(1)

Meastar go mbeidh ról ríthábhachtach ag an tionscadal trasteorann Rail Baltica maidir le feidhmiú Chonaire Iompair Eorpach na Mara Thuaidh – Mhuir Bhailt agus Chonaire Iompair Eorpach Mhuir Bhailt – na Mara Duibhe – na Mara Aeigéiche a áirithiú. Beidh an líne Rail Baltica ina nasc iarnróid idir-inoibritheach agus éifeachtúil idir an Pholainn agus na Stáit Bhaltacha agus, go hindíreach, an Fhionlainn. Cruthóidh sé pointí nasctha idir iompar d’iarnród, iompar ar muir, iompar aeir agus iompar de bhóthar. Mar nasc mór atá in easnamh ar an dá chonair, cuideoidh an líne Rail Baltica freisin leis an réigiún a nascadh leis an Úcráin agus leis an Moldóiv atá mar chuid de chonairí na Mara Thuaidh – Mhuir Bhailt agus Mhuir Bhailt – na Mara Duibhe – na Mara Aeigéiche. Meastar go rannchuideoidh sé le soghluaisteacht astaíochtaí nialasacha a chur chun cinn i gcomhréir le spriocanna ábhartha laghdaithe CO2 an Aontais.

(2)

I bhfianaise an chomhthéacs idirnáisiúnta atá ann faoi láthair, tá méadú suntasach tagtha ar luach geostraitéiseach na líne Rail Baltica. Ba cheart an méid a chuireann sé leis an gcosaint, leis an tslándáil agus leis an tsoghluaisteacht mhíleata a chur san áireamh le linn a chur chun feidhme.

(3)

Bhí imthosca urghnácha roimh an tionscadal Rail Baltica, amhail ráig phaindéim COVID agus cogadh iomlán na Rúise i gcoinne na hÚcráine, rud a chuir isteach go mór ar chur chun feidhme an tionscadail. Chuige sin, is gá athmheastóireacht a dhéanamh ar an tráthchlár cur chun feidhme mar a leagtar amach i gCinneadh Cur Chun Feidhme (AE) 2018/1723 ón gCoimisiún (2).

(4)

Cuirtear an líne Rail Baltica chun feidhme mar ghnáthlíne iarnróid mhear mheasctha paisinéirí agus lasta. Ba cheart di cur leis an uaillmhian príomhchathracha uile na hEorpa a nascadh le hiarnród ardluais.

(5)

Ba cheart don líne Rail Baltica na trí thír Bhaltacha a nascadh leis an ngréasán iarnróid Eorpach in 2030 agus iad a chomhtháthú sa limistéar Eorpach aonair iarnróid.

(6)

Is í an líne Rail Baltica cnámh droma an chórais iarnróid Eorpaigh atá bunaithe ar leithead rianta ainmniúil caighdeánach Eorpach 1 435 mm san Eastóin, sa Laitvia agus sa Liotuáin. Amach anseo, ba cheart an córas iarnróid Eorpach sin a leathnú de réir a chéile sa réigiún, i gcomhréir leis na pleananna náisiúnta um leasú na rianleithead.

(7)

I gcomhréir le hAirteagal 6(1) de Rialachán (AE) 2024/1679, gan dochar d’Airteagal 8(5) den Rialachán sin, tá na Ballstáit leis an gcroíghréasán a chomhlánú faoin 31 Nollaig 2030. Ina theannta sin, foráiltear le hAirteagal 8(5) go mbeidh cur chun feidhme tionscadal leasa choitinn ag brath ar a n-aibíocht, ar chomhlíonadh nósanna imeachta dlíthiúla an Aontais agus nósanna imeachta dlíthiúla náisiúnta, agus ar infhaighteacht acmhainní airgeadais, gan dochar do ghealltanas airgeadais Ballstáit nó an Aontais.

(8)

Ba cheart don Eastóin, don Laitvia, don Liotuáin agus don Pholainn gach iarracht a dhéanamh spriocdháta 2030 don chroíghréasán a bhaint amach. Mar gheall ar na dúshláin theicniúla agus airgeadais a bhaineann leis an tionscadal, áfach, ní bheidh an tionscadal Rail Baltica críochnaithe roimh dheireadh 2030.

(9)

Ar thaobh amháin, i bhfianaise an ama agus na n-acmhainní is gá chun an líne iomlán Rail Baltica a thógáil agus, ar an taobh eile, i bhfianaise na tábhachta straitéisí a bhaineann leis an Eastóin, an Laitvia agus an Liotuáin a nascadh leis an ngréasán Eorpach iarnróid a luaithe is féidir, ba cheart an líne sin a thógáil in dhá chéim.

