(1)

In 2017, d’aontaigh an Chomhairle Iompair neamhfhoirmiúil i Málta gur mórfhadhb shochaíoch é líon ard leanúnach na mbásanna ar bhóithre agus na ngortuithe tromchúiseacha mar thoradh ar thionóiscí tráchta ar bhóithre, agus chinn sí go mbeadh sé mar sprioc líon na ngortuithe tromchúiseacha san Aontas a laghdú faoina leath faoi 2030. Le Dearbhú Vaileite maidir le Sábháilteacht ar Bhóithre a ghlac Airí Iompair Bhallstáit an Aontais an 29 Márta 2017, iarradh ar an gCoimisiún beartas neartaithe de chuid an Aontais um shábháilteacht ar bhóithre agus creat dlíthiúil neartaithe de chuid an Aontais a ullmhú do na 10 mbliana ag tosú ó 2020 i leith, ina n-áirítear an sprioc uaillmhianach fhadtéarmach líon na mbásanna ar bhóithre atá gar do nialas a bhaint amach faoi 2050, agus lena bhfeabhsaítear cosaint d’úsáideoirí bóithre, go háirithe úsáideoirí soghonta bóithre, arb iad is minice a bhíonn ina n-íospartaigh i dtionóiscí tráchta ar bhóithre. Mar thoradh ar na hiarrachtaí a rinne na húdaráis phoiblí roimhe seo, tháinig laghdú ar líon na mbásanna i dtionóiscí tráchta ar bhóithre ó 51 400 duine in 2001 go 19 800 in 2021. Mar sin féin, bhí na figiúirí sin faoi bhun sprioc an Aontais, is é sin laghdú 75 % ar líon na mbásanna i dtionóiscí tráchta ar bhóithre idir 2001 agus 2020, agus ní rabhthas in ann leanúint den dul chun cinn a bhí déanta sa chéad deich mbliana, ó thaobh líon na mbásanna sin a laghdú faoina leath, ina dhiaidh sin. Tá an tAontas tiomanta do líon na n-íospartach i dtionóiscí tráchta ar bhóithre a bheith chomh gar do nialas agus is féidir faoi 2050. Leagtar amach an straitéis ‘Fís Nialais’ i ndáil leis an sprioc sin i dteachtaireacht ón gCoimisiún an 9 Nollaig 2020 chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle, chuig Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus chuig Coiste na Réigiún dar teideal Sustainable and Smart Mobility Strategy – putting European transport on track for the future [an Straitéis um an tSoghluaisteacht Inbhuanaithe agus Chliste – iompar Eorpach a sheoladh ar bhealach a leasa don todhchaí] (‘an Straitéis um an tSoghluaisteacht Inbhuanaithe agus Chliste’).

(2)

Is eilimintí fíor-riachtanacha den chomhbheartas iompair iad na rialacha maidir le ceadúnais tiomána, rannchuidíonn siad le feabhas a chur ar an tsábháilteacht ar bhóithre agus éascaíonn siad saorghluaiseacht daoine a théann chun cónaí i mBallstát seachas an Ballstát a eisíonn an ceadúnas tiomána. I bhfianaise a thábhachtaí atá modhanna iompair an duine aonair, déantar saorghluaiseacht agus saoirse bunaíochta daoine a chur chun cinn agus a éascú ach ceadúnas tiomána atá aitheanta go cuí ag Ballstát óstach a bheith ag an duine. Ar an gcaoi chéanna, má fhaightear an ceadúnas sin nó an ceart tiomána ar bhealach mídhleathach, nó má chailltear, de bharr iompar neamhdhleathach, ceadúnas tiomána a fuarthas go dleathach, bíonn éifeacht aige sin ní hamháin ar an mBallstát ina ndearnadh sáruithe den sórt sin ach ar an tsábháilteacht ar bhóithre ar fud an Aontais freisin.

(3)

Ba cheart an creat a bunaíodh le Treoir 2006/126/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3) a thabhairt cothrom le dáta ionas go mbeidh sé oiriúnach don ré nua agus go mbeidh sé inbhuanaithe, cuimsitheach, cliste agus athléimneach. Ba cheart a chur san áireamh an gá atá le hastaíochtaí agus tomhaltas fuinnimh ón iompar a laghdú, lena n-áirítear trí mhéadú úsáid na bhfeithiclí breosla mhalartaigh, tríd an digitiú, trí threochtaí déimeagrafacha agus trí fhorbairtí teicneolaíochta, chun iomaíochas gheilleagar an Aontais a threisiú. Go háirithe, maidir le feithiclí breosla mhalartaigh áirithe, ar mó a mais i gcomparáid le gnáthfheithiclí, ba cheart é sin a chur san áireamh i raon feidhme chatagóirí na gceadúnas tiomána. Tá sé tábhachtach nósanna imeachta riaracháin a shimpliú agus a dhigitiú, chun na bacainní atá fós ar shaorghluaiseacht daoine ar tiománaithe iad agus a théann chun cónaí i mBallstát seachas an Ballstát a eisíonn an ceadúnas, amhail an t-ualach riaracháin, a bhaint. Ba cheart idir cheadúnais tiomána fhisiceacha agus cheadúnais tiomána dhigiteacha (ceadúnais tiomána ‘mhóibíleacha’) araon a chuimsiú i ngach catagóir i gcreat comhchuibhithe ceadúnas tiomána de chuid an Aontais, agus ba cheart foráil a dhéanamh dá n-aithint fhrithpháirteach, i gcás inar eisíodh go cuí iad i gcomhréir leis an Treoir seo.

(4)

Thug an Comhphobal Eorpach isteach an chéad cheadúnas tiomána fisiceach de ‘shamhail an Chomhphobail’ an 4 Nollaig 1980. Ó shin i leith, tá na rialacha a bhaineann le samhail an Chomhphobail mar bhunchloch ag na struchtúir is mó tús cadhnaíochta ar domhan do cheadúnais tiomána, lena gcumhdaítear níos mó ná 250 milliún tiománaí. Leis an Treoir seo, ba cheart tógáil ar an taithí agus ar an obair fhónta a rinneadh go dtí seo agus rialacha comhchuibhithe a leagan síos maidir le caighdeáin an Aontais le haghaidh ceadúnais tiomána fhisiceacha. Go háirithe, le ceadúnais tiomána fhisiceacha a eisítear san Aontas, ba cheart ardleibhéal cosanta ar chalaois agus ar bhrionnú a chur ar fáil, trí bhíthin bearta i gcoinne an bhrionnaithe, agus ba cheart a bheith in ann micrishliseanna agus cóid QR a ionchorprú iontu.

(5)

Ba cheart creat cosanta sonraí an Aontais a chomhlíonadh le haon phróiseáil sonraí pearsanta a dhéantar chun an Treoir seo a chur chun feidhme, go háirithe Treoir 2002/58/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (4), Rialachán (AE) 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5) agus Treoir (AE) 2016/680 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (6).

(6)

Bunaítear leis an Treoir seo bunús dlí chun tacar éigeantach sonraí pearsanta a stóráil i gceadúnais tiomána fhisiceacha agus ina micrishliseanna nó a gcóid QR, agus i gceadúnais tiomána mhóibíleacha, chun ceart tiomána duine agus céannacht duine a chruthú agus a fhíorú, chun ardleibhéal sábháilteachta ar bhóithre a áirithiú ar fud an Aontais. Ba cheart na sonraí sin a bheith teoranta don mhéid is gá chun ceart tiomána duine a chruthú, chun an duine sin a shainaithint agus chun cearta tiomána agus céannacht an duine a fhíorú. Le stóráil na sonraí sin agus próiseáil eile a dhéantar ar na sonraí sin, ní mór Airteagal 6(1), pointe (e), go háirithe, agus, i ndáil le sonraí bithmhéadracha, Airteagal 9(2), pointe (g), de Rialachán (AE) 2016/679 a chomhlíonadh. Déantar foráil sa Treoir seo freisin maidir le coimircí breise chun a áirithiú go gcosnófar aon sonraí pearsanta a nochtar d’fhíoraitheoir agus a choinníonn an fíoraitheoir sin le linn an phróisis fíorúcháin. Go háirithe, níor cheart don fhíoraitheoir a bheith in ann na sonraí sin a choinneáil ach amháin má údaraítear é sin a dhéanamh le dlí an Aontais nó leis an dlí náisiúnta; mar shampla, d’fhéadfaí póilín a údarú chun sonraí ceadúnais tiomána a áireamh i dtuarascáil de chuid na bpóilíní, nó d’fhéadfaí cuideachta cíosa a údarú chun sonraí ceadúnais tiomána a líonadh isteach i gconradh cíosa feithicle.

(7)

Ar mhaithe leis an tsoiléireacht dhlíthiúil agus chun aistriú gan uaim a áirithiú idir an Treoir seo agus Treoir 2006/126/CE, ba cheart do na Ballstáit a bheith in ann sonraí pearsanta breise a stóráil ar mhicrishlis, má dhéantar foráil dó sin sa dlí náisiúnta a chomhlíonann Rialachán (AE) 2016/679. Ní sholáthraítear leis an Treoir seo, áfach, bunús dlí chun sonraí breise den sórt sin a áireamh.

(8)

Os a choinne sin, leis an gcód QR atá le bunú leis an Treoir seo, ba cheart a bheith in ann barántúlacht na faisnéise a phriontáiltear ar an gceadúnas tiomána fisiceach a fhíorú. Mar sin féin, níor cheart a bheith in ann leis faisnéis bhreise a stóráil ar an gceadúnas tiomána fisiceach.

