)

Ba cheart creat comhchoiteann a leagan síos sa Rialachán seo lena mbunaítear liosta íosta de sháruithe reachtaíochta custaim atá faoi réir pionós agus rialacha áirithe maidir le pionóis neamhchoiriúla, a bheidh le cur chun feidhme ag na Ballstáit. Is faoi na Ballstáit atá sé an cineál iomchuí birt a roghnú chun aghaidh a thabhairt ar na sáruithe sin. Is iomchuí freisin liosta íosta imthosca a bhunú ar cheart do na Ballstáit aird chuí a thabhairt orthu, i gcomhréir leis an dlí náisiúnta, agus cinneadh á dhéanamh acu an ceart pionós a fhorchur agus maidir le cineál nó déine an phionóis sin. Ba cheart don Choimisiún faireachán a dhéanamh ar chur chun feidhme ceart na bhforálacha sin, de réir mar is iomchuí. Ba cheart na pionóis i leith sáruithe reachtaíochta custaim a bheith éifeachtach, comhréireach agus athchomhairleach.

(104)

Leis an Rialachán seo ní dhéantar rialacha náisiúnta nós imeachta maidir leis na pionóis riaracháin a chomhchuibhiú, ná ní rialaítear leis cé na húdaráis a fhorchuireann na pionóis, fad a choinnítear an prionsabal ar bun go bhfuil na pionóis éifeachtach, comhréireach agus athchomhairleach. Mar shampla, is féidir na rialacha maidir le pionóis a chur i bhfeidhm ar bhealach a fhágann gurb iad na húdaráis inniúla a fhorchuirfidh an pionós go díreach, nó gur cúirt náisiúnta inniúil a fhorchuirfidh é ar iarratas arna dhéanamh ag údarás riaracháin inniúil, nó gurb iad na húdaráis chustaim inniúla a fhorchuirfidh é trí nós imeachta socraíochta, agus éifeacht choibhéiseach ag gach ceann acu sin.

(105)

I bhfianaise an ról lárnach a bhíonn ag allmhaireoirí le haghaidh ciandíola maidir le méideanna móra allmhairí ar luach íseal a eagrú, lena n-áirítear trí ardáin agus suíomhanna gréasáin ar líne, is gá creat pionós comhleanúnach, comhréireach agus athchomhairleach a bhunú a mbeidh feidhm aige i gcás nach gcomhlíonann allmhaireoirí le haghaidh ciandíola a n-oibleagáidí. Go háirithe más ann do neamhchomhlíonadh leanúnach córasach na reachtaíochta custaim i gcás ciandíola, ba cheart pionóis athchomhairleacha éifeachtacha a bheith ann. Mar gheall ar mhéid, raon trasteorann agus tionchar forleathan an neamhchomhlíonta chórasaigh, tá údar maith ann go socrófaí sa Rialachán seo íosleibhéil agus uasleibhéil dhiana de phionóis airgid, bunaithe ar luach iomlán na n-earraí a allmhairíonn an t-oibreoir eacnamaíoch neamhchomhlíontach chuig an Aontas, agus an deis á caomhnú ag an am céanna do na Ballstáit foráil a dhéanamh maidir le pionóis bhreise ina reachtaíocht náisiúnta. Trí chomhchuibhiú na bpionós as neamhchomhlíonadh córasach ar fud an Aontais, cuirfear cosc ar oibreoirí eacnamaíocha ‘siopadóireacht trasteorann’ a dhéanamh agus iad i mbun ciandíolacháin. Ba cheart oibreoirí eacnamaíocha a ghabhann do neamhchomhlíonadh córasach a aicmiú mar oibreoirí eacnamaíocha ardriosca agus ba cheart dóibh aon stádas trádála iontaofa agus aon bheart éascaithe a chailleadh.

