(1)

Le Rialachán (AE) Uimh. 910/2014, cruthaítear creat dlíthiúil chun ríomhdhearbhuithe tréithe a eisiúint agus a bhailíochtú, lena n-áirítear oibleagáid ar sholáthraithe ríomhdhearbhuithe tréithe an deis a sholáthar d’úsáideoirí na dTiachóg Eorpach Céannachta Digití (‘tiachóg’) ríomhdhearbhú tréithe a iarraidh, a fháil, a stóráil agus a bhainistiú gan beann ar an mBallstát ina soláthraítear na tiachóga. Is comhpháirteanna ríthábhachtacha iad ríomhdhearbhuithe tréithe chun éiceachóras Tiachóg Eorpach Céannachta Digití atá slán agus idir-inoibritheach a bhunú (‘éiceachóras tiachóige’). Cuireann siad ar a gcumas d’úsáideoirí faisnéis a roinnt le páirtithe is úsáideoirí ar bhealach iontaofa i gcásanna úsáide éagsúla.

(2)

Leis na comhéadain ag a bhfuil Tiachóga Eorpacha Céannachta Digití atá le soláthar ag soláthraithe ríomhdhearbhuithe tréithe cáilithe mar a leagtar amach in Airteagal 45g de Rialachán (AE) Uimh. 910/2014, cuirtear i dtábhacht a thábhachtaí atá ríomhdhearbhuithe tréithe d’éiceachóras na dtiachóg agus éascaítear a nglacadh tapa.

(3)

Déanann an Coimisiún measúnú tráthrialta ar theicneolaíochtaí, cleachtais, caighdeáin agus sonraíochtaí teicniúla nua. Chun an leibhéal comhchuibhithe is airde a áirithiú i measc na mBallstát maidir le forbairt agus deimhniú na dtiachóg, beidh na sonraíochtaí teicniúla a leagtar amach sa Rialachán seo ag brath ar an obair a rinneadh faoi Mholadh (AE) 2021/946 ón gCoimisiún an 3 Meitheamh 2021 maidir le Bosca Coiteann Uirlisí de chuid an Aontais le haghaidh cur chuige comhordaithe i dtreo Creat Eorpach um Chéannacht Dhigiteach (2) agus go háirithe an Creat Ailtireachta agus Tagartha atá mar chuid de. I gcomhréir le hAithris 75 de Rialachán 2024/1183 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3), ba cheart don Choimisiún an Rialachán Cur Chun Feidhme seo a athbhreithniú agus a thabhairt cothrom le dáta, más gá, chun é a choimeád i gcomhréir le forbairtí domhanda, leis an gCreat Ailtireachta agus Tagartha agus chun na dea-chleachtais ar an margadh inmheánach a leanúint maidir le ríomhdhearbhuithe tréithe a eisiúint agus tréithe in aghaidh foinsí barántúla nó idirghábhálaithe ainmnithe a fhíorú.

(4)

I gcás ina n-eisíonn soláthraithe ríomhdhearbhuithe tréithe cáilithe agus ríomhdhearbhuithe tréithe arna n-eisiúint ag comhlacht earnála poiblí atá freagrach as foinse bharántúil, nó thar a cheann, dearbhuithe foinse barántúla a mhaíonn go gcomhlíonann siad ceanglais na scéimeanna um dhearbhú tréithe a chláraítear sa chatalóg, ba cheart beartais agus nósanna imeachta maidir le ceanglais na scéimeanna sin a chomhlíonadh a bheith mar chuid den mheasúnú comhréireachta a bhunaítear le Rialachán(AE) Uimh. 910/2014.

(5)

Baineann an-tábhacht leis an gcosaint ar fhaisnéis neamhiontaofa maidir le digitiú dearbhuithe. Dá bhrí sin, maidir le ríomhdhearbhuithe tréithe cáilithe agus ríomhdhearbhuithe tréithe arna n-eisiúint ag comhlacht earnála poiblí atá freagrach as foinse bharántúil nó thar a cheann, ba cheart a bheith in ann iad a chúlghairm, nó ba cheart bearta malartacha a chur chun feidhme chun na rioscaí a bhaineann le neamh-inchúlghairtheacht a chúiteamh. Mar thoradh ar imthosca áirithe, amhail iarraidh shainráite ón duine ar eisíodh ríomhdhearbhú tréithe dó, nó i gcás inarb eol don soláthraí go ndearnadh slándáil nó iontaofacht na ríomhdhearbhuithe tréithe cáilithe a chur i mbaol, nó i gcás ina gceanglaítear sin le dlí an Aontais nó leis an dlí náisiúnta, ba cheart don soláthraí ríomhdhearbhú tréithe a chúlghairm. Chun cearta bunúsacha an úsáideora chun príobháideachais agus chun cosaint sonraí a choimirciú, go háirithe trí na rioscaí a bhaineann le nascacht agus inrianaitheacht a íoslaghdú go hiomchuí, ba cheart do sholáthraithe ríomhdhearbhuithe tréithe cáilithe agus ríomhdhearbhuithe tréithe arna n-eisiúint ag comhlacht earnála poiblí atá freagrach as foinse bharántúil nó thar a cheann, beartais bhainistíochta cúlghairme a bhunú lena gcaomhnófar príobháideachas.