(9)

Ní sholáthraítear leis an Treoir seo bunús dlí chun bunachair sonraí a chur ar bun nó a choinneáil ar bun ar an leibhéal náisiúnta chun sonraí bithmhéadracha a stóráil sna Ballstáit, ar ábhar don dlí náisiúnta é, dlí nach mór dó dlí an Aontais maidir le cosaint sonraí a chomhlíonadh. Thairis sin, ní sholáthraítear leis an Treoir seo bunús dlí chun bunachar sonraí láraithe de shonraí bithmhéadracha a chur ar bun nó a choinneáil ar bun ar leibhéal an Aontais.

(10)

Tá an t-aistriú digiteach ar cheann de thosaíochtaí an Aontais. I gcás iompar de bhóthar, rannchuidíonn sé leis na bacainní riaracháin atá fós ann ar shaorghluaiseacht daoine a bhaint, amhail na bacainní a bhaineann leis an am a thógann sé ceadúnais tiomána fhisiceacha a eisiúint. Dá bhrí sin, ba cheart caighdeán ar leithligh de chuid an Aontais a bhunú le haghaidh ceadúnais tiomána mhóibíleacha a eisítear laistigh den Aontas. Chun an digitiú a éascú, is iad ceadúnais tiomána mhóibíleacha an fhormáid réamhshocraithe ba cheart a eisiúint d’iarratasóirí, le héifeacht ó dháta 54 mhí ó dháta glactha an chéad cheann de na ngníomhartha cur chun feidhme is gá chun ceadúnais tiomána mhóibíleacha a thabhairt isteach, gan dochar do cheart an iarratasóra an ceadúnas tiomána a fháil i bhformáid fhisiceach nó sa dá fhormáid tríd an aon iarratas amháin ag an am céanna. Is féidir leis na Ballstáit ceadúnais tiomána mhóibíleacha a eisiúint roimh an dáta a bheidh an fhormáid dhigiteach mar fhormáid réamhshocraithe.

(11)

I gcomhréir le sprioc an chlaochlaithe dhigitigh nach bhfágfaí aon saoránach ar lár, mar a cuireadh in iúl i nDearbhú Eorpach 2023 maidir le Cearta Digiteacha agus Prionsabail Dhigiteacha le haghaidh na Deacáide Digití, tá sé ríthábhachtach go leanfaidh saoránaigh den cheart a bheith acu ceadúnas tiomána a iarraidh i bhformáid fhisiceach sa bhreis ar an gceadúnas tiomána i bhformáid dhigiteach. Dá bhrí sin, ba cheart do na Ballstáit an ceadúnas tiomána a sholáthar d’iarratasóir i bhformáid fhisiceach, arna iarraidh sin don iarratasóir, gan moill mhíchuí agus go ginearálta laistigh de 3 seachtaine, i gcás ina bhfuil formáid dhigiteach de cheadúnas tiomána de chuid an Bhallstáit sin ag an iarratasóir cheana féin lena bhfianaítear cearta tiomána an iarratasóra. Thairis sin, i gcásanna práinneacha, ina ndéanfaí díobháil dhíréireach don iarratasóir dá bhfaigheadh sé nó sí an ceadúnas tiomána fisiceach go déanach, moltar do na Ballstáit foráil a dhéanamh gur féidir úsáid a bhaint as nós imeachta éigeandála, ina n-eiseofaí an ceadúnas tiomána fisiceach laistigh de chúpla lá mar mhalairt ar mhéadú comhréireach ar na táillí riaracháin ábhartha.

(12)

Ní hamháin gur cheart an fhaisnéis a thuairiscítear ar an gceadúnas tiomána fisiceach a bheith ar an gceadúnas tiomána móibíleach ach, chomh maith leis sin, faisnéis lenar féidir barántúlacht na sonraí sin a fhíorú. Mar sin féin, ba cheart a áirithiú, fiú agus fíorú á dhéanamh, go mbeidh an méid sonraí pearsanta a chuirtear ar fáil teoranta don mhéid a thuairisceofaí ar an gceadúnas tiomána fisiceach agus don mhéid a mbeadh fíorghá leis chun barántúlacht na sonraí sin a fhíorú. Thairis sin, ach amháin má cheadaítear sin faoi dhlí an Aontais nó faoin dlí náisiúnta, níor cheart na sonraí is gá don fhíorú a choinneáil tar éis an fíorú a dhéanamh. Ba cheart do na Ballstáit a áirithiú go mbeidh ceadúnais tiomána fhisiceacha agus mhóibíleacha a eisítear don duine céanna coibhéiseach a mhéid a bhaineann leis na cearta agus na coinníollacha faoina bhfuil an duine sin údaraithe tiomáint, agus a mhéid a bhaineann le fad bhailíocht riaracháin na gceadúnas tiomána, mar a leagtar amach sa Treoir seo.

(13)

Tá d’inniúlacht ag na Ballstáit a rialacha náisiúnta féin a bhunú lena gceanglaítear táille a íoc le go ndéanfar ceadúnas tiomána a eisiúint. Mar sin féin, ba cheart do na Ballstáit féachaint chuige go cuí gan tionchar a imirt ar shaor-rogha na saoránach maidir le formáidí na gceadúnas tiomána trí tháillí riaracháin díréireacha a bhunú lena dtugtar tús áite go míchuí d’fhormáid amháin thar fhormáid eile.

(14)

Ba cheart do na Ballstáit oibriú le chéile chun úsáid dhomhanda agus aithint fhrithpháirteach na gceadúnas tiomána móibíleach a chur chun cinn. D’fhéadfadh leasuithe ar Choinbhinsiún Idirnáisiúnta um Mótariompar an 24 Aibreán 1926, ar Choinbhinsiún na Ginéive um Thrácht ar Bhóithre an 19 Meán Fómhair 1949, agus ar Choinbhinsiún Vín um Thrácht ar Bhóithre an 8 Samhain 1968 a bheith i gceist leis sin. Is é an Coimisiún is fearr atá in ann cúnamh a thabhairt do na Ballstáit i ndáil leis sin, go háirithe maidir le coinníollacha idir-inoibritheachta lena bhféadfaí ceadúnais tiomána mhóibíleacha an Aontais a aithint go forleathan. Mar an gcéad chéim sa phróiseas sin, ba cheart don Choimisiún na forbairtí ábhartha i dtríú tíortha a chur san áireamh agus gníomhartha cur chun feidhme á nglacadh i ndáil le ceadúnais tiomána mhóibíleacha.

(15)

Sa Straitéis um an tSoghluaisteacht Inbhuanaithe agus Chliste, leagtar amach fís don Aontas chun feabhas suntasach a chur ar inbhuanaitheacht na soghluaisteachta agus an iompair. Áirítear ar na hastaíochtaí ó earnáil an iompair de bhóthar astaíochtaí gás ceaptha teasa, truailleáin aeir, fuaim agus micreaphlaistigh ó chaitheamh bonn agus bóithre. Bíonn tionchar ag stíl tiomána ar chainníocht na n-astaíochtaí sin, astaíochtaí a mbíonn tionchair dhiúltacha acu ar an gcomhshaol agus ar shláinte an duine. Dá bhrí sin, le tástálacha tiomána, ba cheart a ráthú go gcuirtear ar chumas tiománaithe tríd an oiliúint a fhaigheann siad a dtionchar i ndáil le hastaíochtaí a laghdú, lena n-áirítear trí thiomáint éiceolaíoch, agus go n-ullmhaítear iad chun feithiclí astaíochtaí nialasacha nó feithiclí astaíochtaí ísle a thiomáint.

(16)

Ionas go mbeidh saoránaigh agus cónaitheoirí in ann tairbhe dhíreach a bhaint as buntáistí an mhargaidh inmheánaigh gan aon ualach riaracháin neamhriachtanach breise a bheith orthu, déantar foráil i Rialachán (AE) 2018/1724 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (7) maidir le rochtain ar nósanna imeachta ar líne atá ábhartha d’fheidhmiú an mhargaidh inmheánaigh, lena n-áirítear d’úsáideoirí trasteorann. An fhaisnéis faoi cheadúnas tiomána a fháil agus a athnuachan, tá sí cumhdaithe cheana féin in Iarscríbhinn I a ghabhann leis an Rialachán sin. Ba cheart Iarscríbhinn II a ghabhann leis an Rialachán sin a leasú chun a áirithiú go mbainfidh úsáideoirí a thugann faoi nós imeachta riaracháin a bhaineann le ceadúnais tiomána tairbhe as nósanna imeachta atá go hiomlán ar líne.

(17)

Ba cheart ceadúnais tiomána a rangú de réir na gcineálacha feithiclí a dtugann siad an ceart tiomána ina leith. Ba cheart an rangú sin a dhéanamh ar bhealach soiléir comhleanúnach, agus lánurraim á tabhairt do shaintréithe teicniúla na bhfeithiclí lena mbaineann agus do na scileanna is gá chun iad a thiomáint.

(18)

I gcomhréir le Coinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar Chearta Daoine faoi Mhíchumas an 13 Nollaig 2006, a bhfuil an tAontas ina Pháirtí ann ón 21 Eanáir 2011, ba cheart forálacha sonracha a ghlacadh chun é a dhéanamh níos éasca do dhaoine faoi mhíchumas feithiclí a thiomáint. Ina theannta sin, moltar do na Ballstáit freastal ar riachtanais speisialta daoine faoi mhíchumas agus deiseanna a éascú dóibh chun ceadúnas tiomána a fháil, gan na caighdeáin íosta maidir le hoiriúnacht chun tiomána agus scileanna tiomána a leagtar amach sa Treoir seo a ísliú. Chuige sin, le réamhthoiliú ón gCoimisiún, ba cheart cead a bheith ag na Ballstáit cineálacha sonracha feithiclí cumhacht-tiomáinte a eisiamh ó chur i bhfeidhm na rialacha maidir le catagóirí na gceadúnas tiomána faoin Treoir seo.

