(1)

Is cuid ríthábhachtach é an Creat Eorpach um Chéannacht Dhigiteach (‘creat’) a leagtar amach i Rialachán (AE) Uimh. 910/2014 chun éiceachóras céannachta digití atá slán agus idir-inoibritheach a bhunú ar fud an Aontais. Agus na Tiachóga Eorpacha Céannachta Digití (‘tiachóga’) mar bhunchloch an chreata, is é is aidhm dó rochtain ar sheirbhísí ó Bhallstát go chéile a éascú, agus cosaint sonraí pearsanta agus príobháideachais á háirithiú an tráth céanna.

(2)

Tá feidhm ag Rialacháin (AE) 2016/679 (2) agus (AE) 2018/1725 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3) agus, i gcás inarb ábhartha, Treoir 2002/58/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (4) maidir leis na gníomhaíochtaí próiseála sonraí pearsanta faoin Rialachán seo. Na rialacha maidir le measúnú agus soláthar faisnéise a bhunaítear faoin Rialachán seo, tá siad gan dochar don oibleagáid fógra a thabhairt don údarás maoirseachta inniúil faoi sháruithe i ndáil le sonraí pearsanta i gcás inarb infheidhme faoi Rialachán (AE) 2016/679 nó Rialachán (AE) 2018/1725, agus don oibleagáid na sáruithe i ndáil le sonraí pearsanta a chur in iúl do na hábhair sonraí i gcás inarb infheidhme faoi na Rialacháin sin.

(3)

Déanann an Coimisiún measúnú tráthrialta ar theicneolaíochtaí, cleachtais, caighdeáin agus sonraíochtaí teicniúla nua. Chun an leibhéal comhchuibhithe is airde a áirithiú i measc na mBallstát maidir le forbairt agus deimhniú na dtiachóg, beidh na sonraíochtaí teicniúla a leagtar amach sa Rialachán seo ag brath ar an obair a rinneadh faoi Mholadh (AE) 2021/946 ón gCoimisiún (5) agus go háirithe an Creat Ailtireachta agus Tagartha atá ina chuid de. I gcomhréir le haithris 75 de Rialachán (AE) 2024/1183 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (6), ba cheart don Choimisiún an Rialachán seo a athbhreithniú agus, más gá, é a thabhairt cothrom le dáta, chun é a choimeád i gcomhréir le forbairtí domhanda agus leis an gCreat Ailtireachta agus Tagartha, agus chun na dea-chleachtais ar an margadh inmheánach a leanúint.

(4)

I gcás shárú slándála nó chur i mbaol slándála na réiteach tiachóige nó na sásraí bailíochtaithe dá dtagraítear in Airteagal 5a(8) de Rialachán (AE) Uimh. 910/2014, nó na scéime ríomh-shainaitheantais faoina soláthraítear na réitigh tiachóige, ní mór freagairtí ar sháruithe slándála agus ar chur i mbaol slándála den sórt sin tarlú ar bhealach tapa, comhordaithe agus slán ar fud na mBallstát chun úsáideoirí a chosaint agus chun iontaoibh as an éiceachóras céannachta digití a choinneáil ar bun. Tá an méid sin gan dochar do Threoir (AE) 2022/2555 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (7) agus Rialacháin (AE) 2019/881 (8) ná do (AE) 2024/2847 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (9) go háirithe a mhéid a bhaineann le láimhseáil teagmhas nó leochaileachtaí agus dá mbreithniú mar sháruithe slándála. Dá bhrí sin, ba cheart do na Ballstáit a áirithiú go ndéanfar soláthar agus úsáid tiachóg a ndéanann sárú slándála nó cur i mbaol slándála difear dóibh a chur ar fionraí go tráthúil, nó, i gcás inarb iomchuí, go ndéanfar iad a tharraingt siar.

(5)

