(1)

Chuaigh an Conradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh do Ghual agus Cruach in éag an 23 Iúil 2002 i gcomhréir le hAirteagal 97 den Chonradh sin. Aistríodh sócmhainní agus dócmhainní uile an Chomhphobail Eorpaigh do Ghual agus Cruach (CEGC) chuig an gComhphobal Eorpach an 24 Iúil 2002.

(2)

I gcomhréir le Prótacal Uimh. 37 maidir leis na hiarmhairtí airgeadais toisc Conradh CEGC a dhul in éag agus maidir leis an gCiste Taighde um Ghual agus Cruach (‘an Prótacal’), atá i gceangal leis an gConradh ar an Aontas Eorpach agus leis an gConradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, tá glanfhiúchas na sócmhainní agus na ndliteanas CEGC, mar a thaispeántar iad i gclár comhardaithe CEGC, le meas a bheith ina shócmhainní atá ceaptha le haghaidh taighde sna hearnálacha a bhaineann leis an tionscal guail agus cruach, dá ngairtear ‘CEGC faoi leachtú’, agus, ar thabhairt chun críche leachtú CEGC, dá ngairtear ‘sócmhainní an Chiste Taighde um Ghual agus Cruach’ (dá ngairtear le chéile ‘na sócmhainní’).

(3)

Foráiltear leis an bPrótacal freisin go bhfuiltear chun leas a bhaint as an ioncam ó na sócmhainní, dá ngairtear ‘An Ciste Taighde um Ghual agus Cruach’ (CTGC), le haghaidh taighde, agus lena aghaidh sin amháin, lasmuigh den chlár réime taighde, sna hearnálacha a bhaineann leis an tionscal guail agus cruach, i gcomhréir leis an bPrótacal agus leis na gníomhartha arna nglacadh ar bhonn an Phrótacail sin.

(4)

An 1 Feabhra 2003, ghlac an Chomhairle Cinneadh 2003/76/CE (2), lenar leagadh síos na rialacha maidir leis an bPrótacal a chur chun feidhme.

(5)

Ar feadh roinnt blianta, tá laghdú tapa ag teacht ar luach na n-ioncam ginte a shanntar chun tionscadail taighde maidir le gual agus cruach a mhaoiniú i ngeall ar rátaí úis ísle agus níl dóthain ioncaim á ghiniúint ag na sócmhainní chun leithdháileadh bliantúil reatha CTGC de EUR 111 mhilliún ar ghlaonna a chistiú, a bunaíodh le Cinneadh 2003/76/CE. Mar thoradh ar na caillteanais in 2022 agus 2023, maoiníodh glaonna in 2024 agus 2025 go hiomlán trí shócmhainní a dhíol.. Le haghaidh 2026 agus b’fhéidir le haghaidh na mblianta ina dhiaidh sin freisin, ní chumhdóidh aon bhrabús a dhéanfar ach amháin cuid den leithdháileadh bliantúil, agus ní mheastar gur leor é chun foráil a dhéanamh le haghaidh clár oibre fóinteach a chistiú.

(6)

Mar chuid dá iarrachtaí iomaíochas earnáil cruach an Aontais a neartú agus todhchaí na hearnála tionsclaíochta a chosaint, i dTeachtaireacht uaidh an 19 Márta 2025 chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle, chuig Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus chuig Coiste na Réigiún dar teideal ‘Plean Gníomhaíochta Eorpach maidir le Cruach agus Miotail’, d’fhógair an Coimisiún go molfadh sé athchóiriú foriomlán ar CTGC, chun infheistíochtaí i dtaighde cruach a shimpliú agus dlús breise a chur leo. Ba cheart le dlús na hoibre sin riachtanais na hearnála a léiriú.

(7)

Is dúshlán faoi láthair é an t-aistriú fuinnimh ó fhoinsí fuinnimh iontaise, go háirithe gual, go háirithe maidir leis an ngá atá le haistriú cóir a áirithiú, go háirithe do thionscail agus d’oibrithe i réigiúin atá spleách ar ghual. I measc na ndúshlán eile is iad astaíochtaí meatáin ó mhianaigh ghuail a mhaolú i gcomhthéacs Rialachán (AE) 2024/1787 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3) a chur chun feidhme.

(8)

Ó mhí Lúnasa 2027, tá coinne leis nach mbeidh aon dliteanas ná infháltas ag CEGC faoi leathnú, rud a chiallaíonn gur féidir a leachtú a chur i gcrích.

(9)

Is féidir cuid de na sócmhainní a dhíol chun tionscadail taighde sna hearnálacha guail agus cruach a mhaoiniú, i bhfianaise easpa dhliteanais CTGC faoi leachtú.