(19)

Ba cheart cead a bheith ag na Ballstáit leanúint de chineálacha feithiclí arna n-úsáid ag na fórsaí armtha agus ag comhlachtaí cosanta sibhialta, nó atá faoina smacht, a eisiamh ó chur i bhfeidhm na Treorach seo, i bhfianaise chineál sonrach na n-oibríochtaí a dhéanann fórsaí agus comhlachtaí den sórt sin agus i bhfianaise chineál sonrach na bhfeithiclí a úsáidtear.

(20)

Ba cheart aoiseanna íosta na n-iarratasóirí ar chatagóirí éagsúla ceadúnas tiomána a shocrú ar leibhéal an Aontais. Mar sin féin, ba cheart cead a bheith ag na Ballstáit teorainn aoise níos airde a shocrú chun catagóirí áirithe feithiclí a thiomáint, chun an tsábháilteacht ar bhóithre a chur chun cinn a thuilleadh. I gcás catagóirí áirithe agus ar bhonn eisceachtúil, ba cheart cead a bheith ag na Ballstáit aoiseanna íosta níos ísle a shocrú chun imthosca náisiúnta a chur san áireamh, go háirithe a mhéid a bhaineann le tiomáint feithiclí briogáide dóiteáin, cosanta sibhialta agus tarrthála, agus feithiclí a úsáidtear chun an tsábháilteacht phoiblí agus an t-ord poiblí a choinneáil ar bun.

(21)

D’fhéadfaí saintréithe ar leith, amhail a bheith is troime mar gheall ar threalamh speisialta, a bheith ag baint le feithiclí éigeandála, eadhon feithiclí a úsáidtear chun an tsábháilteacht phoiblí agus an t-ord poiblí a choinneáil ar bun, lena n-áirítear trí chúnamh a chur ar fáil láithreach le linn éigeandálaí nádúrtha nó éigeandálaí de dhéantús an duine, amhail feithiclí póilíneachta, otharcharranna, feithiclí cosanta sibhialta agus tarrthála, nó feithiclí a úsáidtear i gcomhrac dóiteán, agus d’fhéadfadh sé go mbeadh maoluithe áirithe ó na rialacha ginearálta maidir le ceadúnas tiomána den chatagóir B ag teastáil ina leith sin chun go mbeidís in ann freagairt go héifeachtúil ar ghéarchéimeanna agus ar riachtanais tarrthála. Ina theannta sin, chun bacainní a d’fhéadfadh a bheith ar chúrsaíocht trasteorann feithiclí den sórt sin a sheachaint agus iad á n-úsáid le haghaidh gníomhaíochtaí trasteorann i réigiúin éagsúla laistigh den Aontas, ba cheart do na Ballstáit a bheith in ann údarú a thabhairt, go sealadach nó go ceann tréimhse éiginnte, do na feithiclí éigeandála sin atá á dtiomáint ar a gcríocha le ceadúnas tiomána de chatagóir B. I ndáil leis an méid sin, moltar do na Ballstáit bearta náisiúnta a chéile a aithint go frithpháirteach, ionas nach gcuirfear bac ná pionós ar oibríochtaí éigeandála trasteorann.

(22)

Chun riachtanais soghluaisteachta chónaitheoirí óga na mBallstát a chur san áireamh, amhail an gá le hachair fhada a thiomáint i limistéir atá tearc ar dhaonra agus easpa modhanna malartacha soghluaisteachta pearsanta acu, ba cheart do na Ballstáit, tar éis réamhthoiliú a fháil ón gCoimisiúin, a bheith in ann an aois íosta chun ceadúnais tiomána atá teoranta dá gcríocha féin chun cineálacha áirithe feithiclí i gcatagóir B1 a thiomáint a ísliú go 15 bliana d’aois. Tá sé tábhachtach nach mbeadh tionchar diúltach ar an tsábháilteacht ar bhóithre dá ndéanfaí an aois íosta a ísliú mar sin. Dá bhrí sin, sula gcomhaontódh sé leis sin, ba cheart don Choimisiún measúnú cuí a dhéanamh ar an tionchar a bheadh ag ísliú sin na haoise íosta ar an tsábháilteacht ar bhóithre, agus aon fhaisnéis ábhartha arna soláthar ag saineolaithe na mBallstát á cur san áireamh.

(23)

Leis an teaglaim d’aois íosta leordhóthanach le haghaidh ceadúnais tiomána i ngach catagóir lena n-éascaítear neamhspleáchas soghluaisteachta tiománaithe óga agus a rochtain thráthúil ar an tiomáint ghairmiúil araon, chomh maith le coinníollacha níos déine do thiománaithe nuacheadúnaithe, inter alia, maidir le halcól a ól agus feithicil á tiomáint, d’fhéadfadh an teaglaim sin dul chun tairbhe na sábháilteachta ar bhóithre. Níor cheart na haoiseanna íosta a laghdú ar chostas na sábháilteachta ar bhóithre.

(24)

Ba cheart córas céimnithe, is é sin le rá an teidlíocht a bhunú chun ceadúnas tiomána a shealbhú i gcatagóir shonrach mar réamhriachtanas chun go mbeadh an t-iarratasóir incháilithe catagóirí áirithe eile ceadúnas tiomána a bheith aige nó aici, agus coibhéisí idir catagóirí a bhunú, lena n-áirítear, i gcás inarb iomchuí, íostréimhse taithí roimh incháilitheacht den sórt sin. Ba cheart córas den sórt sin a bheith ina cheangal ar na Ballstáit uile, gan dochar don fhéidearthacht atá ag na Ballstáit coibhéisí áirithe a chur i bhfeidhm eatarthu féin ina gcríocha faoi seach. Ba cheart cead a bheith ag na Ballstáit coibhéisí áirithe a bhunú atá teoranta laistigh dá gcríoch féin.

(25)

Tá an méadú ar líon na bhfeithiclí breosla mhalartaigh atá ann ríthábhachtach don aistriú glas. Ba cheart a chur san áireamh sa Treoir seo go bhféadfadh sé go mbeidh samhlacha nua ar mó a mais ar fáil i gceadúnais tiomána de chatagóirí B agus BE. Dá bhrí sin, ba cheart cead a bheith ag sealbhóirí ceadúnais tiomána de chatagóir B nó BE, faoi réir na taithí tiomána atá acu sa chatagóir atá faighte acu, mótarfheithiclí a thiomáint, chun daoine agus earraí a thiomáint, arna gcumhachtú go hiomlán nó go páirteach le breoslaí malartacha, a bhfuil uasmhais údaraithe is mó ná 3 500 kg acu.

(26)

Is ráthaíocht ar shaoirse gluaiseachta é an ceart chun ceadúnais tiomána, agus éascaítear leis rannpháirtíocht sa saol eacnamaíoch agus sóisialta, rud atá thar a bheith tábhachtach i gceantair thuaithe agus i gceantair thearc-uirbithe nach bhfuil ach gréasán teoranta iompair phoiblí iontu. I gcás daoine scothaosta, daoine a bhfuil a soghluaisteacht laghdaithe nó daoine faoi mhíchumas, tá an t-iompar aonair ríthábhachtach chun tacú lena soghluaisteacht. Ba cheart measúnú a dhéanamh ar bhonn critéir shonracha ar oiriúnacht tiománaí tiomáint go sábháilte, agus, go háirithe, riocht sláinte an tiománaí de réir torthaí oibiachtúla scrúduithe agus, i gcás inarb iomchuí, tástálacha á cur san áireamh. Cinntí maidir le ceadúnais tiomána a chur ar ceal, a tharraingt siar, a chur ar fionraí nó a shrianadh, ba cheart iad a dhéanamh ar bhonn aonair agus níor cheart idirdhealú, go háirithe ar fhoras aoise, a bheith mar thoradh orthu.

(27)

Chun críocha na sábháilteachta ar bhóithre, is gá na híoscheanglais chomhchuibhithe atá le comhlíonadh ag an iarratasóir a thabhairt cothrom le dáta sular féidir ceadúnas tiomána a eisiúint. Ba cheart a áireamh ar an méid sin an t-eolas, na scileanna agus an iompraíocht a bhaineann le feithiclí cumhacht-tiomáinte a thiomáint, an tástáil tiomána, agus na caighdeáin íosta maidir le hoiriúnacht coirp agus meabhrach chun feithiclí den sórt sin a thiomáint.

(28)

I bhfianaise infhaighteacht agus úsáid mhéadaitheach ardchóras cúnta tiománaithe agus córas tiomána uathoibrithe, is gá ceanglais a bhaineann leis na córais sin a áireamh i dtástálacha teoirice chun a áirithiú go mbeidh eolas ginearálta ag tiománaithe ar na buntáistí, na teorainneacha agus na rioscaí a bhaineann le córais den sórt sin. Leis an gceanglas eolais sin, ba cheart a chumhdach, go háirithe, réimse úsáide na gcóras tiomána uathoibrithe, go mbíonn iarrataí táthcheangail ó na córais tiomána uathoibrithe ann, agus oibleagáidí eile a leanann de bheith ar an tiománaí agus na córais tiomána uathoibrithe gníomhach.