Chun freagairtí iomchuí ar shárú slándála nó ar chur i mbaol slándála a áirithiú, ba cheart do na Ballstáit a mheas cé acu a dhéantar nó nach ndéantar difear d’iontaofacht an réitigh tiachóige nó d’iontaofacht réiteach tiachóige eile mar gheall ar shárú slándála nó ar chur i mbaol slándála i gcás réiteach tiachóige, na sásraí bailíochtaithe dá dtagraítear in Airteagal 5a(8) de Rialachán (AE) Uimh. 910/2014, nó na scéime ríomh-shainaitheantais faoina soláthraítear réiteach tiachóige. Ba cheart measúnú den sórt sin a bheith bunaithe ar chritéir aonfhoirmeacha, amhail líon agus catagóir na n-úsáideoirí tiachóige, na ndaoine nádúrtha agus na bpáirtithe is úsáideoirí tiachóige a n-imrítear tionchar orthu, cineál na sonraí a n-imrítear tionchar orthu, fad an chur i mbaol nó an tsáraithe slándála, infhaighteacht theoranta seirbhíse agus caillteanais airgeadais, agus cur i mbaol féideartha sonraí pearsanta. Leis na critéir sin, ba cheart solúbthacht agus discréid a sholáthar do na Ballstáit chun a shuí, ar bhealach comhréireach, an ndéantar difear d’iontaofacht réitigh tiachóige agus an iomchuí an réiteach tiachóige a chur ar fionraí nó, i gcás ina bhfuil údar cuí leis mar gheall ar thromchúis an tsáraithe nó an chur i mbaol, an réiteach tiachóige a tharraingt siar. Leis na critéir sin, níor cheart réiteach tiachóige a tharraingt siar go huathoibríoch ná níor cheart úsáid réitigh tiachóige a chur ar fionraí go huathoibríoch, ach ba cheart do na Ballstáit breithniú cuí a dhéanamh orthu agus cinneadh á dhéanamh acu an bhfuil gá le soláthar agus úsáid réitigh tiachóige a tharraingt siar nó a chur ar fionraí.

(6)

Mar gheall ar an tionchar agus ar an míchaoithiúlacht a eascraíonn as úsáid réiteach tiachóige a chur ar fionraí, beidh ar na Ballstáit meastóireacht a dhéanamh maidir le cé acu atá nó nach bhfuil gá le dearbhuithe aonaid tiachóige nó le haon bheart breise eile a chúlghairm chun freagairt go leormhaith don sárú slándála nó don chur i mbaol slándála.

(7)

Chun úsáideoirí tiachóige a choinneáil ar an eolas faoi stádas a dtiachóg, tabharfar faisnéis leordhóthanach dóibh faoi sháruithe slándála nó faoi chur i mbaol slándála a dhéanann difear dá dtiachóga. Ós rud é gur féidir le sáruithe slándála agus cur i mbaol slándála difear a dhéanamh do pháirtithe is úsáideoirí tiachóige atá cláraithe san Aontas, comhroinnfear faisnéis ábhartha maidir le sáruithe slándála agus cur i mbaol slándála leo freisin.

(8)

Chun feabhas a chur ar an trédhearcacht agus chun iontaoibh as an éiceachóras céannachta digití a chothú, ba cheart, ar a laghad, an fhaisnéis a cheanglaítear faoin Rialachán seo a bheith san fhaisnéis faoi na sáruithe slándála nó faoin gcur i mbaol slándála agus faoina n-iarmhairtí. Mar sin féin, ba cheart measúnú cúramach a dhéanamh ar fhaisnéis a bhaineann le sáruithe slándála nó cur i mbaol slándála a chomhroinntear le húsáideoirí tiachóige agus le páirtithe is úsáideoirí tiachóige ionas go gcoiscfear agus go n-íoslaghdófar an riosca go ndéanfaidh ionsaitheoirí iad a shaothrú.

(9)

Chun é a chur ar a gcumas d’úsáideoirí rochtain a fháil ar a n-aonaid tiachóige arís tar éis don sárú slándála nó don chur i mbaol slándála a bheith leigheasta, beidh ar an mBallstát a sholáthair na réitigh tiachóige soláthar agus úsáid na réiteach tiachóige sin a athbhunú gan moill mhíchuí. Is féidir é sin a dhéanamh trí na haonaid tiachóige a athbhunú, trí aonaid tiachóige a eisiúint a sholáthraítear faoi leagan nua de na réitigh tiachóige nó trí dhearbhuithe aonaid tiachóige bailí nua a atheisiúint. Cuirfear úsáideoirí tiachóige a ndéantar difear dóibh, páirtithe is úsáideoirí tiachóige, pointí teagmhála aonair arna n-ainmniú de bhun Airteagal 46c(1) de Rialachán (AE) Uimh. 910/2014 agus an Coimisiún ar an eolas dá réir sin.