(10)

I bhfianaise na n-athruithe airgeadais agus na mbreithnithe beartais le chéile, ba cheart méid an chláir taighde a shocrú ar bhealach lena n-áiritheofar gur féidir sócmhainní a úsáid agus a chur chun feidhme i gceart i gcomhréir le cuspóirí an Phrótacail agus le prionsabail na bainistíochta fónta airgeadais. Maidir le mais chriticiúil a áirithiú do mhéid an chláir taighde, ní féidir sin a bhaint amach trí úsáid a bhaint as ioncam amháin nó as cuid theoranta de shócmhainní atá fágtha. Éileofar leis na méideanna is gá le haghaidh an chláir taighde go n-úsáidfear sócmhainní uile. Dá bhrí sin, ba cheart é a bheith indéanta sócmhainní atá fágtha a úsáid chun tacaíocht fhiúntach a sholáthar, lasmuigh de chlár réime um thaighde an Aontais, do thionscadail taighde chomhoibríocha fhiúntacha a bhfuil an mhais chriticiúil acu chun breisluach an Aontais a chruthú sna hearnálacha guail agus cruach.

(11)

Sa Teachtaireacht uaidh an 26 Feabhra 2025 chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle, chuig Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus chuig Coiste na Réigiún dar teideal ‘An Comhaontú maidir le Tionsclaíocht Ghlan’ thacaigh an Coimisiúin leis an gcás gnó go ndéanfaidh infheistíochtaí móra san Aontas sna blianta amach romhainn, lena n-áireofar infheistíochtaí san tionscal cruach. Ar bhonn na dreasachta polaitiúla sin, ba cheart do CTGC rannchuidiú le haistriú tapa chuig teicneolaíochtaí níos glaine trí chuid de na hiarrachtaí móra taighde is gá a mhaoiniú, lena n-áirítear taighde ullmhúcháin le haghaidh infheistíochtaí móra agus tuilleadh taighde lena dtacaítear le hinfheistíochtaí mórscála a chur in úsáid.

(12)

I bhfianaise glaonna ó 2027 go 2033 de suas le EUR 120 milliún in aghaidh na bliana, agus glao in 2034 de mhéid a bheidh coibhéiseach leis na sócmhainní neamh-leithdháilte atá fós ar fáil, meastar go ndéanfar infheistíocht phríobháideach a ghiaráil chun iomaíochas a fheabhsú agus dlús a chur le dícharbónú agus aistriú tionsclaíoch glas na n-earnálacha guail agus cruach. Dá bhrí sin, ba cheart leithdháiltí bliantúla iomchuí a bhunú chun na glaonna sin a chumasú agus le gur féidir tacaíocht fhóinteach a thabhairt go dtí deireadh 2034.

(13)

Chun an glanioncam go léír ó na hinfheistíochtaí a shannadh agus chun an méadú ar an leithdháileadh le haghaidh 2027 ó EUR 111 mhilliún suas go EUR 120 milliún a éascú, is iomchuí an fráma ama ar leithdháileadh an ioncaim sin a ghiorrú, trí chláir chomhardaithe iata na sócmhainní i mbliain n a dhéanamh den leithdháileadh le haghaidh bhliain n+1 i mblianta 2026 go 2033 a dhéanamh, agus na leithdháiltí bliantúla arna mbunú cheana le Cinneadh 2003/76/CE á gcoinneáil ar bun an tráth céanna.

(14)

Tacaíonn an dá earnáil le dáileadhreatha na leithdháiltí buiséid idir taighde guail agus cruach, 27,2 % agus 72,8 %, faoi seach, agus tá sé fós iomchuí i bhfianaise a riachtanas agus a n-acmhainneachtaí ionsúcháin faoi seach.

(15)

A bheith in ann oiriúnú do riachtanais mhaoinithe taighde fhéideartha na hearnála guail nó cruach i gcás ionsú neamhleor na hearnála eile, ba cheart an chumhacht chun gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh a tharmligean chuig an gCoimisiún chun an Cinneadh seo a leasú d’fhonn an céatadán maoiniúcháin a leithdháiltear ar thaighde a bhaineann le gual agus ar thaighde a bhaineann le cruach in 2034 a athrú más gá, chun úsáid iomlán na sócmhainní a chumasú. Tá sé ríthábhachtach go rachadh an Coimisiún i mbun comhairliúcháin iomchuí le linn a chuid oibre ullmhúcháin, lena n-áirítear ar leibhéal na saineolaithe, agus go ndéanfaí na comhairliúcháin sin i gcomhréir leis na prionsabail a leagtar síos i gComhaontú Idirinstitiúideach an 13 Aibreán 2016 maidir le Reachtóireacht Níos Fearr (4). Go sonrach, chun rannpháirtíocht chomhionann in ullmhú na ngníomhartha tarmligthe a áirithiú, ba cheart na doiciméid uile a fháil ag Parlaimint na hEorpa agus ag an gComhairle an tráth céanna leis na saineolaithe sna Ballstáit, agus ba cheart rochtain chórasach a bheith ag a saineolaithe ar chruinnithe ghrúpaí saineolaithe an Choimisiúin a bhíonn ag déileáil le hullmhú na ngníomhartha tarmligthe.

(16)

Dá bhrí sin, ba cheart Cinneadh 2003/76/CE a aisghairm. Go dtí go mbeidh leachtú CEGC curtha i gcrích, áfach, is iomchuí cur i bhfeidhm Airteagal 1 den Chinneadh sin a choinneáil go dtí go mbeidh oibríochtaí airgeadais CEGC faoi leachtú curtha i gcrích,