(29)

Ba cheart cruthúnas a sholáthar ar chomhlíonadh caighdeán íosta maidir le hoiriúnacht coirp agus meabhrach tráth eisiúna an cheadúnais tiomána agus go tréimhsiúil ina dhiaidh sin. Leis an bhfaireachán tráthrialta sin, i gcomhréir leis na rialacha náisiúnta maidir le comhlíonadh caighdeán íosta, rannchuidítear le saorghluaiseacht daoine, seachnaítear saobhadh ar an iomaíocht agus cuirtear freagracht na dtiománaithe san áireamh. Ba cheart scrúdú leighis tráth eisiúna agus athnuachana ceadúnais tiomána a bheith sna rialacha náisiúnta maidir le comhlíonadh caighdeán íosta. D’fhéadfadh cleachtóirí ginearálta nó aon údarás liachta inniúil eile nó aon ghairmí eile san earnáil sláinte an scrúdú sin a dhéanamh, mar a bhunaítear faoi dhlí gach Ballstáit.

(30)

Coinníoll fíor-riachtanach is ea radharc na súl leordhóthanach chun oiriúnacht coirp chun tiomána a áirithiú. Dá bhrí sin, ba cheart measúnú iomchuí a dhéanamh ar gach iarratasóir ar cheadúnas tiomána chun a áirithiú go bhfuil géire amhairc leordhóthanach acu, lena n-áirítear, i gcás inar gá, scrúdú breise ar an réimse radhairc á dhéanamh ag gairmí inniúil radhairc a údaraítear leis an dlí náisiúnta. Ba cheart cead a bheith ag na Ballstáit cur leis an gceanglas sin, trína cheangal go n-úsáidfí an nós imeachta céanna agus ceadúnais tiomána á n-athnuachan. Leis an nodaireacht dheachúil le haghaidh géire amhairc, soláthraítear caighdeán inchomparáideachta do radharc na súl arna aithint go hidirnáisiúnta.

(31)

Chun catagóirí áirithe ceadúnas tiomána a eisiúint nó a athnuachan, ba cheart do na Ballstáit a bheith in ann a cheangal, in ionad scrúdú leighis, go gcuirfeadh an t-iarratasóir nó an sealbhóir ceadúnais tiomána féinmheasúnú ar fáil i scríbhinn nó trí mheán leictreonach, agus d’fhéadfadh dearadh an fhéinmheasúnaithe sin a bheith riosca-dhírithe. Mar sin féin, is é an socrú ab inmhianaithe go n-áireodh na Ballstáit scrúduithe leighis mar chuid den chéad nós imeachta eisiúna ceadúnas tiomána, ar a laghad, chun measúnú a dhéanamh ar chomhlíonadh na gcoinníollacha a leagtar amach sa Treoir seo agus sa dlí náisiúnta.

(32)

Tar éis ceadúnas tiomána a bheith eisithe, ba cheart do na Ballstáit a bheith in ann, seachas a cheangal go ndéanfaí scrúdú leighis nó féinmheasúnú tráth na hathnuachana, córas a bhunú chun a áirithiú go bhfreagrófaí ar athruithe ar oiriúnacht coirp nó meabhrach shealbhóir an cheadúnais tiomána. Agus aitheantas á thabhairt don éagsúlacht in eagrú na gcóras agus na gcleachtas sláinte náisiúnta maidir lena gcomhordú éifeachtach leis na húdaráis cheadúnúcháin um eisiúint agus athnuachan, d’fhéadfadh an córas sin a bheith i bhfoirmeacha éagsúla, agus is é an príomhphrionsabal gur cheart d’údaráis liachta nó d’údaráis cheadúnúcháin nasc a bhunú idir riochtaí sláinte sealbhóirí ceadúnais tiomána agus a gcumas tiomána agus a gcead tiomána. D’fhéadfadh an fhreagairt sin ó údaráis leighis nó ó údaráis cheadúnúcháin a bheith bunaithe freisin ar mheasúnú ar dhearbhuithe ó shealbhóir ceadúnais tiomána ar bhonn oibleagáid ghinearálta a chuirtear ar gach sealbhóir ceadúnais tiomána a stádas sláinte a dhearbhú atá ábhartha don tiomáint, as a n-eascródh atreorú chuig speisialtóir, toirmeasc tiomána arna chur in iúl ag liachleachtóir, nó, ar deireadh, tarraingt siar, cur ar fionraí nó srianadh an cheadúnais tiomána.

(33)

Ba cheart an tsaoirse a bheith ag na Ballstáit freisin bearta den sórt sin a chomhcheangal ar mhaithe lena n-éifeachtúlacht a mhéadú, agus caighdeáin maidir le hoiriúnacht chun tiomána a chur i bhfeidhm atá níos déine ná na caighdeáin íosta a leagtar amach sa Treoir seo.

(34)

Leis an dul chun cinn a rinneadh le déanaí sa teicneolaíocht leighis, cuireadh feabhas ar an tsábháilteacht ar bhóithre trí aghaidh a thabhairt ar na rioscaí a bhaineann le daoine a bheith ag tiomáint agus riochtaí sláinte áirithe orthu. A bhuí le nuálaíochtaí amhail córais faireacháin leanúnaigh ar ghlúcós i gcás daoine a bhfuil diaibéiteas orthu, is féidir bainistiú éifeachtach fíor-ama a dhéanamh ar a riocht, rud a laghdaíonn na rioscaí a bhaineann le bheith ag tiomáint. Tá na teicneolaíochtaí sin ag athrú go tapa, rud a áirithíonn rialú níos fearr ar fhadhbanna leighis agus a chuireann tuilleadh feabhais ar an tsábháilteacht ar bhóithre.

(35)

I bhfianaise staidéir atá á ndéanamh ar phaiteolaíochtaí éagsúla lena mbaineann riosca de róchodlatacht, ba cheart don Choimisiún tús a chur le hathbhreithniú ar fhorálacha na Treorach seo a bhaineann le siondróm aipnia chodlata toirmeascach, nuair a bheidh líon leordhóthanach staidéar curtha i gcrích agus ar fáil don phobal eolaíochta. I bhfianaise an dul chun cinn eolaíoch atá déanta maidir leis an lagú radhairc a chóireáil, ba cheart don Choimisiún tús a chur freisin le hathbhreithniú ar fhorálacha na Treorach seo a bhaineann leis an lagú radhairc.

(36)

Chun a áirithiú gur aonfhoirmeach na cearta ar fud an Aontais, gan dochar do cheisteanna sábháilteachta ar bhóithre, ba cheart bailíocht riaracháin 15 bliana a bheith ag ceadúnais tiomána de chatagóirí AM, A1, A2, A, B1, B agus BE, agus ba cheart bailíocht riaracháin 5 bliana a bheith ag ceadúnais tiomána de chatagóirí C, CE, C1, C1E, D, DE, D1 agus D1E. Mar sin féin, ba cheart cead a bheith ag na Ballstáit tréimhse bhailíochta 10 mbliana seachas 15 bliana a chur i bhfeidhm má úsáidtear an ceadúnas tiomána mar dhoiciméad aitheantais phearsanta freisin. De réir an chreata atá i bhfeidhm cheana féin, lena gcuirtear ar chumas na mBallstát athnuachan níos minice a éileamh de réir mar a théann tiománaithe in aois, d’fhéadfaí an fad bailíochta ginearálta a laghdú ar bhonn tosca oibiachtúla a bhfuil nasc ginearálta acu le gnáthdhálaí fisiciúla agus meabhracha tiománaithe, amhail aois, agus ba cheart cead a bheith ag na Ballstáit tréimhsí bailíochta níos giorra ná na tréimhsí dá bhforáiltear sa Treoir seo a shainiú i gcásanna eisceachtúla, mar a leagtar amach sa Treoir seo.

(37)

Le cúrsaí athnuachana do thiománaithe a bhfuil taithí acu, is féidir feabhas a chur ar an tsábháilteacht ar bhóithre trí fheasacht a mhúscailt agus trí cheangal a chur ar thiománaithe taithí bhreise a fháil le teicneolaíochtaí nua, amhail ardchórais cúnta tiománaithe agus córais tiomána uathoibrithe. Sa chomhthéacs sin, agus i gcomhthéacs oiliúint na dtiománaithe sula n-eiseofar ceadúnas tiomána, d’fhéadfadh sé a bheith úsáideach leas a bhaint as ionsamhlóirí chun scileanna tiomána tábhachtacha a fheabhsú, amhail freagairt do dhálaí díobhálacha agus do chásanna éigeandála.

(38)

I gcomhthéacs an digitithe agus an uathoibrithe atá ag dul ar aghaidh de réir a chéile, i gcomhthéacs na gceanglas laghdaithe astaíochtaí atá ag éirí níos déine ná riamh i ndáil leis an iompar de bhóthar, agus i gcomhthéacs an dul chun cinn theicneolaíoch leanúnaigh atá á dhéanamh i ndáil le feithiclí cumhacht-tiomáinte, is gá na tiománaithe uile a choinneáil ar an eolas faoi theicneolaíochtaí nua, faoin tsábháilteacht ar bhóithre agus faoin inbhuanaitheacht. Má dhéanann na Ballstáit oiliúint ar feadh an tsaoil do thiománaithe a chur chun cinn, mar shampla trí chúrsaí tiomána sábháilte a thairiscint ina dtabharfaí aiseolas, is féidir rannchuidiú le soghluaisteacht níos uilechuimsithí. Is féidir leis an oiliúint sin ar feadh an tsaoil a bheith ríthábhachtach chun scileanna tiománaithe a bhfuil taithí acu a choinneáil cothrom le dáta maidir le sábháilteacht ar bhóithre, maidir le teicneolaíochtaí nua agus maidir le hathruithe ar mhais na bhfeithiclí, rud a fheabhsaíonn éifeachtúlacht breosla agus a laghdaíonn astaíochtaí, agus maidir le bainistíocht luais.