(10)

Le linn na chéad chéime go dtí deireadh 2030, ba cheart an líne bhunúsach Rail Baltica a thógáil chun an Eastóin, an Laitvia agus an Liotuáin a nascadh leis an ngréasán iarnróid Eorpach. Le linn an dara céim, ba cheart eilimintí breise atá fíor-riachtanach chun leas a bhaint as acmhainneacht iomlán na líne Rail Baltica a chur chun feidhme i gcomhréir le Rialachán (AE) 2024/1679.

(11)

Chun go mbeidh an líne oibríochtúil a luaithe is féidir, ba cheart don Eastóin, don Laitvia agus don Liotuáin an líne Rail Baltica a thógáil mar rian aonair ó Thaillinn go Kaunas le linn na chéad chéime. Chun borradh a chur faoin trácht trasteorann ar an gconair Rail Baltica le linn na chéad chéime, ba cheart don Liotuáin a bheith in ann suiteálacha fochórais fuinnimh, rialaithe agus ceannais agus comharthaíochta a chur chun feidhme ar an rian iarnróid atá ann cheana sa leithead ainmniúil caighdeánach Eorpach 1 435 mm ar an gcuid idir an Pholainn agus Kaunas.

(12)

Ba cheart go dtabharfaidh an céimniú sin cinnteacht do na comhpháirtithe uile lena mbaineann go dtógfar na naisc bhunúsacha trasteorann mar thosaíocht agus faoi dheireadh 2030.

(13)

Ba cheart don Eastóin, don Laitvia, don Liotuáin, don Pholainn agus don Fhionlainn comhoibriú go dlúth le linn phleanáil agus thógáil líne Rail Baltica chun tógáil chomhordaithe agus líne iarnróid atá go hiomlán idir-inoibritheach a áirithiú. Ba cheart do Thascfhórsa Rail Baltica, faoi chathaoirleacht Chomhordaitheoir Eorpach chonair na Mara Thuaidh – Mhuir Bhailt, foráil a dhéanamh maidir le stiúradh idir aireachtaí na hEastóine, na Laitvia, na Liotuáine, na Polainne agus na Fionlainne, agus an Coimisiún chun tacú leis an gcomhordú, chun an tionscadal a threorú agus chun cur chun feidhme rianúil a chothú.

(14)

Chomhaontaigh an Eastóin, an Laitvia, an Liotuáin agus an Pholainn an líne Rail Baltica a thógáil i ndlúthchomhar leis an bhFionlainn.

(15)

Ba cheart do na stáit Bhaltacha oibriú lena gcomhfhiontar RB Rail AS, a leanann de bheith ag feidhmiú mar chomhordaitheoir tionscadail, agus a ghníomhaíonn mar phríomh-idirghabhálaí chomhpháirtithe Rail Baltica, mar atá an Eastóin, an Laitvia agus an Liotuáin agus a n-eintitis chleamhnaithe náisiúnta, ina malartuithe leis an gCoimisiún chun cur chun feidhme comhleanúnach a áirithiú. Ba cheart don chomhfhiontar RB Rail AS agus do na heintitis chleamhnaithe náisiúnta an tionscadal trasteorann Rail Baltica a chur chun feidhme, i gcomhréir le bunú comhaontaithe an tionscadail.

(16)

Ba cheart a leagan amach sa Chinneadh seo na gníomhaíochtaí agus an tráthchlár chun iad a chur i gcrích chun obair na gcomhpháirtithe tionscadail a threorú agus chun soiléireacht a sholáthar do pháirtithe leasmhara a bhfuil baint acu le cur chun feidhme an tionscadail. Ina theannta sin ba cheart a léiriú ann an straitéis cur chun feidhme nuashonraithe bunaithe ar ranna oibríochtúla geografacha mar a leagtar amach sa Chomhaontú um Bainistiú Tionscadal a tugadh i gcrích idir an comhfhiontar RB Rail AS, aireachtaí freagracha na hEastóine, na Laitvia agus na Liotuáine agus eintitis chleamhnaithe náisiúnta an tionscadail Rail Baltica an 28 Feabhra 2024.

(17)

I gcomhréir le hAirteagal 55(1) de Rialachán (AE) 2024/1679, tá an Coimisiún leis an gCinneadh seo a thabhairt cothrom le dáta gach 4 bliana nó ar iarraidh ó cheann de na Ballstáit lena mbaineann.

(18)

Ós rud é go bhfuil an tráthchlár agus na bearta a leagtar amach i gCinneadh Cur Chun Feidhme (AE) 2018/1723 as dáta agus go bhfuil athrú tagtha ar an gcomhthéacs geopholaitiúil, ba cheart an Cinneadh Cur Chun Feidhme sin a aisghairm.

(19)

Tá na bearta dá bhforáiltear sa Chinneadh seo i gcomhréir leis an tuairim ón gCoiste dá dtagraítear in Airteagal 61 de Rialachán (AE) 2024/1679,