(1)

Cumhdaítear ainmhithe beo, lena n-áirítear madraí agus cait, le hIarscríbhinn I a ghabhann leis an gConradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE), agus tá siad mar chuid de chomhbheartas talmhaíochta an Aontais, agus ba cheart a leas a chosaint. Tá margadh ann do mhadraí agus cait san Aontas, agus tá trádáil shubstaintiúil trasteorann i gceist leo. Tá na Ballstáit tiomanta do pheataí a chosaint, agus tá a bhformhór ina sínitheoirí leis an gCoinbhinsiún Eorpach um Chosaint Peataí, arna dhéanamh an 13 Samhain 1987, lena n-áirítear forálacha maidir le pórú, coimeád agus trádáil peataí. Tá raon leathan fianaise ar fáil maidir le feidhmiú fo-optamach an mhargaidh do mhadraí agus cait san Aontas, agus maidir le trádáil neamhdhleathach na n-ainmhithe sin laistigh den Aontas, agus maidir lena n-allmhairiú isteach san Aontas, rudaí a bhaineann an bonn dá leas. Dá bhrí sin, i bhfianaise gur neacha mothaitheacha iad ainmhithe a bhfuil ar a gcumas mothúcháin agus pian a bhrath agus idirghníomhú ar bhonn sóisialta, is gá íoscheanglais a leagan síos maidir le leas madraí agus cat a phóraítear agus a choimeádtar i mbunaíochtaí, chomh maith le ceanglais neartaithe maidir le hinrianaitheacht madraí agus cat.

(2)

Tá méadú suntasach tagtha ar líon na madraí agus na gcat a choimeádtar mar pheataí san Aontas le blianta beaga anuas, rud a léiríonn an ceangal láidir atá ag saoránaigh an Aontais leis na hainmhithe sin. Is luach de chuid an Aontais é leas ainmhithe a chumhdaítear in Airteagal 13 CFAE, ar dá réir, ós rud é gur neacha mothaitheacha iad ainmhithe, go bhfuil an tAontas agus a Bhallstáit le lánaird a thabhairt ar a leas.

(3)

Déantar madraí agus cait a thrádáil agus a choimeád san Aontas. Tá a riachtanais uathúla bhitheolaíocha agus iompraíochta féin acu. De cheal fhorálacha leasa an Aontais maidir le madraí agus cait a phórú, a choimeád agus a chur ar an margadh, chomh maith leis na difríochtaí atá idir rialacha náisiúnta i gcás inarb ann dóibh, ar uairibh déantar ainmhithe a bhreith, a phórú, a dhíol nó a uchtú gan aon chostas in imthosca a bhfhéadfadh iarmhairtí tromchúiseacha díobhálacha a bheith acu dá leas. Ní ann do chothrom iomaíochta le haghaidh póraitheoirí tráchtála madraí agus cat i mBallstáit éagsúla. Tá difríocht mhór idir na Ballstáit ó thaobh na rialacha maidir le dálaí leasa ainmhithe de. Tá na rialacha sin ar cheann de na príomhghnéithe lena gcinntear iomaíochas oibreoirí den sórt sin. Dá dheasca sin, déantar an iomaíocht a shaobhadh. Níl póraitheoirí ná coimeádaithe ag a bhfuil ardchaighdeáin ábalta toradh atá cóir a fháil ar a n-infheistíochtaí i leas ainmhithe nuair a thrádálann siad thar teorainn, toisc go mbíonn orthu dul i ngleic le hoibreoirí a dhéanann brabús as dálaí leasa ainmhithe atá fo-chaighdeánach, rud a chuireann brú iomaíoch i bhfeidhm agus a íslíonn praghsanna agus caighdeáin.

(4)

Chomh maith leis sin, ní thugtar cosaint leordhóthanach do thomhaltóirí agus madra nó cat á fháil acu. Bíonn orthu dul i ngleic go minic le hiarmhairtí diúltacha na ndrochdhálaí leasa sna bunaíochtaí ina bpóraítear agus ina gcoimeádtar an madra nó an cat. Airítear ar na hiarmhairtí diúltacha sin fadhbanna sláinte, fadhbanna iompraíochta nó éalanga géiniteacha arb ann dóibh sa mhadra nó sa chat a fhaightear.

(5)

Ba cheart, dá bhrí sin, íoscheanglais maidir le leas ainmhithe a leagan síos i gcás na mbunaíochtaí a bhíonn i mbun madraí agus cait a phórú, a choimeád agus a chur ar an margadh. Leis na híoscheanglais sin, ba cheart forbairt réasúnach na hearnála a áirithiú, lena soláthraítear dálaí córa iomaíochta agus cosaint tomhaltóirí leormhaith agus lena n-áirithítear ardleibhéal leasa ainmhithe ag an am céanna.

(6)

Déanann an Líonra maidir le Peataí (PAN) faoin Líonra um Chúnamh agus Comhar Riaracháin (AAC) an comhar idir na Ballstáit a éascú, rud a chuidíonn leo bunaíochtaí neamhdhleathacha a shainaithint, líonraí gaolmhara a dhíchóimeáil, agus forfheidhmiú éifeachtach na rialacha is infheidhme a áirithiú. I gcomhréir le Teideal IV de Rialachán (AE) 2017/625 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3), tá na cásanna nach gcomhlíontar an Rialachán seo le cur in iúl trí PAN. Rannchuidíonn sé sin leis an gcomhar trasteorann agus le malartú faisnéise a neartú, rud atá bunriachtanach chun aghaidh a thabhairt ar chineál trasnáisiúnta gníomhaíochtaí neamhdhleathacha áirithe agus chun leas ainmhithe agus leasanna tomhaltóirí a chosaint ar fud an Aontais.

(7)

Le 10 mbliana anuas, tá méadú suntasach tagtha ar an éileamh atá ar mhadraí agus ar chait mar pheataí. Mar thoradh air sin, tá méadú suntasach tagtha ar phórú madraí agus cat san Aontas agus ar an trádáil a dhéantar orthu ar mhargadh an Aontais, lena n-áirítear díolacháin agus uchtuithe, agus allmhairí ó thríú tíortha. Toisc nach ann do cheanglas de chuid an Aontais maidir le leas na n-ainmhithe sin, agus go bhfuil éagothromaíochtaí idir na ceanglais is infheidhme i mBallstáit éagsúla, tá méadú suntasach tagtha ar thrádáil neamhdhleathach, agus ar chleachtais mhíthreoracha nó mheabhlacha, trína ndéantar madraí agus cait a choimeád faoi dhálaí atá thar a bheith dochrach dá leas.

(8)

Tá an inrianaitheacht tábhachtach chun feidhmiú rianúil mhargadh na madraí agus na gcat san Aontas a áirithiú, margadh lena ngabhann ardleibhéal leasa ainmhithe, ós rud é go ndéanann trádáil neamhdhleathach an iomaíocht a shaobhadh agus go ligeann sí do dhálaí diúltacha leasa ainmhithe forbairt go rathúil de dheasca easpa rialaithe agus saothrú uasmhéadaithe brabúis. Thairis sin, tá gá le ceanglais maidir le hinrianaitheacht chun gur féidir tionscnamh na madraí agus na gcat a bhunú, agus chun a chinneadh cé atá freagrach, go háirithe i gcás fadhbanna a bhaineann le leas arna sainaithint maidir le hainmhí ar leith.

(9)

Mar thoradh ar an méadú ar éileamh na dtomhaltóirí ar mhadraí agus ar chait, arna éascú le ceannach ar líne, tá forbairt tagtha ar chleachtais trádála dho-ghlactha nó neamhdhleathacha, arb é is cúis leo, i bpáirt, a dhodhéanta atá sé na hainmhithe a rianú siar go dtí an bhunaíocht bhunaidh. Dá réir sin, tá baint ag na cleachtais trádála dho-ghlactha nó neamhdhleathacha sin le fulaingt madraí agus cat mar thoradh ar chleachtais phórúcháin neamhrialaithe. Ní féidir a áirithiú go gcloíonn oibreoirí leis na caighdeáin chéanna maidir le leas ainmhithe, agus ní féidir dálaí córa iomaíochta a áirithiú sa mhargadh inmheánach i ndáil le madraí agus cait a chur ar an margadh gan modhanna iontaofa a bheith ann chun rianú a dhéanamh ar thionscnamh na n-ainmhithe sin. Is den ríthábhacht é, dá bhrí sin, inrianaitheacht madraí agus cat a áirithiú le córas a shainaithníonn agus a chláraíonn madraí agus cait agus a chomhlánaíonn an fhaisnéis a chláraítear nuair a thagann athrú ar úinéireacht ainmhí ar leith nó ar an té atá freagrach astu.

(10)

Tá fianaise ann gur minic a dhéanann trádálaithe neamhdhleathacha a gcuid trádála trína gcur féin i mbréagriocht úinéirí peataí. Mar shampla, léiríonn Gníomhaíocht Chomhordaithe an Aontais maidir le trádáil neamhdhleathach cat agus madraí a rinneadh in 2022 agus 2023 gur gnách gluaiseachtaí madraí agus cat chun críoch tráchtála a bheith faoi bhréagriocht gluaiseachtaí neamhthráchtála. Tá sé léirithe freisin ag na himscrúduithe atá déanta ar an bhfógraíocht ar líne a dhéantar ar mhadraí agus cait atá le díol san Aontas gur minic a bhíonn trádálaithe neamhdhleathacha i mbréagriocht úinéirí peataí. Faigheann Líonra Foláirimh agus Comhair an Aontais líon suntasach fógraí maidir le trádáil neamhdhleathach i madraí agus cat, a dhéanann trádálaithe atá i mbréagriocht úinéirí peataí a fhógairt mar pheataí nó a dhéanann trádálaithe atá i mbréagriocht úinéirí peataí a aistriú san Aontas mar pheataí. Is gá cur i gcoinne patrún gníomhaíochtaí calaoiseacha a dhéanann brabús as drochdhálaí leasa, atá míthreorach do thomhaltóirí agus a chruthaíonn rioscaí don tsláinte phoiblí agus do shláinte ainmhithe. Ceanglaíonn roinnt Ballstát cheana féin ar gach úinéir, lena n-áirítear úinéirí peataí, gach madra agus cat atá faoina n-úinéireacht a shainaithint agus a chlárú, is cuma an bhfuil sé beartaithe acu aon mhadra nó cat a chur ar an margadh. Leis na difríochtaí atá idir na córais inrianaitheachta náisiúnta maidir le madraí agus cait, fágtar gan amhras gur féidir úsáid a bhaint as patrúin trádála neamhdhleathaí a bhfuil sé d’aidhm ag an Rialachán seo cur ina gcoinne. Dá bhrí sin, is gá na hoibleagáidí maidir le sainaithint agus clárú a leathnú chuig gach úinéir madraí agus cat san Aontas. D’áiritheofaí leis na bearta sin cothrom iomaíochta do na gníomhaithe uile a bhfuil baint acu le madraí agus cait a chur ar an margadh. Chuirfeadh córas inrianaitheachta comhchuibhithe cosc freisin ar imchéimniú na gcaighdeán maidir le leas ainmhithe agus rachadh sé i ngleic le cleachtais mhíthreoracha agus mheabhlacha sa mhargadh, lena neartófaí an comhrac i gcoinne na trádála neamhdhleathaí i madraí agus cait.

(11)

Tá méadú tagtha ar allmhairiú neamhdhleathach madraí agus cat ó lasmuigh den Aontas. Níl uirlisí leordhóthanacha i rialacha reatha an Aontais maidir le gluaiseachtaí madraí agus cat laistigh den Aontas agus maidir lena dteacht isteach san Aontas, amhail Rialachán (AE) 2016/429 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (4), chun cosc a chur ar an trádáil neamhdhleathach sin agus ar na fadhbanna maidir le leas ainmhithe atá bainteach léi. Ciallaíonn sé sin go bhfuil gá le rialacha breise chun cleachtais chalaoiseacha agus trádáil neamhdhleathach i madraí agus cat a chomhrac.

(12)

Le forálacha inrianaitheachta an Rialacháin seo, rannchuidítear freisin le cosaint na sláinte poiblí trí leas ainmhithe níos fearr agus trí shláinte ainmhithe níos fearr a bheith ann, agus trí rialuithe níos fearr ar tharchur féideartha galar ainmhithe a bheith ann, ar galair zónóiseacha cuid acu, i gcomhréir le cur chuige na hAon Sláinte Amháin.