(39)

Chun gur féidir leis na Ballstáit agus, i gcásanna a bhfuil údar cuí leo, leis an Aontas ina iomláine freagairt ar ghéarchéimeanna a fhágann nach féidir leis na húdaráis náisiúnta ceadúnais tiomána a athnuachan, ar ceadúnais iad a rachadh in éag murach sin, ba cheart é a bheith indéanta síneadh a chur le bailíocht riaracháin na gceadúnas sin. Níor cheart é a bheith indéanta síneadh den sórt sin a dhéanamh ach amháin ar feadh tréimhse lena bhfuil géarghá.

(40)

Ba cheart cosc a chur ar aon duine níos mó ná ceadúnas tiomána amháin a bheith aige nó aici leis an bprionsabal ‘sealbhóir amháin - ceadúnas amháin’. Ba cheart an prionsabal a leathnú freisin chun sainiúlachtaí teicniúla na gceadúnas tiomána móibíleach a chur san áireamh, ós rud é go bhféadfadh sealbhóir a iarraidh go n-eiseofaí ceadúnas tiomána fisiceach in ionad ceadúnas tiomána móibíleach, nó in éineacht leis, agus go bhféadfadh sé nó sí ceadúnas tiomána móibíleach a thaispeáint ar roinnt gléasanna leictreonacha.

(41)

Ar chúiseanna a bhaineann leis an tsábháilteacht ar bhóithre, ba cheart do na Ballstáit a bheith in ann a bhforálacha náisiúnta a chur i bhfeidhm maidir le cur ar ceal, tarraingt siar, cur ar fionraí agus athnuachan ceadúnais tiomána i gcás gach sealbhóra ceadúnais tiomána a bhfuil gnáthchónaí ar a gcríoch bainte amach aige nó aici.

(42)

Na tiománaithe a bhfuil ceadúnas tiomána acu a d’eisigh an Ballstát ina bhfuil cónaí orthu tar éis dóibh ceadúnas tiomána arna eisiúint ag tríú tír a mhalartú, ba cheart dóibh a bheith i dteideal tiomáint ar fud an Aontais amhail is dá mba rud é go bhfuair siad a gceadúnas san Aontas ar dtús. Cuireann sin le saorghluaiseacht daoine san Aontas.

(43)

Chun coinníollacha aonfhoirmeacha a áirithiú maidir leis an Treoir seo a chur chun feidhme, ba cheart cumhachtaí cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún ionas gur féidir leis tríú tíortha a shainaithint a áirithíonn leibhéal sábháilteachta ar bhóithre atá inchomparáide lena bhfuil san Aontas agus go dtugtar, ar an gcaoi sin, an deis do shealbhóirí ceadúnas tiomána arna n-eisiúint ag na tríú tíortha sin a gceadúnais tiomána a mhalartú, faoi réir coinníollacha ábhartha, ar cheart iad a bheith mionsonraithe agus dea-shainithe do gach catagóir ceadúnais tiomána lena mbaineann, ar théarmaí atá comhchosúil leis na téarmaí sin a mbeadh feidhm acu dá mba Bhallstát a d’eisigh na ceadúnais tiomána. Ba cheart na cumhachtaí sin a fheidhmiú i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (8).

(44)

A mhéid a bhaineann le ceadúnais tiomána arna n-eisiúint ag tríú tíortha nach sainaithnítear i ngníomh cur chun feidhme mar thríú tíortha ag a bhfuil leibhéal sábháilteachta ar bhóithre atá inchomparáide lena bhfuil san Aontas, nó arna n-eisiúint ag tríú tíortha ar ina leith nach n-údaraítear nó nach dtoirmeasctar go sainráite le gníomh cur chun feidhme den sórt sin ceadúnas tiomána den sórt sin a mhalartú, ba cheart cead a bheith ag na Ballstáit na ceadúnais tiomána a mhalartú i gcomhréir lena rialacha náisiúnta, ar choinníoll go n-úsáideann siad cód nó cóid ábhartha an Aontais ar an gceadúnas arna eisiúint. I gcás ina n-athraíonn sealbhóir ceadúnais tiomána den sórt sin a áit chónaithe nó a háit chónaithe go Ballstát nua, níor cheart a cheangal ar an mBallstát eile sin prionsabal an aitheantais fhrithpháirtigh a chur i bhfeidhm maidir leis an gceadúnas tiomána sin.

(45)

Ba cheart breathnú ar an gcreat nua chun ceadúnais tiomána arna n-eisiúint ag tríú tíortha a mhalartú mar uirlis chun aghaidh a thabhairt freisin ar an nganntanas tiománaithe gairmiúla, ós rud é go bhfuil sé beartaithe leis na rialacha saorghluaiseacht sealbhóirí ceadúnas tiomána i gcatagóirí éagsúla a éascú. Ós rud é go bhféadfadh tiomáint arna déanamh ag náisiúnaigh tríú tíortha, atá fostaithe ag gnóthas atá bunaithe i mBallstát atá ag gabháil d’iompar de bhóthar laistigh den Aontas nó atá ag obair dó, a bheith faoi réir ceanglas breise cáilíochtaí arna bhfianú le Deimhniú ar Inniúlacht Ghairmiúil (CPC), ba cheart don Choimisiún measúnú a dhéanamh ar an gcaoi a bhféadfaí tuilleadh tacaíochta a thabhairt do na héifeachtaí dearfacha a mheastar a bheidh ag an gcreat nua i ndáil le doiciméid tiomána eile, gan dochar don sprioc fhoriomlán go gcuirfí feabhas ar an tsábháilteacht ar bhóithre san Aontas.

(46)

Is feiniméan forleathan é ‘turasóireacht na gceadúnas tiomána’, is é sin an cleachtas áit chónaithe a athrú chun ceadúnas tiomána nua a fháil, chun, inter alia, dul timpeall ar na héifeachtaí a bhaineann le ceart tiomána tiománaí feithicle cumhacht-tiomáinte, ceadúnas tiomána an tiománaí nó an t-aitheantas a tugadh do bhailíocht cheadúnas tiomána an tiománaí a chur ar ceal, a tharraingt siar, a chur ar fionraí nó a shrianadh, a forchuireadh i mBallstát eile, agus bíonn tionchar diúltach aige sin ar shábháilteacht ar bhóithre. Níor cheart tiománaithe a dhíolmhú, díreach mar gur athraigh siad a n-áit chónaithe, ó cheanglais arna bhforchur orthu chun a gceadúnas tiomána, aitheantas do bhailíocht an cheadúnais tiomána nó an ceart tiomána a aisghabháil. Ag an am céanna, ba cheart a shoiléiriú nár cheart toirmeasc a chur ar thiomáint ar feadh tréimhse éiginnte mar thoradh ar aon iompraíocht de chuid na saoránach, nó ar easpa oiriúnachta coirp nó meabhrach chun tiomána, ach amháin i gcás ina bhfuil údar cuí leis. Ba cheart coinníollacha a leagan amach do Bhallstáit seachas an Ballstát a d’fhorchuir cur ar ceal, tarraingt siar, cur ar fionraí nó srianadh ceadúnais tiomána, le go mbeidís in ann ceadúnas tiomána a eisiúint don duine sin mar sin féin, má mheastar é a bheith iomchuí bunaithe ar chinneadh feasach, agus i gcás ina bhfuil bailíocht an cheadúnais tiomána arna eisiúint teoranta do chríoch na mBallstát nár fhorchuir toirmeasc ar feadh tréimhse éiginnte.

(47)

Ba cheart scéim tiomána tionlactha uile-Aontais a thabhairt isteach le haghaidh catagóirí áirithe ceadúnas tiomána, chun feabhas a chur ar an tsábháilteacht ar bhóithre. Le rialacha na scéime sin, ba cheart an deis a thabhairt d’iarratasóirí ceadúnais tiomána a fháil sna catagóirí ábhartha sula sroichtear an aois íosta is gá. Ba cheart, áfach, úsáid na gceadúnas tiomána sin a bheith faoi réir tiománaí a bhfuil taithí aige nó aici, mar shampla duine den teaghlach, a bheith i dtionlacan an tsealbhóra. I gcásanna den sórt sin, ba cheart cead a thabhairt do na Ballstáit, ar chúiseanna sábháilteachta ar bhóithre, coinníollacha agus rialacha níos déine a shainiú laistigh dá gcríoch maidir leis na ceadúnais tiomána atá eisithe acu.

(48)

Leis an scéim tiomána tionlactha, gan dochar dá sprioc fhoriomlán an tsábháilteacht ar bhóithre a fheabhsú, d’fhéadfaí rannchuidiú le go mbeadh gairm an tiománaí trucailí níos inrochtana agus níos tarraingtí do na glúnta óga, chun a gcuid féidearthachtaí ceirde a leathnú, agus chun cabhrú le dul i ngleic leis an nganntanas tiománaithe san Aontas. Dá bhrí sin, ba cheart an deis a bheith ag na Ballstáit an scéim sin a chur i bhfeidhm maidir le ceadúnais tiomána de chatagóirí C1, C1E agus C chomh maith le ceadúnais tiomána de chatagóir B, agus ba cheart aitheantas frithpháirteach a thabhairt do na ceadúnais tiomána a eisítear dá réir sna Ballstáit sin a chuireann an raon feidhme níos mó sin i bhfeidhm maidir leis an scéim.

(49)

Níor cheart don scéim tiomána tionlactha srian a chur ar roghanna reatha na mBallstát an aois íosta do chatagóir B a ísliú ná coinníollacha gaolmhara a chur i bhfeidhm ar an leibhéal náisiúnta.

(50)

Ba cheart simpliú a dhéanamh ar na coinníollacha agus na ceanglais a bhunaítear i dTreoir (AE) 2022/2561 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (9) maidir le bus de chatagóir D nó DE a thiomáint ó aois áirithe tar éis cáilíocht ghairmiúil a fháil, gan an tsábháilteacht ar bhóithre a chur i mbaol.

(51)

Moltar do na Ballstáit dlús a chur le comhpháirtíochtaí idir comhlachtaí oideachais agus oiliúna, lena n-áirítear ollscoileanna agus gairmscoileanna, agus cuideachtaí iompair agus lóistíochta, chun dul i ngleic leis an nganntanas tiománaithe gairmiúla san Aontas. Le forbairt printíseachtaí, tréimhsí oiliúna agus tairiscintí oideachais comhchosúla sna comhpháirtíochtaí sin agus trí thacaíocht a thabhairt dóibh, ba cheart an deis a thabhairt do thiománaithe gairmiúla amach anseo a bheith níos eolaí ar thairbhí agus dúshláin na gairme, feabhas a chur ar a scileanna oibríochtúla agus eagraíochtúla agus taithí a fháil, agus ardteicneolaíochtaí agus ardteicnící á n-úsáid ag an am céanna. Moltar don Choimisiún tacú le comhpháirtíochtaí príobháideacha poiblí idir gairmscoileanna agus cuideachtaí lóistíochta agus iompair chun infhaighteacht tiománaithe gairmiúla agus infhaighteacht a scileanna a fheabhsú, trí úsáid a bhaint as cláir de chuid an Aontais amhail Erasmus+.

(52)

Agus breithniú á dhéanamh ar na foinsí ioncaim atá ann chun cabhrú leis an tsábháilteacht ar bhóithre a fheabhsú, moltar do na Ballstáit úsáid a bhaint as ioncam a ghintear ó phionóis airgeadais le haghaidh cionta tráchta a bhaineann leis an tsábháilteacht ar bhóithre faoi raon feidhme Threoir (AE) 2015/413 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (10) chun an tsábháilteacht ar bhóithre a mhéadú agus chun trédhearcacht na mbeart sábháilteachta ar bhóithre a áirithiú.

(53)

Ba cheart a áirithiú nach gcuirfidh tiománaithe a fhaigheann ceadúnas tiomána den chéad uair an tsábháilteacht ar bhóithre i mbaol. I gcás na dtiománaithe nuacheadúnaithe sin, ba cheart tréimhse phromhaidh 2 bhliain ar a laghad a bheith i gceist, ar cheart feidhm a bheith ag rialacha nó smachtbhannaí níos déine lena linn maidir le tiomáint faoi thionchar alcóil, gan dochar d’inniúlachtaí na mBallstát iompraíocht na dtiománaithe a rialáil. D’fhéadfaí a áireamh ar na rialacha níos déine sin oiliúint shonrach do thiománaithe nuacheadúnaithe ina bhfaighidís tuilleadh teagaisc maidir le feasacht ar rioscaí agus ina ndéanfaidís machnamh ar a n-iompraíocht. Ba cheart bearta speisialta a bhunú freisin chun a áirithiú go laghdófar an tiomáint faoi thionchar drugaí i measc tiománaithe nuacheadúnaithe, agus lena spreagadh chun na córais sábháilteachta riachtanacha a úsáid mar is cuí. D’fhéadfaí rialacha nó smachtbhannaí níos déine a áireamh ar na bearta sin. I gcás ina n-úsáidtear smachtbhannaí, ba cheart dóibh a bheith éifeachtach, comhréireach, athchomhairleach agus neamh-idirdhealaitheach, agus d’fhéadfaí dícháiliú tiomána a áireamh leo, chomh maith le hoiliúint shonrach do thiománaithe nuacheadúnaithe maidir le feasacht ar rioscaí. Ar na bearta speisialta sin, d’fhéadfaí iarrachtaí spriocdhírithe forfheidhmiúcháin agus feachtais a áireamh. Ba cheart cead a bheith ag na Ballstáit rialacha breise a chur i bhfeidhm gan srian ina gcríoch féin maidir le tiománaithe nuacheadúnaithe chun an tsábháilteacht ar bhóithre a fheabhsú, amhail an dara tréimhse phromhaidh le haghaidh catagóir bhreise de cheadúnas tiomána chun na rioscaí agus na scileanna riachtanacha éagsúla a bhaineann leis an gcatagóir nua a chur san áireamh.

(54)

Léiríodh gur modh éifeachtach chun an tsábháilteacht ar bhóithre a fheabhsú iad na scéimeanna ginearálta neamhfhulaingthe i leith na tiomána faoi thionchar an óil, ar scéimeanna iad atá mar chuid den fhorfheidhmiú spriocdhírithe. Meastar go coitianta gurb é an tomhas is éifeachtaí chun básanna agus gortuithe ar bhóithre a laghdú teorainn nialais ar alcól, gan nochtadh de thaisme ná nochtadh nach bhfuil aon tionchar aige ar an bhfeidhmíocht tiomána a chur san áireamh. Tá beartais neamhfhulaingthe ar thiomáint faoi thionchar drugaí á dtabhairt isteach freisin. Moltar do na Ballstáit scéimeanna ginearálta neamhfhulaingthe den sórt sin a choinneáil agus a thabhairt isteach ina ndlí náisiúnta, agus ba cheart scéim na tréimhse promhaidh a bheith ina beart comhlántach dóibh lena ndírítear ar ró-ionadaíocht tiománaithe nuacheadúnaithe, daoine óga den chuid is mó, i dtionóiscí tráchta ar bhóithre a bhaineann le tiomáint faoi thionchar an óil agus úsáid drugaí.

(55)

Moltar do na Ballstáit oiliúint aoisoiriúnach ar rialacha maidir leis an tsábháilteacht ar bhóithre agus feasacht ar rioscaí tráchta a áireamh mar chuid dá gcuraclaim bhunscoile agus mheánscoile, rud a bheadh ar aon dul freisin leis an tóir mhéadaithe ar ghléasanna soghluaisteachta pearsanta amhail rothair leictreacha agus scútair leictreacha. Má fhoghlaimítear na rialacha bunúsacha maidir leis an tsábháilteacht ar bhóithre ag aois óg, is féidir cabhrú le tionóiscí tráchta ar bhóithre a chosc, trí fheasacht agus iompraíocht fhreagrach a chothú, agus ar an gcaoi sin é a chur ar chumas saoránach ó aois óg cinntí sábháilte a dhéanamh ar bhonn eolas láidir ar na rialacha is infheidhme agus ar na rioscaí. Moltar don Choimisiún é a chur ar chumas na mBallstát agus a n-údarás dea-chleachtais a mhalartú eatarthu féin agus tacú le malartú na ndea-chleachtas sin, lena n-áirítear trí thacaíocht airgeadais.

(56)

Ba cheart caighdeáin íosta a bhunú maidir le rochtain ar ghairm an scrúdaitheora tiomána agus maidir leis na ceanglais oiliúna do scrúdaitheoirí tiomána chun feabhas a chur ar eolas agus scileanna na scrúdaitheoirí, lena n-áirítear tástáil ar bhrath guaiseacha, agus ar an gcaoi sin a áirithiú go ndéanfaí meastóireacht níos oibiachtúla ar iarratasóirí ar cheadúnais tiomána agus go ndéanfaí comhchuibhiú níos fearr ar na tástálacha tiomána. Thairis sin, ba cheart an chumhacht a thabhairt don Choimisiún gníomhartha tarmligthe a ghlacadh chun na caighdeáin íosta sin a leasú, chun iad a oiriúnú d’aon fhorbairtí teicniúla, oibríochtúla nó eolaíocha sa réimse sin, lena n-áirítear ardchórais cúnta tiománaithe agus córais tiomána uathoibrithe, i gcás inar gá sin.

(57)

Ba cheart coincheap an ghnáthchónaithe a bhunú ar bhealach lenar féidir fadhbanna a thagann chun cinn a réiteach i gcás nach féidir an gnáthchónaí a bhunú ar bhonn naisc cheirde nó phearsanta. Maidir leis an riail nach féidir ach Ballstát an ghnáthchónaithe ceadúnais tiomána a eisiúint, d’fhéadfadh an riail sin a bheith ina bacainn dhíréireach teanga i gcásanna áirithe. Dá bhrí sin, i gcásanna nach dtugann Ballstát an ghnáthchónaithe an deis tástálacha a dhéanamh i dteanga oifigiúil an Bhallstáit dar saoránach an t-iarratasóir, ba cheart don iarratasóir a bheith in ann an tástáil teoirice nó phraiticiúil, nó an dá thástáil, a dhéanamh i mBallstát shaoránacht an iarratasóra. Níor cheart don mhaolú sin cosc a chur ar na Ballstáit gníomhú in aghaidh mí-úsáid nó calaois a d’fhéadfadh teacht chun cinn de bharr na solúbthachta nua. Ba cheart rialacha sonracha a leagan síos do thaidhleoirí agus dá dteaghlaigh, i gcás ina mbíonn ar thaidhleoirí, mar gheall ar a n-oibleagáidí gairmiúla, cónaí thar lear ar feadh tréimhse fhada ama.