(10)

Chun a áirithiú go dtarraingeofar siar na tiachóga i gcás nár leigheasadh sárú slándála nó cur i mbaol slándála laistigh de 3 mhí ón bhfionraí nó i gcás ina bhfuil bonn cirt leis sin de bharr thromchúis an tsáraithe slándála nó an chur i mbaol slándála, ba cheart don Bhallstát a áirithiú go ndéanfar na dearbhuithe aonaid tiachóige ábhartha a chúlghairm agus nach féidir leo a bheith bailí arís ná nach n-eiseofar iad ná nach soláthrófar iad d’aonaid tiachóige atá ann cheana. Thairis sin, níor cheart aon aonad tiachóige nua a sholáthar faoin réiteach tiachóige a ndéantar difear dó. Chun críoch trédhearcachta, ní mór úsáideoirí, páirtithe is úsáideoirí, pointí teagmhála aonair arna n-ainmniú de bhun Airteagal 46c(1) de Rialachán (AE) Uimh. 910/2014 agus an Coimisiún a chur ar an eolas faoin tarraingt siar. Áirítear leis sin tuairisc ar na tionchair fhéideartha ar na húsáideoirí tiachóige agus go háirithe ar bhainistiú na ndearbhuithe eisithe, nó ar pháirtithe is úsáideoirí tiachóige.

(11)

Maidir leis an tréimhse 3 mhí tar éis soláthar agus úsáid réitigh tiachóige a chur ar fionraí, agus ar lena linn atá an sárú slándála nó an cur i mbaol slándála ba chúis leis an bhfionraí sin le leigheas, ba cheart foráil a dhéanamh maidir le teorainn ama ar ina diaidh a bheidh an réiteach tiachóige le tarraingt siar mura mbeidh leigheas iomchuí curtha chun feidhme. Mar sin féin, is féidir leis na Ballstáit a cheangal go ndéanfar an sárú slándála nó an cur i mbaol slándála a leigheas laistigh de theorainn ama atá níos giorra ná 3 mhí, agus méid, fad agus iarmhairtí an tsáraithe slándála nó an chur i mbaol slándála sin á gcur san áireamh, go háirithe agus i gcás inarb ábhartha. I gcás nach ndéanfar nó nach féidir an sárú slándála nó an cur i mbaol slándála a leigheas laistigh den teorainn ama arna leagan síos ag an mBallstát, féadfaidh an Ballstát a cheangal go ndéanfar an réiteach tiachóige a tharraingt siar sula rachaidh an tréimhse 3 mhí in éag. Ba cheart do na Ballstáit an tréimhse ama sin a úsáid ar lena linn nach mór sárú slándála nó cur i mbaol slándála, as ar cuireadh soláthar agus úsáid réitigh tiachóige ar fionraí, a leigheas chun tarraingt siar fhéideartha an réitigh tiachóige sin agus na cumarsáide a eascraíonn as sin a ullmhú.

(12)

Chun an t-ualach riaracháin ar na Ballstáit a laghdú maidir leis bhfaisnéis atá le soláthar, i gcomhréir leis an Rialachán seo, chuig an gCoimisiún agus chuig Ballstáit eile, ba cheart do na Ballstáit uirlisí fógartha atá ann cheana a úsáid amhail an Córas um Thuairisciú agus Anailísiú Cibeartheagmhas (‘CTACT’) arna oibriú ag Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chibearshlándáil (‘ENISA’). Maidir le bealaí nó modhanna malartacha atá le húsáid chun úsáideoirí tiachóige a ndéanann sárú slándála nó cur i mbaol difear dóibh agus páirtithe is úsáideoirí tiachóige a chur ar an eolas, ba cheart do na Ballstáit a áirithiú go soláthrófar an fhaisnéis ábhartha ar bhealach soiléir, cuimsitheach agus sorochtana. Maidir leis na mbealaí chun an fhaisnéis sin a sholáthar d’úsáideoirí tiachóige a ndéantar difear dóibh agus do pháirtithe is úsáideoirí tiachóige, ba cheart a áireamh leo réitigh iomchuí maidir le craoladh ar shuíomh gréasáin, rianú fíor-ama ar nuashonruithe ar shuíomh gréasáin agus comhbhailiú nuachta.

(13)

Chuathas i gcomhairle leis an Maoirseoir Eorpach ar Chosaint Sonraí i gcomhréir le hAirteagal 42(1) de Rialachán (AE) 2018/1725 agus thug sé a thuairim uaidh an 31 Eanáir 2025.