(13)

Forbraíodh coincheap na ‘gcúig fhearann’ (cothú, timpeallacht fhisiceach, sláinte, idirghníomhaíochtaí iompraíochta agus staid mheabhrach) trí fhianaise eolaíoch chun cur síos a dhéanamh ar na gnéithe éagsúla a bhaineann le leas ainmhithe. Díríonn sé ar easpa eispéiris dhiúltacha don ainmhí agus cuimsítear eispéiris dhearfacha ann freisin. Ba cheart, dá bhrí sin, an Rialachán seo a bheith bunaithe ar choincheap na ‘gcúig fhearann’.

(14)

Le Rialachán (AE) 2016/429, rialaítear galair in-tarchurtha ainmhithe chun a leathadh san Aontas a sheachaint. Ní bhaineann Rialachán (AE) 2016/429 go díreach, dá bhrí sin, le leas ainmhithe. Mar sin féin, is follasach go bhfuil tionchar ag leathadh galar ar shláinte ainmhithe, atá ar cheann de na cúig fhearann. Cé nach dtugtar aghaidh sa Rialachán seo ar na galair a liostaítear i Rialachán (AE) 2016/429, baineann sé le leas ainmhithe. Tugtar aghaidh ann ar staid sláinte madraí agus cat mar a n-imríonn galair neamhtheagmhálacha, lena n-áirítear gortuithe, amhail trámaí, agus greamanna a bhaintear as ainmhithe nó daoine de dheasca ionsaithe, nó galair neamhliostaithe, amhail iad siúd ar paraisítí is cúis leo, amhail Giardia agus Leishmania, ionfhabhtuithe baictéaracha le Leiptispior, agus ionfhabhtuithe craicinn amhail Borrphéist agus Scaibéis (Fíneog chlaimhe), tionchar uirthi. Ina theannta sin, is féidir le madraí agus cait oibreáin a iompar amhail baictéir fhrithsheasmhacha a d’fhéadfadh a bheith ina gcúis le hionfhabhtuithe i ndaoine. Ós rud é go bhfuil dhá chuspóir ag an gceanglas maidir le hinrianaitheacht, cleachtais chalaoiseacha agus trádáil neamhdhleathach a chomhrac mar aon leis an tsláinte phoiblí a chosaint, is iomchuí an ceanglas maidir le hinrianaitheacht a leathnú chuig úinéirí uile madraí agus cat, lena n-áirítear oibreoirí, daoine a chuireann madraí agus cait ar an margadh agus úinéirí peataí.

(15)

Ceanglaítear le Rialachán (AE) 2016/429 madraí agus cait a bheith sainaitheanta trí bhíthin trasfhreagróra, má bhíonn siad á n-aistriú idir na Ballstáit nó ag teacht isteach san Aontas, agus sna cásanna sin amháin. Níl an tsainaithint a cheanglaítear leis an Rialachán sin comhchuibhithe go hiomlán, toisc nach n-áirítear leis caighdeáin bheachta maidir le trasfhreagróirí. Thairis sin, ní cheanglaítear leis an Rialachán sin ar na Ballstáit bunachair sonraí maidir le madraí agus cait a choinneáil. Tá sé beartaithe leis na rialacha atá sa Rialachán seo, dá bhrí sin, na rialacha atá i Rialachán (AE) 2016/429 a chomhlánú, agus ní dhéanann siad dúbláil orthu ná iad a fhorluí.

(16)

Dírítear sa Rialachán seo ar dhá ghné. Rialaítear leis na ceanglais maidir le leas nuair a bhíonn madraí agus cait atá le cur ar an margadh á bpórú nó á gcoimeád. Ba cheart na ceanglais sin maidir le leas a dhíriú ar oibreoirí ionad pórúcháin, ionad díola agus ionad dídine, agus ar oibreoirí a chuireann madraí nó cait in árais altrama agus atá freagrach astu ansin. Níor cheart daoine nach meastar a bheith ina n-oibreoirí a chumhdach leis na ceanglais sin. Ina theannta sin, leagtar síos leis an Rialachán seo ceanglais maidir le hinrianaitheacht madraí agus cat. Ba cheart a cheangal ar gach duine ar leis nó léi madra nó cat, lena n-áirítear oibreoirí, úinéirí peataí agus daoine nádúrtha nó dlítheanacha eile, a madraí agus a gcait a shainaithint agus iad a chlárú i mbunachair sonraí náisiúnta idir-inoibritheacha arna mbunú chun na críche sin. Ba cheart a cheangal ar oibreoirí nó ar dhaoine nádúrtha nó dlítheanacha eile a chuireann madraí agus cait ar an margadh an fhaisnéis sin faoin madra nó faoin gcat a sholáthar agus é á chur ar an margadh.

(17)

Tugtar buntáistí iomadúla leis an bhforbairt ar uirlisí digiteacha agus leis an úsáid a bhaintear astu i réimse na sláinte agus an leasa ainmhithe, amhail éifeachtúlacht oibríochtúil fheabhsaithe, bailiú sonraí atá níos inrochtana agus níos iontaofa, inrianaitheacht fheabhsaithe agus formhaoirseacht rialála níos fearr. Áirítear sa Rialachán seo réitigh dhigiteacha iomadúla atá ceaptha chun inrianaitheacht madraí agus cat a fheabhsú ar fud an Aontais. Is é is aidhm do na bearta sin comhiomlánú agus tarchur sonraí ábhartha chuig na húdaráis inniúla a éascú, lena n-áirithítear, dá bhrí sin, forfheidhmiú comhsheasmhach an Rialacháin seo. Cuideoidh na bearta freisin leis na húdaráis léargais nua a bhailiú agus an chalaois a chomhordú agus a chomhrac ar bhealach níos éifeachtaí. Thairis sin, tacóidh siad le ceannaitheoirí leasmhara cinntí eolasacha a dhéanamh tráth a fhaigheann siad madra nó cat.

(18)

Bíonn tionchar ag madraí agus cait a chuirtear ar an margadh ar an margadh inmheánach, bíodh sin ar mhaithe le brabús nó gan aon chostas. Dá bhrí sin, chun calaois a chosc, ba cheart inrianaitheacht na madraí agus na gcat a thrádáiltear ar mhargadh an Aontais a áirithiú agus ba cheart coimeád na madraí agus na gcat in ionaid phórúcháin, in ionaid díola, in ionaid dídine agus in árais altrama a bheith faoi réir rialacha mionsonraithe.

(19)

Chun feidhmiú rianúil an mhargaidh i madraí agus cait a áirithiú agus chun rannchuidiú le forbairt réasúnach earnáil na bpeataí ina hiomláine, ba cheart a leagan síos leis an Rialachán seo rialacha maidir le madraí agus cait a phórú, a choimeád agus a chur ar mhargadh an Aontais. Baineann na gníomhaíochtaí sin le hearraí agus seirbhísí a thairgtear de ghnáth ar an margadh, bíodh sin ar íocaíocht nó saor in aisce. Níl an rún brabús a dhéanamh ná stádas dlíthiúil nó eacnamaíoch an oibreora cinntitheach. Is é an comhthéacs gairmiúil nó a bhaineann le gnó ina ndéantar na gníomhaíochtaí sin an rud is tábhachtaí. Ní hionann cás na bhfórsaí míleata ná na seirbhísí póilíneachta nó custaim a phóraíonn nó a choimeádann madraí lena n-úsáid oifigiúil féin, toisc nach ndéantar na gníomhaíochtaí sin chun iad a chur ar an margadh. Úinéirí peataí a thugann madra nó cat mar thabhartas ar bhonn ócáideach agus ar bhonn mírialta gan é a fhógairt ar líne, níor cheart a mheas go bhfuil na hainmhithe sin á gcur ar an margadh acu. Is é ba cheart a thuiscint as sin, mar shampla, nach bhfuil cur ar an margadh chun críocha an Rialacháin seo i gceist má thugtar suas le hál amháin in aghaidh gach 24 mhí mar thabhartas do bhaill teaghlaigh nó do chomharsana.

(20)

Is gníomhaíocht ghearrthéarmach agus áitiúil é madraí agus cait a choimeád thar ceann úinéirí, mar shampla conchróite coinneála, agus ní bhíonn tionchar suntasach aige ar an margadh. Ós rud é nach bhfuil cur ar an margadh i gceist leis na gníomhaíochtaí sin, ní gá iad a rialáil sa Rialachán seo. Ar an gcaoi chéanna, ní choimeádann pónaí madraí ná cait chun iad a chur ar an margadh. Murab ionann agus ionaid dídine, soláthraíonn siad cóiríocht éigeandála nuair a aimsítear madra nó cat a bhí ar iarraidh agus coimeádann siad é ar feadh tréimhse ghearr chun é a chur ar chumas an úinéara é a ghlacadh ar ais.

(21)

Le Treoir 2010/63/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5), rialaítear coimeád, pórú agus soláthar ainmhithe a choimeádtar chun críoch eolaíoch, lena n-áirítear madraí agus cait. Le Rialachán (AE) 2019/6 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (6), rialaítear trialacha cliniciúla le haghaidh táirgí íocshláinte tréidliachta a bhaineann le húsáid ainmhithe, lena n-áirítear madraí agus cait. Maidir le madraí agus cait atá beartaithe chun críoch eolaíoch nó a úsáidtear chun na gcríoch sin, agus madraí agus cait a úsáidtear i dtrialacha cliniciúla atá riachtanach le haghaidh údarú margaíochta na dtáirgí íocshláinte tréidliachta, ba cheart, dá bhrí sin, iad a eisiamh ó raon feidhme an Rialacháin seo. Is minic feidhm úsáideach a bheith ag cait fáin a bhíonn ag fánaíocht faoi shaoirse ar fheirmeacha nó mórthimpeall feirmeacha, trí líon na gcreimirí atá ar an bhfeirm a choinneáil faoi smacht. Ar an gcaoi chéanna, ba cheart na feirmeoirí a sholáthraíonn bia agus dídean do na cait sin chun creimirí a choinneáil faoi smacht a eisiamh ó raon feidhme an Rialacháin seo, ar choinníoll nach oibreoirí iad agus nach ndéanann siad na cait sin a chur ar an margadh.

(22)

Mar thoradh ar chur i bhfeidhm an Rialacháin seo, cumhdófar líon mór madraí agus cat le rialacha mionsonraithe maidir le leas den chéad uair, rud a chuirfidh ar a gcumas tairbhe a bhaint as dálaí maireachtála níos fearr. Mar sin féin, i roinnt cásanna, d’fhéadfadh costais shuntasacha a bheith i gceist leis sin do na hoibreoirí. Tagann méadú ar an mbaol go bhféadfadh fadhbanna leasa a bheith ann de réir mar a mhéadaíonn líon na madraí nó na gcat a phóraítear nó a choimeádtar i mbunaíocht. Is iomchuí, dá bhrí sin, ar mhaithe leis an gcomhréireacht, an fhíric sin a chur san áireamh trí idirdhealú a dhéanamh idir bunaíochtaí de mhéideanna éagsúla. Gan beann ar líon na n-álta a phóraítear iontu ná ar líon na madraí nó na gcat a choimeádtar iontu, ba cheart na bunaíochtaí uile a bheith faoi réir prionsabail ghinearálta maidir le leas chomh maith le ceanglais shonracha áirithe maidir le leas. Níor cheart ach bunaíochtaí ina gcoimeádtar líon áirithe madraí nó cat, nó a mbíonn líon áirithe madraí nó cat á gcur ar an margadh acu, a bheith faoi réir ceanglais maidir le leas atá níos cuimsithí agus níos mionsonraithe. Cuirtear san áireamh faoin gcur chuige sin an t-ualach airgeadais arna eascairt as comhlíonadh na gceanglas maidir le leas atá níos cuimsithí agus níos mionsonraithe, amhail infheistíochtaí struchtúracha costasacha.

(23)

Ba cheart a leagan síos leis an Rialachán seo na tairseacha maidir le hionaid phórúcháin, ionaid dídine agus árais altrama atá le bheith faoi réir ceanglais mhionsonraithe maidir le leas ainmhithe. Fiú má dhéantar na gníomhaíochtaí pórúcháin i dteaghlaigh, mar is amhlaidh go minic i gcás póraitheoirí tráchtála éagsúla, a luaithe a shroichtear na tairseacha sin, ba cheart feidhm a bheith ag na ceanglais uile maidir le leas ainmhithe faoin Rialachán seo. I bhfianaise chineál tráchtála eisiach na n-ionad díola, ní gá tairseacha a shocrú, agus ba cheart, dá bhrí sin, feidhm a bheith ag ceanglais an Rialacháin seo maidir le gach ionad díola, gan beann ar an líon madraí ná cat a choimeádtar iontu.

(24)

Faoi láthair, níl na dálaí ábharacha i gcineálacha áirithe ionad díola iomchuí chun leas na madraí agus na gcat a choimeádtar iontu a áirithiú. Is amhlaidh atá sé i gcás roinnt siopaí peataí, ina gcoimeádtar na madraí nó na cait i gcoimeádáin ar a bhfuil taobhanna trédhearcacha agus a bhfuil spás teoranta iontu agus, i gcás madraí, atá gan rochtain lasmuigh iomchuí. Bíonn na madraí agus na cait a bhíonn sna bunaíochtaí sin ar taispeáint don phobal i gcoitinne, rud a chruthaíonn timpeallacht strusmhar do na hainmhithe agus a mhéadaíonn baol an tobcheannaigh ag tomhaltóirí ionchasacha áirithe. Is é is aidhm don Rialachán seo feabhas a chur ar chosaint madraí agus cat a choimeádtar in ionaid díola, trí na caighdeáin maidir le leas is infheidhme maidir leo a uasghrádú, go háirithe trí thoirmeasc a chur ar mhadraí agus cait a choimeád i gcoimeádáin, trína cheangal go mbeadh rochtain lasmuigh ann do mhadraí, agus trí lamháltais spáis íosta agus oibleagáidí a thabhairt isteach chun go mbeidh madraí agus cait ábalta sóisialú le hainmhithe den speiceas céanna agus le daoine. Is é is aidhm dó sin a áirithiú, a luaithe a bheidh feidhm ag na ceanglais, go mbeidh struchtúir agus cleachtais i bhfeidhm ag gach ionad díola a áirithíonn an t-ardleibhéal leasa ainmhithe a cheanglaítear.

(25)

Cé go mbíonn cuid de na hionaid phórúcháin á reáchtáil ag póraitheoirí ceadúnaithe ag a bhfuil dea-chaighdeán bainistíochta maidir le hainmhithe, tagann líon suntasach de na madraí agus na cait a chuirtear ar mhargadh an Aontais ó phóraitheoirí margaidh léith agus ó phóraitheoirí fo-chaighdeánacha nach n-áirithíonn leibhéal leordhóthanach leasa ainmhithe do na madraí ná do na cait a phóraíonn siad. Cruthaíonn sé sin iomaíocht éagórach do na póraitheoirí sin a dhéanann ardchaighdeáin leasa ainmhithe a chur i bhfeidhm. Is gá, dá bhrí sin, rialacha mionsonraithe maidir le leas ainmhithe a bhunú d’oibreoirí na n-ionad pórúcháin uile.

(26)

I margadh an Aontais, déanann cineálacha éagsúla oibreoirí cineálacha éagsúla gníomhaíochtaí maidir le madraí agus cait a chur ar an margadh. Cé is moite de phóraitheoirí tráchtála, tá ionaid díola áirithe ann ina ndéantar de ghnáth madraí agus cait a bheirtear agus a phóraítear i mbunaíochtaí eile a thabhairt le chéile agus a choimeád chun iad a dhíol nó a bhailiú. I gcásanna áirithe, is de chineál fo-optamach an chosaint a thugtar do na madraí agus cait sin, agus faoi láthair níl feidhm ag aon chomhchaighdeáin maidir le leas ainmhithe maidir leis na bunaíochtaí sin. Ós rud é gur oibreoirí tráchtála iad ionaid díola a chuireann madraí agus cait ar an margadh, is gá ceanglais an Rialacháin seo a chur i bhfeidhm maidir leo.

(27)

Is gnóthais phríobháideacha nó phoiblí nó eagraíochtaí neamhbhrabúis iad oibreoirí ionad dídine a bhailíonn agus a choimeádann madraí agus cait nach bhfuil aon éileamh orthu nó madraí agus cait fáin, nó madraí agus cait a bhí faoi úinéireacht roimhe seo ach a d’imigh ar iarraidh, a gabhadh nó a tréigeadh. Uaireanta, bíonn iomadú madraí agus cat fáin, arb iad na hionaid dídine a gcinniúint, mar thoradh ar atáirgeadh neamhrialaithe nó róphórú. Ag brath ar a gcúlra, d’fhéadfadh sé gur madraí agus cait folaíochta nó gur de bhunadh pórtha measctha iad na madraí agus na cait sin agus d’fhéadfadh álta na madraí nó na gcat a d’atáirg san ionad dídine a bheith san áireamh leo. Is féidir le hionaid dídine líon mór madraí agus cat a choimeád agus d’fhéadfadh sé go ndéanfaidís iad a dhíol nó iad a thairiscint lena n-uchtú nó lena n-athshocrú, uaireanta saor in aisce nó ar íocaíocht a fháil as na costais réasúnacha a thabhaítear.

(28)

D’ainneoin na ndifríochtaí atá idir na gníomhaíochtaí a dhéanann ionaid phórúcháin agus ionaid díola, ar thaobh amháin, agus ionaid dídine agus árais altrama, ar an taobh eile, déanann siad go léir madraí agus cait a chur ar mhargadh an Aontais. Tá méid áirithe forluí i gceist, go háirithe ar leibhéal an éilimh. Agus madra nó cat á lorg acu, déanann tomhaltóirí roghanna idir ceann a cheannach ó phóraitheoir, bíodh sin go díreach nó trí ionad díola, nó ceann a uchtú ó ionad dídine nó áras altrama. Toisc thábhachtach amháin agus madra nó cat á roghnú is ea aon fhadhbanna iompraíochta nó aon fhadhbanna eile a d’fhéadfadh an madra nó an cat a léiriú de bharr a choimeádta i ndrochdhálaí leasa agus a d’fhéadfadh a oiriúnacht chun bheith coimeádta mar pheata a laghdú, gan beann ar arbh in ionad pórúcháin nó in ionad díola, nó in ionad dídine nó in áras altrama, a coimeádadh é. Thairis sin, toisc go mbíonn idirghabhálaithe i mbun trádála freisin, agus ar líne den chuid is mó, d’fhéadfadh sé nach mbeadh tomhaltóirí ar an eolas, sula bhfaigheann siad madra nó cat, i dtaobh an ó ionad dídine, ó áras altrama, ó phóraitheoir nó ó ionad díola a thionscnaíonn an t-ainmhí. Tríd an bhfaisnéis sin a sholáthar, d’fhéadfaí cabhrú le ceannaitheoirí roghanna eolasacha agus freagracha a dhéanamh. Tá fianaise ann go bhfuil an líon madraí agus cat a chuireann ionaid dídine ar mhargadh an Aontais suntasach, agus is amhlaidh go háirithe i gcás na gcat. Tá fianaise ann freisin go ndéantar madraí agus cait ó ionaid dídine i roinnt Ballstát a aistriú chuig úinéirí peataí i mBallstáit eile, agus is amhlaidh go háirithe i gcás na madraí. Chun a áirithiú go ndéanfar cuspóirí an Rialacháin seo a bhaint amach, arb iad sin feidhmiú rianúil an mhargaidh i madraí agus cait a áirithiú, agus forbairt réasúnach na hearnála a áirithiú, lena n-áirithítear ardleibhéal leasa ainmhithe ag an am céanna, is gá ceanglais áirithe an Rialacháin seo a chur i bhfeidhm maidir le hionaid dídine a choimeádann líon íosta áirithe madraí nó cat, is cuma an gcuireann siad ar mhargadh an Aontais iad ar íocaíocht, nó saor in aisce nó ar aisíocaíocht costas réasúnach. Mar sin féin, ar chúiseanna comhréireachta agus ós rud é go bhfuil gníomhaíochtaí ionad dídine agus áras altrama éagsúil le gníomhaíochtaí sin oibreoirí eile agus go ndéantar feidhm leasa phoiblí a chomhlíonadh leo, níor cheart feidhm a bheith ag ceanglais áirithe den Rialachán seo, lena n-áirítear lamháltais spáis íosta shonracha, maidir le hionaid dídine ná le hárais altrama.

(29)

Tá sé tugtha faoi deara ag na Ballstáit go bhfuil méadú ag teacht ar úsáid áras altrama ag oibreoirí atá freagrach as madraí nó cait nach bhfuil aon éileamh orthu, atá tréigthe, ar iarraidh nó coigistithe. Ós rud é go bhféadfadh tionchar a bheith ag an líon madraí agus cat a choimeádtar in árais altrama ar mhargadh na madraí agus na gcat, ba cheart árais altrama a chumhdach leis an Rialachán seo. Ba cheart d’oibreoirí a chuireann madraí nó cait in árais altrama a bheith freagrach as a áirithiú go gcomhlíonann na hárais sin ceanglais an Rialacháin seo. D’fhéadfaí é sin a dhéanamh inter alia trí chaidreamh conarthach idir an t-oibreoir agus an teaghlach altrama a bhunú.

(30)

Ós rud é, de bharr a gcineáil, gur teaghlaigh iad árais altrama ag a bhfuil acmhainneacht theoranta chun freastal ar mhadraí agus ar chait, níor cheart d’oibreoirí líon mór madraí agus cat a chur in aon áras altrama amháin. Is iomchuí, dá bhrí sin, an líon uasta madraí agus cat is féidir a altramú in aon áras amháin a shocrú. Is é sin an chúis freisin nár cheart árais altrama ach a bheith faoi réir na bprionsabal ginearálta agus na gceanglas ginearálta maidir le leas ná ach a bheith faoi réir cuid de na ceanglais shonracha maidir le leas.

(31)

Ós rud é go bhfuil feidhm ag Rialachán (AE) 2017/625 maidir le rialuithe oifigiúla a dhéantar chun fíorú a dhéanamh ar chomhlíonadh na rialacha i réimse na gceanglas maidir le leas i gcás ainmhithe lena n-áirítear ceanglais maidir le leas i gcás madraí agus cat, amhail na ceanglais sin a leagtar síos sa Rialachán seo, is iomchuí an sainmhíniú ar údaráis inniúla ó Rialachán (AE) 2017/625 a úsáid sa Rialachán seo chun comhsheasmhacht a áirithiú le cur i bhfeidhm na rialacha maidir le rialuithe oifigiúla a bhaineann le leas ainmhithe.

(32)

Ós rud é gur sampla é an Rialachán seo de reachtaíocht an Aontais i réimse na gceanglas maidir le leas i gcás ainmhithe dá dtagraítear in Airteagal 1(2), pointe (f), de Rialachán (AE) 2017/625, tá feidhm ag ceanglais Rialachán (AE) 2017/625 sa bhreis orthu siúd a leagtar síos sa Rialachán seo. Go sonrach, tá oibleagáidí ar na Ballstáit faoi Rialachán (AE) 2017/625, lena n-áirítear oibleagáid tuarascáil bhliantúil maidir leis na rialuithe oifigiúla a rinne siad an bhliain roimhe sin a thíolacadh. Ba cheart a chumhdach leis an oibleagáid sin rialuithe oifigiúla a dhéantar chun comhlíonadh na rialacha maidir le leas ainmhithe agus inrianaitheacht i leith madraí agus cait a fhíorú. Ba cheart an fhoirm shamplach chaighdeánach atá le húsáid ag na Ballstáit le haghaidh an tuairiscithe sin a leagtar síos i Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2019/723 ón gCoimisiún (7) a thabhairt cothrom le dáta chun an Rialachán seo a chur san áireamh.