(106)

I gcás ina leanann neamhchomhlíonadh córasach ar aghaidh d’ainneoin na dtáillí airgeadais a fhorchuirtear a bheith ag éirí níos déine de réir a chéile, ba cheart pionóis bhreise a fhorchur. Tá gá leis sin mar gheall ar neamhaird leanúnach ar oibleagáidí faoin Rialachán seo, a bhaineann an bonn de shláine an aontais custaim agus an mhargaidh inmheánaigh, a chruthaíonn buntáistí iomaíocha éagóracha d’oibreoirí eacnamaíocha neamhchomhlíontacha, agus a d’fhéadfadh dochar a dhéanamh do thomhaltóirí. Dá réir sin, agus d’fhonn misean na n-údarás custaim a chomhlíonadh, tá sraith bhreise pionós dian le cur i bhfeidhm chun an neamhchomhlíonadh ilchórasach sin a dhíspreagadh. Mar fhreagairt ar an iompraíocht sin, ba cheart do na húdaráis chustaim a bheith in ann scaoileadh i saorchúrsaíocht a chur ar fionraí i gcás na n-earraí uile a allmhairíonn oibreoir eacnamaíoch i gciandíolacháin. Ina theannta sin, i gcás inarb ábhartha agus i gcás ina bhfuil údar leis mar gheall ar chineál an tsáraithe chórasaigh bhreise sin, ba cheart do na húdaráis inniúla ábhartha a bheith in ann rochtain ar an gcomhéadan ar líne atá ag an oibreoir eacnamaíoch a rinne an sárú a chur ar fionraí go sealadach. Chuige sin, trí fhaisnéis faoin sárú a tharchur go tráthúil chuig na húdaráis ábhartha, ba cheart é a chur a gcumas dóibh léargas iomlán a fháil maidir leis an staid agus freagairt chomhordaithe a áirithiú.

(107)

Chun faireachán éifeachtach agus leibhéal iomchuí trédhearcachta a chumasú, ba cheart na taifid ar na pionóis neamhchoiriúla uile arna bhforchur ag údaráis chustaim na mBallstát a chur ar fáil i Mol Sonraí Custaim an Aontais. Ba cheart a léiriú sna taifid sin cineál an tsáraithe agus méid an dtáillí airgeadais a forchuireadh nó sainaithint aon phionóis neamhchoiriúil eile a cuireadh. Ba cheart don chóras láraithe sin na sonraí is gá a sholáthar chun measúnú a dhéanamh ar chleachtais forfheidhmiúcháin agus chun saobhadh margaidh nó cleachtais ‘siopadóireacht teorann’ a d’fhéadfadh a bheith á ndéanamh ag oibreoirí eacnamaíocha a shainaithint.

(108)

Ba cheart don Choimisiún athbhreithniú a dhéanamh ar fhorálacha an Rialacháin seo maidir le sáruithe agus pionóis chun feidhmiú agus cur i bhfeidhm cuí na bhforálacha sin a áirithiú agus chun cosc a chur ar ilroinnt fhéideartha an mhargaidh inmheánaigh nó ar sheachaint dlínse a bheith á déanamh ag oibreoirí eacnamaíocha. Ba cheart an t-athbhreithniú sin a dhéanamh tar éis measúnú a dhéanamh ar na sonraí maidir le pionóis arna dtaifeadadh i Mol Sonraí Custaim an Aontais, go háirithe i gcás ina sainaithnítear rioscaí go mbeadh éagothromaíochtaí nó saobhadh sa mhargadh inmheánach. Tá sé tábhachtach cothrom iomaíochta a áirithiú agus aghaidh a thabhairt ar aon bhearnaí rialála nó neamhréireachtaí i gcur i bhfeidhm na bpionós.

(109)

I gcás ina sáraítear an reachtaíocht chustaim a thagann faoi dhlínse níos mó ná Ballstát amháin, is gá do na Ballstáit sin comhar a dhéanamh ina leith. Sna cásanna sin, ba cheart d’údaráis inniúla na mBallstát lena mbaineann an sárú céanna reachtaíochta custaim comhoibriú i gcomhréir leis an dlí is infheidhme. Ba cheart an deis a bheith ag Údarás Custaim an Aontais tacú leis an gcomhar sin agus é a éascú.

(110)

Ba cheart meastóireacht a dhéanamh ar fheidhmíocht an aontais custaim ar bhonn bliantúil ar a laghad chun caoi a thabhairt don Choimisiún, le cuidiú na mBallstát, na beartais a threoshuíomh mar is iomchuí. Is féidir leis an gCoimisiún leagan neamhrúnda den tuarascáil mheastóireachta a fhoilsiú. Ba cheart bailiú faisnéise ó údaráis chustaim a chur ar bhonn foirmiúil agus a dhoimhniú, toisc go gcuirfeadh tuilleadh tuairiscithe chuimsithigh feabhas ar an tagarmharcáil agus d’fhéadfadh sé cuidiú le cleachtais a dhéanamh aonchineálach agus le measúnú a dhéanamh ar an tionchar a imríonn cinntí beartais custaim. Is iomchuí dá bhrí sin creat dlíthiúil a thabhairt isteach le haghaidh meastóireacht a dhéanamh ar fheidhmíocht an aontais custaim. Chun go mbeidh an ghráinneacht anailíse leordhóthanach, ba cheart tomhas feidhmíochta na ngníomhaíochta custaim a dhéanamh ar an leibhéal náisiúnta agus ar an leibhéal áitiúil freisin.

(111)

Ba cheart d’Údarás Custaim an Aontais tacú leis an gCoimisiún sa phróiseas meastóireachta trí na sonraí a bhailiú i Mol Sonraí Custaim an Aontais agus anailís a dhéanamh orthu ann agus trína shainaithint conas a thacaíonn gníomhaíochtaí agus oibríochtaí custaim le gnóthú cuspóirí straitéiseacha agus tosaíochtaí an aontais custaim agus conas a rannchuidíonn siad le misean na n-údarás custaim. Go sonrach, ba cheart d’Údarás Custaim an Aontais príomhthreochtaí, láidreachtaí, laigí, bearnaí agus rioscaí ionchasacha a shainaithint, agus moltaí maidir le feabhas a sholáthar don Choimisiún. I gcomhthéacs an chomhair le húdaráis forfheidhmithe dlí go háirithe, ba cheart d’Údarás Custaim an Aontais a bheith rannpháirteach freisin, ó thaobh na hoibríochta de, in anailísí straitéiseacha agus measúnuithe ar bhagairtí arna ndéanamh ar leibhéal an Aontais, lena n-áirítear iad siúd a dhéanann Europol agus Frontex.

(112)

Maidir le trádálaithe ‘Iontaoibh agus Seiceáil’, is é an Ballstát inar bunaíochta an trádálaí ba cheart maoirseacht a dhéanamh ar na trádálaithe sin. De mhaolú air sin agus faoi réir athbhreithniú, leanfaidh oibreoirí eacnamaíocha nach trádálaithe ‘Iontaoibh agus Seiceáil’ iad de bheith faoi mhaoirseacht údarás custaim an Bhallstáit ina bhfuil na hearraí lonnaithe go fisiceach. Faoin 31 Nollaig 2031 ba cheart don Choimisiún meastóireacht a dhéanamh ar an dá shamhail mhaoirseachta sin, lena n-áirítear a mhéid a bhaineann lena n-éifeachtacht chun calaois a bhrath agus a chosc. Ba cheart gnéithe cánachais indírigh a bhreithniú sa mheastóireacht sin freisin. Bunaithe ar an meastóireacht sin, ba cheart an Coimisiún a bheith i dteideal cinneadh a dhéanamh trí ghníomh tarmligthe ar cheart leanúint den dá shamhail maoirseachta nó ar cheart, i ngach cás, don údarás custaim atá freagrach as áit bhunaíochta an trádálaí ‘Iontaoibh agus Seiceáil’, na hearraí a scaoileadh. Ba cheart an áit a dtabhaítear na fiacha custaim a rialáil freisin i gcomhréir leis an gcinneadh a dhéanann an t-údarás custaim atá freagrach.

(113)

Chun a áirithiú go leanfar de rialacha custaim an Aontais a oiriúnú d’athruithe eacnamaíocha, sóisialta, polaitiúla agus teicneolaíocha agus do riachtanais na n-oibreoirí eacnamaíocha agus an riaracháin custaim, ba cheart an chumhacht chun gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 CFAE a tharmligean chuig an gCoimisiún i ndáil leis an méid seo a leanas:

(114)

Tá sé an-tábhachtach go ndéanfadh an Coimisiún comhairliúcháin iomchuí le linn na hoibre ullmhúcháin chun na gníomhartha tarmligthe a ghlacadh, lena n-áirítear ar leibhéal na saineolaithe, lena n-áirítear an Grúpa Teagmhála maidir leis an Trádáil, agus go ndéanfaí na comhairliúcháin sin i gcomhréir leis na prionsabail a leagtar síos i gComhaontú Idirinstitiúideach an 13 Aibreán 2016 maidir le Reachtóireacht Níos Fearr (28).