(6)

Chun comhar a éascú i measc na mBallstát agus chun éiceachóras céannachta digití atá slán agus idir-inoibritheach a bhunú, lena n-áirítear aitheantas trasteorann agus idir-inoibritheacht ríomhdhearbhuithe tréithe cáilithe agus ríomhdhearbhuithe tréithe arna soláthar ag comhlacht earnála poiblí atá freagrach as foinse bharántúil nó thar a cheann, ní mór nósanna imeachta simplithe cumarsáide riaracháin a bhunú i measc na bpáirtithe leasmhara ábhartha, lena n-áirítear faisnéis a fhoilsiú chun na comhlachtaí ábhartha earnála poiblí a shainaithint go tapa. Ba cheart do na Ballstáit fógra a thabhairt don Choimisiún faoi na tréithe ábhartha. Dá bhrí sin, chun fíorú tráthúil, éifeachtúil agus idir-inoibritheach na dtréithe sin a áirithiú, ba cheart na fógraí ábhartha don Choimisiún a bheith i mBéarla ar a laghad toisc go n-éascaíonn sé sin inrochtaineacht, measúnú agus tuiscint leathan ar na tréithe sin agus, san am céanna, go bhfeabhsaíonn sé comhar i measc na bpáirtithe leasmhara ábhartha. Níor cheart, áfach, go gcruthódh aistriúchán ar dhoiciméadacht atá ann cheana ualaí riaracháin nó airgeadais míréasúnta.

(7)

Chun é a chur ar a gcumas d’úsáideoirí agus do sholáthraithe seirbhíse a fhíorú gur eisigh an comhlacht earnála poiblí sin, nó gur eisíodh thar a cheann ríomhdhearbhuithe tréithe arna n-eisiúint ag comhlacht earnála poiblí atá freagrach as foinse bharántúil nó thar a cheann, ba cheart do na Ballstáit fógra a thabhairt don Choimisiún faoi na comhlachtaí earnála poiblí sin. Agus fógra á thabhairt do chomhlachtaí earnála poiblí a eisíonn ríomhdhearbhuithe tréithe i gcomhréir le hAirteagal 45f agus Iarscríbhinn VII de Rialachán (AE) Uimh. 910/2014, tá na Ballstáit le tuarascáil ar mheasúnú comhréireachta a sholáthar lena ndeimhnítear leibhéal iontaofachta agus inchreidteachta atá coibhéiseach le soláthraithe cáilithe seirbhísí iontaoibhe. Mar sin féin, murab ionann agus soláthraithe cáilithe seirbhísí iontaoibhe a eisíonn ríomhdhearbhuithe tréithe cáilithe, i gcás na gcomhlachtaí earnála poiblí sin, is faoi na Ballstáit atá sé an chaoi a n-áirithíonn siad go gcomhlíonann na soláthraithe na ceanglais le himeacht ama. Chun ardleibhéal muiníne a choinneáil ar bun i ndearbhuithe na hearnála poiblí ar fud an Aontais, moltar do na Ballstáit, dá bhrí sin, a ndea-chleachtais a chomhroinnt maidir leis an gcaoi a n-áirithíonn siad iontaofacht agus inchreidteacht leanúnach tríd an nGrúpa Comhair Eorpach maidir le Céannacht Dhigiteach arna bhunú de bhun Airteagal 46e(1) de Rialachán (AE) Uimh. 910/2014 (‘an Grúpa Comhair’). Ba cheart don Choimisiún liosta soláthraithe a bhunú, a chothabháil agus a fhoilsiú agus a áirithiú go mbeidh rochtain éasca ag an bpobal ar an liosta sin.

(8)

Ba cheart don Choimisiún catalóg tréithe a bhunú le cúnamh ón nGrúpa Comhair chun fíorú tréithe in aghaidh foinsí barántúla ag soláthraithe cáilithe seirbhísí iontaoibhe a eisíonn ríomhdhearbhuithe tréithe cáilithe a éascú. Ba cheart clárú i gcatalóg na dtréithe a bheith éigeantach i gcás na dtréithe a liostaítear in Iarscríbhinn VI a ghabhann le Rialachán (AE) Uimh. 910/2014. I gcás tréithe eile, bheadh clárú roghnach.

(9)

Ba cheart don Choimisiún catalóg scéimeanna a bhunú le haghaidh an dearbhaithe tréithe le cúnamh ón nGrúpa Comhair chun eisiúint dearbhuithe ag soláthraithe cáilithe seirbhísí iontaoibhe a eisíonn ríomhdhearbhuithe tréithe cáilithe agus ag soláthraithe ríomhdhearbhuithe tréithe arna n-eisiúint ag comhlacht earnála poiblí atá freagrach as foinse bharántúil nó thar a cheann a éascú agus chun comhchuibhiú agus idir-inoibritheacht trasteorann na ndearbhuithe sin a éascú. Ba cheart clárú scéimeanna i gcatalóg na scéimeanna a bheith roghnach. Ba cheart d’úinéir na scéime iarrataí ar chlárú nó athruithe ar an gcatalóg a dhéanamh le haghaidh an dearbhaithe tréithe agus féadfar tréithe nach bhfuil liostaithe i gcatalóg na dtréithe a áireamh iontu. Ba cheart don Choimisiún measúnú a dhéanamh ar na hiarrataí sin agus riachtanais idir-inoibritheachta agus chomhchuibhithe á gcur san áireamh.

(10)

Chun a áirithiú go soláthrófar faisnéis fhiúntach leis an gcatalóg tréithe agus go sroichfidh sí ardleibhéal idir-inoibritheachta laistigh d’éiceachóras an ríomhdhearbhaithe tréithe, ba cheart tacar íosta faisnéise ar a laghad a sholáthar léi, amhail tuairisc shéimeantach ar an tréith, ainmspás a haitheantóra, agus cineál sonraí na tréithe. Chun na críche céanna, i gcatalóg na scéimeanna um dhearbhú tréithe, ba cheart tuairiscí a bheith inti ar chineálacha coiteanna ríomhdhearbhuithe tréithe agus tuairisc ar an tsamhail iontaoibhe agus ar na sásraí rialachais a chuirtear i bhfeidhm faoin scéim dearbhaithe. Ba cheart leagan amach tréithe agus scéimeanna a áireamh san fhaisnéis atá sna catalóga ionas nach ndéanfaidh athruithe ar na tréithe ná ar na scéimeanna sin difear do dhearbhuithe arna n-eisiúint de réir leaganacha sonracha.

(11)

Chun éifeachtacht fhíorú na dtréithe i gcoinne foinsí barántúla ag soláthraithe cáilithe seirbhísí iontaoibhe a eisíonn ríomhdhearbhuithe tréithe cáilithe a áirithiú, lena n-áirítear trí idirghabhálaithe ainmnithe a sholáthraíonn sásraí fíoraithe indíreacha do sholáthraithe seirbhíse, ba cheart do na Ballstáit, laistigh den teorainn ama a leagtar amach in Airteagal 45e(1) de Rialachán (AE) Uimh. 910/2014, sásraí a bhunú lena gcuirfear ar chumas soláthraithe cáilithe seirbhísí iontaoibhe a eisíonn ríomhdhearbhuithe tréithe cáilithe fíorú tréithe a iarraidh. Leis na sásraí, ba cheart soláthraithe cáilithe seirbhísí iontaoibhe a eisíonn ríomhdhearbhuithe tréithe cáilithe a bheith in ann a chinneadh cé na tréithe is féidir a fhíorú agus conas iad a fhíorú. Ba cheart a áireamh sna sásraí sin mionsonraí maidir le pointí rochtana agus prótacail seirbhíse chun bailíocht agus cruinneas tréithe a sheiceáil agus an fhéidearthacht pointe fíorúcháin aonair a thairiscint ar an leibhéal náisiúnta a mheas.

(12)

Go sonrach, ba cheart do na Ballstáit na sásraí chun rochtain a fháil ar phointí fíorúcháin agus iad a úsáid le haghaidh gach ceann de na tréithe a liostaítear in Iarscríbhinn VI a ghabhann le Rialachán (AE) Uimh. 910/2014 a chur ar fáil do sholáthraithe cáilithe seirbhísí iontaoibhe a eisíonn ríomhdhearbhuithe tréithe cáilithe, ar an leibhéal náisiúnta. Leis na sásraí sin, ba cheart soláthraithe cáilithe seirbhísí iontaoibhe a eisíonn ríomhdhearbhuithe tréithe cáilithe a bheith in ann tréithe sonracha a thíolacadh, arna iarraidh sin don úsáideoir, chuig pointe fíorúcháin chun an dearbhú a eisiúint agus le linn a shaolré. Ba cheart do na sásraí fíorúcháin úsáid a bhaint as modhanna leictreonacha atá oiriúnach do phróiseáil uathoibríoch, agus chun freagraí a fháil a luaithe is féidir ón bpointe fíorúcháin. Leis an bhfreagairt sin, ba cheart a dheimhniú an gcomhfhreagraíonn na tréithe arna gcur i láthair ag na soláthraithe cáilithe seirbhísí iontaoibhe a eisíonn ríomhdhearbhuithe tréithe cáilithe do na tréithe a stóráiltear i ndáil leis an úsáideoir sin san fhoinse bharántúil ábhartha agus ba cheart an fhoinse bharántúil a ndearnadh an fíorú ina coinne a shonrú. Chun mí-iompar a sheachaint, amhail iarrataí ar fhíorú atá neamhdhleathach nó iomarcach go follasach, féadfaidh na Ballstáit sásraí rialaithe a fhorchur maidir le húsáid na bpointí fíorúcháin, i gcás ina measann siad gurb iomchuí sin agus tosca ábhartha á gcur san áireamh, lena n-áirítear an bhfuil faisnéis sna foinsí barántúla ar cheart í a mheas mar shonraí pearsanta nó atá rúnda nó íogair ar bhealach eile faoi dhlí an Aontais nó faoin dlí náisiúnta.

(13)

I gcomhréir leis na prionsabail a bunaíodh leis an nGníomh um Eoraip Idir-inoibritheach (4), chun bunú catalóg tréithe agus catalóg scéimeanna le haghaidh dearbhú tréithe agus athúsáid, a mhéid is féidir, catalóga, scéimeanna agus faisnéis atá ann cheana a éascú, ba cheart don Choimisiún, i gcás inarb iomchuí, leas a bhaint as sineirgí le seirbhísí coiteanna an chórais theicniúil de bhun Rialachán (AE) 2018/1724 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena mbunaítear tairseach aonair dhigiteach agus lena leasaítear Rialachán (AE) Uimh. 1024/2012 (5).

(14)

Chun idir-inoibritheacht ríomhdhearbhuithe tréithe arna n-eisiúint ag soláthraithe neamhcháilithe seirbhísí iontaoibhe a fheabhsú, féadfaidh eisitheoirí dearbhuithe na prionsabail agus na ceanglais a bhunaítear sa Rialachán seo a leanúint maidir le ríomhdhearbhú tréithe neamhcháilithe.

(15)

Tá feidhm ag Rialachán (AE) 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (6) agus, i gcás inarb ábhartha, ag Treoir 2002/58/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (7) maidir leis na gníomhaíochtaí próiseála sonraí pearsanta faoin Rialachán seo.

(16)

D’fhonn am leordhóthanach a thabhairt don Choimisiún agus do na Ballstáit chun liosta na soláthraithe ríomhdhearbhuithe tréithe arna n-eisiúint ag comhlacht earnála poiblí atá freagrach as foinse bharántúil nó thar a cheann a bhunú, ba cheart feidhm a bheith ag na ceanglais sa Rialachán seo maidir le catalóg na dtréithe, catalóg na scéimeanna le haghaidh na ndearbhuithe tréithe, agus na pointí fíoraithe tréithe, 12 mhí tar éis dháta theacht i bhfeidhm an Rialacháin seo.

(17)

Chuathas i gcomhairle leis an Maoirseoir Eorpach ar Chosaint Sonraí i gcomhréir le hAirteagal 42(1) de Rialachán (AE) 2018/1725 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (8) agus thug sé a thuairim uaidh an 31 Eanáir 2025.

(18)

Tá na bearta dá bhforáiltear sa Rialachán seo i gcomhréir le tuairim an choiste a bunaíodh le hAirteagal 48 de Rialachán (AE) Uimh. 910/2014,

(1)

ríomhdhearbhuithe tréithe cáilithe;

(2)

ríomhdhearbhuithe tréithe arna n-eisiúint ag comhlacht earnála poiblí atá freagrach as foinse bharántúil nó thar a cheann;

(3)

an liosta soláthraithe ríomhdhearbhuithe tréithe arna eisiúint ag comhlacht earnála poiblí atá freagrach as foinse bharántúil nó thar a cheann;

(4)

catalóg tréithe agus catalóg scéimeanna le haghaidh na ndearbhuithe tréithe dá dtagraítear i bpointí (1) agus (2);

(5)

fíorú tréithe agus tagairt á déanamh d’fhoinsí barántúla nó d’idirghabhálaithe ainmnithe.

(1)

ciallaíonn ‘aonad tiachóige’ cumraíocht uathúil de réiteach tiachóige lena n-áirítear áisc tiachóige, feidhmchláir chripteagrafacha shlána tiachóige agus gairis chripteagrafacha shlána tiachóige arna soláthar ag soláthraí tiachóige d’úsáideoir aonair tiachóige;

(2)

ciallaíonn ‘úsáideoir tiachóige’ úsáideoir a bhfuil an t-aonad tiachóige faoina rialú;

(3)

ciallaíonn ‘catalóg tréithe’ stór digiteach tréithe a ndéanann an Coimisiún é a choinneáil ar bun agus a fhoilsiú ar líne;

(4)

ciallaíonn ‘scéim um dhearbhú tréithe’ tacar rialacha is infheidhme maidir le cineál ríomhdhearbhaithe tréithe amháin nó níos mó;

(5)

ciallaíonn ‘cineál ríomhdhearbhaithe tréithe’ grúpa ríomhdhearbhaithe tréithe a ainmnítear go sonrach agus a dtugtar tuairisc shéimeantach air;

(6)

ciallaíonn ‘catalóg scéimeanna um dhearbhú tréithe’ stór digiteach ina liostaítear scéimeanna um dhearbhú tréithe atá cláraithe i gcomhréir leis an Rialachán seo agus déanann an Coimisiún é a choinneáil ar bun [agus a fhoilsiú ar líne];

(7)

ciallaíonn ‘réiteach tiachóige’ teaglaim de bhogearraí, crua-earraí, seirbhísí, socruithe, agus cumraíochtaí, lena n-áirítear áisc tiachóige, feidhmchlár cripteagrafach slán tiachóige amháin nó níos mó agus gaireas cripteagrafach slán tiachóige amháin nó níos mó;

(8)

ciallaíonn ‘ásc tiachóige’ an feidhmchlár a shuiteáiltear agus a chumraítear ar ghaireas nó ar thimpeallacht úsáideora tiachóige, ar cuid d’aonad tiachóige é, agus a úsáideann úsáideoir na tiachóige chun idirghníomhú leis an aonad tiachóige;

(9)

ciallaíonn ‘feidhmchlár cripteagrafach slán tiachóige’ feidhmchlár lena mbainistítear sócmhainní criticiúla trína bheith nasctha leis na feidhmeanna cripteagrafacha agus neamh-chripteagrafacha a sholáthraíonn an gaireas cripteagrafach slán tiachóige agus trína n-úsáid;

(10)

ciallaíonn ‘gaireas cripteagrafach slán tiachóige’ gaireas crioscaíldíonach lena soláthraítear timpeallacht atá nasctha leis an bhfeidhmchlár cripteagrafach slán tiachóige agus a úsáideann sé chun sócmhainní criticiúla a chosaint agus chun feidhmeanna cripteagrafacha a sholáthar chun oibríochtaí criticiúla a fhorghníomhú ar bhealach slán;

(11)

ciallaíonn ‘soláthraí tiachóige’ duine nádúrtha nó dlítheanach a sholáthraíonn réitigh tiachóige;

(12)

ciallaíonn ‘sócmhainní criticiúla’ sócmhainní laistigh d’aonad tiachóige, nó i ndáil leis, a bhfuil tábhacht chomh neamhghnách sin ag baint leo go n-imreofaí tionchar an-tromchúiseach díblitheach ar an gcumas brath ar an aonad tiachóige i gcás ina gcuirfí infhaighteacht, rúndacht nó sláine na sócmhainní sin i mbaol;

(13)

ciallaíonn ‘úinéir scéim le haghaidh an dearbhaithe tréithe’ eintiteas atá freagrach as scéim um dhearbhú tréithe a bhunú agus a choinneáil ar bun.