(33)

D’fhéadfadh cur chuige na hAon Sláinte Amháin a bheith ina threoir úsáideach d’oibreoirí agus na ceanglais maidir le leas faoin Rialachán seo á gcur chun feidhme acu. Tá tacar cuimsitheach ceanglas i Rialachán (AE) 2019/6 chun a áirithiú go mbainfear úsáid stuama as ábhair fhrithmhiocróbacha in ainmhithe. Chun aghaidh a thabhairt ar na rioscaí a bhaineann le frithsheasmhacht in aghaidh ábhair fhrithmhiocróbacha agus ardchaighdeáin sláinte agus leasa ainmhithe á n-áirithiú ag an am céanna, tá feidhm ag na ceanglais sin freisin maidir le madraí agus cait a choimeádtar in ionaid phórúcháin, in ionaid díola agus in ionaid dídine. Is den bhunriachtanas é do thréidlianna na gnéithe sin a chur san áireamh le linn a gcuairteanna comhairleacha leasa.

(34)

Tá fianaise ann go bhfuil gníomhaíochtaí ar siúl ar chríoch an Aontais, lena mbaineann gné thrasteorann ar uairibh, a fhágann madraí agus cait a bheith faoi réir fulaingt fhisiciúil agus mheabhrach, rud is féidir a bheith ina chúis le bás i gcásanna áirithe. Sampla suntasach is ea comhrac madraí. Leis an Rialachán seo, ba cheart toirmeasc a chur ar oibreoirí gabháil d’aon ghníomhaíocht a bhaineann le fulaingt madraí agus cat atá faoina gcúram.

(35)

Chun forfheidhmiú cuí an Rialacháin seo a áirithiú, is den bhunriachtanas é go mbeidh na húdaráis inniúla ábalta na bunaíochtaí atá faoi réir a rialuithe oifigiúla a shainaithint. Is gá, dá bhrí sin, d’oibreoirí a choimeádann madraí nó cait i mbunaíochtaí fógra faoina ngníomhaíochtaí a thabhairt do na húdaráis inniúla agus is gá do na húdaráis inniúla sin clár atá cothrom le dáta de na bunaíochtaí sin a choinneáil. Chun an t-ualach riaracháin ar oibreoirí a íoslaghdú, ba cheart do na húdaráis inniúla úsáid a bhaint, chun na críche sin, as an bhfaisnéis nó na sonraí atá i gclár ábhartha na mbunaíochtaí faoi Rialachán (AE) 2016/429.

(36)

Tá foireann a bhfuil dea-oiliúint orthu agus scileanna maithe acu bunriachtanach chun feabhas a chur ar dhálaí leasa na n-ainmhithe i mbunaíochtaí. Is gá eolas a bheith ag an bhfoireann sin ar na bunphatrúin iompraíochta agus ar riachtanais bhunúsacha an speicis lena mbaineann. Chun go seachnófar go gcuirfear fulaingt fhisiciúil agus mheabhrach ar mhadraí agus ar chait, ba cheart an t-eolas agus na scileanna i réimse an leasa ainmhithe is ábhartha dá gcúraimí agus do na madraí nó na cait a láimhseálann siad a bheith ag cúramóirí ainmhithe. I gcás madraí agus cat, bíonn teicnící amhail riochtú oibríoch agus treisiú dearfach i gceist le láimhseáil éifeachtach ainmhithe, lena ndéantar timpeallacht atá saor ó strus a chur chun cinn. Ba cheart na hinniúlachtaí i réimse an leasa ainmhithe a fháil trí oideachas, oiliúint nó taithí ghairmiúil. Ós rud é gur minic ionaid dídine a bheith ag brath ar obair saorálaithe, agus ós rud é gur minic a fhaigheann intéirnigh a n-oiliúint phraiticiúil sna bunaíochtaí sin, níor cheart a cheangal ar shaorálaithe ná ar intéirnigh in ionaid dídine oideachas foirmiúil, oiliúint ná taithí ghairmiúil a bheith acu, ar choinníoll go ndéanann cúramóir inniúil ainmhithe maoirseacht orthu.

(37)

Ina theannta sin, chun leas na madraí agus na gcat i mbunaíocht a áirithiú, ba cheart oiliúint a chur ar chúramóir amháin ar a laghad sa bhunaíocht maidir le ceanglais an Rialacháin seo agus, i gcás inarb ábhartha, maidir le ceanglais náisiúnta bhreise, agus eolas a bheith aige nó aici ar mholtaí eolaíocha agus teicniúla nuashonraithe. Ba cheart don oibreoir a áirithiú go ndéanfaidh an cúramóir a chuaigh faoi oiliúint an t-eolas a fuarthas a scaipeadh ar na cúramóirí eile sa bhunaíocht. Ba cheart don Choimisiún gníomhartha cur chun feidhme a ghlacadh chun na híoscheanglais maidir leis an oiliúint sin a leagan síos. Tá an deis ag an gCoimisiún Lárionad Tagartha de chuid an Aontais Eorpaigh do leas madraí agus cat a bhunú faoi Airteagal 95 de Rialachán (AE) 2017/625 chun comhairle theicniúil agus eolaíoch a sholáthar do na húdaráis inniúla i gcomhthéacs a rialuithe oifigiúla chun an Rialachán seo a fhorfheidhmiú. D’fhéadfadh Lárionad Tagartha den sórt sin de chuid an Aontais Eorpaigh do leas madraí agus cat, tar éis dul i mbun comhordú leis an gCoimisiún, moltaí agus samplaí d’ábhair oiliúna a fhoilsiú, i gcomhréir leis na híoscheanglais a leagtar síos sna gníomhartha cur chun feidhme agus an t-eolas eolaíoch agus teicniúil is nuashonraithe á chur san áireamh.

(38)

Na húdaráis inniúla atá freagrach as a áirithiú go bhfuil cúrsaí oiliúna ar fáil agus ar cháilíocht leordhóthanach, d’fhéadfaidís comhoibriú leis na húdaráis ábhartha eile, le comhlachais tréidliachta agus le hinstitiúidí oideachasúla chun cláir oiliúna ardcháilíochta eolaíochtbhunaithe a fhorbairt.

(39)

Ós rud é go n-áirítear sláinte ainmhithe le leas ainmhithe, is iad na tréidlianna is fearr atá in ann comhairle a sholáthar d’oibreoirí d’fhonn an staid maidir le leas ainmhithe i mbunaíochtaí a fheabhsú. Maidir le bunaíochtaí ina gcoimeádtar líon madraí agus cat ar mó é ná tairseach áirithe, ba cheart do thréidlia, dá bhrí sin, cuairt a bhfuil leas ainmhithe i gceist leis a thabhairt ar na bunaíochtaí sin laistigh den chéad bhliain ó chur i bhfeidhm an Rialacháin seo nó laistigh den chéad bhliain tar éis fógra a bheith tugtha faoi bhunaíocht nua.

(40)

Ar chúiseanna leasa, agus deireadh á chur le beatha madraí agus cat, ba cheart é a dhéanamh i gcónaí ar bhealach ina bhfulaingíonn an madra nó an cat lena mbaineann an pian agus an anacair is lú agus is féidir. Cuirtear oideachas ar thréidlianna chun measúnú a dhéanamh ar riocht an ainmhí agus chun eotanáis a dhéanamh, más gá. Ba cheart d’oibreoirí féachaint le dul i gcomhairle le tréidlia, agus ba cheart don tréidlia eotanáis a dhéanamh ar an madra nó ar an gcat, i bprionsabal, le toiliú roimh ré ón oibreoir. I gcás éigeandálaí nó tionóiscí, i gcás nach bhfuil cúnamh tréidliachta inrochtana, ba cheart é a bheith de rogha ag na Ballstáit cead a thabhairt do dhuine inniúil oilte deireadh a chur le beatha an mhadra nó an chait, ar choinníoll go bhfuil an modh a úsáidtear meandrach.

(41)

Bíonn fadhbanna maidir le leas madraí agus cat ann mar thoradh ar straitéisí pórúcháin áirithe. Trí thréithe géiniteacha áirithe a roghnú ar chúiseanna aeistéitiúla nó ar chúiseanna margaíochta eile, is féidir tréithe neamh-inmhianaithe ó thaobh leas ainmhithe de a chruthú agus a chur ar aghaidh chuig na glúnta atá le teacht. Dá bhrí sin, ba cheart d’oibreoirí bearta a dhéanamh chun a áirithiú nach mbeidh na hiarmhairtí diúltacha sin do leas na madraí agus na gcat mar thoradh ar a straitéisí pórúcháin. Go sonrach, is féidir le ‘tréithe conformálacha iomarcacha’ a bheith i gcineálacha áirithe madraí agus cat mar gheall ar straitéisí pórúcháin a bhfuil cuspóirí margaíochta ina mbonn leo. Ós rud é gur féidir le tréithe conformálacha iomarcacha a bheith ina gcúis le fadhbanna sláinte suntasacha i gcás na madraí agus na gcat lena mbaineann, ba cheart do phóraitheoirí madraí agus cait a léiríonn tréithe den sórt sin a eisiamh ó na cláir phórúcháin.

(42)

Bíonn tionchar ag seónna, taispeántais agus comórtais aeistéitiúla ar na deiseanna a bhíonn ann sa mhargadh agus ar phraghsanna na madraí agus na gcat. Is féidir ciorruithe agus straitéisí pórúcháin áirithe a fhágann tréithe conformálacha iomarcacha a bheith i madraí nó cait a bheith ina mbuntáiste do phóraitheoirí atá in iomaíocht i seónna, taispeántais agus comórtais aeistéitiúla. Is féidir tosca eile seachas leas ainmhithe, amhail caighdeáin aeistéitiúla, a bheith ina gcúis leis na seónna, na taispeántais agus na comórtais sin a eagrú agus a bheith rannpháirteach iontu, agus é a bheith d’aidhm leo fógraíocht a dhéanamh faoi phórtha agus tréithe fisiciúla áirithe. Chun a áirithiú go dtabharfaidh póraitheoirí tosaíocht do leas na madraí agus na gcat arna dtógáil acu agus nach mbeidh tréithe conformálacha iomarcacha iontu, ná nach ndéanfaidh siad ciorruithe orthu, chun caighdeáin aeistéitiúla mhíshláintiúla a bhaint amach, níor cheart d’oibreoirí ionad pórúcháin ná d’oibreoirí ionad díola ná d’eagraithe na seónna, na dtaispeántas agus na gcomórtas sin madraí nó cait a bhfuil tréithe conformálacha iomarcacha iontu ná iad siúd a ndearnadh ciorrú orthu a úsáid ná a áireamh sna seónna, sna taispeántais nó sna comórtais sin.

(43)

Léiríonn fianaise eolaíoch go bhfuil drochthionchar suntasach ag ionphórú ar leas ainmhithe. Ba cheart toirmeasc a chur ar ionphórú madraí agus cait idir tuismitheoirí agus sleachta, idir siblíní, idir leathshiblíní nó idir seantuismitheoirí agus garchlann, ós rud é go méadaíonn sé sin minicíocht na neamhord a fuarthas le hoidhreacht agus go ndéanann sé feidhmiú cuí an chórais imdhíonachta a chur i mbaol, a bhfuil drochthionchar acu araon ar shláinte agus leas madraí agus cat. D’fhéadfadh sé go mbeadh gá le hionphórú, áfach, chun pórtha áitiúla a bhfuil linn ghéiniteach theoranta acu a chaomhnú. Ba cheart, dá bhrí sin, don údarás inniúil a bheith in ann é a údarú sna cásanna sin.

(44)

Níor cheart hibridiú le speicis fhiáine a mholadh, ós rud é nach bhfuil hibridí chomh ceansaithe céanna le madraí agus cait. I bhfianaise na deacrachta suntasaí a bhaineann le freastal ar riachtanais iompraíochta shonracha na hibridí sin agus an mhíchompoird nó na fulaingthe a bhaineann leo, ba cheart toirmeasc a chur ar phórú a dhéantar chun na hibridí sin a tháirgeadh.

(45)

Sholáthair an tÚdarás Eorpach um Shábháilteacht Bia (EFSA) cúnamh teicniúil agus eolaíoch i dtaca le roinnt saincheisteanna maidir le cóiríocht, sláinte agus gnáthaimh phianmhara atá ábhartha do mhadraí agus cait a choimeádtar in ionaid phórúcháin. Cuirtear san áireamh leis an Rialachán seo moltaí ó EFSA maidir leis an gcineál cóiríochta agus aclaíochta, maidir le teocht agus solas na cóiríochta, agus maidir leis an tsláinte agus maidir le hidirghabhálacha máinliachta pianmhara.

(46)

Tugtar chun suntais i bhfianaise eolaíoch an tábhacht atá le beathú, uisciú, cóiríocht, cúram sláinte, freastal ar riachtanais iompraíochta, agus cleachtais phianmhara a chosc ar mhaithe le leas madraí agus cat. Is den bhunriachtanas é, dá bhrí sin, na gnéithe sin a bhaineann le coimeád madraí agus cat a rialú go mion.

(47)

Tá fianaise eolaíoch shoiléir ann gur gá do mhadraí agus do chait a ndóthain spáis a bheith acu chun a n-iompraíocht nádúrtha a léiriú agus chun gnáth-idirghníomhaíochtaí sóisialta a bheith acu. Ní féidir é sin a dhéanamh i gcás ina gcoimeádtar ainmhithe faoi ghaibhniú, agus go háirithe nuair a dhéantar iad a choimeád i gcoimeádáin. Ba cheart, dá bhrí sin, toirmeasc a chur ar mhadraí agus cait a choimeád i gcoimeádáin, ach amháin i gcás inar gá sin chun na hainmhithe a iompar nó chun madraí agus cait aonair a chur faoi leithlisiú sealadach agus gearrthéarmach, ar feadh thréimhse na rannpháirtíochta i seónna, taispeántais agus comórtais, nó i leith coileáin nó piscíní a bhfuil cumas teirmirialúcháin laghdaithe acu agus i leith coileáin nó piscíní a choimeádtar in éineacht lena máithreacha, ar choinníoll go ndéantar an strus a íoslaghdú, go ndéantar an fhulaingt de dheasca teochtaí foircneacha a sheachaint agus gur féidir leis an ainmhí seasamh suas, iompú thart agus luí síos i staidiúir nádúrtha.

(48)

Ba cheart áit scíthe ainmnithe a chur ar fáil do mhadraí agus do chait agus an deis a bheith acu cúbadh fúthu, a scíth a ligean agus mothú sábháilte. Ba cheart an áit scíthe a bheith glan agus tirim agus ba cheart í a bheith cumhdaithe, mar shampla, le hábhair bhoga, amhail mata, blaincéad nó ábhair oiriúnacha eile chun compord agus tacaíocht mhaith choirp a sholáthar. Ba cheart an áit scíthe a bheith mór a dhóthain chun go mbeidís ábalta seasamh suas, iompú thart agus luí síos i staidiúir nádúrtha. Ba cheart do gach madra nó cat a chomhroinneann an spás céanna a bheith ábalta a scíth a ligean ag an am céanna.

(49)

Bíonn tionchar ag roinnt tosca, lena n-áirítear timthriallta hormónacha, iompraíocht agus uainiú, ar chúpláil, i gcás ina mbíonn idirghníomhú nádúrtha idir an t-ainmhí fireann agus an t-ainmhí baineann. Dá bhrí sin, tá sé contrártha dá n-iompraíocht nádúrtha srian fisiceach a chur ar ghluaiseacht madraí nó cat le linn cúplála agus, dá bhrí sin, bíonn drochthionchar aige ar a leas. Níor cheart d’oibreoirí srian fisiceach a chur ar mhadraí ná cait le linn cúplála. Ina ionad sin, ba cheart d’oibreoirí iarracht a dhéanamh modhanna eile a aimsiú chun tionchar a imirt ar chúpláil rathúil, amhail an t-uainiú is fearr agus is féidir le haghaidh cúplála.

(50)

Is féidir leis an oibreoir, ag gníomhú dó nó di ar bhonn comhairle tréidliachta agus cás ar leith maidir le madra nó cat á chur san áireamh aige nó aici, a roghnú go rialófar atáirgeadh trí mhodhanna máinliachta nó neamh-mháinliachta. Chun pian a sheachaint, ba cheart do thréidlia aon steiriliú máinliachta a dhéanamh, nó, i gcás cait fhireanna, i gcás ina gceadaíonn an Ballstát amhlaidh, ba cheart d’altra tréidliachta ceadúnaithe é a dhéanamh, trí úsáid a bhaint as ainéistéise agus anailgéise fhaidréiseach.

(51)

Ba cheart toirmeasc a chur ar ainmhithe a chur ar teaghrán ar feadh tréimhsí fada, ós rud gur féidir leis sin a bheith ina chúis mhór imní ó thaobh leas ainmhithe de. Is féidir baint a bheith aige sin le leitheadúlacht mhéadaithe maidir le neamhoird féinghluaiseachta, le neamhábaltacht luí nó scíth a ligean go compordach agus le neamhábaltacht ar thaobh an ainmhí é féin a iompar mar is gnách.

(52)

Tá sé thar a bheith tábhachtach a ndóthain spáis a sholáthar do mhadraí agus do chait chun a n-iompraíochtaí dúchasacha a léiriú. Ar an gcúis chéanna, níor cheart coimeádáin a úsáid ach amháin in imthosca eisceachtúla, amhail an gá atá le madra nó cat foghach a chur faoi leithlisiú gearrthéarmach nó madraí agus cait a iompar chuig tréidlia. Chun rithimí laethúla nádúrtha na madraí agus na gcat a éascú, ba cheart rochtain ar sholas nádúrtha a sholáthar lena gcóiríocht freisin, cé gur féidir é a chomhlánú i gcás inar gá le soilsiú saorga. Chun tacú níos fearr lena bhforbairt, is féidir tús a chur le coileáin ó 5 seachtaine d’aois ar aghaidh a thabhairt go limistéar lasmuigh atá slán ar feadh tréimhsí áirithe, agus a riachtanais aonair agus na dálaí aimsire á gcur san áireamh. Chun díriú ar an ngá atá acu le haclaíocht a dhéanamh, le sóisialú a dhéanamh agus le hiompraíochtaí dúchasacha eile a léiriú, ba cheart rochtain lasmuigh a thabhairt do mhadraí atá níos sine ná 8 seachtaine d’aois. Ba cheart rochtain laethúil shábháilte lasmuigh a bheith ag na madraí sin ar feadh tréimhse iomlán uair an chloig ar a laghad, nó ba cheart iad a thabhairt amach ag siúl.

(53)

Ionas nach gcuirfear a leas i mbaol, agus go háirithe chun aimhréidheanna toirchis a chosc, níor cheart madraí baineanna ná cait bhaineanna a phórú sula mbainfidh siad aibíocht amach. Chun ligean dóibh téarnamh go fisiciúil ó thoircheas agus lachtadh, níor cheart ligean do shoitheanna ná cráinchait atáirgeadh arís ach amháin tar éis tréimhse leordhóthanach ama a bheith caite. Mar sin féin, chun cosc a chur ar riochtaí áirithe paiteolaíocha atáirgthe i soitheanna agus i gcráinchait, amhail piriméadra, ba cheart suas le trí thoircheas a cheadú laistigh de thréimhse 2 bhliain, agus tréimhse téarnaimh leormhaith a bheith ann ina dhiaidh sin, tréimhse ba cheart a bheith cothrom le bliain amháin ar a laghad i gcás soitheanna agus cráinchait a bhfuil trí ál tugtha ar an saol acu, lena n-áirítear álta coileán marbh-bheirthe nó piscíní marbh-bheirthe, laistigh de thréimhse 2 bhliain. Ba cheart soitheanna agus cráinchait atá ag dul in aois agus soitheanna agus cráinchait a bhfuil dhá ghearradh Chaesaracha déanta orthu, scor de bheith ag atáirgeadh ós rud é nach féidir a chur as an áireamh go mbeidh éifeacht dhiúltach ag toircheas eile ar a leas.

(54)

I gcásanna áirithe, d’fhéadfadh an t-athrú ar chleachtais maidir leis an timthriall atáirgthe a cheanglaítear leis an Rialachán seo tionchar diúltach a imirt ar ioncam na bpóraitheoirí madraí agus cat mar gheall ar líon na n-álta a tháirgtear in aghaidh na bliana a laghdú. Is gá, dá bhrí sin, am breise a thabhairt do phóraitheoirí chun a samhlacha gnó a oiriúnú.

(55)

Is den bhunriachtanas é nach mbeidh madraí ná cait ina mbagairt ar shábháilteacht an duine. Chun baol an fhogha i leith daoine a laghdú, ba cheart madraí agus cait a bheirtear nó a choimeádtar i mbunaíochtaí a shóisialú go hiomchuí le hainmhithe den speiceas céanna, le daoine agus, i gcás inar féidir, le hainmhithe eile. Ba cheart iad a choimeád i dtimpeallacht spreagúil agus neamhbhagrach atá feistithe le saibhriú, mar shampla bréagáin, a thugann deiseanna dóibh a bheith ag macnas agus iompraíochtaí dúchasacha eile a léiriú. Níor cheart madraí agus cait a scaradh óna máithreacha ag aois ró-óg ós rud é gur féidir leis sin a bheith ina chúis le strus tromchúiseach scartha, agus le fadhbanna iompraíochta gaolmhara do na hainmhithe sin. Ba cheart, dá bhrí sin, é a thoirmeasc, ach amháin i gcás ina bhfuil cúiseanna leighis leis an scaradh.

(56)

Tá tionchar diúltach tromchúiseach ar leas madraí agus cat ag gnáthaimh a bhfuil sé d’aidhm leo dealramh na madraí agus na gcat a athrú, nó cosc a chur ar iompraíochtaí áirithe atá acu, amhail ciorrú ag cluasa, sciotadh eireaball, baint crúb agus téada gutha nó fillteacha gutha a athghearradh. Cuireann na gnáthaimh sin pian ar mhadraí agus ar chait agus cuireann siad cosc orthu iompraíochtaí dúchasacha a léiriú. Ar an gcúis sin, níor cheart na gnáthaimh sin a cheadú ach amháin má dhéanann tréidlia iad agus ar chúiseanna leighis amháin nuair is gá. Níor cheart idirghabhálacha próifiolacsacha a cheadú ach amháin má shainaithníonn an tréidlia tásc leighis a thugann údar leis an idirghabháil sin.

(57)

Bíonn ról lárnach ag madraí a úsáidtear i seirbhísí míleata, póilíneachta agus custaim sa tslándáil náisiúnta. Chun freastal ar riachtanais shonracha na bhfórsaí míleata, na seirbhísí póilíneachta agus na seirbhísí custaim agus na n-oibreoirí a phóraíonn madraí agus a chuireann oiliúint ar mhadraí do na húdaráis sin, ba cheart cead a bheith ag na Ballstáit díolúintí a dheonú maidir le cleachtais láimhseála phianmhara agus cur ar teaghrán, ós rud é go bhféadfadh cleachtais den sórt sin agus cur ar teaghrán a bheith riachtanach le linn oiliúint a bheith á cur ar na madraí sin. D’ainneoin na ndíolúintí sin, tá sé tábhachtach oiliúint rialta i scileanna iomchuí a chur ar bhaill foirne a chuireann oiliúint ar mhadraí do na fórsaí míleata nó do na seirbhísí póilíneachta agus custaim i mbunaíochtaí ionas go gcuirfidh siad modhanna láimhseála agus oiliúna iomchuí i bhfeidhm agus go ndéanfaidh siad pian a laghdú a mhéid is féidir do na madraí atá faoina gcúram.

(58)

Déantar madraí caomhnóra beostoic a phórú chun beostoc a chosaint agus iad a chosaint ar chreachadóirí i suíomhanna talmhaíochta nó tréadacha. Is minic a chaitheann na madraí sin tréimhsí faidréiseacha lasmuigh gan aon duine ina ngaobhar. Mar gheall ar an gcaoi ina n-úsáidtear iad, agus ar an éifeacht chinntitheach atá aige sin ar a ndálaí maireachtála, bíonn sé dúshlánach uaireanta na hainmhithe sin a bheathú agus súil a choinneáil orthu go rialta. Is deacair go minic ceanglais sin an Rialacháin seo a chomhlíonadh arb é is aidhm dóibh a áirithiú go gcomhlíontar riachtanais chóiríochta agus sóisialúcháin na n-ainmhithe sin. Thairis sin, is madraí tréadaíochta iad na madraí a úsáidtear chun tréad atá i mbun gluaiseachta a stiúradh agus bíonn siad i dtionlacan an duine atá freagrach. Tá gá le díolúintí le haghaidh ceanglais áirithe den Rialachán seo maidir le cóiríocht agus sóisialú i gcás na madraí sin le linn na tréimhse ina mbíonn buailteachas séasúrach na dtréada sin ar siúl.