(115)

Chun coinníollacha aonfhoirmeacha a áirithiú maidir le cur chun feidhme an Rialacháin seo, ba cheart gníomhartha cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún chun an méid seo a leanas a bhaint amach:

Ba cheart na cumhachtaí sin a fheidhmiú i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (29).

(116)

Ba cheart an nós imeachta comhairleach a úsáid chun an méid seo a leanas a ghlacadh:

(117)

I gcásanna a mbeidh údar cuí leo agus ina n-éileoidh mórchúiseanna práinne é, ba cheart don Choimisiún gníomhartha cur chun feidhme atá infheidhme a ghlacadh gan mhoill i ndáil leis an méid seo a leanas:

(118)

I gcomhréir le prionsabal na comhréireachta, chun go mbainfear na bunchuspóirí amach, is iad sin an t-aontas custaim a bheith in ann feidhmiú go héifeachtach agus an comhbheartas tráchtála a chur chun feidhme, is gá agus is iomchuí na rialacha agus na nósanna imeachta ginearálta is infheidhme maidir le hearraí a thugtar isteach i gcríoch chustaim an Aontais nó amach aisti a leagan síos. Ní théann an Rialachán seo thar a bhfuil gá leis chun na cuspóirí arna saothrú a ghnóthú, i gcomhréir le hAirteagal 5(4) den Chonradh ar an Aontas Eorpach.

(119)

Ón 1 Márta 2031, ba cheart oibreoirí eacnamaíocha a bheith in ann dul i mbun cumais Mhol Sonraí Custaim an Aontais Eorpaigh a úsáid, ar bhonn deonach. Faoin 1 Márta 2034, ba cheart Mol Sonraí Custaim an Aontais Eorpaigh a bheith lánfhorbartha agus ba cheart do gach oibreoir eacnamaíoch é a úsáid an tráth sin.

(120)

Ba cheart an Rialachán seo a chur i bhfeidhm laistigh d’amlíne uaillmhianach, ach é a chur i bhfeidhm de réir a chéile. Dá réir sin, ba cheart feidhm a bheith ag forálacha an Rialacháin seo lena dtugtar cumhachtaí cur chun feidhme agus cumhachtaí tarmligthe don Choimisiún a luaithe a thiocfaidh an Rialachán seo i bhfeidhm, ionas go mbeidh an deis ag an gCoimisiún athbhreithniú a dhéanamh ar na gníomhartha tarmligthe agus cur chun feidhme atá ann cheana agus, i gcás inarb iomchuí, gníomhartha tarmligthe agus cur chun feidhme nua a ghlacadh bunaithe ar tharmligean nua cumhachtaí agus cumhachtuithe a luaithe a thiocfaidh an Rialachán seo i bhfeidhm. Os a choinne sin, chun é a chur ar a gcumas do na Ballstáit agus do na hoibreoirí eacnamaíocha oiriúnú do na rialacha nua, ba cheart feidhm a bheith ag formhór mór fhorálacha an Rialacháin seo ó 12 mhí tar éis a theacht i bhfeidhm. Áirítear leis sin aisghairm Chód Custaim reatha an Aontais, ar cheart feidhm a bheith aige tar éis na tréimhse oiriúnaithe 12 mhí sin ach ní roimhe sin. Ar deireadh, na forálacha lena dtagraítear don chiandíol agus d’Údarás Custaim an Aontais, seachas na forálacha sin lena rialaítear stádas dlíthiúil Údarás Custaim an Aontais agus tús a chuid gníomhaíochtaí, ba cheart feidhm a bheith acu ón 1 Iúil 2028.

(121)

Ba cheart don Choimisiún gach iarracht a dhéanamh chun a áirithiú go dtiocfaidh na gníomhartha tarmligthe agus cur chun feidhme dá bhforáiltear sa Rialachán seo i bhfeidhm roimh dháta chur i bhfeidhm na bhforálacha ábhartha sa Rialachán seo chun go mbeidh na Ballstáit in ann iad a chur chun feidhme go tráthúil.

(122)

Chuathas i gcomhairle leis an Maoirseoir Eorpach ar Chosaint Sonraí i gcomhréir le hAirteagal 42(1) de Rialachán (AE) 2018/1725 agus thug sé a thuairim uaidh an 11 Iúil 2023,