(58)

Ba cheart do na Ballstáit cúnamh a thabhairt dá chéile maidir le cur chun feidhme na Treorach seo. A mhéid is féidir, ba cheart dóibh líonra an Aontais um cheadúnais tiomána dá dtagraítear in Airteagal 15(1) de Threoir 2006/126/CE a úsáid chun an cúnamh sin a sholáthar. Is é is aidhm do líonra an Aontais um cheadúnais tiomána a ráthú go n-aithneofar doiciméid agus cearta faighte de thionscnamh na mBallstát, calaois doiciméad agus an tiomáint gan údarú a chomhrac, eisiúint ilcheadúnas tiomána a sheachaint, agus forfheidhmiú dícháiliú tiomána a éascú. Go háirithe, ba cheart an deis a thabhairt do na Ballstáit a fhíorú go córasach nach ann a thuilleadh do na cúiseanna ba chúis le cur ar ceal, tarraingt siar, cur ar fionraí nó srianadh a forchuireadh roimhe sin. Níor cheart a cheadú go n-úsáidfí líonra an Aontais um cheadúnais tiomána chun gníomhartha eile de chuid an Aontais a chur chun feidhme ach amháin ar choinníoll go bhforáiltear go soiléir do na húsáidí sin sa Treoir seo.

(59)

Chun a áirithiú go mbeifear in ann tuarascálacha fóinteacha a ullmhú maidir le cur chun feidhme na Treorach seo, ba cheart faisnéis a chur ar fáil don Choimisiún ar bhonn bliantúil maidir le líon na gceadúnas tiomána idir fhisiciúil agus mhóibíleach a eisiatar, a athnuaitear, a athsholáthraítear, a tharraingítear siar agus a mhalartaítear, le haghaidh gach catagóire. Ba cheart staidreamh a chur ar fáil don Choimisiún freisin maidir le tionóiscí tromchúiseacha tráchta ar bhóithre a bhfuil baint ag tiománaithe 17 mbliana d’aois atá rannpháirteach i scéim tiomána tionlactha leo, mar chuid den bhailiú sonraí ginearálta maidir le tionóiscí tráchta ar bhóithre a bhfuil baint ag tiománaithe gairmiúla leo. I bhfianaise ullmhú na dtuarascálacha sin, chúnamh frithpháirteach na mBallstát maidir le cur chun feidhme na Treorach seo, agus iarrachtaí comhpháirteacha na mBallstát an tsábháilteacht ar bhóithre a fheabhsú i gcoitinne, moltar do na Ballstáit faisnéis a chomhroinnt eatarthu féin agus leis an gCoimisiún go tráthrialta maidir lena ndea-chleachtais i ndáil le bearta sábháilteachta ar bhóithre a bhaineann le tiománaithe, mar shampla oiliúint maidir le feasacht ar rioscaí, scéimeanna le haghaidh tiománaithe nuacheadúnaithe, aird ar úsáideoirí soghonta bóithre, oiliúint ar feadh an tsaoil, agus faireachán ar a oiriúnaí atá an tiománaí chun tiomána. Is féidir an chomhroinnt sin a bheith mar chuid d’obair thionscadail, amhail an Fhaireachlann Eorpach um Shábháilteacht ar Bhóithre agus Malartán Sábháilteachta ar Bhóithre an Aontais Eorpaigh, nó de chruinnithe tráthrialta grúpaí saineolaithe. Is foinse luachmhar don fhoghlaim fhrithpháirteach agus do mhalartú na ndea-chleachtas iad na difríochtaí i modhanna, cleachtais agus saintréithe náisiúnta idir na Ballstáit.

(60)

Leanann forbairtí agus nuálaíochtaí teicneolaíochta i bhfeithiclí breosla mhalartaigh, a dhéanann difear do mhais feithiclí, de thionchar a bheith acu ar an gcreat rialála lena rialaítear ceadúnais tiomána. Ós rud é go bhfuil an creat sin casta ó thaobh na teicneolaíochta de, ba cheart é a fhorbairt ar bhealach lena n-áirithítear an deimhneacht dhlíthiúil agus lena gcloítear le prionsabal na neodrachta teicneolaíche, lena n-áirithítear nach bhfuil na rialacha i bhfabhar nó i gcoinne teicneolaíochtaí sonracha, mura bhfuil údar cuí leis sin, agus ina ionad sin go ndéanann siad creat cothrom a chur ar fáil a sheasann an aimsir. Dá bhrí sin, ba cheart don Choimisiún faireachán a dhéanamh ar an dul chun cinn teicneolaíoch arna dhéanamh i bhfeithiclí breosla mhalartaigh, agus measúnú a dhéanamh ar a thionchar ar chéimniú agus coibhéisí idir catagóirí ceadúnas tiomána, chun creat rialála soiléir, cothrom agus cothrom le dáta a áirithiú lena gcosnaítear an tsábháilteacht ar bhóithre gan srian a chur leis an nuáil.

(61)

Chun cuspóirí na Treorach seo a bhaint amach, agus go háirithe chun na hIarscríbhinní a ghabhann léi a choigeartú d’aon fhorbairtí teicniúla, oibríochtúla nó eolaíocha, ba cheart an chumhacht chun gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh a tharmligean chuig an gCoimisiún i dtaca le leasú a dhéanamh ar na codanna de na hIarscríbhinní a ghabhann leis an Treoir seo lena rialaítear na sonraíochtaí do cheadúnais tiomána fhisiceacha; leasú a dhéanamh ar an gcuid sin de na hIarscríbhinní a ghabhann leis an Treoir seo lena leagtar síos na sonraíochtaí do cheadúnais tiomána mhóibíleacha; leasú a dhéanamh ar an gcuid sin de na hIarscríbhinní a ghabhann leis an Treoir seo lena rialaítear na rialacha maidir leis na cóid náisiúnta agus cóid an Aontais is infheidhme; leasú a dhéanamh ar na hIarscríbhinní a ghabhann leis an Treoir seo lena sonraítear íoscheanglais áirithe maidir le heisiúint, bailíocht agus athnuachan ceadúnas tiomána; agus leasú a dhéanamh ar na hIarscríbhinní lena leagtar síos na caighdeáin íosta do scrúdaitheoirí tiomána. Ba cheart an chumhacht sin a dheonú go ceann 5 bliana, ós rud é go dtarlaíonn forbairtí teicniúla, oibríochtúla agus eolaíocha go minic a mbíonn éifeacht acu ar na hábhair a rialaítear leis na hIarscríbhinní sin. Tá sé tábhachtach, go háirithe, go rachadh an Coimisiún i mbun comhairliúcháin iomchuí le linn a chuid oibre ullmhúcháin, lena n-áirítear ar leibhéal na saineolaithe, agus go ndéanfaí na comhairliúcháin sin i gcomhréir leis na prionsabail a leagtar síos i gComhaontú Idirinstitiúideach an 13 Aibreán 2016 maidir le Reachtóireacht Níos Fearr (11). Go sonrach, chun rannpháirtíocht chomhionann in ullmhú na ngníomhartha tarmligthe a áirithiú, faigheann Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle na doiciméid uile ag an am céanna leis na saineolaithe sna Ballstáit, agus bíonn rochtain chórasach ag a gcuid saineolaithe ar chruinnithe ghrúpaí saineolaithe an Choimisiúin a bhíonn ag déileáil le hullmhú na ngníomhartha tarmligthe.

(62)

Ba cheart don Choimisiún grúpa saineolaithe tiomnaithe a bhunú maidir le ceadúnais tiomána agus ábhair ghaolmhara, chun go mbeidh sé in ann, nuair is gá, raon ábhartha saineolais a cheadú chun a chumhacht a fheidhmiú chun gníomhartha tarmligthe a ghlacadh agus chun an malartú a éascú agus a spreagadh ar leibhéal an Aontais idir páirtithe leasmhara agus saineolaithe na mBallstát maidir le gach ábhar a bhaineann le ceadúnais tiomána, nósanna imeachta ceadúnúcháin, sábháilteacht ar bhóithre a fheabhsú agus bacainní riaracháin a bhaint a chuireann srian ar shaoránaigh nó ar fhiontair. Go háirithe, ba cheart don ghrúpa saineolaithe malartú na ndea-chleachtas a éascú maidir le ceanglais aoise agus oiriúnachta d’iarratasóirí ar cheadúnais tiomána, maidir leis na tairbhí a bhaineann le córais cheadúnúcháin chéimnithe agus foghlaim ar feadh an tsaoil, maidir le héifeachtaí teicneolaíochtaí nua amhail an ceadúnas tiomána móibíleach agus an tiomáint uathoibrithe nó chuidithe, maidir le baint na mbacainní ar shaorghluaiseacht shealbhóirí na gceadúnas tiomána sin nach bhfuil aitheanta go frithpháirteach a éascú, amhail na ceadúnais sin le haghaidh innealra soghluaiste nach innealra bóthair é, agus maidir le rialacha a bhaineann le hoiliúint agus tástáil tiománaithe nua.

(63)

Chun coinníollacha aonfhoirmeacha a áirithiú maidir leis an Treoir seo a chur chun feidhme, ba cheart cumhachtaí cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún forálacha mionsonraithe a leagan síos maidir le gnéithe idir-inoibritheachta na gcód QR a ionchorpraítear i gceadúnais tiomána fhisiceacha, agus na bearta slándála atá le comhlíonadh ag na cóid QR sin, agus forálacha a bhaineann le dreach fisiceach, idir-inoibritheacht, tástáil, caighdeáin i ndáil le nuashonrú sonraí agus taifead, agus slándáil ceadúnas tiomána móibíleach, bearta eagraíochtúla chun sonraí pearsanta a phróiseáil agus a chosaint, agus na caighdeáin theicniúla agus slándála do mhalartú ceadúnas tiomána móibíleach agus liostaí iontaofa na n-eisitheoirí iontaofa chun ceadúnais tiomána mhóibíleacha a fhíorú, lena n-áirítear gnéithe fíorúcháin agus an comhéadan le córais náisiúnta, a mhéid is féidir, agus an creat ginearálta agus na sonraíochtaí teicniúla is gá chun go n-aithneoidh údaráis tríú tír na ceadúnais tiomána sin á gcur san áireamh freisin; agus tacar coiteann rialacha a leagan síos lena rialaítear oibriú líonra an Aontais um cheadúnais tiomána, lena n-áirítear na ceanglais mhionsonraithe oibríochtúla, chomhéadain agus theicniúla, chun go n-áiritheofar idir-inoibritheacht idir na córais náisiúnta atá nasctha le líonra an Aontais um cheadúnais tiomána, cosaint sonraí pearsanta a mhalartaítear trí líonra an Aontais um cheadúnais tiomána agus oibriú leordhóthanach fheidhmiúlachtaí uile an líonra sin a leagtar amach i ndlí an Aontais agus sa dlí náisiúnta. Ba cheart na cumhachtaí sin a fheidhmiú i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 182/2011.

(64)

Ba cheart don Choimisiún gníomhartha cur chun feidhme atá infheidhme láithreach a ghlacadh más rud é, i gcásanna a bhfuil údar cuí leo agus a bhaineann le síneadh a chur le tréimhse bailíochta riaracháin na gceadúnas tiomána ar fud an Aontais, go n-éilítear amhlaidh ar mhórfhorais phráinne a bhaineann le géarchéim.

(65)

Ar mhaithe le comhsheasmhacht, ba cheart Rialachán (AE) 2018/1724 agus Treoir (AE) 2022/2561, ina dtugtar aghaidh ar ábhair áirithe a chumhdaítear leis an Treoir seo, a leasú.

(66)

Ba cheart Treoir 2006/126/CE agus Rialachán (AE) Uimh. 383/2012 ón gCoimisiún (12) a aisghairm.

(67)

Ós rud é nach féidir leis na Ballstáit cuspóirí na Treorach seo a ghnóthú go leordhóthanach, eadhon líon na n-íospartach i dtionóiscí tráchta ar bhóthair san Aontas a laghdú go mór agus saorghluaiseacht saoránach a éascú trí fhoráil a dhéanamh do rialacha aonfhoirmeacha maidir leis an gceart tiomána agus ceadúnais tiomána a eisiúint agus a athnuachan agus maidir lena n-aithint fhrithpháirteach, ós rud é go n-eascródh ceanglais as na rialacha náisiúnta lena rialaítear eisiúint, athnuachan, athsholáthar agus malartú ceadúnas tiomána, ceanglais a bheadh chomh héagsúil sin nach bhféadfaí leibhéal na sábháilteachta ar bhóithre agus na saorghluaiseachta saoránach a sholáthraítear leis na rialacha comhchuibhithe, agus, de bharr chineál trasteorann agus uile-Aontais an tráchta ar bhóithre agus an ghá atá le híoscheanglais chomhchoiteanna a leagan síos, gur fearr is féidir iad a ghnóthú ar leibhéal an Aontais, féadfaidh an tAontas bearta a ghlacadh, i gcomhréir le prionsabal na coimhdeachta a leagtar amach in Airteagal 5 den Chonradh ar an Aontas Eorpach. I gcomhréir le prionsabal na comhréireachta a leagtar amach san Airteagal sin, ní théann an Treoir seo thar a bhfuil riachtanach chun na cuspóirí sin a ghnóthú.

(68)

Chuathas i gcomhairle leis an Maoirseoir Eorpach ar Chosaint Sonraí, i gcomhréir le hAirteagal 42(1) de Rialachán (AE) 2018/1725 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (13), agus thug an Maoirseoir tuairim an 25 Aibreán 2023 (14).

(69)

I gcomhréir le Dearbhú Comhpháirteach Polaitiúil an 28 Meán Fómhair 2011 ó na Ballstáit agus ón gCoimisiún maidir le doiciméid mhíniúcháin (15), ghlac na Ballstáit mar chúram orthu féin, i gcásanna a bhfuil údar cuí leo, doiciméad amháin nó níos mó a chur leis an bhfógra maidir lena mbearta trasuite, ar doiciméid iad lena mínítear an gaol idir codanna de threoir agus páirteanna comhfhreagracha na n-ionstraimí náisiúnta trasuite. A mhéid a bhaineann leis an Treoir seo, measann an reachtóir go bhfuil údar le doiciméid den sórt sin a tharchur,

(1)

ciallaíonn ‘ceadúnas tiomána’ doiciméad, agus é i bhformáid fhisiciúil nó i bhformáid dhigiteach, nó sa dá fhormáid, lena ndeimhnítear an ceart feithiclí cumhacht-tiomáinte a thiomáint agus ina sonraítear na coinníollacha faoina bhfuil an sealbhóir údaraithe tiomáint;

(2)

ciallaíonn ‘ceadúnas tiomána fisiceach’ ceadúnas tiomána atá i bhformáid fhisiceach;

(3)

ciallaíonn ‘ceadúnas tiomána móibíleach’ ceadúnas tiomána atá i bhformáid dhigiteach;

(4)

ciallaíonn ‘feithicil chumhacht-tiomáinte’ aon fheithicil fhéinghluaiste bhóthair, seachas feithicil ráille-iompartha;

(5)

ciallaíonn ‘feithicil dhá roth’ feithicil dá dtagraítear in Airteagal 4(2), pointe (a), de Rialachán (AE) Uimh. 168/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (17);

(6)

ciallaíonn ‘feithicil trí roth’ feithicil dá dtagraítear in Airteagal 4(2), pointe (b), de Rialachán (AE) Uimh. 168/2013;

(7)

ciallaíonn ‘cuadrothar éadrom’ feithicil dá dtagraítear in Airteagal 4(2), pointe (f), de Rialachán (AE) Uimh. 168/2013;

(8)

ciallaíonn ‘gluaisrothar’ feithicil dhá roth le carr cliathánach nó gan carr cliathánach, dá dtagraítear in Airteagal 4(2), pointí (c) agus (d), de Rialachán (AE) Uimh. 168/2013;

(9)

ciallaíonn ‘trírothach cumhachtaithe’ feithicil ag a bhfuil trí roth agus iad leagtha amach go siméadrach, dá dtagraítear in Airteagal 4(2), pointe (e), de Rialachán (AE) Uimh. 168/2013;

(10)

ciallaíonn ‘mótarfheithicil’ aon fheithicil chumhacht-tiomáinte a úsáidtear de ghnáth chun daoine nó earraí a iompar de bhóthar nó chun feithiclí a úsáidtear chun daoine nó earraí a iompar a tharraingt ar an mbóthar, agus áirítear busanna tralaí leis;

(11)

ciallaíonn ‘bus tralaí’ aon fheithicil ar féidir í a nascadh le seoltóir leictreach agus nach feithicil rianbhunaithe í;

(12)

ciallaíonn ‘cuadrothar trom’ feithicil dá dtagraítear in Airteagal 4(2), pointe (g), de Rialachán (AE) Uimh. 168/2013;

(13)

ciallaíonn ‘mótarcharbhán’ feithicil shainchuspóireach de chatagóir M dá dtagraítear in Airteagal 4 agus pointe 5.1 d’Iarscríbhinn I a ghabhann le Rialachán (AE) 2018/858.

(14)

ciallaíonn ‘géarchéim’ teagmhas eisceachtúil, gan choinne, tobann, é nádúrtha nó de dhéantús an duine, de chineál agus scála neamhghnách a tharlaíonn laistigh nó lasmuigh den Aontas, ag a bhfuil tionchair shuntasacha dhíreacha nó indíreacha ar réimse an iompair de bhóthar agus a chuireann cosc freisin ar an bhféidearthacht atá ag sealbhóirí ceadúnas tiomána nó ag na húdaráis náisiúnta ábhartha na nósanna imeachta riachtanacha a chur i gcrích lena n-athnuachan nó a chuireann isteach go suntasach ar an bhféidearthacht sin.

(a)

i mír 2, cuirtear an pointe seo a leanas leis:

(*1)  Treoir (AE) 2025/2205 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 22 Deireadh Fómhair 2025. maidir le ceadúnais tiomána, lena leasaítear Rialachán (AE) 2018/1724 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus Treoir (AE) 2022/2561 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus lena n-aisghairtear Treoir 2006/126/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle agus Rialachán (AE) Uimh. 383/2012 ón gCoimisiún (IO L, 2025/2205, 5.11.2025, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2025/2205/oj).’;"

(b)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 3:

(a)

sa dara colún, sa líne ‘Bogadh’, cuirtear an chill seo a leanas léi: ‘Ceadúnas tiomána a fháil agus a athnuachan’;

(b)

sa tríú colún, sa líne ‘Bogadh’, cuirtear an chill seo a leanas léi: ‘Ceadúnais tiomána de chuid an Aontais a eisiúint, a mhalartú agus a athsholáthar’.