(59)

Tá na dálaí in ionaid phórúcháin thar a bheith riachtanach chun a áirithiú go bpóraítear agus go gcoimeádtar madraí agus cait mar is ceart, agus go gcaitear mar is ceart leo sula gcuirtear ar an margadh iad, go háirithe mar gheall ar na hiarmhairtí is féidir a bheith ag drochdhálaí leasa ainmhithe do mhadraí agus do chait go luath sa saol. Tá sé tábhachtach, dá bhrí sin, go ndéanfaidh na húdaráis inniúla na hionaid phórúcháin le haghaidh madraí agus cait ag a bhfuil acmhainneacht shuntasach táirgeachta a fhormheas agus go mbeidh na hionaid phórúcháin sin faoi réir réamhchigireacht ar an láthair sula bhformheasfar iad. Bealach éifeachtach lena áirithiú go gcomhlíonfaidh bunaíochtaí ceanglais an Rialacháin seo is ea an réamhchigireacht sin arna déanamh ag tréidlianna oifigiúla, nó, i gcás ina bhfuil an cúram rialaithe oifigiúil tarmligthe, ag gairmithe eile, agus na bunaíochtaí sin a fhormheas ina dhiaidh sin. Mar sin féin, ós rud é gur cheart na cigireachtaí sin a bheith dírithe ar bhunaíochtaí a bhfuil riosca níos airde ag baint leo ó thaobh leas ainmhithe a chomhlíonadh de, agus ós rud é nach bhfuil ach líon teoranta tréidlianna oifigiúla ar fáil sna Ballstáit, ní bheadh sé comhréireach a cheangal go ndéanfaí cigireacht ar an láthair ar na bunaíochtaí uile roimh ré ná go ndéanfaí iad a fhormheas. Tá sé tábhachtach freisin liosta de na bunaíochtaí formheasta sin a bheith ar fáil go poiblí chun go bhféadfaidh faighteoirí ionchasacha stádas na n-ionad pórúcháin a fhíorú, lena dtacófar, dá bhrí sin, le rialú poiblí na mbunaíochtaí sin agus lena ndéanfar feasacht na saoránach a neartú. Ós rud é go bhfuil am ag teastáil ó na hionaid phórúcháin chun ceanglais maidir le cóiríocht a chur chun feidhme, agus go bhfuil am ag teastáil ó na húdaráis inniúla chun cigireachtaí ar an láthair a dhéanamh ar ionaid phórúcháin atá ann cheana, maidir leis an oibleagáid atá ar na hionaid phórúcháin i leith formheas a fháil, ba cheart feidhm a bheith léi ar an dáta céanna leis na ceanglais maidir le cóiríocht.

(60)

Spreagann roinnt oibreoirí a chuireann madraí nó cait ar an margadh custaiméirí ionchasacha chun ceannach ar aon chostas agus úsáid á baint acu as argóintí mothúchánacha, gan na hiarmhairtí a bhaineann le húinéireacht madra nó cait a lua leis an úinéir ionchasach. Áitíonn oibreoirí eile na freagrachtaí a bhaineann le húinéireacht peataí a lua, rud a d’fhéadfadh, ar ndóigh, teorainn a chur lena gcumas madraí nó cait a chur ar mhargadh an Aontais. Is gnách go dtéann an difríocht atá idir an dá dhearcadh sin chun tairbhe d’oibreoirí nach bhfuil chomh freagrach céanna, rud a fhágann go mbíonn saobhadh iomaíochta ann d’ainneoin a thábhachtaí atá sé do leas ainmhithe agus don ord poiblí custaiméirí a chur ar an eolas faoina bhfreagrachtaí agus madra nó cat á fháil acu. Tá údar maith, dá bhrí sin, lena cheangal ar gach oibreoir a chuireann madraí nó cait ar mhargadh an Aontais na húinéirí a bheidh ann amach anseo a chur ar an eolas faoina bhfreagrachtaí. Ina theannta sin, i gcás ina n-éascaítear oibreoir madra nó cat a chur ar an margadh trí fhógrán ar líne, ba cheart rabhadh iomchuí a bheith ag gabháil leis chun an teachtaireacht maidir le húinéireacht fhreagrach a chur in iúl ar bhealach éifeachtúil. Tá sé tábhachtach úinéireacht fhreagrach peataí a chur chun cinn ar mhaithe le dea-fheidhmiú an mhargaidh agus le cosaint tomhaltóirí, agus chun nach dtréigfear madraí agus cait toisc nach raibh úinéirí peataí ar an eolas sula bhfuair siad an t-ainmhí faoi na freagrachtaí a bhaineann le húinéireacht peataí. Dá bhrí sin, an oibleagáid i leith rabhadh maidir le húinéireacht fhreagrach a thaispeáint i bhfógráin ar líne a bhaineann le díol, deonú nó aon chineál eile aistrithe úinéireachta, ba cheart feidhm a bheith aici maidir le daoine nádúrtha nó dlítheanacha seachas oibreoirí. An oibleagáid an rabhadh maidir le húinéireacht fhreagrach a thaispeáint, tá feidhm aici maidir leis na daoine a chuireann madraí agus cait ar an margadh chun críocha an Rialacháin seo agus níl sé beartaithe cur isteach ar shaoirse an phreasa ná ar an tsaoirse chun tuairimí a nochtadh ná ar rialacha náisiúnta atá ann cheana maidir le freagracht eagarthóireachta nach bhfuil comhchuibhithe ar leibhéal an Aontais.

(61)

Éascaítear gáinneáil neamhdhleathach agus cleachtais chalaoiseacha a bhaineann le madraí agus cait a chur ar mhargadh an Aontais i ngeall ar a dhodhéanta atá sé na hainmhithe sin a rianú. Eascraíonn an easpa inrianaitheachta sin as ceanglais maidir le sainaithint atá neamhiomlán agus as an easpa ceanglas maidir le clárú le haghaidh na n-ainmhithe sin. Thairis sin, éascaítear cleachtais chalaoiseacha nuair nach ndéantar comhchuibhiú ar na córais chun madraí agus cait a shainaithint agus a chlárú nó nuair nach féidir iad a oibriú go héasca toisc nach bhfuil an bonneagar teicniúil idir-inoibritheach. Le plean rialaithe comhordaithe an Aontais maidir le díolacháin madraí agus cat ar líne ó 2018 agus le gníomhaíocht forfheidhmiúcháin an Aontais maidir le trádáil neamhdhleathach cat agus madraí a rinneadh in 2022-2023 araon, léiríodh cleachtais chalaoiseacha fhorleathana maidir le madraí agus cait a chur ar an margadh san Aontas, agus fadhbanna gaolmhara maidir leas ainmhithe. Is den bhunriachtanas é, dá bhrí sin, na caighdeáin maidir le modhanna sainaitheantais agus clárúcháin madraí agus cat a chomhchuibhiú. Trí oibleagáid leathan a leagan síos maidir le madraí agus cait a shainaithint agus a chlárú, seachnaítear lúba ar lár sa chóras inrianaitheachta a mbeadh baol ann, murach sin, go ndéanfadh calaoiseoirí dúshaothrú orthu. Ba cheart do dhaoine nádúrtha nó dlítheanacha a chuireann madraí nó cait ar mhargadh an Aontais fianaise maidir le sainaithint agus clárú a sholáthar i gceann de na bunachair sonraí arna mbunú ag na Ballstáit chun na críche sin. Ba cheart gach athrú úinéireachta nó freagrachta ina dhiaidh sin maidir le madra nó cat ar leith a bheith cláraithe i gceann de na bunachair sonraí. Agus aird á tabhairt ar an ról lárnach atá ag madraí a úsáidtear i seirbhísí míleata, póilíneachta agus custaim maidir leis an tslándáil náisiúnta, ba cheart cead a bheith ag na Ballstáit díolúintí a dheonú maidir leis na madraí sin a chlárú chun cosc a chur ar iad a rianú siar go dtí na seirbhísí sin.

(62)

Ba cheart do dhaoine nádúrtha nó dlítheanacha a chuireann madraí agus cait ar mhargadh an Aontais fianaise maidir le sainaithint a sholáthar trí dhoiciméad a thaispeáint a thagraíonn do chód an trasfhreagróra a ionphlandaíodh sa mhadra nó sa chat chomh maith le fianaise ar chlárú an ainmhí sin i mbunachar sonraí oifigiúil. Ar an gcaoi sin, beidh faisnéis ríthábhachtach faoin ainmhí curtha ar aghaidh chuig an úinéir nua agus déanfar a inrianaitheacht a áirithiú.

(63)

Ós rud é go dtairgtear formhór na madraí agus na gcat lena ndíol nó lena ndeonú faoi láthair trí bhíthin fógráin ar líne, ba cheart don Choimisiún a áirithiú go bhforbrófar córas a bheidh ar fáil go poiblí agus saor in aisce lena gcuirfear ar a gcumas d’fhaighteoirí barántúlacht shainaithint, chlárú agus úinéireacht an mhadra nó an chait a fhógraítear a fhíorú. Chun na críche sin, ba cheart a cheangal ar an duine nádúrtha nó dlítheanach a fhógraíonn an madra nó an cat ar líne an córas fíorúcháin a úsáid agus an ceadchomhartha arna ghiniúint ag an gcóras sin a thaispeáint san fhógrán. Is é is aidhm don bheart sin calaois a chomhrac ar bhealach níos fearr trí inrianaitheacht thionscnamh na madraí agus na gcat a chuirtear ar mhargadh an Aontais a fheabhsú, trí rialuithe níos fearr ag údaráis inniúla a cheadú agus trí leas na n-ainmhithe sin a fheabhsú ar deireadh thiar. Ba cheart do sholáthraithe ardán ar líne gníomhú go dícheallach agus iad ag gníomhú mar idirghabhálaithe agus madraí agus cait á gcur ar mhargadh an Aontais. Dá bhrí sin, gan dochar do Rialachán (AE) 2022/2065 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (8), ba cheart a cheangal ar ardáin ar líne lena gceadaítear fógraíocht a dhéanamh chun madraí agus cait a chur ar an margadh a gcomhéadan ar líne a dhearadh agus a eagrú ar bhealach a chuireann ar a gcumas do dhaoine nádúrtha nó dlítheanacha a fhógraíonn madraí agus cait an ceadchomhartha ábhartha a thaispeáint agus faighteoirí a chur ar an eolas faoin gcóras fíorúcháin. Níor cheart é sin a bheith ina oibleagáid ar ardáin ar líne i leith faireachán ginearálta a dhéanamh ar na fógráin a thairgtear trína n-ardán, ná ina oibleagáid ghinearálta aimsithe fíoras atá dírithe ar mheasúnú a dhéanamh ar chruinneas an tsainaitheantais agus an chlárúcháin sula bhfoilseofar an tairiscint.

(64)

Ós rud é go bhfuil tionchar díreach ag an leibhéal feasachta maidir le leas ainmhithe atá ag cúramóirí ainmhithe ar leas na madraí agus na gcat atá faoina gcúram, ba cheart go n-áiritheodh na Ballstáit go bhfuil oiliúint leordhóthanach ar fáil ó thaobh cainníochta agus cáilíochta araon de chun a chur ar a gcumas do chúramóirí ainmhithe na ceanglais oiliúna a leagtar amach sa Rialachán seo a chomhlíonadh.

(65)

Chun inrianaitheacht madraí agus cat a áirithiú, ba cheart iad a bheith sainaitheanta ar bhonn aonair le haitheantóir uathúil atá i bhfoirm trasfhreagróra, agus ba cheart a sonraí aitheantais a chlárú freisin i mbunachar sonraí. Dá bhrí sin, ba cheart do na Ballstáit a bheith freagrach as bunachair sonraí na madraí agus na gcat ina gcríocha a bhunú agus a chothabháil chun inrianaitheacht na n-ainmhithe sin a áirithiú. Is gá idir-inoibritheacht na mbunachar sonraí sin a áirithiú freisin. Fágfaidh sé sin go mbeidh sé níos fusa faisnéis ar mhadraí agus cait ar fud an Aontais a fháil agus na húdaráis inniúla a chumasú chun seiceálacha oifigiúla a dhéanamh chun a áirithiú go gcomhlíonfar na rialacha maidir le leas ainmhithe. Chun an idir-inoibritheacht maidir leis na bunachair sonraí náisiúnta sin a éascú, ba cheart don Choimisiún bunachar sonraí innéacs a bhunú.

(66)

Chun meastóireacht a dhéanamh ar dhul chun cinn na ndálaí leasa ainmhithe ina gcoimeádtar madraí agus cait i mbunaíochtaí agus ar inrianaitheacht na n-ainmhithe, is gá do na Ballstáit príomhtháscairí beartais a bhailiú, a thuairisciú agus a anailísiú. Ba cheart na príomhtháscairí beartais sin a chomhchuibhiú faoin Rialachán seo chun a n-inchomparáideacht ar leibhéal an Aontais a áirithiú, agus chun gur féidir faireachán a dhéanamh ar leibhéal an Aontais ar an dul chun cinn maidir le cuspóirí beartais an Rialacháin seo a bhaint amach.

(67)

Le Rialachán (AE) 2018/1725 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (9), leagtar síos rialacha maidir le daoine nádúrtha a chosaint i ndáil le sonraí pearsanta a phróiseáil ag institiúidí, comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí an Aontais agus maidir le saorghluaiseacht na sonraí sin. Tá feidhm ag Rialachán (AE) 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (10) maidir le próiseáil sonraí pearsanta arna déanamh ag na Ballstáit le linn na nósanna imeachta ábhartha. Ba cheart róil an Choimisiúin agus na mBallstát i ndáil le próiseáil sonraí pearsanta i gcásanna faoin Rialachán seo a shainiú go soiléir chun ardleibhéal cosanta sonraí a áirithiú.

(68)

Chun críche an Rialacháin seo, ba cheart ainmneacha daoine nádúrtha agus sonraí teagmhála gaolmhara a bheith le feiceáil sna doiciméid a phróiseálann an Coimisiún agus na Ballstáit le linn chur chun feidhme an Rialacháin seo, eadhon fógra a thabhairt faoi bhunaíochtaí agus formheas na mbunaíochtaí sin, clárú madraí agus cat, clárú madraí agus cat a fhíorú, agus allmhairí madraí agus cat. Tugtar bonn cirt le próiseáil na sonraí pearsanta sin trí leas an phobail maidir lena áirithiú go ndéanfar na ceanglais maidir le leas i gcás madraí agus cat a urramú, lena n-áirítear rialuithe oifigiúla a dhéanamh, agus inrianaitheacht a áirithiú, agus maidir le cosc a chur ar imchéimniú na ndálaí leasa sin agus na gceanglas sin maidir le leas, agus maidir le trádáil neamhdhleathach madraí agus cat idir na Ballstáit, agus, i gcás allmhairí, ó thríú tíortha araon, a chomhrac.

(69)

Ba cheart an tréimhse choinneála le haghaidh sonraí pearsanta i gclár na mbunaíochtaí agus liosta na n-ionad pórúcháin formheasta a bheith cothrom le 10 mbliana ó dháta scoir ghníomhaíocht na bunaíochta, ós rud é gur gá do na húdaráis inniúla rochtain a bheith acu ar stair gníomhaíochtaí oibreora i ndáil le madraí agus cait a phórú, a choimeád agus a chur ar mhargadh an Aontais, agus a bheith ar an eolas faoi neamhchomhlíonadh na rialacha maidir le leas ainmhithe roimhe sin agus fógra nua maidir le gníomhaíocht nó iarraidh ar fhormheas á bhfáil acu.

(70)

Ba cheart an tréimhse choinneála le haghaidh sonraí pearsanta na n-úinéirí reatha agus na n-iarúinéirí madraí nó cat i mbunachair sonraí náisiúnta agus i mbunachar sonraí innéacs a bheith cothrom le 5 bliana ó bhás an mhadra nó an chait a thaifeadadh sna bunachair sonraí sin nó cothrom le 25 bliana ó dháta chéadchlárú an mhadra nó an chait sna bunachair sonraí sin. Tá an tréimhse choinneála sin ceaptha chun ionchas saoil madraí agus cat a chumhdach, chun a áirithiú go mbeidh córas láidir inrianaitheachta ann do gach madra agus cat a thrádáiltear san Aontas, agus chun sonraí a sholáthar, lena n-áirítear tar éis bás madra nó cait ar leith, le haghaidh rialuithe oifigiúla ar fhadhbanna leasa amhail rátaí báis atá níos airde ná mar is gnách, ar gá anailísiú sonraí a dhéanamh ina leith.

(71)

Maidir leis an tréimhse choinneála i gcás sonraí a bhaineann le húinéirí agus daoine údaraithe atá ag teacht isteach san Aontas le madraí nó cait faoi ghluaiseachtaí neamhthráchtála ar tugadh réamhfhógra ina leith i mbunachar sonraí de chuid an Aontais maidir le hallmhairí neamhthráchtála peataí, ba cheart í a bheith cothrom le 5 bliana ón réamhfhógra ón úinéir chun a chur ar a gcumas do na húdaráis inniúla anailísiú sonraí a dhéanamh, gluaiseachtaí amhrasacha a shainaithint, agus rialuithe oifigiúla rioscabhunaithe a bhunú chun díriú ar chalaoiseoirí ionchasacha.

(72)

Maidir leis an tréimhse choinneála i gcás na sonraí i gcóras fíorúcháin an Aontais a bhaineann le daoine nádúrtha nó dlítheanacha a fhógraíonn madra nó cat chun é a chur ar an margadh agus a úsáideann an córas fíorúcháin chun an ceadchomhartha is gá a ghiniúint, ba cheart í a bheith cothrom le 18 mí ó ghiniúint an cheadchomhartha, chun go mbeidh an córas ábalta barántúlacht shainaithint, chlárú agus úinéireacht an mhadra nó an chait a fhógraítear a dheimhniú d’fhaighteoir a úsáideann an córas sin le linn tréimhse uasta mheasta fhoilsiú an fhógra ar líne.

(73)

D’fhéadfadh sé go ndearnadh madraí agus cait a allmhairítear isteach san Aontas a phórú nó a choimeád i dtríú tíortha faoi dhálaí a bhí dochrach dá leas. Ardaíonn sé sin ábhair imní mhorálta phoiblí, agus baineann riosca leis sin san Aontas a mhéid a bhaineann le sábháilteacht agus sláinte ainmhí agus le sláinte phoiblí. Measann saoránaigh an Aontais gur ceist freagrachta morálta é ardleibhéal leasa a bheith ann do mhadraí agus cait, mar is léir ó thorthaí Eorabharaiméadar 2023 ar leas ainmhithe, agus freisin ón gcomhfhreagras cuimsitheach agus ó na hachainíocha iomadúla atá faighte ag Parlaimint na hEorpa maidir leis an ábhar seo, ó na ceisteanna parlaiminteacha iomadúla a ardaíodh agus ó rún ó Pharlaimint na hEorpa an 12 Feabhra 2020 maidir le margadh inmheánach an Aontais agus cearta tomhaltóirí a chosaint i gcoinne impleachtaí diúltacha na trádála neamhdhleathaí in ainmhithe coimhdeachta, chomh maith leis an gcosc atá san Aontas ar fhionnadh madraí agus cat agus tairgí ina bhfuil an fionnadh sin a chur ar an margadh agus a allmhairiú. Thairis sin, is cuid d’fhadhbanna leasa ainmhithe iad fadhbanna a bhaineann le beatha agus sláinte ainmhithe. Mar shampla, is féidir tnáitheadh, caiceicse agus leochaileacht i leith galair thógálacha eascairt as dian-úsáid iomarcach a bheith á baint as madraí baineanna nó cait bhaineanna le haghaidh pórú a mhainníonn na riachtanais maidir le leas na n-ainmhithe sin a urramú. Ar deireadh, is féidir le drochdhálaí leasa a bheith ina siocair le rioscaí don tsláinte phoiblí, lena n-áirítear méadú ar mhinicíocht oibreán zónóiseach amhail borrphéist nó paraisítí inmheánacha, chomh maith le bheith ina bhaol méadaithe tánaisteach go dtiocfadh forás ar fhrithsheasmhacht fhrithmhiocróbach toisc gur gá méideanna móra ábhar frithmhiocróbach a úsáid sa bhunaíocht tionscnaimh. Is féidir madraí agus cait a phóraítear faoi dhrochdhálaí leasa a bheith ina mbaol don tsábháilteacht phoiblí freisin ós rud é go mb’fhéidir go ndéanfaidh siad iompraíocht fhoghach a fhorbairt mar thoradh air sin. I bhfianaise na n-ábhar imní morálta poiblí sin, agus mar gheall ar an mbaol don tsábháilteacht, do leas na n-ainmhithe agus don tsláinte phoiblí, agus chun cuspóirí an Rialacháin seo a bhaint amach, is den tábhacht é go ndéanfaidh oibreoirí a bhfuil baint acu le madraí agus cait a allmhairiú ó thríú tíortha na rialacha maidir leas ainmhithe a chomhlíonadh, arb ionann iad agus na rialacha sin a leagtar síos sa Rialachán seo nó atá coibhéiseach leis na rialacha sin, agus go dtabharfaidh siad na ráthaíochtaí céanna maidir le hinrianaitheacht na n-ainmhithe. Ós rud é go n-éileofar leis sin athruithe ó oibreoirí tríú tír a bhfuil baint acu le madraí agus cait a onnmhairiú chuig an Aontas, is gá foráil a dhéanamh maidir le hidirthréimhse atá chomh fada céanna leis an tréimhse is infheidhme maidir le hoibreoirí de chuid an Aontais.

(74)

Chun a áirithiú go ndéanfar na rialacha allmhairiúcháin a fhorfheidhmiú go cuí, ba cheart don Choimisiún liosta de thríú tíortha atá formheasta chun madraí agus cait a chur ar mhargadh an Aontais a tharraigt suas, atá bunaithe ar a mheasúnú ar iontaofacht na rialuithe oifigiúla sna triú tiortha sin chun na rialacha maidir le leas ainmhithe a cheanglaítear faoin Rialachán seo a fhorfheidhmiú, nó atá aitheanta ag an Aontas mar rialacha coibhéiseacha, mar a chuirtear i bhfeidhm maidir le bunaíochtaí ar a gcríoch a onnmhairíonn madraí agus cait chuig margadh an Aontais nó a bhfuil sé beartaithe acu iad a onnmhairiú chuig margadh an Aontais. Ina theannta sin, ba cheart liosta a bhunú de na bunaíochtaí a dhéanann madraí agus cait a phórú agus a choimeád sna tríú tíortha sin, agus a gceadaítear dóibh na hainmhithe sin a onnmhairiú chuig an Aontas, chun inrianaitheacht a áirithiú agus rialuithe ag Poist Rialaithe Teorainneacha an Aontais a éascú. Ba cheart don Choimisiún, agus cur chuige rioscabhunaithe á úsáid aige, iniúchtaí a dhéanamh ar iontaofacht córas rialaithe oifigiúil tríú tíortha arna bhformheas faoin Rialachán seo, chomh maith leis na tríú tiortha sin a iarrann go ndéanfaí iad a fhormheas faoin Rialachán seo. Ba cheart comhlíonadh rialacha ábhartha an Rialacháin seo nó rialacha a aithníonn an tAontas a bheith ina rialacha coibhéiseacha a dheimhniú sa deimhniú sláinte ábhartha a úsáidtear i gcomhair na n-onnmhairí sin. Chuige sin, ba cheart don Choimisiún féachaint le samhail ábhartha an deimhnithe oifigiúil a leasú, chun an fianú gaolmhar maidir le leas ainmhithe a áireamh.

(75)

Chun cosaint an tomhaltóra a fheabhsú agus chun inrianaitheacht chuí na madraí agus na gcat a allmhairítear isteach san Aontas a áirithiú, is iomchuí a cheangal sa Rialachán seo go mbeidh na hainmhithe sainaitheanta roimh theacht isteach dóibh san Aontas agus go n-áiritheoidh a n-allmhaireoirí go gclárófar na hainmhithe i gceann de bhunachair sonraí na mBallstát. Mar thoradh air sin, déanfar formhaoirseacht níos fearr ar ghluaiseachtaí na n-ainmhithe sin. Thairis sin, léirigh Gníomhaíocht Chomhordaithe an Aontais maidir le trádáil neamhdhleathach cat agus madraí, a rinneadh in 2022 agus in 2023, go bhfuil allmhairiú madraí agus cat isteach san Aontas atá beartaithe lena dtrádáil ar cheann de na cleachtais chalaoiseacha choiteanna maidir le trádáil madraí agus cat, agus á mhaíomh gur gluaiseachtaí neamhthráchtála iad na gluaiseachtaí sin mar a shainmhínítear faoi rialacha an Aontais maidir le sláinte ainmhithe, eadhon gluaiseachtaí madraí agus cat i dtionlacan a n-úinéirí nó duine arna údarú ag an úinéir gan é a bheith beartaithe an úinéireacht a aistriú. Chun uirlisí a sholáthar do na Ballstáit chun rialuithe rioscabhunaithe a dhéanamh lena ndírítear ar an gcleachtas calaoiseach sin, is den riachtanas é go dtabharfar réamhfhógra, trí bhunachar sonraí tiomnaithe de chuid an Aontais maidir le hallmhairí neamhthráchtála peataí, faoi theacht isteach madraí agus cat san Aontas mar mhadraí agus cait neamhthráchtála, go neamhspleách ar líon na n-ainmhithe. Sa bhunachar sonraí sin, ba cheart fógraí a bhailiú faoi theacht isteach gach ainmhí den sórt sin san Aontas gan beann ar an bpointe iontrála, chun go mbeidh an forléargas is gá ag na Ballstáit agus chun cuidiú le gluaiseachtaí amhrasacha a bhrath. Ar an gcúis sin, is iomchuí go ndéanfaidh an Coimisiún an bunachar sonraí sin a bhunú agus a chothabháil ionas go mbeidh rochtain ag na Ballstáit ar an bhfaisnéis uile atá ar fáil le haghaidh gníomhaíochtaí rialúcháin. Ba cheart do na Ballstáit an fhaisnéis a bhailítear sa bhunachar sonraí a úsáid agus, i gcás inarb iomchuí, rialuithe spriocdhírithe a dhéanamh ar ghluaiseachtaí amhrasacha lena n-áirítear, i gcás inar gá, seiceálacha ar an láthair.

(76)

Chun an Rialachán seo a chur chun feidhme go héifeachtach, moltar do na Ballstáit feachtais a chur i gcrích chun feasacht a mhúscailt maidir leis na hoibleagáidí a leagtar síos sa Rialachán seo, lena n-áirítear feachtais atá dírithe ar dhaoine nádúrtha nó dlítheanacha ar leo madraí nó cait, agus ar fhaighteoirí ionchasacha madraí nó cat. D’fhéadfaí a chumhdach leis na feachtais sin an oibleagáid maidir le madraí agus cait a shainaithint agus a chlárú i gcomhréir leis an Rialachán seo, na ceanglais maidir le hinneachar na bhfógrán maidir le díol nó aistriú úinéireachta nó freagrachta i gcás madraí nó cat, chomh maith leis na cúiseanna atá ag an gcóras le barántúlacht na bhfógrán ar líne a fhíorú, a ghnéithe teicniúla agus conas é a úsáid. D’fhéadfadh na feachtais na cúiseanna atá leis an úinéireacht fhreagrach a chumhdach, agus coincheap na húinéireachta freagraí, lena n-áirítear a thábhachtaí atá sé gan madraí nó cait a thréigean, a mhíniú. Ba cheart don Choimisiún éascú a dhéanamh ar an malartú dea-chleachtas maidir leis na gníomhaíochtaí múscailte feasachta sin. Tá cláir neodrúcháin i bhfeidhm ag roinnt Ballstát le haghaidh madraí agus cat chun atáirgeadh neamhrialaithe madraí agus cat fáin a theorannú. Cuireann siad feachtais múscailte feasachta i gcrích maidir leis na cláir sin. Is féidir le cláir neodrúcháin neamhéifeachtacha a bheith ina siocair le tréigean méadaithe. Más rud é, ina theannta sin, nach ndéantar bainistiú leormhaith ar dhaonraí ainmhithe fáin, is féidir méadú ar líon na madraí agus na gcat a bheidh á gcur ar an margadh san Aontas a bheith mar thoradh air sin. D’fhéadfaí feachtais náisiúnta maidir le cláir neodrúcháin a chomhtháthú san fheachtas múscailte feasachta maidir leis na hoibleagáidí a leagtar síos sa Rialachán seo agus é mar aidhm leis úinéireacht fhreagrach a spreagadh agus an brú ar mhargadh na madraí agus na gcat a laghdú.

(77)

Chun dul chun cinn teicniúil agus forbairtí eolaíocha, go háirithe na tuairimí ó EFSA, agus tionchar sóisialta, eacnamaíoch agus comhshaoil an dul chun cinn sin agus na bhforbairtí sin a chur san áireamh, ba cheart an chumhacht chun gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 CFAE a tharmligean chuig an gCoimisiún chun an Rialachán seo a fhorlíonadh trí tháscairí maidir le hiompraíocht agus cuma fhisiciúil madraí agus cat a leagan síos trí shaintréithe na ngéinitíopaí, agus na tréithe conformálacha iomarcacha ba cheart a bheith ina gcúis le madra nó cat a eisiamh ón atáirgeadh, a shainiú, ionas nach mbeidh éifeachtaí díobhálacha ar shláinte nó ar leas na madraí agus na gcat mar thoradh ar straitéisí pórúcháin. I gcomhthéacs seónna, taispeántais agus comórtais aeistéitiúla, tar éis tuairim eolaíoch EFSA agus imthosca sonracha sóisialta agus eacnamaíocha na hearnála araon a mheas, ba cheart cur chuige forásach cothrom a léiriú sna gníomhartha tarmligthe sin, chun cur chun feidhme comhréireach agus praiticiúil a áirithiú.

(78)

Chun na critéir íosta a bhfuil measúnú le déanamh orthu le linn cuairteanna a bhfuil leas ainmhithe i gceist leis a leagan síos, chomh maith le dul chun cinn teicniúil agus forbairtí eolaíocha, agus a dtionchar sóisialta, eacnamaíoch agus comhshaoil a chur san áireamh, ba cheart an chumhacht chun gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 CFAE a tharmligean chuig an gCoimisiún i leith Airteagal 10 den Rialachán seo a fhorlíonadh agus na hIarscríbhinní a ghabhann leis an Rialachán seo a leasú, a mhéid a bhaineann leis na ceanglais maidir le pórú, coimeád agus sainaithint madraí agus cat chomh maith le táscairí chun faireachán a dhéanamh ar chuspóirí beartais an Rialacháin seo. Tá sé tábhachtach, go háirithe, go rachadh an Coimisiún i mbun comhairliúcháin iomchuí le linn a chuid oibre ullmhúcháin, lena n-áirítear ar leibhéal na saineolaithe, agus go ndéanfaí na comhairliúcháin sin i gcomhréir leis na prionsabail a leagtar síos i gComhaontú Idirinstitiúideach an 13 Aibreán 2016 maidir le Reachtóireacht Níos Fearr (11). Go sonrach, chun rannpháirtíocht chomhionann in ullmhú na ngníomhartha tarmligthe a áirithiú, faigheann Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle na doiciméid uile ag an am céanna leis na saineolaithe sna Ballstáit, agus bíonn rochtain chórasach ag a gcuid saineolaithe ar chruinnithe ghrúpaí saineolaithe an Choimisiúin a bhíonn ag déileáil le hullmhú na ngníomhartha tarmligthe.

(79)

Ba cheart cumhachtaí cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún chun coinníollacha aonfhoirmeacha a áirithiú maidir leis méid seo a leanas a chur chun feidhme:

Ba cheart na cumhachtaí sin a fheidhmiú i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (12).

(80)

Tá éagsúlacht i ndearcadh na saoránach ar fud na mBallstát maidir le leas madraí agus cat. Tá tacar cuimsitheach rialacha glactha cheana féin, dá bhrí sin, ag roinnt Ballstát maidir le leas na n-ainmhithe sin. Ós rud é go leagtar síos íoscheanglais leis an Rialachán seo, is iomchuí, dá bhrí sin, cead a bheith ag na Ballstáit rialacha náisiúnta níos déine a choinneáil nó a ghlacadh arb é is aidhm dóibh cosaint níos fairsinge a thabhairt do mhadraí agus do chait ná na rialacha a leagtar síos sa Rialachán seo, ar choinníoll nach ndéanfaidh na rialacha náisiúnta sin difear d’fheidhmiú cuí an mhargaidh inmheánaigh.

(81)

Ba cheart do na Ballstáit fógra a thabhairt don Choimisiún faoi aon riail náisiúnta atá níos déine ná na rialacha sin atá faoin Rialachán seo. Ba cheart don Choimisiún aird na mBallstát eile a tharraingt ar na rialacha sin. I gcás ina dtagann rialacha náisiúnta faoi raon feidhme Threoir (AE) 2015/1535 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (13), ba cheart fógra a thabhairt don Choimisiún ina leith i gcomhréir leis an Treoir sin.

(82)

Is den bhunriachtanas é dlí an Aontais a bheith faoi réir faireachán agus meastóireacht rialta ionas gur féidir, i gcás inar gá, é a thabhairt cothrom le dáta chun go leanfaidh sé dá chuspóirí a bhaint amach. Dá bhrí sin, ba cheart oibleagáid a bheith sa Rialachán seo ar an gCoimisiún faireachán a dhéanamh ar leas madraí agus cat san Aontas agus meastóireacht a dhéanamh atá le cur faoi bhráid institiúidí eile an Aontais.

(83)

Chun cur i bhfeidhm iomlán an Rialacháin seo a áirithiú, ba cheart do na Ballstáit rialacha a leagan síos maidir leis na pionóis is infheidhme maidir le sáruithe a dhéantar ar an Rialachán seo lena gcumhdaítear na hoibleagáidí uile is infheidhme maidir le hoibreoirí, lena n-áirítear an toirmeasc ar mhadraí agus cait a thréigean, agus a áirithiú go bhforfheidhmeofar iad. Ba cheart na pionóis sin a bheith éifeachtach, comhréireach agus athchomhairleach. Go sonrach, i gcásanna sáruithe tromchúiseacha nó sáruithe a dhéantar arís agus arís eile, ba cheart do na Ballstáit pionóis a leagan síos atá athchomhairleach ó thaobh airgeadais de, agus láimhdeachas an oibreora á chur san áireamh, agus lena n-áirítear an fhéidearthacht toirmeasc a chur ar oibreoir a ghníomhaíocht a fheidhmiú.

(84)

I bhfianaise na gcostas a bhaineann le hionad dídine a oibriú agus na dtairbhí poiblí a bhaineann leis an ngníomhaíocht sin, nuair a chomhlíonann ionaid dídine na ceanglais a leagtar síos sa Rialachán seo maidir le leas madraí agus cat nach bhfuil aon éileamh orthu nó atá tréigthe, nó madraí agus cait fáin, moltar do na Ballstáit bearta a bhreithniú chun a áirithiú go ndéanfar ionaid dídine agus eagraíochtaí atá freagrach as na hainmhithe sin a mhaoiniú go hiomchuí i gcomhréir leis an dlí náisiúnta.

(85)

Ós rud é nach féidir leis na Ballstáit cuspóirí an Rialacháin seo, eadhon íoscheanglais a bhunú a áirithíonn feidhmiú cuí an mhargaidh inmheánaigh agus lena n-áirithítear ardleibhéal leasa madraí agus cat agus inrianaitheacht na n-ainmhithe sin a ghnóthú go leordhóthanach agus, de bharr a n-éifeachtaí, gur fearr is féidir iad a ghnóthú ar leibhéal an Aontais, féadfaidh an tAontas bearta a ghlacadh i gcomhréir le prionsabal na coimhdeachta a leagtar amach in Airteagal 5 den Chonradh ar an Aontas Eorpach. I gcomhréir le prionsabal na comhréireachta a leagtar amach san Airteagal sin, ní théann an Rialachán seo thar a bhfuil riachtanach chun na cuspóirí sin a ghnóthú,

(86)

Chuathas i gcomhairle leis an Maoirseoir Eorpach ar Chosaint Sonraí i gcomhréir le hAirteagal 57(1), pointe (g), de Rialachán (AE) 2018/1725 agus thug an Maoirseoir tuairim an 18 Samhain 2024,