(14)

Tá na bearta dá bhforáiltear sa Rialachán seo i gcomhréir le tuairim an choiste a bunaíodh le hAirteagal 48 de Rialachán (AE) Uimh. 910/2014,

(1)

ciallaíonn ‘réiteach tiachóige’ teaglaim de bhogearraí, crua-earraí, seirbhísí, socruithe, agus cumraíochtaí, lena n-áirítear áisc tiachóige, feidhmchlár cripteagrafach slán tiachóige amháin nó níos mó agus gaireas cripteagrafach slán tiachóige amháin nó níos mó;

(2)

ciallaíonn ‘úsáideoir tiachóige’ úsáideoir a bhfuil an t-aonad tiachóige faoina rialú;

(3)

ciallaíonn ‘páirtí is úsáideoir tiachóige’ páirtí is úsáideoir a bhfuil sé beartaithe aige brath ar aonaid tiachóige chun seirbhísí poiblí nó príobháideacha a sholáthar trí bhíthin idirghníomhaíocht dhigiteach;

(4)

ciallaíonn ‘ásc tiachóige’ an feidhmchlár a shuiteáiltear agus a chumraítear ar ghaireas nó ar thimpeallacht úsáideora tiachóige, ar cuid d’aonad tiachóige é, agus a úsáideann úsáideoir na tiachóige chun idirghníomhú leis an aonad tiachóige;

(5)

ciallaíonn ‘feidhmchlár cripteagrafach slán tiachóige’ feidhmchlár lena mbainistítear sócmhainní criticiúla trína bheith nasctha leis na feidhmeanna cripteagrafacha agus neamh-chripteagrafacha a sholáthraíonn an gaireas cripteagrafach slán tiachóige agus trína n-úsáid;

(6)

ciallaíonn ‘gaireas cripteagrafach slán tiachóige’ gaireas crioscaíldíonach lena soláthraítear timpeallacht atá nasctha leis an bhfeidhmchlár cripteagrafach slán tiachóige agus a úsáideann sé chun sócmhainní criticiúla a chosaint agus chun feidhmeanna cripteagrafacha a sholáthar chun oibríochtaí criticiúla a fhorghníomhú ar bhealach slán;

(7)

ciallaíonn ‘soláthraí tiachóige’ duine nádúrtha nó dlítheanach a sholáthraíonn réitigh tiachóige;

(8)

ciallaíonn ‘aonad tiachóige’ cumraíocht uathúil de réiteach tiachóige lena n-áirítear áisc tiachóige, feidhmchláir chripteagrafacha shlána tiachóige agus gairis chripteagrafacha shlána tiachóige arna soláthar ag soláthraí tiachóige d’úsáideoir aonair tiachóige;

(9)

ciallaíonn ‘sócmhainní criticiúla’ sócmhainní laistigh d’aonad tiachóige, nó i ndáil leis, a bhfuil tábhacht chomh neamhghnách sin ag baint leo go n-imreofaí tionchar an-tromchúiseach díblitheach ar an gcumas brath ar an aonad tiachóige i gcás ina gcuirfí infhaighteacht, rúndacht nó sláine na sócmhainní sin i mbaol;

(10)

ciallaíonn ‘dearbhú aonaid tiachóige’ oibiacht sonraí lena dtugtar tuairisc ar chomhpháirteanna an aonaid tiachóige nó lenar féidir na comhpháirteanna sin a fhíordheimhniú agus a bhailíochtú.

(1)

soláthar agus úsáid na n-aonad tiachóige a sholáthraítear faoin réiteach tiachóige sin a athbhunú trí aonad tiachóige a sholáthraítear faoi leagan nua den réiteach tiachóige a eisiúint do na húsáideoirí uile a ndéantar difear dóibh;

(2)

dearbhuithe aonaid tiachóige nua a eisiúint d’aonaid tiachóige nua nó, i gcás inarb infheidhme, d’aonaid tiachóige a eisíodh roimhe sin, ar choinníoll go gcomhlíonann na haonaid tiachóige sin na ceanglais slándála atá i bhfeidhm tar éis don sárú slándála nó don chur i mbaol slándála a bheith leigheasta;

(3)

aon bheart a cuireadh chun feidhme de bhun Airteagal 4 a aisghairm agus bac a chur ar aonaid tiachóige nua a sholáthar faoin réiteach tiachóige a ndéantar difear dó, i gcás ina raibh an beart sin nasctha leis an sárú slándála nó leis an gcur i mbaol slándála atá leigheasta anois agus leis sin amháin.

(1)

cuirfear faisnéis faoin bhfíoras sin ar fáil gan moill mhíchuí do na páirtithe uile a fuair faisnéis maidir leis an bhforáil a chur ar fionraí agus maidir leis an réiteach tiachóige sin a úsáid i gcomhréir le hAirteagal 5(1).

(2)

áireofar san fhaisnéis a sholáthraítear de bhun mhír (1) na gnéithe dá dtagraítear in Airteagal 5(2), pointí (a), (b) agus (f) go (h) ar a laghad agus an méid seo a leanas: