(1)

Táthar chun roinnt leasuithe a dhéanamh ar Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (3). Ar mhaithe le soiléireacht agus deimhneacht dhlíthiúil, ba cheart an Rialachán sin a athmhúnlú.

(2)

Leis an Rialachán seo, leagtar síos na rialacha airgeadais is infheidhme maidir le buiséad ginearálta an Aontais (‘an buiséad’) de réir bhrí Airteagal 322 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE) agus ní dhéantar cur chun feidhme beart sriantach arna nglacadh ar bhonn CFAE agus an Chonartha ar an Aontas Eorpach (CAE) a rialú ná ní dhéantar difear dó, lena n-áirítear faoi chuimsiú chur chun feidhme an bhuiséid.

(3)

Agus an taithí a fuarthas le cur chun feidhme na rialacha airgeadais is infheidhme maidir leis an mbuiséad á cur i gcuntas, agus tar éis Rialachán (AE, Euratom) 2020/2093 ón gComhairle (4) a ghlacadh, ba cheart leasuithe spriocdhírithe áirithe a dhéanamh chun na rialacha airgeadais sin a ailíniú leis an gcreat dlíthiúil nua, iad a oiriúnú do na riachtanais a bhaineann le bainistíocht éifeachtúil ghéarchéime agus cosaint leasanna airgeadais an Aontais a fheabhsú. Thairis sin, ba cheart simpliú spriocdhírithe, nuashonruithe teicniúla agus ceartúcháin a dhéanamh.

(4)

Tar éis Rialachán (AE, Euratom) 2020/2093 a ghlacadh, ba cheart na tagairtí do bhunghníomhartha a ionadú agus ba cheart na tagairtí do Chinneadh (AE, Euratom) 2020/2053 ón gComhairle (5), do Rialachán (AE, Euratom) 2021/768 ón gComhairle (6) agus do Chomhaontú Idirinstitiúideach an 16 Nollaig 2020 maidir leis an smacht buiséadach, comhar in ábhair bhuiséadacha agus bainistíocht fhónta airgeadais, agus maidir le hacmhainní dílse nua, lena n-áirítear treochlár i dtreo acmhainní dílse nua a thabhairt isteach (7), a chur leis na tagairtí a úsáidtear sa Rialachán seo.

(5)

Ar mhaithe le soiléireacht, ba cheart tagairtí do Rialachán (AE) 2018/1725 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (8) a chur in ionad na dtagairtí uile do Rialachán (CE) Uimh. 45/2001 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (9) a aisghaireadh.

(6)

Ar mhaithe le deimhneacht dhlíthiúil, ba cheart roinnt crostagairtí a cheartú.

(7)

Is gá cineál sonrach agus feidhmiú an tsoláthair dliteanas airgeadais agus an tsoláthair ráthaíochtaí buiséadacha a léiriú ar bhealach níos fearr. Dá bhrí sin, ba cheart coigeartú a dhéanamh ar shainmhínithe agus rialacha áirithe maidir le ráthaíochtaí buiséadacha, gealltanais bhuiséadacha, gealltanais dhlíthiúla, leithreasuithe faoi chomhair íocaíochtaí, faighteoirí agus faisnéis faoi fhaighteoirí a fhoilsiú. Ba cheart sainmhíniú ar chéim cur le chéile an tsoláthair dliteanas airgeadais a chur isteach. Ina theannta sin, ba cheart sainmhínithe a thabhairt cothrom le dáta chun leasuithe ar rialacha soláthair agus tabhairt isteach rialacha maidir le tabhartais neamhairgeadais a léiriú.

(8)

Chun an trédhearcacht a fheabhsú a mhéid a bhaineann le faighteoirí cistí de chuid an Aontais arb eagraíochtaí neamhrialtasacha iad, ba cheart sainmhíniú ar eagraíochtaí neamhrialtasacha a thabhairt isteach, lena bhforáiltear do chritéir chun iad a shainaithint. Ina theannta sin, ba cheart d’iarratasóirí deontais a stádas dlíthiúil a dhearbhú, lena n-áirítear an eagraíochtaí neamhrialtasacha iad.

(9)

Ba cheart tagairt a chur isteach sa Rialachán seo don chóras ginearálta coinníollachta chun buiséad an Aontais a chosaint a leagtar síos i Rialachán (AE, Euratom) 2020/2092 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (10). Is bunchloch den chreat dlíthiúil chun buiséad an Aontais a chur chun feidhme é Rialachán (AE, Euratom) 2020/2092.

(10)

Tá sé bunriachtanach, agus an buiséad á chur chun feidhme, go n-áiritheoidh na Ballstáit agus an Coimisiún go gcomhlíonfar Cairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, agus go n-urramófar luachanna an Aontais a chumhdaítear in Airteagal 2 CAE.

(11)

Leis an Rialachán seo, ba cheart oifigigh údarúcháin a chumasú, i gcás inarb ábhartha i gcomhréir le rialacha earnáilsonracha, bearta iomchuí a ghlacadh agus gníomhaíocht a dhéanamh chun an buiséad a chosaint, mar shampla trí íocaíochtaí a chur ar fionraí, i gcásanna ina ndéanann neamhurramú luachanna agus chearta bunúsacha ábhartha an Aontais ag Ballstát difear don dóigh a gcuireann an Ballstát sin gníomhaíocht arna maoiniú le cistí de chuid an Aontais chun feidhme.

(12)

Ba cheart cloí leis na prionsabail bhuiséadacha bhunúsacha. Ba cheart maoluithe reatha ar na prionsabail sin i gcás réimsí sonracha amhail an taighde, gníomhaíochtaí seachtracha agus cistí struchtúracha a athbhreithniú agus a shimpliú a oiread is féidir, ag cur i gcuntas a ábhartha atá siad go fóill, an breisluach a bhaineann leo ó thaobh an bhuiséid, agus an t-ualach a chuireann siad ar gheallsealbhóirí.

(13)

Ba cheart rialacha maidir le tabhairt anonn leithreasuithe a chur i láthair ar bhealach níos soiléire agus ba cheart deighilt a dhéanamh idir tabhairt anonn uathoibríoch agus neamh-uathoibríoch. Ba cheart do na hinstitiúidí lena mbaineann de chuid an Aontais faisnéis a thabhairt do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle i dtaobh tabhairt anonn uathoibríoch agus neamh-uathoibríoch araon.

(14)

Maidir le tabhairt anonn ioncaim shannta sheachtraigh, agus úsáid an ioncaim sin, don ghníomhaíocht nó don chlár ina dhiaidh sin, ba cheart é sin a cheadú ar mhaithe le cistí den chineál sin a úsáid go héifeachtach. Ba cheart a bheith in ann ioncam sannta inmheánach a thabhairt anonn go dtí an chéad bhliain airgeadais eile agus go dtí an bhliain sin amháin, mura bhforáiltear a mhalairt sa Rialachán seo.

(15)

Tar éis Rialachán (AE, Euratom) 2020/2093 agus na bunghníomhartha a bhaineann leis a ghlacadh, ba cheart rialacha áirithe a bhaineann le prionsabail bhuiséadacha, go háirithe a mhéid a bhaineann le cealú agus tabhairt anonn, saoradh agus leithreasuithe a chomhfhreagraíonn do shaoradh a chur ar fáil arís, ar rialacha iad a leagtar síos i Rialacháin (AE) 2021/1060 (11) agus (AE) 2021/2116 (12) ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle , a ionchorprú sa Rialachán seo.

(16)

Maidir le hioncam sannta inmheánach, ba cheart maoiniú tionscadal nua foirgníochta leis an ioncam ó ligean nó díol foirgneamh a cheadú. Chuige sin, ba cheart ioncam den chineál sin a mheas ina ioncam sannta inmheánach ar féidir é a thabhairt anonn nó go gcaitear ina iomláine é.

(17)

Ar mhaithe le simpliú agus chun uainiú ranníocaíochtaí ó na Ballstáit a ailíniú ar bhealach níos fearr leis na riachtanais íocaíochta chomhfhreagracha, ba cheart ranníocaíochtaí airgeadais breise uile na mBallstát le gníomhaíochtaí agus cláir de chuid an Aontais, lena n-áirítear ranníocaíochtaí saorálacha, a bheith faoi réir na cóireála céanna agus ba cheart iad a mheas mar ioncam sannta seachtrach.

(18)

Chun an trédhearcacht agus an infheictheacht a mhéadú agus ioncam sannta á chur i láthair, agus substaint na faisnéise a soláthraíodh roimhe á coinneáil, ba cheart faisnéis mhionsonraithe maidir le méid measta an ioncaim shannta inmheánaigh agus sheachtraigh atá le fáil, agus an leithdháileadh a bheartaítear ar na línte buiséid ábhartha, a chur ar fáil in iarscríbhinn, rud atá ina chuid lárnach den bhuiséad. Ina theannta sin, is iomchuí soiléiriú a dhéanamh ar na ceanglais tuairiscithe maidir le cur chun feidhme an ioncaim shannta inmheánaigh agus sheachtraigh sa bhliain roimhe sin. Áiritheofar leis sin go ndéanfar an fhaisnéis uile maidir le cur chun feidhme ioncaim shannta agus réamhaisnéis ioncaim shannta atá le fáil a chur i láthair ar bhealach soiléir agus inrochtana.

(19)

Na rialacha maidir le haistrithe atá faoi réir forálacha speisialta, ba cheart iad a thabhairt cothrom le dáta chun an Cúlchiste um Dhlúthpháirtíocht agus Cabhair Éigeandála arna bhunú de bhun Rialachán (AE, Euratom) 2020/2093 a chur i gcuntas. Thairis sin, ba cheart coigeartuithe a dhéanamh chun a léiriú nach bhfuil gá le dréachtbhuiséid leasaitheacha a thuilleadh chun an Cúlchiste um Dhlúthpháirtíocht agus Cabhair Éigeandála a shlógadh.

(20)

Ba cheart d’institiúidí de chuid an Aontais a bheith in ann glacadh le haon tabhartas don Aontas.

(21)

Chun gur féidir freagairt go tapa in imthosca eisceachtúla, ba cheart don Choimisiún a bheith in ann glacadh le tabhartais chomhchineáil, gan beann ar an luach atá orthu, i gcás ina ndéantar tabhartais den sórt sin chun críoch cabhrach daonnúla, tacaíochta éigeandála, cosanta sibhialta nó cabhrach um bainistiú géarchéime. Chun na coimircí iomchuí a áirithiú, níor cheart don Choimisiún glacadh leis na tabhartais sin ach amháin i gcás ina bhfuil sé sin i gcomhréir le prionsabal na bainistíochta fónta airgeadais agus prionsabal na trédhearcachta, i gcás nach n-eascraíonn coinbhleacht leasa as, nach ndéanann sé dochar d’íomhá an Aontais agus nach ndéanann sé dochar do shlándáil ná do bheartas poiblí an Aontais ná na mBallstát nó nach bhfuil baol ann go ndéanfaidh sé dochar dóibh. Níor cheart don deontóir, tráth a ghlactar leis an tabhartas, a bheith i gceann de na staideanna eisiaimh faoin gcóras luathbhraite agus eisiaimh agus níor cheart é nó í a bheith cláraithe mar eisiata sa bhunachar sonraí comhfhreagrach. I gcás ina nglacann an Coimisiún le tabhartas, ba cheart don oifigeach údarúcháin atá freagrach faisnéis faoi a sholáthar ina thuarascáil bhliantúil ar ghníomhaíochtaí nó ina tuarascáil bhliantúil ar ghníomhaíochtaí.

(22)

Ba cheart foráil a thabhairt isteach ionas go mbeadh duine dlítheanach in ann urraíocht chomhchineáil a dhéanamh ar imeacht nó ar ghníomhaíocht chun críoch fógraíochta nó freagrachta sóisialta corparáidí.

(23)

Ba cheart coincheap na feidhmíochta maidir leis an mbuiséad a shoiléiriú. Ba cheart an fheidhmíocht a nascadh le cur i bhfeidhm díreach phrionsabal na bainistíochta fónta airgeadais. Ba cheart sainmhíniú a thabhairt freisin ar phrionsabal na bainistíochta fónta airgeadais, agus ba cheart nasc a bhunú idir na cuspóirí arna leagan amach agus táscairí feidhmíochta, torthaí agus barainneacht, éifeachtúlacht agus éifeachtacht maidir le húsáid leithreasuithe. Ar chúiseanna a bhaineann le deimhneacht dhlíthiúil, ba cheart an téarmaíocht feidhmíochta, go háirithe i dtaca le haschur agus torthaí, a shainmhíniú, ach coinbhleachtaí le creataí feidhmíochta reatha na gclár éagsúil a sheachaint.

(24)

I bhfianaise na sprice cothrománaí príomhshruthaithe inscne, spriocanna chun faireachán a dhéanamh ar chaiteachas aeráide agus ar fheidhmíocht agus ar chaiteachas a chuidíonn le stop a chur le meath na bithéagsúlachta agus é a aisiompú, ba cheart táscairí sonracha feidhmíochta a thabhairt isteach chun rianú a dhéanamh ar an tionchar atá ag an gcaiteachas ar an gcomhionannas inscne, ar an maolú ar an athrú aeráide, ar an oiriúnú don athrú sin agus ar chosaint na bithéagsúlachta. Ba cheart na táscairí sin a bheith gonta agus comhréireach, ba cheart aon fhorluí a sheachaint leo, ba cheart an líon acu a theorannú agus níor cheart ualach iomarcach riaracháin a bheith mar thoradh orthu. Ba cheart iad a bheith bunaithe ar mhodheolaíocht éifeachtach, thrédhearcach agus chuimsitheach agus, i gcás inarb iomchuí, ar fhianaise eolaíoch a aithnítear go forleathan. I gcás inarb iomchuí, ba cheart na sonraí arna mbailiú i ndáil le táscairí den sórt sin a mhiondealú de réir inscne agus iad a bhailiú ar bhealach ina bhféadfar na sonraí sin a chomhiomlánú ar fud na gclár ábhartha go léir.

(25)

I bhfianaise a thábhachtaí atá sé aghaidh a thabhairt ar dhúshláin aeráide agus chomhshaoil agus chun a áirithiú go mbeidh cur chun feidhme an bhuiséid ina rannchuidiú leis an gComhaontú Glas don Eoraip dá dtagraítear i dteachtaireacht ón gCoimisiún an 11 Nollaig 2019 maidir leis an gComhaontú Glas don Eoraip, spriocanna aeráide agus fuinnimh an Aontais, agus aeráidneodracht a bhaint amach faoi 2050, ba cheart coincheap na feidhmíochta a mhéid a bhaineann leis an mbuiséad a leathnú chun cur chun feidhme clár agus gníomhaíochtaí ar shlí inbhuanaithe a áireamh, rud nach gcuirfeadh bac ar bhaint amach na gcuspóirí comhshaoil um maolú ar an athrú aeráide, an t-oiriúnú don athrú aeráide, úsáid inbhuanaithe agus cosaint acmhainní uisce agus muirí, an t-aistriú chuig geilleagar ciorclach, cosc agus rialú ar thruailliú agus bithéagsúlacht agus éiceachórais a chosaint agus a athbhunú.

(26)

Tá sé tábhachtach cearta sóisialta agus dálaí córa oibre agus saothair a chur chun cinn, i gcomhréir le Colún Eorpach na gCeart Sóisialta agus Airteagal 9 CFAE. I gcás inarb indéanta agus inarb iomchuí, ba cheart don Choimisiún agus do na Ballstáit an dlí náisiúnta ábhartha is infheidhme, dlí an Aontais, coinbhinsiúin na hEagraíochta Idirnáisiúnta Saothair (EIS) agus comhaontuithe comhchoiteanna a urramú agus cláir agus gníomhaíochtaí arna gcistiú leis an mbuiséad á gcur chun feidhme acu.

(27)

I gcomhréir le Comhaontú Idirinstitiúideach an 13 Aibreán 2016 maidir le Reachtóireacht Níos Fearr (13), ba cheart reachtaíocht an Aontais a bheith ar ardchaighdeán, agus ba cheart í a bheith ag díriú ar na réimsí ina bhfuil an breisluach is mó le fáil ag saoránaigh agus ina bhfuil sí chomh héifeachtúil agus chomh héifeachtach agus is féidir a mhéid a bhaineann le comhchuspóirí beartais an Aontais a bhaint amach. Trí mheastóireacht a dhéanamh ar chláir agus gníomhaíochtaí caiteachais reatha agus nua, a bhfuil caiteachas suntasach ag gabháil leo, is féidir cabhrú leis na cuspóirí sin a bhaint amach.

(28)

Chun gealltanas an Choimisiúin a chur chun feidhme, is é sin a bheith digiteach mar réamhshocrú agus rialuithe agus iniúchtaí níos éifeachtúla agus níos cáilíochtúla a chothú tríd an leibhéal dearbhaithe a mhéadú agus, an tráth céanna, an costas a laghdú, is iomchuí tagairt shainráite a thabhairt isteach d’úsáid uirlisí digiteacha agus teicneolaíochtaí atá ag teacht chun cinn amhail an mheaisínfhoghlaim, uathoibriú an phróisis róbataice, an mhianadóireacht sonraí agus an intleacht shaorga.

(29)

Chun feabhas a chur ar chosaint an bhuiséid ar neamhrialtachtaí, lena n-áirítear calaois, éilliú, coinbhleachtaí leasa agus cistiú dúbailte , ba cheart bearta caighdeánaithe a thabhairt isteach chun faisnéis maidir le faighteoirí cistí de chuid an Aontais a bhailiú, a chur i gcomparáid agus a chomhiomlánú. Go háirithe, chun an chalaois a chosc, a bhrath, a imscrúdú agus a cheartú go héifeachtach nó chun neamhrialtachtaí a réiteach, is gá a bheith in ann na daoine nádúrtha a thairbhíonn, go díreach nó go hindíreach, de chistiú an Aontais nó de mhí-úsáid an chistithe sin sa deireadh a shainaithint. Le taifeadadh agus stóráil leictreonach sonraí maidir le faighteoirí cistí de chuid an Aontais, lena n-áirítear a n-úinéirí tairbhiúla mar a shainmhínítear in Airteagal 3, pointe (6), de Threoir (AE) 2015/849 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (14), agus le cur ar fáil tráthrialta na sonraí sin i gcóras faisnéise agus faireacháin comhtháite aonair agus idir-inoibritheach, lena n-áirítear uirlis mianadóireachta sonraí agus scórála riosca aonair (‘córas TF comhtháite aonair’), arna sholáthar ag an gCoimisiún, ba cheart measúnú riosca a éascú chun críoch roghnúcháin, dámhachtana, bainistíochta airgeadais, faireacháin, imscrúdaithe, rialaithe agus iniúchóireachta agus ba cheart rannchuidiú le neamhrialtachtaí, lena n-áirítear calaois, éilliú, coinbhleachtaí leasa agus cistiú dúbailte , a chosc, a bhrath, a cheartú go héifeachtach agus obair leantach a dhéanamh ina leith. Ba cheart na rialacha a bhaineann le taifeadadh, stóráil, aistriú agus próiseáil sonraí a bheith i gcomhréir leis na rialacha cosanta sonraí is infheidhme. Ba cheart an córas TF comhtháite aonair a fhorbairt d’fhonn tuairisciú dúbailte a sheachaint agus an t-ualach riaracháin ar na Ballstáit agus ar eintitis eile cur chun feidhme a laghdú. Ba cheart don Choimisiún gníomhú marrialaitheoir agus a bheith freagrach as an gcóras TF comhtháite aonair a fhorbairt, a bhainistiú agus a mhaoirsiú. Ba cheart rochtain a bheith ag na Ballstáit, comhlachtaí imscrúdaitheacha, rialaithe agus iniúchóireachta de chuid an Aontais, lena n-áirítear an Oifig Eorpach Frith-Chalaoise (OLAF), an Chúirt Iniúchóirí agus Oifig an Ionchúisitheora Phoiblí Eorpaigh (OIPE) ar na sonraí sin laistigh d'fheidhmiú a n-inniúlachtaí faoi seach. Le rochtain den sórt sin, ba cheart prionsabail an riachtanais agus na comhréireachta a urramú. Ba cheart na sonraí atá ar fáil tríd an gcóras TF comhtháite aonair a chur ar fáil do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle ar bhonn cás ar chás a mhéid is gá agus is comhréireach le feidhmiú a n-inniúlachtaí faoi seach, i gcomhthéacs an nós imeachta um urscaoileadh don Choimisiún.

(30)

Ba cheart an córas TF comhtháite aonair a bheith bunaithe ar idir-inoibritheacht, lenar cheart faisnéis agus sonraí atá cothrom le dáta maidir le faighteoirí cistí de chuid an Aontais a aisghabháil ón gcóras sin agus a aistriú isteach ann, ar bhealach uathoibríoch, i bhfíor-am i gcás inarb indéanta, agus úsáid á baint, inter alia, as bunachair sonraí náisiúnta ábhartha, córais inmheánacha na gcomhlachtaí agus na n-údarás náisiúnta ábhartha, údaráis bhainistíochta agus íocaíochta, bunachair sonraí náisiúnta soláthair phoiblí agus tairisceana, sonraí atá ar fáil go poiblí, agus sonraí ó bhunachair sonraí eile de chuid an Choimisiúin, agus ar an gcaoi sin cuimsitheacht agus iomláine na faisnéise agus na sonraí a áirithiú.

(31)

Ba cheart an córas TF comhtháite aonair a dhearadh agus a chur i bhfeidhm ar bhealach lena bhféadfaí faisnéis ábhartha a chomhiomlánú i ndáil leis na faighteoirí céanna i gcláir chistiúcháin éagsúla de chuid an Aontais. Níor cheart ach táscairí riosca atá oibiachtúil, comhréireach agus riachtanach le haghaidh measúnú riosca, agus atá bunaithe ar fhoinsí iontaofa sonraí agus faisnéise atá cothrom le dáta, i bhfíor-am i gcás inarb indéanta, a úsáid leis. Ba cheart an córas TF comhtháite aonair a dhearadh lena úsáid i gcomhréir leis na prionsabail ghinearálta maidir le cosaint sonraí, lena n-áirítear íoslaghdú sonraí agus teorannú stórála, is infheidhme maidir le próiseáil sonraí pearsanta.

(32)

Chun a áirithiú go bhfanfaidh feidhmeanna an chórais TF chomhtháite aonair ar ardchaighdeán, ba cheart gníomhaíochtaí agus bearta áirithe a chur chun feidhme i gcás inarb indéanta, lena n-áirítear réimsí sonraí a ailíniú le córais TF agus bunachair sonraí ábhartha náisiúnta agus de chuid an Choimisiúin, leis na nithe breise is gá chun críche na huirlise mianadóireachta sonraí agus scórála riosca, lena n-áirítear tagairt d’aitheantóir uathúil na n-oibríochtaí; na córais TF agus na bunachair sonraí ábhartha náisiúnta a chomhtháthú leis an gcóras TF comhtháite aonair le haghaidh uathmhalartú faisnéise; an deis a thabhairt d’úsáideoirí táscairí riosca agus a n-ualaí a chur in oiriúint agus a chur ina ngrúpaí de réir riachtanais agus sainiúlachtaí ciste, cláir nó tíre de chuid an Aontais; an intleacht shaorga a úsáid chun sonraí a anailísiú agus a léirmhíniú; ilfhéidearthachtaí a sholáthar d’úsáideoirí chun roghanna cuardaigh agus cumais scagtha a úsáid; treoir a sholáthar d’úsáideoirí faoi léirmhíniú agus úsáid sonraí agus torthaí; agus oiliúint a sholáthar maidir le conas nascleanúint a dhéanamh ar an gcóras TF comhtháite aonair, measúnú a dhéanamh ar rioscaí agus iad a chur i gcuntas i bhfíoruithe agus in iniúchtaí.

(33)

I gcomhréir le prionsabal na trédhearcachta a chumhdaítear in Airteagal 15 CFAE, tá institiúidí de chuid an Aontais lena gcuid oibre a dhéanamh ar bhealach chomh hoscailte agus is féidir. I dtaca le cur chun feidhme an bhuiséid, tugtar le fios le cur i bhfeidhm an phrionsabail sin gur cheart do shaoránaigh a bheith ar an eolas faoi cén áit, agus cad chuige, a gcaitheann an tAontas cistí. Leis an bhfaisnéis sin, cothaítear díospóireacht dhaonlathach, cuirtear le rannpháirtíocht na saoránach i bpróiseas cinnteoireachta an Aontais, neartaítear an rialú agus an grinnscrúdú institiúideach a dhéantar ar chaiteachas an Aontais, agus cuirtear lena inchreidteacht. Ba cheart don chumarsáid a bheith níos spriocdhírithe agus ba cheart é a bheith d’aidhm léi infheictheacht na ranníocaíochta ón Aontas a mhéadú i measc na saoránach. Ba cheart cuspóirí den sórt sin a bhaint amach trí fhoilsiú faisnéise ábhartha maidir le gach faighteoir cistí arna maoiniú ón mbuiséad, agus úsáid á baint as uirlisí nua-aimseartha cumarsáide más féidir, ar foilsiú é lena gcuirtear i gcuntas leasanna rúndachta agus slándála dlisteanacha na bhfaighteoirí sin agus, a mhéid a bhaineann le daoine nádúrtha, a gceart chun príobháideachas agus cosaint a sonraí pearsanta. Ba cheart d’institiúidí de chuid an Aontais, dá bhrí sin, cur chuige roghnaitheach a ghlacadh i leith faisnéis a fhoilsiú, i gcomhréir le prionsabal na comhréireachta. Ba cheart cinntí i dtaobh

(34)

Gan dochar do na rialacha maidir le cosaint sonraí pearsanta, ba cheart féachaint leis an trédhearcacht is fearr is féidir a bheith ann a mhéid a bhaineann le faisnéis faoi fhaighteoirí. Ba cheart an fhaisnéis faoi fhaighteoirí cistí de chuid an Aontais a fhoilsiú ar shuíomh gréasáin láraithe agus tiomnaithe institiúidí de chuid an Aontais, amhail an Córas um Thrédhearcacht Airgeadais, agus ba cheart í a bheith sofhaighte trí bhíthin réitigh theicniúla oiriúnacha agus shlána. Le ceanglais maidir le foilsiú, ba cheart modhanna uile chur chun feidhme an bhuiséid a chumhdach, lena n-áirítear an cur chun feidhme a dhéanann institiúidí agus comhlachtaí eile de chuid an Aontais.

(35)

Ba cheart don Choimisiún a bheith in ann an buiséad a chur chun feidhme go hindíreach trí bhíthin eagraíochtaí de chuid na mBallstát. Ar chúiseanna a bhaineann le deimhneacht dhlíthiúil, is iomchuí, dá bhrí sin, eagraíocht de chuid na mBallstát a shainiú mar eintiteas arna bhunú i mBallstát mar chomhlacht dlí phoiblí, nó mar chomhlacht faoi rialú an dlí phríobháidigh a gcuireann an Ballstát sin misean seirbhíse poiblí de chúram air agus a dtugann an Ballstát sin ráthaíochtaí leordhóthanacha airgeadais dó. Tacaíocht airgeadais arna tabhairt ag Ballstát do chomhlachtaí dlí phríobháidigh i gcomhréir le ceanglais reatha arna leagan amach i ndlí an Aontais, i riocht arna chinneadh ag an mBallstát sin agus nach n-éilítear ráthaíocht bainc ina leith, ba cheart sin a mheas mar ráthaíochtaí leordhóthanacha airgeadais.

(36)

Níor cheart sonraí pearsanta ina dtagraítear do dhaoine nádúrtha a bheith ar fáil go poiblí ar feadh tréimhse is faide ná an tréimhse ar lena linn a úsáideann an faighteoir na cistí agus ba cheart, mar sin, na sonraí sin a bhaint tar éis 2 bhliain.

(37)

Sa chuid is mó de na cásanna a thagann faoin Rialachán seo, baineann an foilsiú le daoine dlítheanacha. I gcás ina bhfuil daoine nádúrtha i gceist, ba cheart d’fhoilsiú sonraí pearsanta prionsabal na comhréireachta a urramú, idir tábhacht an mhéid arna dheonú agus an gá atá le rialú a dhéanamh ar dhea-úsáid na gcistí. I gcásanna den sórt sin, tá foilsiú an réigiúin ar leibhéal 2 d’aicmiú coiteann na n-aonad críche maidir le staidreamh (NUTS) ag teacht leis an gcuspóir maidir le foilsiú faisnéise faoi fhaighteoirí agus áirithítear cóir chomhionann idir Ballstáit de mhéideanna éagsúla leis, agus ceart faighteoirí chun saoil phríobháidigh agus, go háirithe, cosaint a sonraí pearsanta, á n-urramú.

(38)

Ar mhaithe le deimhneacht dhlíthiúil agus i gcomhréir le prionsabal na comhréireachta, ba cheart na staideanna nár cheart foilsiú a dhéanamh a shonrú. Mar shampla, níor cheart faisnéis a fhoilsiú maidir le scoláireachtaí nó cineálacha eile tacaíochta dírí a íoctar leis na daoine nádúrtha is mó gátar, maidir le conarthaí áirithe ar luach an-íseal nó maidir le tacaíocht airgeadais faoi thairseach ar leith arna soláthar trí ionstraimí airgeadais nó trí ráthaíochtaí buiséadacha, nó i gcásanna inar baol, le nochtadh na faisnéise sin, do chearta agus saoirsí na ndaoine aonair lena mbaineann, mar a chosnaítear le Cairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, nó ina ndéanfaí dochar do leasanna tráchtála na bhfaighteoirí. I gcás deontas, áfach, chun an cleachtas reatha a choinneáil ar bun agus ionas go mbeadh trédhearcacht ann, níor cheart d’aon díolúine speisialta eascairt as an oibleagáid faisnéis a fhoilsiú ar bhonn tairseach ar leith.

(39)

I gcás ina bhfoilsítear sonraí pearsanta faighteoirí chun críoch trédhearcachta i dtaca le húsáid cistí de chuid an Aontais agus rialú nósanna imeachta dámhachtana, ba cheart na faighteoirí sin a chur ar an eolas faoin bhfoilsiú sin, agus faoina gcearta agus faoi na nósanna imeachta is infheidhme chun na cearta sin a fheidhmiú, i gcomhréir le Rialacháin (AE) 2018/1725 agus (AE) 2016/679 (15) ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle.

(40)

Chun a áirithiú go ndéanfar prionsabal na córa comhionainne a urramú do gach faighteoir, ba cheart faisnéis a bhaineann le daoine nádúrtha a fhoilsiú freisin, i gcomhréir leis an oibleagáid atá ar na Ballstáit ardleibhéal trédhearcachta a áirithiú i gcás conarthaí os cionn na dtairseach a leagtar síos i dTreoir 2014/24/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (16).

(41)

I gcás bainistíocht indíreach agus chomhroinnte, ba cheart do na daoine, na heintitis nó na comhlachtaí ainmnithe a chuireann cistí de chuid an Aontais chun feidhme faisnéis a chur ar fáil faoi fhaighteoirí agus faoi fhaighteoirí deiridh. I gcás bainistíocht chomhroinnte, ba cheart an fhaisnéis a fhoilsiú i gcomhréir le rialacha earnáilsonracha. Ballstáit a fhaigheann agus a chuireann cistí de chuid an Aontais chun feidhme faoi bhainistíocht dhíreach, ba cheart dóibh faisnéis a chur ar fáil faoina bhfaighteoirí i gcomhréir leis an Rialachán seo. Ba cheart don Choimisiún faisnéis a chur ar fáil faoi shuíomh gréasáin amháin, lena n-áirítear tagairt dá sheoladh, ar suíomh é ar ar féidir teacht ar an bhfaisnéis faoi fhaighteoirí agus faoi fhaighteoirí deiridh.

(42)

Ionas gur soléite agus gur trédhearcaí a bheidh na sonraí a bhaineann leis na hionstraimí airgeadais arna gcur chun feidhme faoi bhainistíocht dhíreach agus indíreach, is iomchuí gach ceanglas tuairiscithe a chumasc in aon doiciméad oibre amháin a bheadh ag gabháil leis an dréachtbhuiséad.

(43)

Chun trédhearcacht a áirithiú, dúbláil áirithe a sheachaint agus uainiú an tuairiscithe a ailíniú le hinfhaighteacht na sonraí ábhartha, agus é á áirithiú nach gcailltear aon fhaisnéis, ba cheart an fhaisnéis faoi ráthaíochtaí buiséadacha, faoin gciste don soláthar coiteann agus faoi dhliteanais theagmhasacha a chumhdaítear faoi uasteorainn na n-acmhainní dílse a athghrúpáil faoi na trí chatagóir sin agus a chur i láthair ar bhealach cuimsitheach sna tuarascálacha faoi seach.

(44)

Chun an trédhearcacht agus an cruinneas a mhéadú agus tuairisciú á dhéanamh, ba cheart faisnéis maidir le caillteanais réadaithe ó shócmhainní a áireamh san fhaisnéis maidir le hionstraimí airgeadais a chuirtear i láthair sa doiciméad oibre atá i gceangal leis an dréachtbhuiséad.

(45)

Chun a áirithiú go mbeidh sioncrónú ann leis an amlíne chun an ráiteas ar mheastacháin a ghlacadh, ba cheart an doiciméad oibre maidir le beartas foirgníochta an Choimisiúin a chur i gceangal leis an dréachtbhuiséad.

(46)

Chun dea-chleachtais a chur chun cinn maidir le cur chun feidhme Chiste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa (CFRE), Chiste Sóisialta na hEorpa (CSE), an Chiste Comhtháthaithe, an Chiste Eorpaigh Talmhaíochta um Fhorbairt Tuaithe (CETFT), agus an Chiste Eorpaigh Mhuirí, Iascaigh agus Dobharshaothraithe (CEMID), chomh maith leis an gCiste Eorpach um Ráthaíocht Talmhaíochta (CERT), ba cheart don Choimisiún, chun críoch faisnéise, a bheith in ann treoir neamhcheangailteach mhodheolaíoch a chur ar fáil do chomhlachtaí atá freagrach as gníomhaíochtaí bainistíochta agus rialaithe ina leagfar amach cur chuige agus straitéis rialaithe dá chuid féin, lena n-áirítear seicliostaí, agus samplaí dea-chleachtais. Ba cheart an treoir sin a nuashonrú nuair is gá.

(47)

Le cásdlí (17) lena gcuirtear d’oibleagáid ar an gCoimisiún ús nó muirear eile a bhí dlite ar mhéideanna fíneálacha arna gcur ar ceal nó arna laghdú ag Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh a íoc, cruthaíodh staid nua nárbh fhéidir a thuar. Dá bhrí sin, is gá a cheadú aon ús nó aon mhuirear eile atá dlite ar mhéideanna na bhfíneálacha, na bpionós eile nó na smachtbhannaí arna gcealú nó arna laghdú, lena n-áirítear aon toradh diúltach a bhaineann leis na méideanna sin, a asbhaint d’ioncam an bhuiséid. Ba cheart an eisceacht sin ar an toirmeasc ar ioncam diúltach a theorannú don staid shonrach sin. An prionsabal ginearálta i dtaca le hathbhunú chuig an staid ina raibh sé roimhe sin (restitutio in integrum) is infheidhme maidir le fíneálacha, pionóis eile nó smachtbhannaí a fhorchuireann institiúidí de chuid an Aontais agus a gcealaíonn nó a laghdaíonn Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh ina dhiaidh sin iad, chun an prionsabal sin a chomhlíonadh, is gá foráil a dhéanamh nach ndéanfar aon toradh diúltach ar mhéid na bhfíneálacha, na bpionós eile nó na smachtbhannaí arna mbailiú go sealadach ag institiúidí de chuid an Aontais a asbhaint den mhéid atá le haisíoc. Chun na tríú páirtithe lena mbaineann a chúiteamh as gan bheith in ann tairbhiú d’airgead ón dáta a d’íoc siad an fhíneáil go sealadach leis an gCoimisiún go dtí dáta na haisíocaíochta, ba cheart an méid atá le haisíoc a mhéadú le hús ar an ráta a chuireann an Banc Ceannais Eorpach i bhfeidhm maidir lena phríomhoibríochtaí athmhaoiniúcháin agus aon phointe céatadáin go leith curtha leis mar chúiteamh leordhóthanach le haghaidh na dtríú páirtithe sin i staideanna den sórt sin, lena n-eisiatar an gá atá le ráta úis eile a chur i bhfeidhm ar an méid sin. Thairis sin, comhfhreagraíonn an ráta sin don ráta úis is infheidhme i ndáil leis an bhféichiúnaí i gcás ina roghnaíonn an féichiúnaí íocaíocht fíneála, pionóis eile nó smachtbhanna eile a chur siar, agus foráiltear leis do ráthaíocht airgeadais seachas íocaíocht. Níor cheart ús agus muirir den sórt sin a asbhaint mar ioncam diúltach ach amháin go dtí an 31 Nollaig 2027, go dtí go dtiocfar ar réiteach cinntitheach don chreat airgeadais ilbhliantúil tar éis 2027 i gcoibhneas leis an ráta úis agus muirir eile ba cheart a íoc mar chúiteamh leordhóthanach ar aisíocaíocht fíneálacha, pionós eile nó smachtbhannaí arna gcur ar ceal nó arna laghdú. Leis an réiteach cinntitheach sin, ba cheart breithniú a dhéanamh ar an taithí a fuarthas roimhe seo agus ar na forbairtí a bhfuiltear ag súil leo amach anseo agus ba cheart é a bheith i gcomhréir le cur i bhfeidhm na bprionsabal buiséadach a leagtar síos sa Rialachán seo. Chun sreabhadh airgid leordhóthanach a áirithiú chun na tríú páirtithe lena mbaineann a chúiteamh as gan a bheith in ann tairbhiú d’airgead i gcás ina ndearnadh fíneáil, pionós eile nó smachtbhanna a chur ar ceal nó a méid a laghdú, d’fhéadfadh sé gur ghá foráil a dhéanamh maidir leis na méideanna a gheofar trí fhíneálacha, trí phionóis eile nó trí smachtbhannaí agus aon ús fabhraithe nó aon ioncam eile a ghinfidh siad a iontráil sa bhuiséad faoi dheireadh na bliana airgeadais ina dhiaidh sin. Chun trédhearcacht iomlán an tsásra sin a áirithiú, ba cheart don Choimisiún an fhaisnéis uile atá ar fáil faoi chuimsiú an nós imeachta bhuiséadaigh bhliantúil a sholáthar do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle.

(48)

I bhfianaise an mhéadaithe ar an líon oibríochtaí trína bhfaightear agus trína dtugtar iasachtaí a dhéanann an Coimisiún thar ceann an Aontais chun an téarnamh ó phaindéim COVID-19 a mhaoiniú, ba cheart an trédhearcacht maidir leis na hoibríochtaí sin a fheabhsú a thuilleadh. Chun aghaidh a thabhairt ar chastacht mhéadaithe na n-oibríochtaí sin agus chun infheictheacht níos fearr i dtaca lena n-ábhar a áirithiú, ba cheart forléargas cuimsitheach ar oibríochtaí trína bhfaightear agus trína dtugtar iasachtaí a dhéanann an Coimisiún a chur leis an doiciméad atá ceangailte leis an roinn den bhuiséad a bhaineann leis an gCoimisiún. Ba cheart a sholáthar san fhorléargas sin, inter alia, faisnéis mhionsonraithe maidir le haibíochtaí, sceideal na n-íocaíochtaí, ús atá dlite ar an leibhéal comhiomlán, an bonn infheisteoirí ar an mbunmhargadh, agus, i gcás inarb infheidhme, gné agus costais an chomhthiomsaithe choitinn leachtachta atá mar bhonn taca faoin straitéis cistiúcháin éagsúlaithe, chomh maith leis an bplean iasachtaíochta. Ina theannta sin, ba cheart a leagan amach san fhorléargas sin na sonraí foluiteacha agus an mhodheolaíocht a d’úsáid an Coimisiún chun an t-ús a tabhaíodh a ríomh agus chun an t-ús atá dlite a mheas, gan aon fhaisnéis atá íogair ó thaobh an mhargaidh de a chur san áireamh.

(49)

Is iomchuí foráil a dhéanamh maidir leis an bhféidearthacht a bheith ag institiúidí de chuid an Aontais comhaontuithe ar leibhéal seirbhíse a thabhairt i gcrích le chéile chun gur fusa a leithreasuithe a chur chun feidhme agus maidir leis an bhféidearthacht freisin comhaontuithe den sórt sin a thabhairt i gcrích idir ranna de chuid institiúidí de chuid an Aontais, comhlachtaí de chuid an Aontais, oifigí Eorpacha, comhlachtaí nó daoine a gcuirtear de chúram orthu gníomhaíochtaí sonracha a chur chun feidhme sa chomhbheartas eachtrach agus slándála (CBES) de bhun Theideal V de CAE agus Oifig Ard-Rúnaí Bhord Gobharnóirí na Scoileanna Eorpacha maidir le soláthar seirbhísí, soláthar táirgí nó forghníomhú conarthaí oibreacha nó foirgníochta.

(50)

Ar chúiseanna a bhaineann le deimhneacht dhlíthiúil, is gá a shoiléiriú go n-áirítear leis an dlí is infheidhme, faoina bhfuil aon ghníomhaíocht iomchuí le déanamh maidir le coinbhleachtaí leasa, dlí an Aontais a bhaineann le coinbhleachtaí leasa agus an dlí náisiúnta a bhaineann le coinbhleachtaí leasa.

(51)

Chun cuimsitheacht a mhéadú, comhlachtaí dlí phríobháidigh nó comhlachtaí dlí de chuid an Aontais atá bunaithe i mBallstát agus atá incháilithe chun é a chur de chúram orthu, i gcomhréir le rialacha earnáilsonracha, cistí de chuid an Aontais nó ráthaíochtaí buiséadacha a chur chun feidhme, ba cheart iad a chur leis an liosta eintiteas ar féidir cúraimí a bhaineann le cur chun feidhme an bhuiséid a chur de chúram orthu, a mhéid atá siad á rialú ag comhlachtaí dlí phoiblí nó ag comhlachtaí dlí phríobháidigh a bhfuil misean seirbhíse poiblí acu atá incháilithe faoi bhainistíocht indíreach, agus a thugtar ráthaíochtaí airgeadais leordhóthanacha dóibh. I gcás nach dtairbhíonn comhlachtaí dlí phríobháidigh nó comhlachtaí dlí de chuid an Aontais de thacaíocht airgeadais arna cur ar fáil ag Ballstát, ba cheart ráthaíochtaí airgeadais leordhóthanacha a bheith i bhfoirm dliteanas comhpháirteach agus leithleach ó na comhlachtaí rialúcháin nó ráthaíochtaí airgeadais coibhéiseacha.

(52)

Is iomchuí an nós imeachta a leagan síos lena gcuirfear ar bun oifigí Eorpacha nua agus lena ndéanfar idirdhealú idir cúraimí éigeantacha agus cúraimí neamhéigeantacha na n-oifigí sin. Ba cheart féidearthacht a thabhairt isteach d’institiúidí de chuid an Aontais, do chomhlachtaí de chuid an Aontais agus d’oifigí Eorpacha eile cumhachtaí an oifigigh údarúcháin a tharmligean chuig stiúrthóir oifige Eorpaí. Ina theannta sin, ba cheart an fhéidearthacht a bheith ag oifigí Eorpacha comhaontuithe ar leibhéal seirbhíse a thabhairt i gcrích maidir le soláthar seirbhísí, soláthar táirgí nó forghníomhú conarthaí oibreacha nó foirgníochta. Is iomchuí rialacha sonracha a leagan amach maidir le taifid chuntasaíochta a tharraingt suas, mar aon le forálacha lena dtugtar údarú d’oifigeach cuntasaíochta an Choimisiúin cuid dá chúraimí nó cúraimí a tharmligean chuig baill foirne sna hoifigí sin, agus nósanna imeachta oibriúcháin do chuntais bhainc ar cheart an Coimisiún a bheith in ann iad a oscailt in ainm oifige Eorpaí.

(53)

Chun costéifeachtúlacht na ngníomhaireachtaí feidhmiúcháin a fheabhsú agus i bhfianaise na taithí praiticiúla a fuarthas le comhlachtaí eile de chuid an Aontais, ba cheart a bheith in ann cúraimí uile oifigeach cuntasaíochta na gníomhaireachta feidhmiúcháin lena mbaineann, nó cuid de na cúraimí sin, a chur faoi chúram oifigeach cuntasaíochta an Choimisiúin.

(54)

Ar chúiseanna a bhaineann le deimhneacht dhlíthiúil, is gá a shoiléiriú go ngníomhaíonn stiúrthóirí gníomhaireachtaí feidhmiúcháin mar oifigigh údarúcháin trí tharmligean agus leithreasuithe faoi chomhair oibríochtaí na gclár arna dtarmligean chuig a ngníomhaireachtaí á mbainistiú acu. Chun go mbainfí an leas is mó as gnóthachain éifeachtúlachta mar thoradh ar an lárú foriomlán ar sheirbhísí áirithe tacaíochta, ba cheart foráil a dhéanamh go sainráite don fhéidearthacht go ndéanfadh gníomhaireachtaí feidhmiúcháin caiteachas riaracháin a chur chun feidhme.

(55)

Is gá rialacha a shocrú maidir le cumhachtaí agus freagrachtaí gníomhaithe airgeadais, go háirithe oifigigh údarúcháin agus oifigigh chuntasaíochta.

(56)

Ba cheart Parlaimint na hEorpa, an Chomhairle, an Chúirt Iniúchóirí agus oifigeach cuntasaíochta an Choimisiúin a chur ar an eolas faoi cheapachán oifigigh údarúcháin trí tharmligean, ceapachán iniúchóra inmheánaigh agus ceapachán oifigigh cuntasaíochta, nó faoi fhoirceannadh dhualgais na ndaoine sin, laistigh de 2 sheachtain ón gceapachán nó ón bhfoirceannadh sin.

(57)

Ba cheart freagracht iomlán a bheith ar oifigigh údarúcháin as na hoibríochtaí ioncaim agus caiteachais go léir arna ndéanamh faoina n-údarás, agus as córais rialaithe inmheánaigh, agus ba cheart iad a bheith cuntasach as a mbearta, lena n-áirítear, nuair is gá, trí imeachtaí araíonachta.

(58)

Ba cheart na cúraimí, na freagrachtaí agus prionsabail na nósanna imeachta atá le hurramú ag na hoifigigh údarúcháin a leagan síos freisin. Ba cheart do na hoifigigh údarúcháin trí tharmligean a áirithiú go bhfaighidh na hoifigigh údarúcháin trí fho-tharmligean agus a gcuid ball foirne faisnéis agus oiliúint maidir leis na caighdeáin rialaithe agus na modhanna agus teicnící faoi seach agus go nglacfar bearta chun feidhmiú an chórais rialaithe a áirithiú. Ba cheart don oifigeach údarúcháin trí tharmligean tuairisciú dá institiúid nó dá hinstitiúid de chuid an Aontais ar fheidhmiú na ndualgas i bhfoirm tuarascáil bhliantúil. Ba cheart a áireamh sa tuarascáil sin an fhaisnéis airgeadais agus bhainistíochta atá riachtanach chun tacú le dearbhú urrúis an oifigigh sin maidir le feidhmiú a chuid nó a cuid dualgas, lena n-áirítear faisnéis faoi fheidhmíocht fhoriomlán na n-oibríochtaí arna ndéanamh. Ba cheart na doiciméid tacaíochta a bhaineann leis na hoibríochtaí a dhéantar a choimeád ar feadh 5 bliana ar a laghad. Maidir leis na cineálacha éagsúla nósanna imeachta idirbheartaithe chun conarthaí poiblí a dhámhachtain, ba cheart tuarascáil speisialta ón oifigeach údarúcháin trí tharmligean a chur chuig an institiúid lena mbaineann de chuid an Aontais agus tuarascáil ón institiúid sin de chuid an Aontais a chur chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle ina leith, ós rud é gur maolú ar na gnáthnósanna imeachta dámhachtana atá i gceist leis na nósanna imeachta sin.

(59)

Ba cheart a chur san áireamh an ról dúbailte a bhíonn ag Cinn toscaireachtaí de chuid an Aontais, agus a bhíonn ag a gcuid ionadaithe ina n-éagmais, mar oifigigh údarúcháin trí fho-tharmligean don tSeirbhís Eorpach Gníomhaíochta Seachtraí (SEGS) agus, a mhéid a bhaineann le leithreasuithe faoi chomhair oibríochtaí, don Choimisiún.

(60)

Maidir le tarmligean na gcumhachtaí maidir le cur chun feidhme an bhuiséid ag an gCoimisiún, a mhéid a bhaineann leis na leithreasuithe faoi chomhair oibríochtaí atá mar chuid dá roinn féin den bhuiséad, chuig leas-Chinn toscaireachtaí de chuid an Aontais, ba cheart an tarmligean a bheith srianta do na staideanna sin ina bhfuil fíorghá le comhlíonadh na gcúraimí sin ag leas-Chinn toscaireachtaí de chuid an Aontais chun leanúnachas gnó a áirithiú nuair nach mbíonn Cinn toscaireachtaí de chuid an Aontais i láthair. Níor cheart cead a thabhairt do leas-Chinn toscaireachtaí de chuid an Aontais na cumhachtaí sin a fheidhmiú ar bhonn córasach ná ar chúiseanna a bhaineann le roinnt inmheánach na hoibre.

(61)

Ba cheart an t-oifigeach cuntasaíochta a bheith freagrach as cur chun feidhme ceart na n-íocaíochtaí, as bailiú ioncaim agus as aisghabháil na méideanna is infhaighte. Ba cheart don oifigeach cuntasaíochta an cisteán, na cuntais bhainc agus comhaid tríú páirtí a bhainistiú, na cuntais a choimeád agus a bheith freagrach as ráitis airgeadais institiúidí de chuid an Aontais a tharraingt suas. Oifigeach cuntasaíochta an Choimisiúin an t-aon duine amháin ar cheart é a bheith de cheart aige nó aici rialacha cuntasaíochta agus cairteacha comhchuibhithe na gcuntas a leagan síos, agus ba cheart d’oifigigh chuntasaíochta na n-institiúidí eile uile de chuid an Aontais na nósanna imeachta cuntasaíochta is infheidhme ina n-institiúidí féin a leagan síos.

(62)

Ba cheart freisin na socruithe um cheapadh an oifigigh cuntasaíochta agus foirceannadh a chuid dualgas nó a cuid dualgas a bhunú freisin.

(63)

Ba cheart don oifigeach cuntasaíochta nósanna imeachta a bhunú chun a áirithiú nach mbeidh na cuntais arna n-oscailt i ngeall ar cheanglais maidir le bainistiú cisteáin ná na cuntais óinchiste sa dochar.

(64)

An modh íocaíochta atá údaraithe chun an cisteán a bhainistiú, is iomchuí é sin a ailíniú leis na modhanna íocaíochta nua-aimseartha, lena n-áirítear cártaí creidmheasa agus tiachóga leictreonacha.

(65)

Maidir le híocaíochtaí ó thoscaireachtaí de chuid an Aontais trí na rialacha caighdeánacha maidir le hoibríochtaí buiséadacha, cisteáin agus cuntasaíochta (nósanna imeachta buiséadacha), ós rud é gur mó díobh a dhéantar tríd an gcisteán lárnach agus, dá thoradh sin, go bhfuil laghdú tagtha ar an líon idirbheart agus ar na méideanna a íoctar trí chuntais óinchiste, is iomchuí simpliú a dhéanamh ar na rialacha maidir le cuntais óinchiste a chruthú, a riar agus a rialú.

(66)

Ba cheart na coinníollacha maidir le húsáid cuntas óinchiste, is é sin córas bainistíochta arb eisceacht ar na gnáthnósanna imeachta buiséadacha é agus nach mbaineann sé ach le méideanna teoranta, a leagan síos, agus ba cheart cúraimí agus freagrachtaí na riarthóirí óinchiste, chomh maith le cúraimí agus freagrachtaí an oifigigh údarúcháin agus an oifigigh cuntasaíochta i ndáil le rialú cuntas óinchiste, a leagan amach. Ar chúiseanna éifeachtúlachta, ba cheart cuntais óinchiste a bhunú i dtoscaireachtaí de chuid an Aontais le haghaidh leithreasuithe ó na ranna sin den bhuiséad a bhaineann leis an gCoimisiún agus le SEGS araon. Is iomchuí freisin, faoi choinníollacha sonracha, úsáid cuntas óinchiste a cheadú i dtoscaireacht an Aontais chun méideanna teoranta a íoc trí bhíthin nósanna imeachta buiséadacha. Maidir le riarthóirí óinchiste a cheapadh, ba cheart an fhéidearthacht a bheith ann iad a roghnú freisin ó bhaill foirne arna bhfostú ag an gCoimisiún i réimse na cabhrach um bainistiú géarchéime agus na n-oibríochtaí cabhrach daonnúla aon uair nach mbíonn fáil ar bhaill foirne de chuid an Choimisiúin a thagann faoi Rialacháin Foirne Oifigigh an Aontais Eorpaigh agus Coinníollacha Fostaíochta Sheirbhísigh eile an Aontais, a leagtar síos i Rialachán (CEE, Euratom, CEGC) Uimh. 259/68 ón gComhairle (18) (‘Rialacháin Foirne’).

(67)

Chun an staid i réimse na cabhrach um bainistiú géarchéime agus na n-oibríochtaí cabhrach daonnúla nuair nach mbíonn fáil ar bhaill foirne de chuid an Choimisiúin a thagann faoi na Rialacháin Foirne a chur i gcuntas, chomh maith leis na deacrachtaí teicniúla a bhaineann le síniú an oifigigh údarúcháin atá freagrach a fháil do gach gealltanas dlíthiúil, ba cheart a cheadú do na baill foirne atá fostaithe ag an gCoimisiún sa réimse sin gealltanais dhlíthiúla ar luach an-íseal suas go EUR 2 500 atá nasctha leis na híocaíochtaí arna ndéanamh ó chuntais óinchiste a dhéanamh, agus a cheadú do Chinn toscaireachtaí de chuid an Aontais nó dá n-ionadaithe tabhairt faoi ghealltanais dhlíthiúla faoi threoir oifigeach údarúcháin an Choimisiúin atá freagrach.

(68)

Nuair a bheidh cúraimí agus freagrachtaí gníomhaithe airgeadais sainithe, ní fhéadfar iad a bheith faoi dhliteanas ach amháin faoi na coinníollacha a leagtar síos sna Rialacháin Foirne. Is in institiúidí de chuid an Aontais a bunaíodh sainphainéil um neamhrialtachtaí airgeadais de bhun Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 966/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (19). Mar gheall ar líon teoranta na gcásanna arna gcur faoina mbráid, áfach, agus ar mhaithe le héifeachtúlacht, is iomchuí a gcuid feidhmeanna a aistriú chuig painéal idirinstitiúideach arna bhunú de bhun an Rialacháin seo (an ‘painéal’). Ba cheart an painéal a chur ar bun chun iarrataí a mheas agus moltaí a eisiúint faoin ngá atá le cinntí a ghlacadh maidir le heisiamh agus forchur pionós airgeadais arna gcur faoina bhráid ag an gCoimisiún nó ag institiúidí agus comhlachtaí eile de chuid an Aontais, gan dochar dá neamhspleáchas riaracháin i dtaca lena mbaill foirne. Tá sé mar aidhm leis an aistriú sin freisin an dúbláil a sheachaint agus na rioscaí go mbeadh moltaí nó tuairimí ag teacht salach ar a chéile a mhaolú, i gcásanna ina mbeadh oibreoir eacnamaíoch agus ball foirne institiúide nó comhlachta de chuid an Aontais araon i gceist. Is gá an nós imeachta trína bhféadfaidh oifigeach údarúcháin deimhniú a lorg maidir le treoir a mheasann an t-oifigeach sin a bheith mírialta nó i gcoinne phrionsabal na bainistíochta fónta airgeadais a choimeád, agus ar an gcaoi sin é nó í a scaoileadh ó aon dliteanas. Ba cheart comhdhéanamh an phainéil sin a athrú nuair a bheidh an ról sin á chomhlíonadh aige. Níor cheart cumhachtaí imscrúdaitheacha a bheith ag an bpainéal.

(69)

Maidir le hioncam, is gá aghaidh a thabhairt ar choigeartuithe diúltacha ar acmhainní dílse a chumhdaítear le Rialacháin (AE, Euratom) Uimh. 609/2014 (20) agus (AE, Euratom) 2021/770 (21) ón gComhairle. Ach amháin i gcás acmhainní dílse, is gá na cúraimí agus na rialuithe reatha atá faoi chúram na n-oifigeach údarúcháin a choimeád ag céimeanna éagsúla an nós imeachta: an meastachán ar na méideanna is infhaighte a shocrú, orduithe aisghabhála a eisiúint, an nóta dochair lena gcuirtear in iúl don fhéichiúnaí gur socraíodh an méid is infhaighte a sheoladh agus an cinneadh, i gcás inar gá, teidlíocht a tharscaoileadh faoi réir critéir lena ráthaítear go bhfuiltear ag cloí le bainistíocht fhónta airgeadais chun bailiú éifeachtúil ioncaim a áirithiú.

(70)

Ba cheart an t-oifigeach údarúcháin a bheith in ann aisghabháil méid arna shuí mar mhéid is infhaighte a tharscaoileadh go hiomlán nó i bpáirt i gcás ina bhfuil an féichiúnaí faoi réir aon cheann de na himeachtaí dócmhainneachta arna sainiú i Rialachán (AE) 2015/848 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (22), go háirithe i gcásanna socruithe breithiúnacha, imshocraíochtaí agus imeachtaí comhchosúla.

(71)

Ba cheart forálacha sonracha a leagan síos maidir le nósanna imeachta um meastachán ar an méid is infhaighte a choigeartú nó a laghdú go nialas.

(72)

Ní mór soiléiriú a thabhairt maidir le cén t-am a dhéanfar méideanna a fhaightear mar fhíneálacha, pionóis eile agus smachtbhannaí a chur isteach sa bhuiséad, mar aon le haon ús fabhraithe nó ioncam eile arna ghiniúint dá mbarr.

(73)

Mar gheall ar na forbairtí sna margaí airgeadais le déanaí agus an ráta úis a chuireann an Banc Ceannais Eorpach i bhfeidhm ar a chuid príomhoibríochtaí athmhaoiniúcháin, is gá athbhreithniú a dhéanamh ar na forálacha a bhaineann leis an ráta úis le haghaidh fíneálacha nó pionóis eile.

(74)

Chun cineál sonrach na méideanna is infhaighte a léiriú, ar méideanna iad atá comhdhéanta d’fhíneálacha nó de phionóis eile arna bhforchur ag institiúidí de chuid an Aontais faoi CFAE nó faoin gConradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh do Fhuinneamh Adamhach (Conradh Euratom), is gá forálacha sonracha a thabhairt isteach i leith na rátaí úis is infheidhme maidir le méideanna atá dlite ach nach bhfuil íoctha fós, i gcás ina méadaíonn Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh na méideanna sin.

(75)

Ba cheart na rialacha maidir le haisghabháil a shoiléiriú agus a neartú. Go háirithe, ba cheart a shonrú go bhfuil an t-oifigeach cuntasaíochta le méideanna a aisghabháil lena bhfritháireamh freisin i gcoinne méideanna atá dlite don fhéichiúnaí ag gníomhaireacht feidhmiúcháin agus an buiséad á chur chun feidhme aici.

(76)

Chun deimhneacht dhlíthiúil agus trédhearcacht a ráthú, ba cheart rialacha maidir leis na sprioc-amanna le haghaidh seoladh nóta dochair a leagan síos.

(77)

Chun bainistíocht sócmhainní a dhaingniú agus tosaíocht á tabhairt don aidhm maidir le slándáil agus leachtacht an airgid, ba cheart na méideanna a bhaineann le fíneálacha, pionóis eile nó smachtbhannaí arna bhforchur faoi CFAE nó faoi Chonradh Euratom, amhail fíneálacha iomaíochta atá á gconspóid, a bhailiú ar bhonn sealadach. Ba cheart an deis a bheith ag an gCoimisiún freisin na méideanna sin a infheistiú i sócmhainní airgeadais, agus sannadh an toraidh orthu a chinneadh. Toisc nach é an Coimisiún an t-aon institiúid amháin de chuid an Aontais a bhfuil sé de cheart aige fíneálacha, pionóis eile nó smachtbhannaí a fhorchur, is gá forálacha a leagan síos a bhaineann leis na fíneálacha, na pionóis eile nó na smachtbhannaí sin arna bhforchur ag institiúidí eile de chuid an Aontais agus rialacha a leagan síos maidir lena n-aisghabháil, ar rialacha iad ba cheart a bheith coibhéiseach leo sin is infheidhme maidir leis an gCoimisiún.

(78)

Chun a áirithiú go mbeidh an fhaisnéis uile is gá ag an gCoimisiún chun cinntí maoiniúcháin a ghlacadh, is gá na híoscheanglais le haghaidh inneachar na gcinntí maoiniúcháin maidir le deontais, soláthar, cistí iontaobhais de chuid an Aontais maidir le gníomhaíochtaí seachtracha (cistí iontaobhais de chuid an Aontais), duaiseanna, ionstraimí airgeadais, saoráidí measctha nó ardáin mheasctha agus ráthaíochtaí buiséadacha a leagan síos. An tráth céanna, chun go mbeidh dearcadh níos fadtéarmaí ag na faighteoirí ionchasacha, is gá cead a thabhairt na cinntí maoiniúcháin a ghlacadh ar feadh níos mó ná bliain airgeadais amháin agus é á shonrú go bhfuil an cur chun feidhme faoi réir ag leithreasuithe buiséid a bheith ar fáil do na blianta ábhartha airgeadais. Thairis sin, is gá líon na n-eilimintí a éilítear don chinneadh maoiniúcháin a laghdú. An tráth céanna, i gcomhréir le haidhm an tsimplithe, ba cheart an cinneadh maoiniúcháin a bheith ina chlár oibre bliantúil nó ina chlár oibre ilbhliantúil. Toisc go bhfuil ranníocaíochtaí leis na comhlachtaí de chuid an Aontais dá dtagraítear in Airteagail 70 agus 71 suite sa bhuiséad cheana féin, níor cheart é a bheith de cheangal cinneadh sonrach maoiniúcháin a ghlacadh ina leith sin.

(79)

Maidir le caiteachas, ba cheart an gaol idir cinntí maoiniúcháin, gealltanais bhuiséadacha fhoriomlána agus gealltanais bhuiséadacha aonair, chomh maith le coincheapa an ghealltanais bhuiséadaigh agus dhlíthiúil a shoiléiriú chun creat soiléir a bhunú do na céimeanna éagsúla de chur chun feidhme an bhuiséid.

(80)

Chun líon na ngealltanas dlíthiúil arna ndéanamh ag toscaireachtaí agus ionadaíochtaí de chuid an Aontais, go háirithe, agus luaineacht sa ráta malairte a bhíonn i gceist leo a chur san áireamh, ba cheart a bheith in ann gealltanais shealadacha bhuiséadacha a dhéanamh freisin i gcásanna inarb eol cén t-íocaí deiridh agus cén méid atá i gceist.

(81)

Chun CERT a ailíniú leis na nósanna imeachta cuntasaíochta agus buiséadacha ginearálta a luaithe is féidir go teicniúil, ba cheart a cheadú leanúint ar aghaidh le gealltanais bhuiséadacha aonair chun na híocaíochtaí a dhéanamh, gan aon ghá gealltanas sealadach foriomlán a dhéanamh ar dtús chun na híocaíochtaí a dhéanamh agus gealltanais aonair a dhéanamh ina dhiaidh sin laistigh de thréimhse suas le 2 mhí, nó, faoi choinníollacha áirithe, laistigh de thréimhse níos faide. Thairis sin, ionas gur féidir leanúint ar aghaidh le gealltanais bhuiséadacha aonair agus le híocaíochtaí don chéad mhí den bhliain airgeadais i mí na Nollag, ba cheart gnáthchaiteachas bainistíochta le haghaidh CERT a chur leis na cineálacha caiteachais a dtugtar údarú íocaíochtaí a dhéanamh roimh ré ina leith.

(82)

A mhéid a bhaineann le tíopeolaíocht na n-íocaíochtaí is féidir le hoifigigh údarúcháin a dhéanamh, ba cheart soiléiriú a sholáthar ar na cineálacha éagsúla íocaíochta, i gcomhréir le prionsabal na bainistíochta fónta airgeadais. Ba cheart soiléiriú breise a thabhairt ar na rialacha maidir le híocaíochtaí réamh-mhaoiniúcháin a imréiteach, go háirithe i staideanna nach féidir imréiteach eatramhach a dhéanamh. Chuige sin, ba cheart forálacha iomchuí a bheith mar chuid de ghealltanais dhlíthiúla arna ndéanamh.

(83)

Ba cheart a shonrú sa Rialachán seo go bhfuil íocaíochtaí le déanamh laistigh de theorainneacha ama sonraithe agus, i gcás nach gcloítear leis na teorainneacha ama sin, go mbeidh creidiúnaithe i dteideal ús mainneachtana a fháil, arb ús é a dhéanfar a mhuirearú ar an mbuiséad, seachas i gcás na mBallstát, an Bhainc Eorpaigh Infheistíochta (BEI) agus an Chiste Eorpaigh Infheistíochta (CEI).

(84)

Ba cheart na príomheilimintí de shonraisc leictreonacha sa soláthar poiblí a bhunú ar na rialacha a leagtar amach i dTreoir 2014/55/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (23).

(85)

Ar mhaithe le soiléireacht, ba cheart athbhreithniú a dhéanamh ar an sainmhíniú ar thairiscintí neamhoiriúnacha sa soláthar poiblí chun tairiscintí ar ina leith nach bhfuil rochtain ag an oibreoir eacnamaíoch ar sholáthar a chur san áireamh.

(86)

Is gá a shoiléiriú gur féidir conarthaí sonracha faoi chreatchonarthaí a thugtar i gcrích le hoibreoir eacnamaíoch aonair a dhámhachtain agus a mhodhnú laistigh de theorainneacha na dtéarmaí a leagtar síos sa chreatchonradh.

(87)

Ós rud é gurb ionann na bearta poiblíochta ex ante i gcás nósanna imeachta oscailte, srianta agus iomaíocha lena ngabhann idirbheartaíocht, ba cheart a cheadú faoi choinníollacha áirithe nós imeachta idirbheartaithe a úsáid gan fógra conartha a fhoilsiú roimh ré tar éis nós imeachta iomaíoch lena ngabhann idirbheartaíocht nár éirigh leis.

(88)

Is gá na seirbhísí deimhniúcháin agus fíordheimhniúcháin doiciméad a sholáthraíonn nótairí a eisiamh ó raon feidhme rialacha soláthair an Rialacháin seo, i gcásanna nach bhfuil na nósanna imeachta lena rialaítear na seirbhísí sin sa Bhallstát lena mbaineann ar oscailt don iomaíocht.

(89)

Is iomchuí foráil a dhéanamh maidir leis an bhféidearthacht nósanna imeachta idirbheartaithe a bheith ann gan foilsiú roimh ré le haghaidh seirbhísí a sholáthraíonn eagraíochtaí de chuid na mBallstát nach féidir leo a bheith rannpháirteach i nósanna imeachta iomaíocha.

(90)

Chun comhlíonadh chásdlí Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh a áirithiú (24), ba cheart don oifigeach údarúcháin a iarraidh go ndéanfar an fhianaise maidir le critéir eisiaimh agus roghnúcháin a chur isteach roimh an gcinneadh dámhachtana.

(91)

Is iomchuí na forálacha a bhaineann le bailíochtú agus údarú caiteachais a chomhtháthú in aon airteagal amháin agus sainmhíniú ar ‘saoradh’ a thabhairt isteach. Toisc go ndéantar na hidirbhearta ar chórais ríomhairithe, ba cheart síniú arna dhaingniú go leictreonach a chur in ionad dearbhán ‘ceadaithe chun a íoctha’ a shíniú chun an cinneadh bailíochtaithe a chur in iúl, ach amháin i líon teoranta cásanna. Is gá freisin a shoiléiriú go bhfuil feidhm ag bailíochtú an chaiteachais maidir le gach costas incháilithe, lena n-áirítear, mar a bhíonn i gceist i dtaca le réamh-mhaoiniú a imréiteach, costais nach bhfuil bainteach le hiarratas ar íocaíocht.

(92)

Chun an chastacht a laghdú, rialacha atá ann cheana féin a chuíchóiriú agus soléiteacht an Rialacháin seo a fheabhsú, ba cheart rialacha atá i gcoiteann ag níos mó ná ionstraim cur chun feidhme buiséid amháin a bhunú. Ar na cúiseanna sin, ba cheart athghrúpáil a dhéanamh ar fhorálacha áirithe, ba cheart foclaíocht agus raon feidhme forálacha eile a ailíniú agus ba cheart athrá agus crostagairtí nach bhfuil gá leo a bhaint.

(93)

Ba cheart do gach institiúid de chuid an Aontais coiste um dhul chun cinn iniúchóireachta inmheánaí a bhunú a mbeidh sé mar chúram air neamhspleáchas an iniúchóra inmheánaigh a áirithiú, faireachán cáilíochta a dhéanamh ar an obair iniúchóireachta inmheánaí agus a áirithiú go gcuirfear moltaí iniúchóireachta inmheánaí agus seachtraí san áireamh go cuí, agus go ndéanfaidh seirbhísí na hinstitiúide obair leantach ina leith. Cinnfidh gach institiúid de chuid an Aontais comhdhéanamh an choiste sin um dhul chun cinn iniúchóireachta inmheánaí, agus cuirfear i gcuntas féinriail eagrúcháin gach institiúide de chuid an Aontais agus an tábhacht a bhaineann le sainchomhairle neamhspleách.

(94)

Ba cheart béim níos mó a leagan ar fheidhmíocht agus ar thorthaí tionscadail a mhaoinítear ón mbuiséad. Dá bhrí sin, is iomchuí foirm bhreise maoinithe a shainiú nach bhfuil nasctha le costais na n-oibríochtaí ábhartha, sa bhreis ar fhoirmeacha na ranníocaíochta ón Aontas arna suí cheana féin (aisíocaíocht ar na costais iarbhír arna dtabhú, costas aonaid, cnapshuimeanna agus maoiniú ar ráta comhréidh). Ba cheart an cineál breise maoinithe a bheith bunaithe ar choinníollacha áirithe a chomhlíonadh ex ante nó ar thorthaí a bhaint amach, ar torthaí iad arna dtomhas faoi threoir garspriocanna a leagadh síos roimhe sin nó trí tháscairí feidhmíochta.

(95)

Nuair atá an ranníocaíocht ón Aontas i bhfoirm maoiniú nach bhfuil nasctha le costais agus i gcás ina bhfuil aisíocaíocht bunaithe ar thorthaí, ba cheart baint amach na dtorthaí sin a thomhas trí gharspriocanna nó spriocanna réamhshainithe, agus ba cheart baint amach na ngarspriocanna nó na spriocanna sin a fhíorú sula n-íoctar an ranníocaíocht. Ba cheart taifid agus doiciméid tacaíochta atá nasctha le gnóthú na spriocanna nó na ngarspriocanna a choinneáil chun críocha seiceálacha nó iniúchtaí ex post, lena n-áirítear ag an gCúirt Iniúchóirí.

(96)

I gcás ina ndéanann an Coimisiún measúnuithe ar acmhainneacht oibríochtúil agus airgeadais faighteoirí cistí de chuid an Aontais nó ar na córais agus nósanna imeachta atá acu, ba cheart dó a bheith in ann dul ar iontaoibh na measúnuithe atá déanta cheana féin aige féin, ag eintitis eile, nó ag deontóirí amhail gníomhaireachtaí náisiúnta agus eagraíochtaí idirnáisiúnta, chun nach mbeidh measúnaithe á ndéanamh faoi dhó ar na faighteoirí céanna. Ba cheart úsáid a bhaint as an bhféidearthacht maidir le trasiontaoibh ar mheasúnuithe arna ndéanamh ag eintitis eile i gcásanna ina ndearnadh na measúnuithe sin i gcomhréir le coinníollacha atá coibhéiseach leis na coinníollacha a leagtar amach sa Rialachán seo maidir leis an modh cur chun feidhme is infheidhme. Dá bhrí sin, chun trasiontaoibh ar mheasúnuithe a chothú i measc deontóirí, ba cheart don Choimisiún aitheantas ar chaighdeáin a bhfuil glacadh leo go hidirnáisiúnta nó ar dhea-chleachtais idirnáisiúnta a chur chun cinn.

(97)

Tá sé tábhachtach freisin staideanna a sheachaint ina ndéanfadh eintitis éagsúla iniúchadh roinnt uaireanta ar fhaighteoirí cistí de chuid an Aontais maidir le húsáid na gcistí sin. Dá bhrí sin, ba cheart an fhéidearthacht a bheith ann dul ar iontaoibh iniúchtaí arna ndéanamh cheana féin ag iniúchóirí neamhspleácha ar choinníoll go bhfuil fianaise leordhóthanach ann ar a n-inniúlacht agus ar a neamhspleáchas agus ar choinníoll go mbíonn an saothar iniúchóireachta sin bunaithe ar chaighdeáin iniúchóireachta a bhfuil glacadh leo go hidirnáisiúnta agus lena dtugtar dearbhú réasúnach, agus gur cuireadh i bhfeidhm iad ar na ráitis agus tuarascálacha airgeadais ina leagtar amach an úsáid atá le baint as an ranníocaíocht sin ón Aontas. Ba cheart na hiniúchtaí sin a bheith ina mbonn leis an dearbhú foriomlán ar úsáid cistí de chuid an Aontais. Chuige sin, tá sé tábhachtach a áirithiú go gcuirtear tuarascáil an iniúchóra neamhspleách agus doiciméadacht ábhartha i dtaca leis an iniúchadh ar fáil do Pharlaimint na hEorpa, don Choimisiún, don Chúirt Iniúchóirí agus d’údaráis iniúchóireachta na mBallstát, arna iarraidh sin dóibh.

(98)

Ionas gur féidir brath ar mheasúnaithe agus iniúchtaí agus chun an t-ualach riaracháin a laghdú do dhaoine agus eintitis atá ag fáil cistí de chuid an Aontais, tá sé tábhachtach a áirithiú go ndéantar athúsáid ar aon fhaisnéis atá ar fáil cheana in institiúidí de chuid an Aontais, sna húdaráis bhainistíochta nó i gcomhlachtaí nó eintitis eile a chuireann cistí de chuid an Aontais chun feidhme, chun iarrataí iolracha ar fhaighteoirí nó ar thairbhithe a sheachaint.

(99)

Chun foráil a dhéanamh maidir le sásra comhair fhadtéarmaigh le faighteoirí, ba cheart foráil a dhéanamh maidir leis an bhféidearthacht comhaontuithe comhpháirtíochta maidir leis an gcreat airgeadais a shíniú. Ba cheart comhpháirtíochtaí creata airgeadais a chur chun feidhme trí bhíthin deontas nó trí chomhaontuithe ranníocaíochta le daoine agus le heintitis a chuireann cistí de chuid an Aontais chun feidhme. Chun na críche sin, ba cheart inneachar íosta na gcomhaontuithe ranníocaíochta sin a shonrú. Níor cheart do chomhpháirtíochtaí creata airgeadais srian míchuí a chur ar rochtain ar chistiú ón Aontas.

(100)

Maidir leis na coinníollacha agus nósanna imeachta a bhaineann le ranníocaíocht ón Aontas a chur ar fionraí, a fhoirceannadh nó a laghdú, ba cheart iad a chomhchuibhiú i dtaca leis na hionstraimí éagsúla cur chun feidhme buiséid amhail deontais, soláthar, bainistíocht indíreach, duaiseanna, etc. Ba cheart na forais atá le fionraí, foirceannadh nó laghdú den sórt sin a shainiú. I gcás ina bhfaightear amach ina dhiaidh sin gur tharla neamhrialtachtaí nó calaois le linn nós imeachta dámhachtana, ba cheart don oifigeach údarúcháin atá freagrach bearta ceartaitheacha áirithe a dhéanamh ach amháin má tá údar lena mhalairt, mar shampla i gcás inar chun leasa na hinstitiúide nó an chomhlachta lena mbaineann é an gealltanas dlíthiúil a chur chun feidhme, nó i gcás inar gá leanúnachas seirbhíse a ráthú.

(101)

Ba cheart tréimhsí caighdeánacha a bhunú leis an Rialachán seo, arb iad sin na tréimhsí ba cheart d’fhaighteoirí doiciméid a bhaineann le ranníocaíochtaí ón Aontas a choimeád, chun ceanglais chonarthacha éagsúla nó dhíréireacha a sheachaint agus chun dóthain ama a thabhairt don Choimisiún, don Chúirt Iniúchóirí agus do OLAF rochtain a fháil ar shonraí agus ar dhoiciméid den sórt sin agus chun na seiceálacha agus iniúchtaí ex post a dhéanamh. Ina theannta sin, ba cheart iallach a chur ar aon duine nó aon eintiteas a fhaigheann cistí de chuid an Aontais dul i mbun comhair chun leasanna airgeadais an Aontais a chosaint.

(102)

Chun faisnéis leordhóthanach a sholáthar do rannpháirtithe agus d’fhaighteoirí agus chun a áirithiú go mbeadh an fhéidearthacht acu a gceart chun cosanta a fheidhmiú, ba cheart cead a thabhairt do rannpháirtithe agus d’fhaighteoirí a mbarúlacha a sheoladh isteach sula nglacfar aon bheart a d’imreodh drochthionchar ar a gcearta agus ba cheart iad a chur ar an eolas faoi na modhanna sásaimh atá ar fáil dóibh chun agóid a dhéanamh i gcoinne beart den sórt sin.

(103)

I gcomhthéacs nós imeachta dámhachtana, ní gá don oifigeach údarúcháin atá freagrach deis a thabhairt do rannpháirtí barúlacha a chur isteach i gcás inar diúltaíodh don rannpháirtí sin ó nós imeachta dámhachtana. Chun deimhneacht dhlíthiúil a áirithiú, ba cheart é sin a shonrú freisin san fhoráil maidir le nósanna imeachta sáraíochta agus modhanna sásaimh.

(104)

I bhfianaise na timpeallachta geopholaitiúla atá ag éirí níos dúshlánaí de bharr bagairtí hibrideacha agus cibearbhagairtí atá ag athrú go tapa, mar aon leis an ngá atá le claochlú digiteach mar gheall ar neamhchosaint bhunúsach na timpeallachta sin ar leochaileachtaí teicniúla, ní mór don Aontas a áirithiú go dtabharfar cosaint do shlándáil agus beartas poiblí an Aontais nó a Bhallstát, mar a léirítear sa bheartas poiblí agus sa dlí poiblí. Baineann sé sin le leasanna bunúsacha na sochaí a chaomhnú, cuir i gcás slándáil an tsoláthair fuinnimh a áirithiú, agus an choireacht eagraithe agus an chalaois a chomhrac. Agus aon chomhaontú idirnáisiúnta de chuid an Aontais á urramú, chun cistí de chuid an Aontais a dhámhachtain i ndáil le sócmhainní agus leasanna straitéiseacha, cuir i gcás bonneagar digiteach nó spáis, agus córais agus seirbhísí cumarsáide agus faisnéise, d’fhéadfadh sé gur ghá coinníollacha sonracha a chur i bhfeidhm chun an chosaint sin a áirithiú, lena n-áirítear ar mhaithe le sláine córas cumarsáide agus faisnéise, agus le slabhraí soláthair gaolmhara. Ba cheart soiléiriú a dhéanamh ar na cineálacha coinníollacha agus ceanglas chun iad a chur i bhfeidhm. Mar sin féin, ní coinníollacha uileghabhálacha iad na coinníollacha sonracha a leagtar síos sa Rialachán seo, agus is féidir coinníollacha sonracha a áireamh i mbunghníomh ar choinníoll nach modhnaítear leis na ceanglais agus na nósanna imeachta a leagtar síos sa Rialachán seo maidir le cosaint na slándála agus an bheartais phoiblí ná nach maolaítear ar na ceanglais agus na nósanna imeachta sin.

(105)

Chun leasanna airgeadais an Aontais a chosaint, ba cheart don Choimisiún córas luathbhraite agus eisiaimh aonair a chur ar bun.

(106)

Ba cheart feidhm a bheith ag an gcóras luathbhraite agus eisiaimh maidir le rannpháirtithe, faighteoirí, eintitis a bhfuil sé i gceist ag an iarrthóir nó tairgeoir brath ar a n-acmhainneacht, fochonraitheoirí conraitheora, úinéirí tairbhiúla agus eintitis chleamhnaithe eintitis arna eisiamh, daoine nádúrtha, ráthóirí, mar aon le haon duine nó aon eintiteas a fhaigheann cistí de chuid an Aontais i gcás ina gcuirtear an buiséad chun feidhme faoi bhainistíocht indíreach, aon duine nó aon eintiteas a fhaigheann cistí de chuid an Aontais faoi ionstraimí airgeadais arna gcur chun feidhme faoi bhainistíocht dhíreach, rannpháirtithe nó faighteoirí ar sholáthair eintitis a chuireann an buiséad chun feidhme faoi bhainistíocht chomhroinnte faisnéis ina dtaobh, agus urraitheoirí.

(107)

Chun feabhas a chur ar chosaint leasanna airgeadais an Aontais, ba cheart an córas luathbhraite agus eisiaimh a threisiú. Tá sé tábhachtach a sheachaint go mbeadh an fhéidearthacht ag duine nó ag eintiteas atá i staid eisiaimh iarratas a dhéanamh ar chistí de chuid an Aontais a chur chun feidhme nó go roghnófaí chuige sin iad, nó go bhfaighidís na cistí sin faoi chlár atá faoi bhainistíocht chomhroinnte. I gcás inar ann do bhreithiúnas críochnaitheach nó cinneadh riaracháin críochnaitheach, ba cheart don oifigeach údarúcháin atá freagrach a bheith ábalta duine nó eintiteas a eisiamh, ar choinníoll go bhfuil an duine nó an t-eintiteas sin i staid eisiaimh agus go meastar nach bhfuil siad iontaofa toisc go raibh siad ag gabháil do chineálacha áirithe mí-iompair thromchúisigh. Gan dochar d’oibleagáidí faisnéise a leagtar amach i mbunghníomhartha eile, ba cheart do dhaoine agus d’eintitis a bhfuil an buiséad á chur chun feidhme acu faoi bhainistíocht chomhroinnte faisnéis a chur in iúl don Choimisiún, trí aon bhealach oifigiúil, amhail an córas faisnéise uathoibrithe arna bhunú ag an gCoimisiún agus atá in úsáid faoi láthair chun calaois agus neamhrialtachtaí a thuairisciú (‘an Córas Bainistíochta Neamhrialtachtaí’), ar faisnéis í a bhaineann le fíorais arna suí agus fionnachtana, i gcomhthéacs na mbreithiúnas críochnaitheach nó na gcinntí riaracháin críochnaitheacha sin amháin, agus tagairt inti do na forais a leagtar amach faoi Airteagal 138(1), pointí (c)(iv) agus (d), nuair a fhaigheann siad amach faoin bhfaisnéis sin. In éagmais breithiúnas críochnaitheach nó cinneadh riaracháin críochnaitheach, ba cheart don oifigeach údarúcháin atá freagrach a bheith in ann tabhairt faoi eisiamh, ar bhonn réamhaicmiú sa dlí arna dhéanamh ag an bpainéal, ag féachaint d’fhíorais agus d’fhionnachtana arna suí i gcomhthéacs iniúchtaí nó imscrúduithe arna ndéanamh ag OLAF, ag OIPE nó ag an gCúirt Iniúchóirí, nó i gcomhthéacs aon seiceála, iniúchta nó rialaithe eile arna ndéanamh faoi fhreagracht an oifigigh údarúcháin. Ba cheart eisiamh den sórt sin a chlárú i mbunachar sonraí an chórais luathbhraite agus eisiaimh. Ba cheart do dhaoine agus d’eintitis a chuireann an buiséad chun feidhme faoi bhainistíocht chomhroinnte breathnú ar bhunachar sonraí an chórais luathbhraite agus eisiaimh sula ndéantar cistí de chuid an Aontais a dhámhachtain nó rannpháirtithe agus tairbhithe a roghnú. Ba cheart baint a bheith ag an mbreathnú sin leis an duine nó leis an eintiteas a dhéanann iarratas ar chistí de chuid an Aontais nó a roghnaíodh chun cistí de chuid an Aontais a chur chun feidhme. Chun cur chun feidhme éifeachtach an chórais luathbhraite agus eisiaimh a áirithiú, ba cheart d’údaráis inniúla na mBallstát na heisiaimh a thaifeadtar sa bhunachar sonraí a fhorfheidhmiú maidir le daoine nó eintitis sin a dhéanann iarratas ar chistí de chuid an Aontais a chur chun feidhme nó a roghnaítear chun cistí de chuid an Aontais a chur chun feidhme ar feadh thréimhse iomlán an eisiaimh. Ba cheart don eisiamh sin sláine an phróisis soláthair nó roghnúcháin a chosaint agus é a choimirciú in aghaidh rannpháirtíocht daoine aonair nó eintiteas a bhfuil baint acu le mí-iompar tromchúiseach. Níor cheart aisíocaíocht a dhéanamh i leith iarratais ar íocaíocht ó na Ballstáit atá faoi bhainistíocht chomhroinnte, lena n-áirítear caiteachas a bhaineann le duine nó le heintiteas atá eisiata. I gcás ina n-eisíoctar cistí le Ballstáit faoi chreat atá bunaithe ar fheidhmíocht, ba cheart feidhm a bheith ag rialacha sonracha, mar a leagtar amach sna rialacha earnáilsonracha.

(108)

Tá sé tábhachtach a chur i dtábhacht nár cheart feidhm a bheith ag an gcóras luathbhraite agus eisiaimh ach amháin maidir le cistí de chuid an Aontais a eisíoctar leis na Ballstáit faoi bhainistíocht dhíreach, i gcás ina bhfuil sé de fhreagracht ar na Ballstáit gach beart is iomchuí a dhéanamh chun leasanna airgeadais an Aontais a chosaint, a mhéid atá freagrachtaí ábhartha ar an gCoimisiún faoin gcreat dlíthiúil faoi seach . Dá bhrí sin, ba cheart freagrachtaí an Choimisiúin a bheith teoranta don oibleagáid maidir le cás a tharchur chuig an bpainéal chun duine nó eintiteas a eisiamh má fhaigheann an t-oifigeach údarúcháin amach faoi mhí-iompar tromchúiseach tar éis breithiúnais chríochnaitheacha, cinntí riaracháin críochnaitheacha, nó fíoras agus fionnachtana arna suí i gcomhthéacs iniúchtaí nó imscrúduithe arna ndéanamh ag OLAF, ag OIPE nó ag an gCúirt Iniúchóirí maidir leis na cistí sin, nó i gcomhthéacs aon seiceála, iniúchta nó rialaithe eile arna ndéanamh faoi fhreagracht an oifigigh údarúcháin. Gan dochar do na freagrachtaí sin atá ar an gCoimisiún, tá na Ballstáit fós freagrach as an bhfaisnéis i dtaca le cinntí maidir le heisiamh a chláraítear i mbunachar sonraí an chórais luathbhraite agus eisiaimh a fhíorú, as na cinntí sin a fhorfheidhmiú agus as a áirithiú nach gcuirfear aon iarratas ar íocaíocht isteach i leith duine nó eintiteas atá i staid eisiaimh den sórt sin. Gan dochar do rialacha earnáilsonracha agus do chur i bhfeidhm saorálach, níor cheart feidhm a bheith ag an gcóras luathbhraite agus eisiaimh maidir le Rialachán (AE) 2021/241 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (25).

(109)

Ba cheart a shoiléiriú, i gcás ina ndéantar cinneadh chun duine nó eintiteas a chlárú i mbunachar sonraí an chórais luathbhraite agus eisiaimh ar bhonn staid eisiaimh a bhaineann le duine nádúrtha nó dlítheanach atá ina chomhalta nó ina comhalta de chomhlacht riaracháin, bainistíochta nó maoirseachta an duine nó an eintitis sin, nó ag a bhfuil cearta uiríll, cinnteoireachta nó rialaithe i ndáil leis an duine nó an t-eintiteas sin, nó le duine nádúrtha nó dlítheanach a nglacann dliteanas neamhtheoranta air nó uirthi féin as fiachais an duine sin nó an eintitis sin nó le duine nádúrtha atá bunriachtanach chun go ndéanfaí an gealltanas dlíthiúil a dhámhachtain nó a chur chun feidhme, ba cheart a shoiléiriú go bhfuil an fhaisnéis a bhaineann leis na daoine sin le bheith san áireamh san fhaisnéis arna clárú sa bhunachar sonraí.

(110)

Ba cheart do na hoifigigh údarúcháin atá freagrach, i bhfianaise a neamhspleáchais in ábhair riaracháin, an cinneadh a dhéanamh duine nó eintiteas a eisiamh ó rannpháirtíocht i nósanna imeachta dámhachtana nó pionós airgeadais a fhorchur agus an cinneadh a dhéanamh an fhaisnéis ghaolmhar a fhoilsiú. In éagmais breithiúnas críochnaitheach nó cinneadh riaracháin críochnaitheach agus i gcásanna a bhaineann le sárú tromchúiseach conartha, ba cheart do na hoifigigh údarúcháin atá freagrach a gcinneadh a dhéanamh ar bhonn réamhaicmiú sa dlí, ag féachaint don mholadh ón bpainéal. Ba cheart don phainéal measúnú a dhéanamh freisin ar ré eisiaimh i gcásanna nár socraíodh an ré leis an mbreithiúnas críochnaitheach nó leis an gcinneadh riaracháin críochnaitheach.

(111)

Ba cheart an ról a bheith ag an bpainéal a áirithiú go bhfeidhmeoidh an córas luathbhraite agus eisiaimh go comhleanúnach. Ba cheart a bheith ar an bpainéal buanchathaoirleach, buan-leaschathaoirleach ar cheart dó nó di ionadaíocht a dhéanamh thar ceann an chathaoirligh, beirt ionadaithe ón gCoimisiún agus ionadaí de chuid an oifigigh údarúcháin is iarrthóir.

(112)

Chun an córas luathbhraite agus eisiaimh a ailíniú le rialacha soláthair phoiblí agus chun feabhas a chur ar a éifeachtacht, i gcás iarrachtaí ar thionchar a imirt ar dhámhachtain cistí de chuid an Aontais nó cistí neamhdhlite de chuid an Aontais a fháil, lena n-áirítear i ndáil le coinbhleachtaí leasa, ba cheart é sin a áireamh go sainráite mar staid shonrach eisiaimh ar fhoras an mhí-iompair ghairmiúil thromchúisigh.

(113)

Agus aird chuí á tabhairt ar phrionsabal na comhréireachta, ba cheart don oifigeach údarúcháin atá freagrach duine nó eintiteas a eisiamh i gcás ina bhfuil easpa ionracais léirithe aige nó aici trína bheith ag gabháil d’aon iompar éagórach atá ar neamhréir leis na luachanna a chumhdaítear in Airteagal 2 CAE agus i gCairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, cuir i gcás gríosú chun idirdhealaithe, fuatha nó foréigin in aghaidh grúpa daoine nó ball de ghrúpa, i gcás ina bhféadfadh sé go ndéanfaí difear diúltach do chomhlíonadh an chonartha de bharr an iompair.

(114)

I gcás easpa comhair d’aon ghnó nach bhfuil údar léi i gcomhthéacs imscrúduithe, seiceálacha nó iniúchtaí a dhéanann oifigeach údarúcháin, OLAF, OIPE nó an Chúirt Iniúchóirí, ba cheart foras neamhspleách eisiaimh a chur isteach, ós rud é go bhféadfadh sé go mbeadh impleachtaí tromchúiseacha ag an easpa comhair sin ar chosaint leasanna airgeadais an Aontais.

(115)

Leis an réamhaicmiú sa dlí, ní dhéantar réamhbhreithiúnas ar an measúnú críochnaitheach ar iompar an duine nó an eintitis lena mbaineann a dhéanann údaráis inniúla na mBallstát faoin dlí náisiúnta. Ba cheart, dá bhrí sin, an moladh ón bpainéal agus an cinneadh ón oifigeach údarúcháin atá freagrach a athbhreithniú, tar éis fógra a thabhairt faoin measúnú críochnaitheach sin.

(116)

Ba cheart don oifigeach údarúcháin atá freagrach duine nó eintiteas a eisiamh i gcás inar suíodh le breithiúnas críochnaitheach nó le cinneadh riaracháin críochnaitheach go raibh an duine nó an t-eintiteas ciontach i mí-iompar gairmiúil tromchúiseach, i neamhchomhlíonadh na n-oibleagáidí a bhaineann le ranníocaíochtaí slándála sóisialta nó le cánacha a íoc, bíodh an neamhchomhlíonadh sin d’aon turas nó ná bíodh, in eintiteas a chruthú i ndlínse eile agus é mar aidhm aige nó aici dul timpeall ar oibleagáidí fioscacha nó sóisialta nó oibleagáidí dlíthiúla eile, i gcalaois a dhéanann difear don bhuiséad, in éilliú, in iompar a bhaineann le heagraíocht choiriúil, i sciúradh airgid nó maoiniú na sceimhlitheoireachta, i gcionta sceimhlitheoireachta nó i gcionta a bhaineann le gníomhaíochtaí sceimhlitheoireachta, i saothar leanaí nó cionta eile a bhaineann le gáinneáil ar dhaoine nó i neamhrialtacht a dhéanamh. Ba cheart duine nó eintiteas a eisiamh freisin i gcás sárú tromchúiseach ar ghealltanas dlíthiúil, lena n-áirítear sárú ar an gceanglas aon chonradh a dhéanamh ar an gcaighdeán gairmiúil is airde, nó sárú féimheachta nó i gcásanna ina ndiúltaítear comhoibriú in imscrúduithe, seiceálacha nó iniúchtaí. Agus measúnú á dhéanamh ar na forais eisiaimh sin, d’fhéadfaí gníomhartha díobhálacha míréasúnta a cháintear sa dlí trádála idirnáisiúnta a mheas mar thoisc ábhartha, i gcás ina mbaineann siad le mí-iompar gairmiúil tromchúiseach.

(117)

I gcomhréir le breithiúnas ón gCúirt Ghinearálta an 15 Feabhra 2023 (26), agus cinneadh á dhéanamh aige nó aici maidir le duine nó eintiteas a eisiamh ar fhoras an mhí-iompair ghairmiúil thromchúisigh, ba cheart don oifigeach údarúcháin brath ar fhianaise atá sách sonrach, diongbháilte agus nithiúil agus atá, mar sin, ábalta a shuí go soiléir go bhfuil an t-iarratasóir ag gabháil d’iompar éagórach a raibh tionchar aige ar a inchreidteacht ghairmiúil nó a hinchreidteacht ghairmiúil, rud a léireodh, thairis sin, intinn éagórach nó mórfhaillí de réir bhrí an Rialacháin seo.

(118)

Nuair a bheidh cinneadh á dhéanamh maidir le duine nó eintiteas a eisiamh nó pionós airgeadais a fhorchur ar dhuine nó ar eintiteas agus maidir leis an bhfaisnéis ghaolmhar a fhoilsiú, ba cheart don oifigeach údarúcháin atá freagrach a áirithiú go gcomhlíonfar prionsabal na comhréireachta, go háirithe tríd an méid seo a leanas a chur i gcuntas: tromchúis an cháis, a thionchar buiséadach, an méid ama a d’imigh thart ón iompar ábhartha, ré agus atarlú an iompair, cibé an raibh rún ann i dtaobh an iompair nó méid na faillí sin agus an méid a chomhoibrigh an duine nó an t-eintiteas leis an údarás ábhartha inniúil agus rannchuidiú an duine nó an eintitis sin leis an imscrúdú.

(119)

Ba cheart don oifigeach údarúcháin atá freagrach a bheith in ann duine nó eintiteas a eisiamh freisin i gcás ina bhfuil duine nádúrtha nó dlítheanach a ghlacann dliteanas neamhtheoranta as fiachais an oibreora eacnamaíoch sin ina fhéimheach nó féimheach nó i staid chomhchosúil dócmhainneachta nó i gcás ina mainníonn an duine nádúrtha nó dlítheanach sin a chuid oibleagáidí nó a cuid oibleagáidí a chomhlíonadh chun ranníocaíochtaí slándála sóisialta nó cánacha a íoc, i gcás ina bhfuil tionchar ag na staideanna sin ar staid airgeadais an oibreora eacnamaíoch sin.

(120)

Chun cosaint leasanna airgeadais an Aontais a fheabhsú tuilleadh, ba cheart don oifigeach údarúcháin a bheith in ann úinéirí tairbhiúla agus eintitis chleamhnaithe de chuid an eintitis arna eisiamh a bhí rannpháirteach i mí-iompar an eintitis arna eisiamh a eisiamh nó pionós airgeadais a fhorchur orthu. Tá sé d’aidhm ag an bhféidearthacht chun úinéirí tairbhiúla agus eintitis chleamhnaithe a eisiamh cosc a chur ar dhuine nó ar eintiteas atá eisiata ó bheith roghnaithe chun cistí de chuid an Aontais a chur chun feidhme leanúint de bheith rannpháirteach i nósanna imeachta soláthair agus dámhachtana, trí chuideachta nua nó trí eintitis chleamhnaithe atá ann cheana.

(121)

Chun a éifeachtacht a mhéadú, ba cheart feidhm a bheith ag an gcóras luathbhraite agus eisiaimh freisin maidir le daoine nádúrtha a mheastar a bheith freagrach as mí-iompar eintitis, ionas nach mbeidh siad in ann páirt a ghlacadh i nósanna imeachta dámhachtana nó a bheith roghnaithe chun cistí de chuid an Aontais a chur chun feidhme i gcáil phearsanta nó trí fhéiniúlacht chorparáideach nua, gan dochar don cheart chun éisteacht a fháil.

(122)

Ba cheart do phainéal an chórais luathbhraite agus eisiaimh, arna iarraidh sin don oifigeach údarúcháin, a bheith in ann a chuid moltaí a eisiúint trí bhíthin nós imeachta brostaithe, gan dochar don cheart chun éisteacht a fháil. Ba cheart an nós imeachta sin a úsáid i gcás ina n-éilítear sin de bharr imthosca an cháis nó chineál an cháis, mar shampla, i gcás ina n-eisíonn údarás Ballstáit breithiúnas críochnaitheach nó cinneadh riaracháin críochnaitheach ach nach bhfuil fad an eisiaimh socraithe; nó i gcás ina n-eisíonn tríú tír breithiúnas críochnaitheach nó cinneadh riaracháin críochnaitheach; nó i gcás ina bhfuil smachtbhanna atá coibhéiseach le heisiamh forchurtha cheana ar an duine nó ar an eintiteas de bhua cinneadh ó eagraíochtaí idirnáisiúnta.

(123)

Níor cheart duine ná eintiteas a bheith faoi réir cinneadh maidir le heisiamh i gcás ina bhfuil bearta feabhais déanta aige nó aici, rud a léiríonn, ar an gcaoi sin, a iontaofacht nó a hiontaofacht. Níor cheart feidhm a bheith ag an deis sin i gcás na ngníomhaíochtaí coiriúla is tromchúisí.

(124)

I bhfianaise phrionsabal na comhréireachta, ba cheart idirdhealú a dhéanamh idir na cásanna sin inar féidir pionós airgeadais a fhorchur seachas eisiamh a dhéanamh, ar thaobh amháin, agus na cásanna inarb amhlaidh, de bharr a thromchúisí atá iompar an fhaighteora lena mbaineann i leith iarracht a dhéanamh cistí neamhdhlite de chuid an Aontais a fháil, go bhfuil údar le pionós airgeadais a fhorchur de bhreis ar an eisiamh chun éifeacht dhíspreagthach a áirithiú, ar an taobh eile. Ba cheart sainiú a dhéanamh freisin ar uasmhéid an phionóis airgeadais a fhéadfaidh an t-údarás conarthach a fhorchur.

(125)

Níor cheart pionós airgeadais a fhorchur ach amháin ar fhaighteoir agus gan é a fhorchur ar rannpháirtí toisc go ndéantar méid an phionóis airgeadais atá le forchur a ríomh ar bhonn luach an ghealltanais dhlíthiúil atá i ngeall.

(126)

Is neamhspleách ar an deis pionóis chonarthacha, amhail damáistí leachtaithe, a chur i bhfeidhm atá an deis chun cinntí a ghlacadh maidir le heisiamh agus pionóis airgeadais a fhorchur.

(127)

Ba cheart ré eisiaimh a bheith teoranta ó thaobh ama, amhail an cás faoi Threoir 2014/24/AE agus ba cheart í bheith i gcomhréir le prionsabal na comhréireachta.

(128)

Is gá an dáta ar a dtosóidh an tréimhse theorann chun cinntí a dhéanamh maidir le heisiamh nó pionóis airgeadais a fhorchur agus ré na tréimhse sin a chinneadh.

(129)

Tá sé tábhachtach go bhféadfar an éifeacht dhíspreagthach a bheidh ag an eisiamh agus ag an bpionós airgeadais a atreisiú. I ndáil leis an méid sin, ba cheart an éifeacht dhíspreagthach a atreisiú tríd an deis an fhaisnéis a bhaineann leis an eisiamh agus/nó leis an bpionós airgeadais a fhoilsiú, ar bhealach lena gcomhlíontar na ceanglais um chosaint sonraí a leagtar amach i Rialachán (AE) 2018/1725 agus Rialachán (AE) 2016/679. Ba cheart an foilsiú sin a bheith ina chuidiú chun a áirithiú nach ndéanfar an t-iompar céanna an athuair. Ar mhaithe le deimhneacht dhlíthiúil agus i gcomhréir le prionsabal na comhréireachta, ba cheart na staideanna a shonrú nár cheart foilsiú a dhéanamh ina leith. Sa mheasúnú a dhéanann sé nó sí, ba cheart don oifigeach údarúcháin atá freagrach féachaint d’aon mholadh ón bpainéal. A mhéid a bhaineann le daoine nádúrtha, níor cheart sonraí pearsanta a fhoilsiú ach i gcúinsí eisceachtúla, a bhfuil údar leo de bharr a thromchúisí atá an gníomh nó de bharr an tionchair a bheidh aige ar leasanna airgeadais an Aontais.

(130)

Níor cheart faisnéis a bhaineann le heisiamh nó le pionós airgeadais a fhoilsiú ach amháin i gcásanna áirithe amhail mí-iompar gairmiúil tromchúiseach, calaois, easnamh suntasach le linn na príomhoibleagáidí a chomhlíonadh atá ag baint le gealltanas dlíthiúil a mhaoinítear leis an mbuiséad, nó neamhrialtacht, nó i gcás ina gcruthaítear eintiteas i ndlínse eile agus é mar aidhm aige dul timpeall ar oibleagáidí fioscacha nó sóisialta nó oibleagáidí dlíthiúla eile.

(131)

Ba cheart na critéir eisiaimh a bheith scartha go soiléir ó na critéir as a dtiocfaidh diúltú féideartha i gcás nós imeachta dámhachtana.

(132)

An fhaisnéis faoi rioscaí a bhrath go luath agus faoi chinntí maidir le heisiamh agus faoi phionóis airgeadais a fhorchur ar dhuine nó ar eintiteas, ba cheart í a lárú. Chun na críche sin, ba cheart faisnéis ghaolmhar a stóráil i mbunachar sonraí a bhunóidh agus a fheidhmeoidh an Coimisiún mar úinéir an chórais láraithe. Ba cheart don chóras sin feidhmiú i gcomhréir leis an gceart chun príobháideachais agus chun sonraí pearsanta a chosaint.

(133)

Is é an Coimisiún is ceart a bheith freagrach as an gcóras luathbhraite agus eisiaimh a bhunú agus a fheidhmiú, ach ba cheart d’institiúidí agus do chomhlachtaí eile de chuid an Aontais, mar aon leis na daoine agus na heintitis uile a chuireann cistí de chuid an Aontais chun feidhme faoi bhainistíocht dhíreach, chomhroinnte agus indíreach, páirt a ghlacadh sa chóras sin trí fhaisnéis ábhartha a tharchur chuig an gCoimisiún. Ba cheart don oifigeach údarúcháin atá freagrach agus don phainéal an ceart chun cosanta atá ag an duine nó ag an eintiteas a ráthú. Ba cheart an ceart céanna a thabhairt do dhuine nó d’eintiteas, i gcomhthéacs luathbhraite, i gcás ina bhféadfadh tionchar díobhálach a bheith ag beart arna bheartú ag oifigeach údarúcháin ar chearta an duine nó an eintitis lena mbaineann. I gcásanna ina mbeidh calaois, éilliú nó aon ghníomhaíocht neamhdhleathach eile ann a dhéanfadh difear do leasanna airgeadais an Aontais nach bhfuil fós faoi réir breithiúnas críochnaitheach, ba cheart don oifigeach údarúcháin atá freagrach a bheith in ann an fógra don duine nó don eintiteas a iarchur agus ba cheart don phainéal a bheith in ann ceart an duine nó an eintitis a chuid barúlacha nó a cuid barúlacha a chur in iúl a iarchur. Níor cheart iarchur den sórt sin a cheadú ach amháin i gcás ina bhfuil forais dhlisteanacha láidre ann chun rúndacht an imscrúdaithe nó na n-imeachtaí náisiúnta breithiúnacha a chaomhnú.

(134)

Ba cheart dlínse neamhtheoranta a thabhairt do Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh maidir le cinntí i dtaobh eisiamh agus pionóis airgeadais arna bhforchur de bhun an Rialacháin seo, i gcomhréir le hAirteagal 261 CFAE.

(135)

Chun aghaidh a thabhairt ar iarrachtaí a dhéanann eintitis iarmhairtí díobhálacha a d’fhéadfadh teacht as a mí-iompar a sheachaint, ba cheart rialacha maidir le fógra a thabhairt a bhunú faoi choinníollacha beachta i gcomhthéacs nósanna imeachta um luathbhrath agus eisiamh. Thairis sin, ba cheart feidhm a bheith ag úsáid córas malartaithe leictreonaigh maidir leis na nósanna imeachta sin.

(136)

Chun cosaint leasanna airgeadais an Aontais a éascú ar fud mhodhanna uile chur chun feidhme an bhuiséid, ba cheart do na daoine agus do na heintitis atá rannpháirteach i gcur chun feidhme an bhuiséid a bheith ábalta rochtain a fháil ar an mbunachar sonraí luathbhraite agus eisiaimh agus na heisiaimh a fhíorú a chinnfidh na hoifigigh údarúcháin a dhéanamh ar leibhéal an Aontais. Ba cheart an bunachar sonraí luathbhraite agus eisiaimh a cheadú sula ndámhfar cistí de chuid an Aontais do dhuine nó d’eintiteas nó sula roghnófar duine nó eintiteas chun cistí de chuid an Aontais a chur chun feidhme agus a fháil. Tá an méid sin gan dochar don fhéidearthacht atá ann an bunachar sonraí a cheadú ag céimeanna eile de chur chun feidhme an ghealltanais dhlíthiúil.

(137)

Ba cheart cuspóirí an r-rialtais a chothú leis an Rialachán seo, go háirithe sonraí leictreonacha a úsáid i malartú faisnéise idir institiúidí an Aontais agus tríú páirtithe.

(138)

Ba cheart coinníollacha soiléire d’inghlacthacht na gcóras a úsáidfear a bheith mar chuid den dul chun cinn i dtreo malartú leictreonach faisnéise agus seoladh isteach leictreonach doiciméad, ríomhsholáthar san áireamh, i gcás inarb iomchuí, ar mórbhearta i dtreo an tsimplithe iad, chun timpeallacht atá fónta ó thaobh an dlí de a bhunú agus solúbthacht a choinneáil an tráth céanna do na rannpháirtithe, do na faighteoirí agus do na hoifigí údarúcháin i dtaca le bainistíocht ar chistí de chuid an Aontais, mar a fhoráiltear faoin Rialachán seo.

(139)

Chun rialachas agus cáilíocht seirbhísí poiblí digiteacha idir-inoibritheacha a fheabhsú, ba cheart do na Ballstáit, d'institiúidí de chuid an Aontais, do ghníomhaireachtaí feidhmiúcháin agus do chomhlachtaí de chuid an Aontais an Creat Eorpach Idir-inoibritheachta a chur i bhfeidhm a mhéid is féidir.

(140)

Ba cheart rialacha a leagan síos maidir le comhdhéanamh agus cúraimí an choiste atá i gceannas ar dhoiciméid iarratais a mheas a bhaineann le nósanna imeachta soláthair, le nósanna imeachta dámhachtana deontas agus le comórtais i gcomhair duaiseanna. Ba cheart a bheith in ann saineolaithe seachtracha a áireamh ar an gcoiste i gcás ina bhforáiltear dó sin sa bhunghníomh.

(141)

I gcomhréir le prionsabal an dea-riaracháin, ba cheart don oifigeach údarúcháin soiléirithe nó doiciméid atá in easnamh a iarraidh, agus prionsabal na córa comhionainne á urramú aige nó aici agus gan athrú substaintiúil a dhéanamh ar na doiciméid iarratais. Níor cheart don oifigeach údarúcháin a bheith in ann cinneadh a dhéanamh é sin a dhéanamh ach i gcásanna a bhfuil údar cuí leo. Ina theannta sin, ba cheart don oifigeach údarúcháin a bheith in ann earráid shoiléir chléireachais a cheartú nó a iarraidh ar an rannpháirtí í a cheartú.

(142)

Ba cheart é a bheith de cheangal faoi bhainistíocht fhónta airgeadais go gcosnódh an Coimisiún é féin trí ráthaíochtaí a iarraidh tráth a íoctar réamh-mhaoiniú. Níor cheart ceanglas uathoibríoch a bheith sa cheanglas ar chonraitheoirí ráthaíochtaí a thaisceadh, ach ba cheart é a bheith bunaithe ar anailís riosca. I gcás, le linn an chur chun feidhme, ina bhfaigheann an t-oifigeach údarúcháin atá freagrach amach nach bhfuil údarú ag ráthóir ráthaíochtaí a eisiúint i gcomhréir leis an dlí náisiúnta is infheidhme, nó nach bhfuil an t-údarú sin ag an ráthóir a thuilleadh, ba cheart don oifigeach údarúcháin a bheith in ann a éileamh go ndéanfaí an ráthaíocht a ionadú.

(143)

Ba chúis mhearbhaill na tacair éagsúla rialacha do bhainistíocht dhíreach agus indíreach, go háirithe a mhéid a bhaineann leis an gcoincheap ‘cúraimí a bhaineann le cur chun feidhme an bhuiséid’, agus ghabh baol leo maidir le hearráidí ó thaobh incháilitheachta de don Choimisiún agus dá chuid comhpháirtithe araon, agus ba cheart, dá bhrí sin, iad a shimpliú agus a chomhchuibhiú.

(144)

Ba cheart na forálacha maidir leis an gcolún-mheasúnú ex ante ar dhaoine agus ar eintitis a chuireann cistí de chuid an Aontais chun feidhme faoi bhainistíocht indíreach a athbhreithniú le go mbeidh an Coimisiún in ann, a oiread is féidir, dul ar iontaoibh na gcóras, na rialacha agus na nósanna imeachta, lena n-áirítear dícheall cuí, atá ag na daoine agus na heintitis sin, ar measadh iad a bheith comhionann leis na cinn a úsáideann an Coimisiún. Ina theannta sin, is den tábhacht soiléiriú a thabhairt gur cheart don Choimisiún, i gcás gur léir de thoradh an mheasúnaithe gur ann do réimsí nach leor na nósanna imeachta atá i bhfeidhm iontu chun leasanna airgeadais an Aontais a chosaint, gur cheart don Choimisiún sa chás sin a bheith in ann comhaontuithe ranníocaíochta a shíniú agus bearta maoirseachta iomchuí á nglacadh aige an tráth céanna. Is den tábhacht soiléiriú a thabhairt cé na cásanna ina bhféadfaidh an Coimisiún a chinneadh nach bhfuil colún-mheasúnú ex ante de dhíth air chun comhaontuithe ranníocaíochta a shíniú.

(145)

Chun cur chun feidhme éifeachtúil an bhuiséid a áirithiú, is iomchuí cur i bhfeidhm phrionsabal na comhréireachta maidir le bainistíocht indíreach a shoiléiriú tuilleadh. Cé nach féidir difear a dhéanamh do chineál na n-oibleagáidí a fhorchuirtear leis an gcreat dlíthiúil ábhartha is infheidhme mar gheall ar phrionsabal na comhréireachta, ba cheart é a úsáid go córasach sa chomhar le comhpháirtithe cur chun feidhme de chuid an Aontais, chun an chothromaíocht cheart a bhaint amach idir cosaint leasanna airgeadais an Aontais agus caomhnú chumas an Aontais a chuid beartas a chur chun feidhme. Ba cheart coigeartuithe áirithe agus athstruchtúrú a dhéanamh ar na forálacha ábhartha. Níor cheart a thuiscint leis sin go bhfuiltear ag teorannú sa chleachtas na gceart agus na rochtana is gá don oifigeach údarúcháin atá freagrach, do OIPE i dtaca leis na Ballstáit sin atá rannpháirteach sa chomhar feabhsaithe de bhun Rialachán (AE) 2017/1939 ón gComhairle (27), do OLAF, don Chúirt Iniúchóirí agus, i gcás inarb iomchuí, do na húdaráis náisiúnta ábhartha, chun gur féidir leo a gcúraimí féin a dhéanamh go hiomlán.

(146)

I gcomhréir le prionsabal na comhréireachta, is gá foráil a dhéanamh maidir le cur i bhfeidhm na n-oibleagáidí dá bhforáiltear leis an Rialachán seo maidir leis na faighteoirí deiridh a fhaigheann tacaíocht ón mbuiséad faoi ionstraimí airgeadais nó ráthaíochtaí buiséadacha. Leis an gcur i bhfeidhm sin, ba cheart aird chuí a thabhairt ar chineál na bhfaighteoirí deiridh agus na gníomhaíochta, mar aon leis na rioscaí airgeadais atá i gceist, agus ba cheart an cur i bhfeidhm sin a bheith i gcomhréir leosan. Ba cheart ualach riaracháin nach bhfuil gá leis a sheachaint go háirithe i gcás ina bhfuil faighteoirí deiridh ina micrifhiontair agus ina bhfiontair bheaga agus mheánmhéide (FBManna) agus ina n-oibreoirí eacnamaíocha inchomparáide ag a bhfuil láimhdeachas coibhéiseach nó iomlán cláir comhardaithe coibhéiseach.

(147)

Ba cheart na rialacha airgeadais a leagtar síos sa Rialachán seo a choinneáil simplí agus soiléir chun rórialáil agus ualaí riaracháin breise ar fhaighteoirí cistí de chuid an Aontais, ar na Ballstáit, ar institiúidí de chuid an Aontais nó ar dhaoine agus ar eintitis eile a chuireann an buiséad chun feidhme a sheachaint.

(148)

Ní mór prionsabal na comhréireachta a chur i bhfeidhm freisin maidir leis an measúnú ar rialacha, córais agus nósanna imeachta atá ag eintitis a ndearnadh measúnú orthu cheana, amhail eintitis a bhaineann úsáid as rialacha a bhunaigh an Coimisiún, ar cheart iad a bheith díolmhaithe ó mheasúnú ex ante. Ba cheart a bheith in ann eagraíochtaí na mBallstát a bhfuil de chúram orthu cistí de chuid an Aontais a chur chun feidhme faoi bhainistíocht chomhroinnte a dhíolmhú ó mheasúnú ex ante freisin.

(149)

Is gá a shoiléiriú go bhfuil feidhm ag prionsabal na córa comhionainne agus ag prionsabal an neamh-idirdhealaithe i gcás ina roghnaítear eintitis chun oibriú faoi bhainistíocht indíreach mar thoradh ar ghlao ar léiriú spéise.

(150)

Ba cheart luach saothair na ndaoine agus na n-eintiteas a chuireann an buiséad chun feidhme a bheith bunaithe ar fheidhmíocht, i gcás inarb ábhartha agus nuair is féidir sin.

(151)

Chun sláine an bhuiséid a áirithiú agus é á chur chun feidhme faoi bhainistíocht indíreach, is iomchuí a iarraidh ar chomhpháirtithe cur chun feidhme an Coimisiún a chur ar an eolas faoi chásanna amhrasta calaoise, éillithe nó aon ghníomhaíochta neamhdhleathaí eile agus an oibleagáid sin a áireamh i gcomhaontuithe a thugann siad i gcrích le tríú páirtithe faoi bhainistíocht indíreach.

(152)

Téann an Coimisiún i gcomhpháirtíochtaí le tríú tíortha trí bhíthin comhaontuithe maoiniúcháin. Is den tábhacht soiléiriú a thabhairt ar a bhfuil sna comhaontuithe maoiniúcháin sin, go háirithe i gcás na gcodanna sin de ghníomhaíocht a chuireann an tríú tír chun feidhme faoi bhainistíocht indíreach.

(153)

Is den tábhacht an ghné shonrach a bhaineann le saoráidí measctha nó ardáin mheasctha a aithint, saoráidí faoina ndéanann an Coimisiún a ranníocaíocht féin a mheascadh le ranníocaíochtaí ó institiúidí airgeadais, agus soiléiriú a thabhairt ar fhorálacha na n-ionstraimí airgeadais agus na ráthaíochtaí buiséadacha a chur i bhfeidhm.

(154)

Ba cheart rialacha agus prionsabail maidir le soláthar is infheidhme i leith conarthaí poiblí arna ndámhachtain ag institiúidí de chuid an Aontais ar a gcuntas féin a bheith bunaithe ar na rialacha a leagtar amach i dTreoir 2014/23/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (28) agus ar Threoir 2014/24/AE.

(155)

Is léir ón taithí a fuarthas nach bhfuil cur i bhfeidhm na rialacha soláthair faoin Rialachán seo iomchuí i gcás dámhachtain conarthaí poiblí le haghaidh seirbhísí airgeadais ag a bhfuil baint dhíreach le hurrúis nó ionstraimí airgeadais eile a eisiúint, a dhíol, a cheannach nó a aistriú de réir bhrí Threoir 2014/65/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (29), ar seirbhísí iad a úsáideann an Coimisiún i gcomhthéacs a oibríochtaí iasachtaíochta agus iasachtaithe, a oibríochtaí bainistíochta sócmhainní agus a oibríochtaí cisteáin. Áirítear leis sin seirbhísí a sholáthraíonn bainc cheannais, an Sásra Cobhsaíochta Eorpach, BEI agus institiúidí airgeadais idirnáisiúnta eile, agus eintitis náisiúnta a bhfuil de chúram orthu fiachas ceannasach a eisiúint agus a bhainistiú. Ar an gcúis sin agus i gcomhréir le hAirteagal 10 de Threoir 2014/24/AE, níor cheart feidhm a bheith ag na rialacha soláthair a leagtar síos sa Rialachán seo maidir leis na seirbhísí sin.

(156)

I bhfianaise phaindéim COVID-19, is iomchuí an sainmhíniú ar ghéarchéim a mhodhnú, sainmhíniú a bhfuil feidhm aige go háirithe maidir leis na forálacha coiteanna agus maidir leis an soláthar i réimse na ngníomhaíochtaí seachtracha agus ba cheart sláinte phoiblí agus ainmhithe, éigeandálaí slándála bia agus sábháilteachta bia agus bagairtí sláinte domhanda a chumhdach ann. Chun go mbeidh an tsolúbthacht is gá ann chun a áirithiú go dtabharfar mearfhreagairt ar imthosca deargphráinne gan choinne atá mar thoradh ar ghéarchéim, ba cheart cead a bheith ag an údarás conarthach na rialacha simplithe soláthair a chur i bhfeidhm, amhail an nós imeachta idirbheartaithe a úsáid gan fógra conartha is infheidhme maidir le cásanna géarchéime a fhoilsiú roimh ré agus glacadh le fianaise ar chritéir eisiaimh agus roghnúcháin ón tairgeoir a dtoimhdítear gur éirigh leis nó léi tar éis an chinnidh dámhachtana, ach in aon chás roimh shíniú an chonartha. Ba cheart an tsolúbthacht a bheith ag an údarás conarthach freisin conradh nó creatchonradh a mhodhnú go heisceachtúil, lastall de na tairseacha is infheidhme, gan nós imeachta soláthair chun freagairt do ghéarchéim. Thairis sin, i ngéarchéim, ba cheart a bheith in ann, go heisceachtúil, údaráis chonarthacha nua a chur isteach tar éis nós imeachta soláthair a sheoladh agus sula síneofar an conradh nó tar éis conradh a mhodhnú gan srian a chur le hiomaíocht. Ba cheart gá a bheith le géarchéim a dhearbhú i gcomhréir leis na rialacha inmheánacha ábhartha sula rachfar ar iontaoibh na rialacha simplithe sin, seachas i gcás soláthar i réimse na ngníomhaíochtaí seachtracha i gcás nach bhfuil gá leis an dearbhú sin. Ina theannta sin, ba cheart do na hoifigigh údarúcháin atá freagrach údar a thabhairt cás ar chás leis an deargphráinn mhór atá mar thoradh ar an ngéarchéim dhearbhaithe.

(157)

I gcás conarthaí measctha, ba cheart soiléiriú a dhéanamh ar mhodheolaíocht na n-údarás conarthach chun na rialacha is infheidhme a chinneadh.

(158)

Na bearta poiblíochta ex ante agus ex post is gá chun nós imeachta soláthair a sheoladh, ba cheart iad a shoiléiriú do chonarthaí is comhionann leis na tairseacha a leagtar amach i dTreoir 2014/24/AE, nó is mó ná iad, do chonarthaí faoi bhun na dtairseach sin agus do chonarthaí nach dtagann faoi raon feidhme na Treorach sin.

(159)

Ba cheart liosta uileghabhálach de nósanna imeachta soláthair uile na n-institiúidí de chuid an Aontais, beag beann ar na tairseacha, a bheith sa Rialachán seo.

(160)

De ghrá an tsimplithe riaracháin agus chun FBManna a spreagadh le bheith rannpháirteach, ba cheart foráil a dhéanamh maidir le nósanna imeachta idirbheartaithe le haghaidh conarthaí ar luach meánach.

(161)

I gcás inar gá, ba cheart a bheith in ann soláthar comhpháirteach a dhéanamh idir, ar thaobh amháin, údarás conarthach amháin nó níos mó ó na Ballstáit agus, ar an taobh eile, institiúidí de chuid an Aontais, comhlachtaí de chuid an Aontais nó gníomhaireachtaí feidhmiúcháin, gan na hinstitiúidí, na comhlachtaí nó na gníomhaireachtaí sin a bheith faoi cheangal oibreacha, soláthairtí nó seirbhísí a fháil. Chun gur féidir le húdaráis chonarthacha tairbhiú go hiomlán d’acmhainneacht an mhargaidh inmheánaigh i dtéarmaí barainneacht scála agus comhroinnt sochair-riosca, ba cheart na féidearthachtaí d’institiúidí de chuid an Aontais, do chomhlachtaí de chuid an Aontais nó do ghníomhaireachtaí feidhmiúcháin soláthairtí nó seirbhísí thar ceann dhá Bhallstát nó níos mó a leathnú. Ba cheart d’institiúid de chuid an Aontais, do chomhlacht de chuid an Aontais nó do ghníomhaireacht feidhmiúcháin a bheith in ann an nós imeachta soláthair ábhartha a dhéanamh thar ceann nó in ainm na mBallstát bunaithe ar chomhaontú idir na páirtithe, nó a bheith in ann gníomhú mar mhórdhíoltóir, trí sholáthairtí agus seirbhísí, lena n-áirítear cíosanna, a cheannach, a stocáil agus a athdhíol nó a dheonú do Bhallstáit nó d’eagraíochtaí comhpháirtíochta a roghnaigh an institiúid, an comhlacht nó an ghníomhaireacht sin. I gcomhréir le rialacha maidir leis an reachtaíocht thánaisteach do chomhlíonadh an Rialacháin seo, is féidir rialacha níos sonraí a bheith i ngníomhartha reachtacha eile an Aontais maidir le soláthar comhpháirteach nó soláthar thar ceann nó in ainm na mBallstát. Agus an méid sin á dhéanamh, ba cheart na maoluithe sin a léiriú go soiléir sna gníomhartha sin agus na cúiseanna sonracha a thugann údar leo a lua iontu.

(162)

Mar is amhlaidh i dTreoir 2014/24/AE, ba cheart don Rialachán seo comhairliúchán margaidh a cheadú sula seolfar nós imeachta soláthair. Chun a áirithiú nach n-úsáidfear an chomhpháirtíocht nuálaíochta ach amháin nuair nach mbeidh na hoibreacha, na soláthairtí agus na seirbhísí inmhianaithe ar fáil ar an margadh nó mar ghníomhaíocht forbartha atá gar don mhargadh, ba cheart oibleagáid a leagan síos sa Rialachán seo go gcaithfear réamhchomhairliúchán margaidh a dhéanamh sula mbainfear úsáid as comhpháirtíocht nuálaíochta.

(163)

Ba cheart rannchuidiú na n-údarás conarthach le cosaint an chomhshaoil agus le cur chun cinn na forbartha inbhuanaithe a shoiléiriú agus, an tráth céanna, a áirithiú go bhfaigheann siad an luach is fearr ar airgead dá gcuid conarthaí, go háirithe trí lipéid shonracha a éileamh nó trí mhodhanna iomchuí dámhachtana a úsáid.

(164)

I gcomhréir le cuspóirí an Chomhaontaithe Ghlais don Eoraip, ba cheart dul chun cinn i dtreo cur chun feidhme gnéithe glasúcháin a áirithiú trí chritéir roghnúcháin nó dhámhachtana ghlasa a áireamh, i gcás inarb ábhartha, le haghaidh glaonna ar thairiscintí, rud a bheidh ina dhreasacht d’oibreoirí eacnamaíocha chun roghanna níos inbhuanaithe a chur ar fáil.

(165)

Chun a áirithiú go gcomhlíonfaidh oibreoirí eacnamaíocha, agus conarthaí á bhforghníomhú acu, oibleagáidí an chomhshaoil, na hoibleagáidí sóisialta agus oibleagáidí dhlí an tsaothair is infheidhme arna mbunú le dlí an Aontais, le dlí náisiúnta na mBallstát, le comhaontuithe comhchoiteanna nó leis na coinbhinsiúin idirnáisiúnta shóisialta agus chomhshaoil a liostaítear in Iarscríbhinn X a ghabhann le Treoir 2014/24/AE, ba cheart na hoibleagáidí sin a bheith mar chuid de na híoscheanglais a shainíonn an t-údarás conarthach agus ba cheart iad a chomhtháthú sna conarthaí arna síniú ag an údarás conarthach.

(166)

Is iomchuí cásanna éagsúla, ar cásanna iad dá ngairtear cásanna coinbhleachta leasa de ghnáth, a shainaithint agus a láimhseáil ar bhealach ar leith. Ba cheart an coincheap ‘coinbhleacht leasanna’ a úsáid le haghaidh cásanna ina mbeidh duine nó eintiteas a bhfuil freagrachtaí cláraithe, cur chun feidhme, iniúchóireachta nó rialaithe air nó uirthi i leith an bhuiséid, nó oifigeach nó gníomhaire d’institiúid de chuid an Aontais a bhfuil an cúram sin air nó uirthi nó údaráis náisiúnta ar aon leibhéal a bhfuil an cúram sin orthu, agus sna cásanna sin amháin. Ba cheart féachaint ar iarrachtaí tionchar míchuí a imirt ar nós imeachta dámhachtana nó faisnéis rúnda a fháil mar mhí-iompar gairmiúil tromchúiseach a bhféadfadh diúltú i gcás nós imeachta dámhachtana agus/nó eisiamh ó chistí de chuid an Aontais a bheith mar thoradh air. Ina theannta sin, d’fhéadfadh oibreoirí eacnamaíocha a bheith i gcás nár cheart iad a roghnú chun conradh a chur chun feidhme de bharr leas coinbhleachta gairmiúil. Mar shampla, níor cheart do chuideachta meastóireacht a dhéanamh ar thionscadal a mbeidh sí féin rannpháirteach ann agus níor cheart d’iniúchóir a bheith in ann cuntais a iniúchadh a bheidh deimhnithe aige nó aici roimhe sin. Leis an measúnú ar choinbhleachtaí leasa, agus leis an oibleagáid córais a bhunú chun na coinbhleachtaí sin a bhrath agus a chosc, ba cheart prionsabal na comhréireachta a urramú. Le treoir iomchuí ar mheasúnú ar choinbhleachtaí leasa, ba cheart soiléiriú breise a thabhairt dóibh siúd a dhéanann measúnú ar na cásanna sin ar leibhéal an Aontais agus ar an leibhéal náisiúnta, d’fhonn rannchuidiú le deimhneacht dhlíthiúil.

(167)

Chun a áirithiú nach ann do leasanna coinbhleachta gairmiúla is féidir difear a dhéanamh, nó lena mbaineann an riosca go ndéanfaidís difear, don chumas maidir leis an gconradh a chomhlíonadh ar bhealach neamhspleách, neamhchlaonta agus oibiachtúil, is gá oibleagáidí an údaráis chonarthaigh agus na n-iarrthóirí nó na dtairgeoirí a shoiléiriú. Ar thaobh amháin, ba cheart do na hiarrthóirí, na tairgeoirí agus, i gcás inarb iomchuí, na heintitis a mbraitheann siad ar a n-acmhainneacht mar aon leis na fochonraitheoirí samhlaithe, a dhearbhú nach ann do na leasanna coinbhleachta sin, agus faisnéis ghaolmhar a chur ar fáil i gcás ina n-iarrtar amhlaidh. Ar an taobh eile, ba cheart don údarás conarthach measúnú a dhéanamh ar cé acu is ann nó nach ann do na leasanna coinbhleachta gairmiúla sin tráth a dhearbhaítear sin nó ar bhonn na faisnéise breise. I gcás ina suitear gur ann do na leasanna coinbhleachta gairmiúla sin, ba cheart na hiarrthóirí nó na tairgeoirí a dhiúltú ón dámhachtain mar thoradh air sin.

(168)

Le margadh inmheánach iomaíoch agus oscailte, ba cheart cothrom na Féinne a áirithiú agus a chur ar chumas oibreoirí eacnamaíocha Eorpacha agus eachtracha araon dul san iomaíocht ar bhonn na bhfiúntas. Is féidir le fóirdheontais eachtracha an margadh inmheánach a shaobhadh agus an bonn a bhaint de chothrom na Féinne i nósanna imeachta soláthair i gcás inar bhain na hoibreoirí eacnamaíocha dáfa, mar shampla, tairbhe as fóirdheontais eachtracha. Chun an riosca sin a leigheas, le Rialachán (AE) 2022/2560 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (30), bunaíodh rialacha agus nósanna imeachta chun imscrúdú a dhéanamh ar fhóirdheontais eachtracha a shaobhann an margadh inmheánach go hiarbhír nó a d’fhéadfadh an margadh inmheánach a shaobhadh agus, i gcás inarb ábhartha, chun a áirithiú go ndéanfar an saobhadh sin a cheartú. Chun comhsheasmhacht a áirithiú idir na rialacha is infheidhme maidir leis na Ballstáit agus na nósanna imeachta soláthair faoin Rialachán seo, ba cheart d’institiúidí de chuid an Aontais, do chomhlachtaí de chuid an Aontais agus do ghníomhaireachtaí feidhmiúcháin na rialacha agus na nósanna imeachta céanna a chur i bhfeidhm mutatis mutandis maidir le fóirdheontais eachtracha a leagtar síos i Rialachán (AE) 2022/2560.

(169)

Chun coinníollacha aonfhoirmeacha a áirithiú chun an Rialachán seo a chur chun feidhme, ba cheart cumhachtaí cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún a bhaineann leis na mionsonraí nós imeachta agus le míreanna gaolmhara maidir leis an athbhreithniú tosaigh agus leis an imscrúdú domhain ar aon ranníocaíochtaí eachtracha airgeadais a fhaightear i nós imeachta soláthair. Ba cheart na cumhachtaí cur chun feidhme sin a fheidhmiú i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (31).

(170)

I gcomhréir le Treoir 2014/24/AE, ba cheart a bheith in ann a fhíorú an bhfuil oibreoir eacnamaíoch eisiata, critéir roghnúcháin agus dhámhachtana a chur i bhfeidhm, chomh maith le comhlíonadh na ndoiciméad soláthair a fhíorú in aon ord. Mar thoradh air sin, ba cheart a bheith in ann diúltú do thairiscintí ar bhonn na gcritéar dámhachtana gan an tairgeoir comhfhreagrach a sheiceáil roimh ré maidir le critéir eisiaimh nó roghnúcháin.

(171)

Ba cheart conarthaí a dhámhachtain ar bhonn na tairisceana is buntáistí go heacnamaíoch i gcomhréir le hAirteagal 67 de Threoir 2014/24/AE.

(172)

Ar mhaithe le deimhneacht dhlíthiúil, is gá a shoiléiriú go bhfuil nasc docht idir na critéir roghnúcháin agus an mheastóireacht a dhéantar ar iarrthóirí nó ar thairgeoirí agus go bhfuil nasc docht idir na critéir dhámhachtana agus an mheastóireacht a dhéantar ar na tairiscintí. Chun rialacha soláthair an Aontais a ailíniú le Treoir 2014/24/AE, ba cheart cead a thabhairt d’údaráis chonarthacha eagrú, cáilíocht agus taithí na mball foirne atá sannta chun an conradh a chomhlíonadh a úsáid mar chritéar dámhachtana, i gcás inar féidir leo difear mór a dhéanamh do cháilíocht chomhlíonadh an chonartha agus, mar thoradh air sin, do luach eacnamaíoch na tairisceana. Ba cheart d’údaráis chonarthacha a bhaineann úsáid as aon cheann de na critéir dhámhachtana sin a áirithiú, trí mhodhanna conarthacha iomchuí, go ndéanfaidh na baill foirne atá sannta chun an conradh a chomhlíonadh na caighdeáin cháilíochta shonraithe a chomhlíonadh go héifeachtach. Ba cheart do na húdaráis chonarthacha a dtoiliú a thabhairt d’aon ionadú a dhéantar ar na baill foirne sin agus ba cheart dóibh a fhíorú an bhfuil leibhéal cáilíochta ag baint leis na baill foirne nua atá coibhéiseach le leibhéal cáilíochta na mball foirne ar cuireadh iad ina n-ionad. Thairis sin, ba cheart a áirithiú nach mbeidh aon fhorluí ann agus nach ndéanfar meastóireacht faoi dhó ar an eilimint chéanna faoi na critéir roghnúcháin agus dhámhachtana.

(173)

Chun nósanna imeachta fadálacha a laghdú agus chun a chur ar chumas na n-údarás conarthach lántairbhe a bhaint as na féidearthachtaí a ghabhann le córais dhinimiciúla cheannaigh, is gá na rialacha lena rialaítear na córais sin a shimpliú. Go háirithe, ba cheart na córais sin a oibriú i bhfoirm nós imeachta srianta agus, dá bhrí sin, a cheadú d’aon oibreoir eacnamaíoch a chuireann iarraidh isteach chun bheith rannpháirteach agus a chomhlíonann na critéir eisiaimh agus roghnúcháin páirt a ghlacadh sna nósanna imeachta soláthair a dhéantar tríd an gcóras dinimiciúil ceannaigh thar a thréimhse bhailíochta, nár cheart a bheith teoranta do cheithre bliana. Is féidir tairiscintí a chur i láthair i bhfoirm catalóg leictreonach go háirithe i gcás táirgí atá le ceannach i siopa nó seirbhísí atá ar fáil go ginearálta ar an margadh. Thairis sin, chun an t-ualach riaracháin a laghdú, ba cheart an ceanglas chun coiste oscailte agus meastóireachta a cheapadh a tharscaoileadh i gcás soláthairtí sonracha faoi chóras dinimiciúil ceannaigh.

(174)

I bhfianaise an dul chun cinn i ndigitiú nósanna imeachta soláthair, ba cheart a shoiléiriú go bhféadfar oscailtí poiblí le haghaidh nósanna imeachta oscailte a eagrú ó chian trí fhíschomhdhálacha.

(175)

Chun na rialacha a shimpliú agus ailíniú leo sin is infheidhme maidir leis an soláthar a dhéanann institiúidí de chuid an Aontais ar a gcuntas féin, ba cheart an oibleagáid an liosta iarrthóirí roghnaithe a fhoilsiú a dtabharfar cuireadh dóibh tairiscint a thíolacadh ar shuíomh gréasáin an Choimisiúin a bhaint i réimse na ngníomhaíochtaí seachtracha.

(176)

Le soláthar an Aontais, ba cheart a áirithiú go n-úsáidfear cistí de chuid an Aontais ar bhealach éifeachtach, trédhearcach agus iomchuí, agus go laghdófar an t-ualach riaracháin ar fhaighteoirí cistí de chuid an Aontais an tráth céanna. I ndáil leis sin, ba cheart, leis an ríomhsholáthar, go rannchuideofaí le cistí de chuid an Aontais a úsáid ar bhealach níos fearr agus feabhas a chur ar an rochtain ar chonarthaí do na hoibreoirí eacnamaíocha uile. Ba cheart do gach institiúid de chuid an Aontais a sheolann soláthar rialacha soiléire a fhoilsiú ar a suíomhanna gréasáin maidir le fáil, caiteachas agus faireachán, agus maidir leis na conarthaí a dámhadh, luach na gconarthaí san áireamh.

(177)

Sa ríomhsholáthar, ba cheart an malartú leictreonach faisnéise le rannpháirtithe a bheith ag brath a mhéid is féidir ar chaighdeáin atá ann cheana, amhail an Doiciméad Aonair Eorpach maidir le Soláthar agus caighdeáin ríomhshonrasctha arna sainordú faoi seach le Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2016/7 (32) ón gCoimisiún agus le Treoir 2014/55/AE.

(178)

Ba cheart a shoiléiriú gur ann do réamhchéim agus meastóireacht le haghaidh aon nós imeachta. Ba cheart cinneadh dámhachtana a bheith ina thoradh ar mheastóireacht i gcónaí.

(179)

Nuair a chuirfear iarrthóirí agus tairgeoirí ar an eolas faoin toradh ar nós imeachta, ba cheart na forais ar a ndéanfar an cinneadh a chur in iúl dóibh agus ba cheart dóibh ráiteas mionsonraithe a fháil bunaithe ar a mbeidh sa tuarascáil mheastóireachta ina leagfar amach na cúiseanna leis an gcinneadh.

(180)

Is iomchuí a shonrú gur cheart, nuair a iarrfar sin, do thairgeoirí mírathúla a chuirfidh isteach tairiscintí comhlíontacha faisnéis a fháil mar gheall ar shaintréithe agus buntáistí coibhneasta na tairisceana rathúla. Ba cheart do thairgeoirí mírathúla, nuair a iarrfar sin, faisnéis bhreise a fháil fiú i gcás nach ndéantar seiceáil ar chomhlíontacht a dtairisceana de bharr ord roghnaithe na gcritéar. Ba cheart a shoiléiriú chomh maith nár cheart rochtain a bheith ag tairgeoirí a diúltaíodh ar an bhfaisnéis sin.

(181)

I gcás creatchonarthaí lena ngabhfaidh athoscailt na hiomaíochta, níor cheart aon oibleagáid a bheith ann faisnéis mar gheall ar shaintréithe agus buntáistí coibhneasta na tairisceana rathúla a chur ar fáil do chonraitheoir mírathúil, ar an mbonn go bhféadfaí dochar a dhéanamh don iomaíocht chóir idir na páirtithe sa chreatchonradh céanna dá bhfaighidís an fhaisnéis sin gach uair a d’athosclófaí iomaíocht.

(182)

Ba cheart d’údarás conarthach a bheith ábalta nós imeachta soláthair a chur ar ceal, nó a chur ar ceal i bpáirt i gcás nósanna imeachta a dhámhtar ina míreanna nó trí ilfhoinsiú, sula síneofar an conradh, gan na hiarrthóirí ná na tairgeoirí a bheith i dteideal cúiteamh a éileamh. Ba cheart an méid sin a bheith gan dochar do na cásanna sin ina ngníomhóidh an t-údarás conarthach ar cibé slí ina bhféadfar é a chur faoi dhliteanas i leith damáistí i gcomhréir le prionsabail ghinearálta dhlí an Aontais.

(183)

Ba cheart dámhachtain conarthaí tar éis soláthar ilfhoinsiúcháin a cheadú i gcásanna ina bhfuil údar cuí leo, go háirithe chun an róbhrath ar sholáthraí aonair a sheachaint, i gcás trealamh criticiúil agus seirbhísí criticiúla, agus cuspóirí an neamhspleáchais theicneolaíoch agus an leanúnachais seirbhísí á gcur i gcuntas.

(184)

Mar is amhlaidh i dTreoir 2014/24/AE, is gá soiléiriú a dhéanamh ar na coinníollacha faoina bhféadfar conradh a mhodhnú agus é á chomhlíonadh gan nós imeachta nua soláthair. Go háirithe, níor cheart nós imeachta nua dámhachtana a éileamh i gcás athruithe riaracháin, comharbas uilíoch agus cur i bhfeidhm clásal nó roghanna athbhreithnithe atá soiléir aonchiallach agus nach n-athraíonn íoscheanglais an nós imeachta tosaigh. Ba cheart nós imeachta nua soláthair a éileamh i gcás ina ndéantar modhnuithe ábhartha ar an gconradh tosaigh, go háirithe ar raon feidhme agus ar ábhar chearta agus oibleagáidí frithpháirteacha na bpáirtithe, lena n-áirítear maidir le dáileadh na gceart maoine intleachtúla. Leis na modhnuithe sin, léirítear go bhfuil sé i gceist ag na páirtithe téarmaí nó coinníollacha bunriachtanacha an chonartha sin a idirbheartú an athuair, go háirithe dá mbeadh tionchar ag na modhnuithe ar thoradh an nós imeachta, dá mbeidís mar chuid den nós imeachta tosaigh.

(185)

Léirítear leis an taithí a fuarthas gur gá a shoiléiriú cad iad na cásanna ina meastar go n-athraítear ábhar an chonartha le modhnú.

(186)

Is gá foráil a dhéanamh maidir leis an rogha chun ráthaíocht um chomhlíonadh a éileamh i gcás oibreacha, soláthairtí agus seirbhísí casta chun comhlíonadh oibleagáidí suntasacha conarthacha a ráthú agus chun feidhmiú iomchuí le linn ré an chonartha a áirithiú. Lena chois sin, ní mór foráil a dhéanamh maidir leis an rogha chun ráthaíocht um airgead coinneála a éileamh chun tréimhse dhliteanais an chonartha a chumhdach, i gcomhréir leis an gcleachtas is gnách sna hearnálacha lena mbaineann.

(187)

Chun na tairseacha agus na nósanna imeachta is infheidhme a chinneadh, is gá a shoiléiriú an meastar gur údaráis chonarthacha iad institiúidí de chuid an Aontais, mar aon le gníomhaireachtaí feidhmiúcháin agus comhlachtaí de chuid an Aontais. Níor cheart a mheas gur údaráis chonarthacha iad i gcásanna ina gceannóidh siad ó chomhlacht lárnach ceannaigh. Ina theannta sin, is eintiteas dlítheanach aonair iad institiúidí de chuid an Aontais agus ní fhéadfaidh a gcuid ranna conarthaí a thabhairt i gcrích, agus ní fhéadfaidh siad ach comhaontuithe ar leibhéal seirbhíse a thabhairt i gcrích, eatarthu.

(188)

Is iomchuí tagairt a chur isteach sa Rialachán seo do na tairseacha a leagtar amach i dTreoir 2014/24/AE is infheidhme maidir le hoibreacha agus le soláthairtí agus seirbhísí agus i dTreoir 2014/23/AE i gcás lamháltas. Dá bhrí sin, ba cheart an t-athbhreithniú ar na tairseacha sin dá bhforáiltear i dTreoracha 2014/24/AE agus 2014/23/AE a bheith infheidhme go díreach maidir le soláthar agus lamháltais faoin Rialachán seo faoi seach.

(189)

Ba cheart dámhachtain na gconarthaí lamháltais a shimpliú trí na tairseacha a leagtar síos i dTreoir 2014/23/AE a chur i bhfeidhm maidir le lamháltais.

(190)

Chun críocha comhchuibhiú agus simpliú, ba cheart freisin na nósanna imeachta caighdeánacha is infheidhme maidir le soláthar a chur i bhfeidhm i gcás ceannacháin dá bhforáiltear faoin réimeas bog do chonarthaí do sheirbhísí sóisialta agus do sheirbhísí sonracha eile dá dtagraítear in Airteagal 74 de Threoir 2014/24/AE. Ar an ábhar sin, ba cheart an tairseach i gcás ceannacháin faoi réimeas bog a ailíniú leis an tairseach maidir le conarthaí seirbhíse.

(191)

Chun nósanna imeachta soláthair a oiriúnú ar bhealach níos fearr do dhálaí margaidh lasmuigh den Aontas, ba cheart forálacha sonracha a áireamh sa Rialachán seo faoina ndámhfaidh toscaireachtaí an Aontais conarthaí ar a gcuntas féin i dtríú tíortha. Dá bhrí sin, is iomchuí athbhreithniú a dhéanamh ar na tairseacha chun conarthaí a dhámhachtain a chuireann toscaireachtaí an Aontais i bhfeidhm i dtríú tíortha agus iad a ailíniú leis na tairseacha a chuirtear i bhfeidhm maidir le conarthaí a dhámhachtain i réimse na ngníomhaíochtaí seachtracha.

(192)

Is gá coinníollacha chur i bhfeidhm na tréimhse neamhghníomhaíochta atá le hurramú sula síneofar conradh nó creatchonradh a shoiléiriú.

(193)

Ba cheart na rialacha is infheidhme maidir le soláthar i réimse na ngníomhaíochtaí seachtracha a bheith comhsheasmhach leis na prionsabail a leagtar síos i dTreoir 2014/23/AE agus Treoir 2014/24/AE.

(194)

Ba cheart a áireamh sna rialacha maidir le rochtain ar sholáthar, is infheidhme tráth a chuirtear an tairiscint isteach agus le linn chur chun feidhme an chonartha araon, na coinníollacha a leagtar síos i ngníomhartha cur chun feidhme (bearta na hIonstraime Soláthair Phoiblí Idirnáisiúnta) arna nglacadh faoi Rialachán (AE) 2022/1031 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (33) mar aon le hoibleagáidí faoi seach na dtairgeoirí rathúla a leagtar amach sa Rialachán sin.

(195)

Chun castacht a laghdú, rialacha láithreacha a chuíchóiriú agus inléiteacht na rialacha soláthair a fheabhsú, is gá na forálacha ginearálta maidir le soláthar agus na forálacha sonracha is infheidhme maidir le soláthar i réimse na ngníomhaíochtaí seachtracha a athghrúpáil agus fáil réidh le haon athrá nó crostagairt iontu nach bhfuil gá leo.

(196)

Is gá a shoiléiriú cé na hoibreoirí eacnamaíocha a mbeidh rochtain acu ar sholáthar arna dhéanamh faoin Rialachán seo ag brath ar an áit a bhfuil siad bunaithe agus foráil a dhéanamh go sainráite go mbeidh deis ag eagraíochtaí idirnáisiúnta freisin an rochtain sin a bheith acu.

(197)

I gcásanna ina bhfuil údar cuí leis, i gcás ina bhfuil conradh le dámhachtain ag toscaireacht de chuid an Aontais i dtríú tír nó go heisiach ar mhaithe le toscaireacht de chuid an Aontais i dtríú tír, ba cheart cead a bheith ag an oifigeach údarúcháin atá freagrach rochtain ar an nós imeachta soláthair a oscailt do dhaoine nádúrtha agus dlítheanacha atá bunaithe i dtríú tír nach bhfuil comhaontú speisialta aici leis an Aontas i réimse an tsoláthair. Ba cheart an tsolúbthacht sin a sholáthar go háirithe i gcás nach bhfuil aon duine nádúrtha ná dlítheanach bunaithe i dtíortha a bhfuil rochtain acu ar an soláthar faoi chomhaontú speisialta leis an Aontas i réimse an tsoláthair ar féidir leis nó léi an obair, na soláthairtí nó na seirbhísí is gá a sholáthar.

(198)

Chun cothromaíocht a bhaint amach idir an gá atá le trédhearcacht agus comhleanúnachas níos fearr i leith rialacha soláthair ar thaobh amháin agus an gá atá le solúbthacht maidir le gnéithe teicniúla áirithe de na rialacha sin a chur ar fáil ar an taobh eile, ba cheart na rialacha teicniúla maidir le soláthar a leagan amach in iarscríbhinn a ghabhann leis an Rialachán seo agus ba cheart an chumhacht chun gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 CFAE a tharmligean chuig an gCoimisiún i leith leasuithe ar an Iarscríbhinn sin.

(199)

Is gá raon feidhme an Teidil maidir le deontais a shoiléiriú, go háirithe i dtaca leis an gcineál gníomhaíochta nó comhlachta atá i dteideal deontais agus, chomh maith leis sin, i dtaca le gealltanais dhlíthiúla is féidir a úsáid chun deontais a chumhdach. Ba cheart, go háirithe, deireadh a chur le cinntí deontais de réir a chéile i ngeall ar an úsáid theoranta a bhaintear astu agus i ngeall ar thabhairt isteach an chórais ríomhdheontais ar bhonn céimnithe. Ba cheart an leagan amach a shimpliú trí fhorálacha maidir le hionstraimí nach deontais iad a bhogadh go codanna eile den Rialachán. Ba cheart soiléiriú a dhéanamh ar na cineálacha comhlachta is féidir deontais oibriúcháin a fháil gan tagairt a thuilleadh do chomhlachtaí a bhfuil aidhm lena mbaineann leas ginearálta an Aontais á saothrú acu óir cumhdaítear na comhlachtaí sin leis an gcoincheap de chomhlachtaí a bhfuil cuspóir acu ar cuid de bheartas an Aontais é, agus a bhfuil an beartas sin á thacú acu.

(200)

Chun nósanna imeachta a shimpliú agus chun feabhas a chur ar inléiteacht an Rialacháin seo, ba cheart forálacha a bhaineann le hábhar an iarratais ar dheontas, an ghlao ar thograí agus an chomhaontaithe deontais a shimpliú agus a chuíchóiriú.

(201)

Chun cur chun feidhme na ngníomhaíochtaí atá maoinithe ag ildeontóirí a éascú, i gcás nach eol an ann do mhaoiniú foriomlán na gníomhaíochta tráth a gheallfar an ranníocaíocht ón Aontas, is gá soiléiriú a dhéanamh ar an gcaoi a ndéanfar an ranníocaíocht ón Aontas a shainiú agus ar an modh chun a húsáid a fhíorú.

(202)

Ba cheart catagóir nua de dheontas ar luach an-íseal de mhéid suas le EUR 15 000 a thabhairt isteach d’fhonn na ceanglais riaracháin d’iarratasóirí ar chistiú ón Aontas a shimpliú. I bhfianaise luach an-íseal na ndeontas sin, ba cheart na ceanglais chun dearbhú ar onóir a thíolacadh agus chun measúnú a dhéanamh ar an acmhainneacht airgeadais a tharscaoileadh.

(203)

Chun iarratais ar dheontais a shimpliú tuilleadh i gcomhréir le bainistíocht fhónta airgeadais, ba cheart don oifigeach údarúcháin a bheith in ann a chinneadh, bunaithe ar mheasúnú riosca, nach bhfuil seiceálacha acmhainneachta airgeadais dírithe ach ar an bpríomhiarratasóir.

(204)

Léirítear le taithí a fuarthas ó chnapshuimeanna, ó chostais aonaid nó ó mhaoiniú ar ráta comhréidh a úsáid go simplítear go suntasach na nósanna imeachta riaracháin leis na foirmeacha maoinithe sin agus go laghdaítear an riosca earráide go suntasach leo. Is foirmeacha oiriúnacha maoinithe iad cnapshuimeanna, costais aonaid agus rátaí comhréidhe, neamhspleách ar an réimse ina ndéanann an tAontas idirghabháil agus go háirithe i gcás gníomhaíochtaí caighdeánaithe agus athfhillteacha amhail soghluaisteacht, nó gníomhaíochtaí oiliúna. Thairis sin, de réir mar a chuireann institiúidí na mBallstát comhar institiúideach idir riaracháin phoiblí na mBallstát agus na dtíortha is tairbhithe nó na dtíortha comhpháirtíochta (nascadh idir institiúidí) chun feidhme, tugtar údar le húsáid roghanna costas simplithe agus ba cheart dó sin a rannpháirtíocht a chothú. Ar mhaithe le héifeachtúlacht a mhéadú, ba cheart do na Ballstáit agus d’fhaighteoirí eile cistí de chuid an Aontais a bheith in ann na roghanna costas simplithe a úsáid níos minice. Sa chomhthéacs sin, ba cheart na coinníollacha chun úsáid a bhaint as cnapshuimeanna, costais aonaid agus rátaí comhréidhe a dhéanamh níos solúbtha. Is gá foráil a dhéanamh, ar dhóigh shainráite, do chnapshuimeanna aonair a chur ar bun a chumhdaíonn na costais incháilithe uile atá ar an ngníomhaíocht nó ar an gclár oibre. Ina theannta sin, chun díriú ar thorthaí a chothú, ba cheart tús áite a thabhairt do mhaoiniú a bhunaítear ar aschur. Ba cheart cnapshuimeanna, costais aonaid agus rátaí comhréidhe a bhunaítear ar ionchur a fhágáil mar rogha i gcás nach féidir nó nach iomchuí cinn a bhunaítear ar aschur a úsáid.

(205)

Chun deimhneacht dhlíthiúil a áirithiú, is gá a shoiléiriú, i gcás ina bhfuil deontas i bhfoirm maoiniú nach bhfuil baint aige le costais, nach bhfuil feidhm ag na forálacha maidir le buiséad measta, cómhaoiniú agus cistiú dúbailte ar bith a dhéanamh ós rud é nach féidir iad a chur i bhfeidhm i gcás ina bhfuil baint ag an méid atá le haisíoc le coinníollacha sainithe nó le torthaí agus ina ndéantar é a dhíchúpláil ó na bunchostais.

(206)

Ba cheart na nósanna imeachta riaracháin a shimpliú chun cnapshuimeanna, costais aonaid agus rátaí comhréidhe a údarú tríd an gcumhacht údarúcháin sin a dhílsiú do na hoifigigh údarúcháin atá freagrach. I gcás inarb iomchuí, féadfaidh an Coimisiún an t-údarú sin a thabhairt i bhfianaise chineál na ngníomhaíochtaí nó an chaiteachais nó i bhfianaise líon na n-oifigeach údarúcháin lena mbaineann.

(207)

Chun an bhearna a dhúnadh i soláthar na sonraí a úsáidtear chun cnapshuimeanna, costais aonaid agus rátaí comhréidhe a bhunú, ba cheart cead a thabhairt breithiúnas saineolach a úsáid.

(208)

Cé gur cheart úsáid foirmeacha simplithe maoinithe níos minice a réadú, ba cheart comhlíonadh phrionsabal na bainistíochta fónta airgeadais, agus go háirithe prionsabal na barainneachta, prionsabal na héifeachtúlachta agus an prionsabal nach ndéanfar aon chistiú dúbailte a áirithiú. Chuige sin, ba cheart a áirithiú leis na foirmeacha simplithe maoinithe gur leor na hacmhainní arna n-úsáid chun na cuspóirí a bhaint amach, nach maoineofar na costais chéanna breis is uair amháin ón mbuiséad, go n-urramófar prionsabal an chómhaoinithe agus go seachnófar róchúiteamh na bhfaighteoirí trí chéile. Mar sin, ba cheart foirmeacha simplithe maoinithe a bhunú ar shonraí staidrimh nó cuntasaíochta, ar mhodhanna oibiachtúla dá samhail nó ar bhreithiúnas saineolach. Ina theannta sin, ba cheart feidhm a bheith fós ag seiceálacha, rialuithe agus measúnuithe tréimhsiúla oiriúnacha.

(209)

Ba cheart raon feidhme na seiceálacha agus na rialuithe seachas an measúnú tréimhsiúil ar chnapshuimeanna, ar chostais aonaid nó ar rátaí comhréidhe a shoiléiriú. Leis na seiceálacha agus na rialuithe sin, ba cheart díriú ar chomhlíonadh na gcoinníollacha lena spreagtar íocaíocht na gcnapshuimeanna, na gcostas aonaid nó na rátaí comhréidhe, lena n-áirítear, i gcás inar gá, na haschuir agus/nó na torthaí a bhaint amach. Níor cheart a cheangal leis na coinníollacha sin tuairisciú ar na costais iarbhír a thabhóidh an tairbhí. I gcás inar chinn an t-oifigeach údarúcháin atá freagrach nó an Coimisiún méideanna na gcnapshuimeanna, na gcostas aonaid nó an mhaoinithe ar ráta comhréidh ar bhonn ex ante, níor cheart agóid a dhéanamh ina gcoinne trí rialuithe ex post. Níor cheart é sin cosc a chur ar laghdú deontais i gcás cur chun feidhme dona, i bpáirt nó mall nó i gcás neamhrialtachta, calaoise nó sárú ar oibleagáidí eile. Go háirithe, ba cheart deontas a laghdú i gcás nár comhlíonadh na coinníollacha lena spreagtar íocaíocht na gcnapshuimeanna, na gcostas aonaid nó na rátaí comhréidhe. Ba cheart do mhinicíocht agus raon feidhme an mheasúnaithe thréimhsiúil a bheith ag brath ar fhorbairt agus ar chineál na gcostas, go háirithe agus athruithe suntasacha i bpraghsanna margaidh agus cúinsí ábhartha eile á gcur i gcuntas. D’fhéadfadh sé go leanfaí as an measúnú tréimhsiúil coigeartú ar na cnapshuimeanna, na costais aonaid nó na rátaí comhréidhe is infheidhme maidir le comhaontuithe amach anseo ach níor cheart é sin a úsáid chun luach na gcnapshuimeanna, na gcostas aonaid nó na rátaí comhréidhe atá comhaontaithe cheana féin a cheistiú. Chun gur féidir measúnú a dhéanamh go tréimhsiúil ar chnapshuimeanna, ar chostais aonaid nó ar rátaí comhréidhe, d’fhéadfaí gur ghá rochtain ar chuntais an tairbhí a bheith ar fáil chun críoch staidrimh agus modheolaíochta agus is gá an rochtain sin a bheith ar fáil freisin chun calaois a chosc agus a bhrath.

(210)

I gcás ina bhfuil deontas i bhfoirm rátaí comhréidhe, costais aonaid nó cnapshuimeanna agus, dá bhrí sin, nach ndéantar fíorú ex post ar na bunchostais, ní féidir a sheiceáil ar tabhaíodh na costais incháilithe le linn shaolré na gníomhaíochta. Chun deimhneacht dhlíthiúil a áirithiú, ba cheart a shoiléiriú go bhfíorófar le seiceálacha agus rialuithe ex post ar thairbhithe gur comhlíonadh na coinníollacha lena spreagtar íocaíocht na rátaí comhréidhe, na gcostas aonaid, nó na gcnapshuimeanna le linn na tréimhse cur chun feidhme.

(211)

Chun gur féidir le heagraíochtaí beaga páirt a ghlacadh i mbeartais an Aontais a chur chun feidhme i dtimpeallacht ina bhfuil fáil theoranta ar acmhainní, ní mór luach na hoibre a dhéanann saorálaithe a aithint mar chostais incháilithe. Ar an ábhar sin, ba cheart na heagraíochtaí sin a bheith ábalta brath ar obair saorálaithe ar bhonn níos leithne ar mhaithe le cómhaoiniú a chur ar fáil don ghníomhaíocht nó don chlár oibre. Gan dochar don uasráta cómhaoiniúcháin a shonraítear sa bhunghníomh, i gcásanna den sórt sin, ba cheart deontas an Aontais a theorannú do na costais mheasta incháilithe seachas do na costais a chumhdaíonn obair na saorálaithe. Toisc gurb é atá in obair saorálaithe saothar a dhéanann tríú páirtithe nach dtugann an tairbhí luach saothair dóibh as an saothar, leis an teorannú seachnaítear costais nár thabhaigh an tairbhí a aisíoc leis nó léi. Chomh maith leis sin, níor cheart do luach obair na saorálaithe a bheith os cionn 50 % de na ranníocaíochtaí comhchineáil ná aon chómhaoiniú eile.

(212)

Chun deimhneacht dhlíthiúil a áirithiú, ba cheart a shoiléiriú, i gcás ina ndéantar ranníocaíochtaí comhchineáil ó thríú páirtithe i bhfoirm obair saorálaithe a chur i láthair mar chostais incháilithe sa bhuiséad measta, gur cheart a áireamh leis an gcómhaoiniú ar a gcuirtear an teorainn 50 % i bhfeidhm na foinsí uile maoiniúcháin, is é sin deontas an Aontais, ranníocaíochtaí comhchineáil agus foinsí eile maoiniúcháin.

(213)

Ba cheart prionsabal an neamhbhrabúis a choimeád sa Rialachán seo chun ceann de bhunphrionsabail an airgeadais phoiblí a chosaint.

(214)

Chun deimhneacht dhlíthiúil a áirithiú agus an ranníocaíocht ón Aontas á ríomh i gcás brabúis i ndeontas arna chistiú le buiséad an Aontais, ba cheart a shoiléiriú nár cheart idirdhealú a dhéanamh idir na costais a tabhaíodh iarbhír agus costais shimplithe agus céatadán an bhrabúis a chomhfhreagraíonn don ranníocaíocht ón Aontas leis na costais incháilithe á aisghabháil.

(215)

I bprionsabal, ba cheart deontais a dhámhachtain tar éis glao ar thograí. I gcásanna inar féidir eisceachtaí a dhéanamh, ba cheart srian a chur ar a léirmhíniú agus a bhfeidhmiú sa mhéid a bhaineann le raon feidhme agus le ré. Níor cheart an fhéidearthacht eisceachtúil a úsáid chun deontais a dhámhachtain gan glao ar thograí ar chomhlachtaí a bhfuil monaplacht de facto nó de jure acu ach i gcás ina bhfuil na comhlachtaí lena mbaineann ar na haon chomhlachtaí amháin atá in ann cineálacha ábhartha gníomhaíochtaí a chur chun feidhme nó i gcás inar dílsíodh an mhonaplacht sin dóibh le dlí nó le húdarás poiblí.

(216)

Faoi chuimsiú dul i dtreo ríomhdheontais agus ríomhsholáthair, níor cheart a iarraidh ar iarratasóirí agus ar thairgeoirí cruthúnas ar a stádas dlíthiúil agus ar a n-inmharthanacht airgeadais a chur ar fáil ach aon uair amháin laistigh de thréimhse shonrach agus níor cheart a cheangal orthu na doiciméid tacaíochta a chur isteach faoi dhó i ngach nós imeachta dámhachtana. Mar sin, is gá na ceanglais a ailíniú do líon na mblianta a n-iarrfar doiciméid ina leith faoi nósanna imeachta dámhachtana deontas agus nósanna imeachta soláthair.

(217)

Is féidir le tairbhí deontais tacaíocht airgeadais a sholáthar do thríú páirtí bunaithe ar chomhlíonadh coinníollacha áirithe, agus níor cheart an méid a íoctar le haon tríú páirtí a bheith níos mó ná EUR 60 000. Ba cheart a bheith in ann an méid sin a shárú i gcás ina mbeadh sé dodhéanta nó ródheacair ar shlí eile cuspóirí na gníomhaíochta a bhaint amach. Chun tuilleadh solúbthachta a thabhairt chun an buiséad a chur chun feidhme i staideanna géarchéime agus éigeandála, ba cheart a bheith in ann an méid sin a shárú gan údar cás ar chás a bheith leis i gcásanna cabhair dhaonnúil, oibríochtaí tacaíochta éigeandála, oibríochtaí cosanta sibhialta nó cabhair um bainistiú géarchéime. Ba cheart don oifigeach údarúcháin tuairisciú ar na cásanna sin.

(218)

I gcás inar gá do thairbhí soláthar a dhéanamh chun gníomhaíocht nó clár oibre a chur chun feidhme, ba cheart a shoiléiriú gur féidir le haon tairbhí a chleachtais cheannaigh féin nó a cleachtais cheannaigh féin a úsáid ar choinníoll go n-áiritheoidh sé nó sí an luach is fearr ar airgead, nó de réir mar is iomchuí, an praghas is ísle, gan beann ar cé acu a dhéanann nó nach ndéanann an tairbhí conradh poiblí a dhámhachtain agus cé acu atá nó nach bhfuil an tairbhí ina údarás conarthach nó ina húdarás conarthach de réir bhrí an Rialacháin seo. Ba cheart an sainmhíniú ar chonradh a leasú dá réir sin.

(219)

Ba cheart úsáid duaiseanna a éascú agus na rialacha is infheidhme a shoiléiriú ó tharla gur cineál luachmhar tacaíochta airgeadais iad nach bhfuil aon bhaint acu le costais intuartha. Ba cheart féachaint ar dhuaiseanna mar chomhlánú ar ionstraimí cistiúcháin eile amhail deontais, seachas teacht ina n-ionad.

(220)

Chun go bhféadfar duaiseanna a chur chun feidhme ar dhóigh níos solúbtha, ba cheart oibleagáid faisnéis roimh ré a chur faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle agus na duaiseanna sin a lua go sainráite sa chinneadh maoiniúcháin a chur in ionad na hoibleagáide faoi Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 966/2012 comórtais le haghaidh duaiseanna ag a bhfuil luach aonaid EUR 1 000 000 nó níos mó a fhoilsiú sna ráitis a ghabhann leis an dréachtbhuiséad.

(221)

Ba cheart duaiseanna a dhámhachtain i gcomhréir le prionsabal na trédhearcachta agus le prionsabal na córa comhionainne. Sa chomhthéacs sin, ba cheart saintréithe íosta na gcomórtas a leagan síos, go háirithe na socruithe chun an duais a íoc leis na buaiteoirí tar éis a dámhachtana, mar aon leis an meán iomchuí foilsithe. Ina theannta sin, is gá nós imeachta dámhachtana atá sainithe go soiléir a chur ar bun, idir iarratais a chur isteach, fhaisnéis a thabhairt d’iarratasóirí agus fhógra faoin iarratasóir buaiteach, ar nós imeachta é a fhreagraíonn don nós imeachta dámhachtana deontas.

(222)

Ba cheart a leagan síos sa Rialachán seo na prionsabail agus na coinníollacha is infheidhme maidir le hionstraimí airgeadais, ráthaíochtaí buiséadacha agus cúnamh airgeadais chomh maith leis na rialacha maidir le teorannú dhliteanas airgeadais an Aontais, an comhrac i gcoinne calaoise agus sciúrtha airgid, foirceannadh ionstraimí airgeadais agus tuairisciú.

(223)

Le blianta beaga anuas, tá méadú ag teacht ar an úsáid a bhaineann an tAontas as ionstraimí airgeadais lena bhféadtar giaráil níos mó ar an mbuiséad a bhaint amach ach, an tráth céanna, cruthaíonn siad riosca airgeadais don bhuiséad sin. Ar na hionstraimí airgeadais sin, ní hamháin go n-áirítear ionstraimí airgeadais a chumhdaítear le Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 966/2012, ach áirítear orthu chomh maith ionstraimí eile amhail ráthaíochtaí buiséadacha agus cúnamh airgeadais nár rialaíodh roimhe seo ach amháin le rialacha a cuireadh ar bun sna bunghníomhartha a ghabhann leis na hionstraimí sin. Tá sé tábhachtach creat coiteann a chur ar bun chun aonchineálacht na bprionsabal is infheidhme maidir leis an tacar sin d’ionstraimí a áirithiú agus chun iad a athghrúpáil faoi Theideal nua sa Rialachán seo, teideal a chuimseoidh ranna maidir le ráthaíochtaí buiséadacha agus cúnamh airgeadais do na Ballstáit nó do thríú tíortha chomh maith leis na rialacha láithreacha is infheidhme maidir le hionstraimí airgeadais.

(224)

Is féidir ionstraimí airgeadais agus ráthaíochtaí buiséadacha a bheith fiúntach chun an éifeacht a bhíonn ag cistí de chuid an Aontais a iolrú nuair a chomhthiomsaítear na cistí sin agus cistí eile agus nuair a bhíonn éifeacht ghiarála ag baint leo. Níor cheart ionstraimí airgeadais ná ráthaíochtaí buiséadacha a chur chun feidhme ach amháin mura bhfuil riosca ann go mbeidh saobhadh ar iomaíocht sa mhargadh inmheánach nó mura bhfuil riosca neamhréireachta ann le rialacha Státchabhrach.

(225)

Faoi chuimsiú chreat na leithreasuithe bliantúla arna n-údarú ag Parlaimint na hEorpa agus ag an gComhairle i gcomhair clár áirithe, ba cheart ionstraimí airgeadais agus ráthaíochtaí buiséadacha a úsáid ar bhonn meastóireachta ex ante a léiríonn go bhfuil siad éifeachtach chun cuspóirí beartais an Aontais a bhaint amach.

(226)

Ba cheart ionstraimí airgeadais, ráthaíochtaí buiséadacha agus cúnamh airgeadais a údarú trí bhíthin bunghnímh. Más rud é, i gcásanna a bhfuil údar cuí leo, go mbunófar ionstraimí airgeadais gan bhunghníomh, ba cheart do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle iad a údarú sa bhuiséad.

(227)

Ba cheart na hionstraimí a d’fhéadfadh teacht faoi Theideal X, amhail iasachtaí, ráthaíochtaí, infheistíochtaí cothromais, infheistíocht chuasachothromais agus ionstraimí um chomhroinnt riosca, a shainmhíniú. Ba cheart a áireamh leis an sainmhíniú ar ‘ionstraimí um chomhroinnt riosca’ feabhsuithe creidmheasa do bhannaí tionscadail a chumhdódh riosca fiachsheirbhíse tionscadail agus a mhaolódh riosca creidmheasa sealbhóirí bannaí trí fheabhsuithe creidmheasa i bhfoirm iasachta nó ráthaíochta.

(228)

Ba cheart aon aisíocaíocht ó ionstraim airgeadais nó ó ráthaíocht bhuiséadach a úsáid ar mhaithe leis an ionstraim nó an ráthaíocht a chruthaigh an aisíocaíocht d’fhonn éifeachtúlacht na hionstraime nó na ráthaíochta sin a fheabhsú, mura sonrófar a mhalairt sa bhunghníomh, agus ba cheart sin a chur i gcuntas agus leithreasuithe sa todhchaí á moladh ar an ionstraim nó ar an ráthaíocht chéanna sin.

(229)

Foráiltear leis an Rialachán seo go gcumhachtófar don Choimisiún, sa bhunghníomh ábhartha, iasachtaí a fháil thar ceann an Aontais nó Euratom chun na méideanna comhfhreagracha a thabhairt ar iasacht do Bhallstáit is tairbhithe nó do thríú tíortha is tairbhithe faoi na coinníollacha is infheidhme maidir leis na hiasachtaí. I ndáil leis sin, déantar na sreafaí airgid idir na cistí a fhaightear ar iasacht agus na hiasachtaí a mheaitseáil ina gceann agus ina gceann. Ciallaíonn sé sin gur cheart don Aontas oibríochtaí margaidh a dhéanamh atá bunaithe ar riachtanais eisíocaíochta le haghaidh gach cáis shonraigh ina dtugtar iasachtaí, rud a chuireann teorainn leis an bhféidearthacht oibríochtaí iasachtaíochta éagsúla a phleanáil go comhleanúnach agus struchtúr a chur ar aibíochtaí éagsúla chun na costais is fearr a bhaint amach.

(230)

Cruthaítear costas agus castacht nuair a mhaoinítear cláir aonair chúnaimh airgeadais trí mhodhanna cistiúcháin ar leithligh toisc go mbíonn cláir chúnaimh airgeadais éagsúla in iomaíocht le haghaidh líon teoranta deiseanna cistiúcháin. Leis sin, déantar soláthar urrúis fiachais an Aontais a ilroinnt agus laghdaítear leachtacht agus spéis infheisteoirí sna cláir ar leithligh, cé go bhfuil an seasamh ard creidmheasa céanna ag urrúis fiachais uile an Aontais. Ba cheart, mar sin, cúnamh airgeadais a eagrú faoi mhodh cistiúcháin aonair lena gcuirtear le leachtacht bhannaí an Aontais agus le tarraingteacht agus costéifeachtúlacht eisiúint an Aontais.

(231)

Léiríodh na míbhuntáistí a bhaineann le cur chuige ilroinnte maidir le fiachas an Aontais a eagrú leis an taithí a fuarthas le déanaí maidir leis na riachtanais chistiúcháin atá ann i ndáil leis an Úcráin. Chun seasamh an Aontais mar eisitheoir fiachais arna ainmniú in euro a neartú, tá sé ríthábhachtach go n-eagrófaí gach eisiúint nua trí mhodh cistiúcháin aonair, ach amháin i gcásanna a bhfuil údar cuí leo, amhail eisiúint Euratom, eisiúint bheag agus cistiú clár cúnaimh airgeadais ar tháinig na bunghníomhartha i bhfeidhm ina leith roimh an 9 Samhain 2022.

(232)

Le Cinneadh (AE, Euratom) 2020/2053 ón gComhairle, bunaíodh cheana an tsamhail le haghaidh modh cistiúcháin aonair, agus an chuid is mó d’eilimintí an bhonneagair is gá chun an modh sin a chur chun feidhme, i bhfoirm straitéis cistiúcháin éagsúlaithe. Leis an straitéis sin, lamháladh slógadh rathúil cistí i gcomhair deontas agus iasachtaí faoi Rialachán (AE) 2021/241 agus i gcomhair raon clár eile de chuid an Aontais dá dtagraítear i Rialachán (AE) 2020/2094 ón gComhairle (34). I bhfianaise na castachta a mheastar a bheidh i gceist leis na hoibríochtaí is gá chun riachtanais phráinneacha mhaoiniúcháin na hÚcráine a shásamh, agus chun oibríochtaí amach anseo trína bhfaightear agus trína dtugtar iasachtaí a réamh-mheas, is iomchuí straitéis cistiúcháin éagsúlaithe a bhunú mar an modh cistiúcháin aonair chun oibríochtaí iasachtaíochta a chur chun feidhme.

(233)

Ba cheart a cheadú le húsáid straitéise cistiúcháin éagsúlaithe go ndéanfaí an clár cistiúcháin a chur chun feidhme ar bhealach solúbtha, agus prionsabail na neodrachta buiséadaí agus an chomhardaithe bhuiséadaigh á n-urramú go hiomlán an tráth céanna mar a leagtar amach in Airteagal 310(1) CFAE. Ba cheart costais an chláir cistiúcháin titim ina n-iomláine ar na tairbhithe bunaithe ar mhodheolaíocht leithdháilte costais aonair lena n-áirithítear go leithdháiltear na costais ar bhealach trédhearcach comhréireach. Ba cheart na hoibleagáidí aisíocaíochta a bheith ar thairbhithe an chúnaimh airgeadais i gcónaí, i gcomhréir leis an Rialachán seo.

(234)

Dá gcuirfí straitéis cistiúcháin éagsúlaithe chun feidhme, cheanglófaí go gcloífí le tacar amháin rialacha i leith gach cláir iasachtaíochta agus iasachtaithe a bhíonn ag brath uirthi.

(235)

Le straitéis cistiúcháin éagsúlaithe, ba cheart níos mó solúbthachta a bheith ag an gCoimisiún, ar solúbthacht í a bhaineann le huainiú agus aibíocht na n-idirbheart cistiúcháin aonair, agus eisíocaíochtaí rialta seasta chun tíortha éagsúla is tairbhithe a lamháil. Ba cheart straitéis den sórt sin a bheith bunaithe ar chomhthiomsú ionstraimí cistiúcháin. Leis sin, thabharfaí solúbthacht don Choimisiún íocaíochtaí leis na tairbhithe a eagrú go neamhspleách ar dhálaí an mhargaidh tráth na heisíocaíochta, agus laghdófaí an tráth céanna an riosca go mbeadh ar an gCoimisiún méideanna socraithe a chruinniú i ndálaí luaineacha nó díobhálacha.

(236)

Chun an tsolúbthacht sin a thabhairt don Choimisiún, bheadh gá le comhthiomsú coiteann leachtachta a chur ar bun. Bheadh acmhainneacht chistiúcháin an Aontais níos athléimní mar thoradh ar fheidhm leachtachta láraithe den sórt sin, agus bheadh sí in ann neamhréireanna sealadacha idir na hinsreafaí agus na heis-sreafaí a sheasamh, bunaithe ar acmhainneacht láidir réamhaisnéise leachtachta.

(237)

Ba cheart don Choimisiún na hidirbhearta uile is gá a chur chun feidhme arb é is aidhm dóibh láithreacht rialta sa mhargadh caipitil a áirithiú, na costais chistiúcháin is fearr a bhaint amach agus idirbhearta urrús fiachais an Aontais agus Euratom a éascú.

(238)

Agus an straitéis cistiúcháin éagsúlaithe á leathnú chuig raon níos leithne clár, is iomchuí, mar sin, don Choimisiún na socruithe is gá a bhunú chun í a chur chun feidhme. Ba cheart creat rialachais, nósanna imeachta um bainistíocht riosca agus modheolaíocht maidir le leithdháileadh costas a bheith sna socruithe sin, agus ba cheart Airteagal 223(4), pointe (e), den Rialachán seo a urramú leo. Chun an trédhearcacht a áirithiú, ba cheart don Choimisiún Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle a chur ar an eolas go tráthrialta agus go cuimsitheach faoi gach gné dá straitéis iasachtaíochta agus bainistithe fiachais.

(239)

Ar mhaithe le deimhneacht dhlíthiúil agus soiléireacht i leith cúnamh airgeadais a deonaíodh cheana agus i leith cúnamh macrairgeadais faoi Rialachán (AE) 2022/2463 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (35), níor cheart feidhm a bheith ag na rialacha sa Rialachán seo maidir le straitéis cistiúcháin éagsúlaithe ach amháin i gcás clár cúnaimh airgeadais a dtiocfaidh na bunghníomhartha i bhfeidhm ina leith an 9 Samhain 2022 nó ina dhiaidh sin.

(240)

Tá sé tábhachtach go ndéanfar na ráitis airgeadais iniúchta le haghaidh ionstraimí airgeadais agus ráthaíochtaí buiséadacha a chuirtear chun feidhme faoi bhainistíocht indíreach a chur ar fáil in am ionas go mbeidh an Chúirt Iniúchóirí ábalta iad a chur i gcuntas agus a barúlacha á dtabhairt ar na cuntais shealadacha.

(241)

Is iomchuí ailíniú leasanna i saothrú chuspóirí beartais an Aontais a aithint agus, go háirithe, a aithint go bhfuil an saineolas sonrach ag BEI agus ag CEI chun ionstraimí airgeadais agus ráthaíochtaí buiséadacha a chur chun feidhme.

(242)

Ba cheart an deis a bheith ag BEI agus ag CEI, ag gníomhú dóibh mar ghrúpa, cuid den chur chun feidhme a aistriú chuig a chéile, i gcás ina bhféadfadh sé cabhrú le gníomh faoi leith a chur chun feidhme agus de réir mar a shaineofar tuilleadh sa chomhaontú ábhartha leis an gCoimisiún.

(243)

Ar mhaithe le comhsheasmhacht agus chun an Creat Airgeadais Ilbhliantúil do 2021 go 2027 a chur i gcuntas, i gcás ionstraimí airgeadais agus ráthaíochtaí buiséadacha, is gá forálacha áirithe a shoiléiriú maidir le tuairisciú a dhéanann na daoine nó na heintitis a chuireann cistí de chuid an Aontais chun feidhme faoi bhainistíocht indíreach, maidir le cur i bhfeidhm Theideal X i gcás ina gcomhcheanglaítear é le tacaíocht choimhdeach ón mbuiséad, lena n-áirítear deontais, agus i gcomhcheangal le cistí de chuid an Aontais a chuirtear chun feidhme faoi bhainistíocht chomhroinnte.

(244)

I gcás ina ndéantar ionstraimí airgeadais nó ráthaíochtaí buiséadacha a chomhcheangal le cineálacha coimhdeacha tacaíochta ón mbuiséad, ba cheart a shoiléiriú gur cheart na rialacha maidir le hionstraimí airgeadais agus ráthaíochtaí buiséadacha a chur i bhfeidhm maidir leis an mbeart iomlán. I gcás inarb infheidhme, ba cheart na rialacha sin a chomhlánú le ceanglais shonracha a leagtar amach i rialacha earnáilsonracha.

(245)

Ba cheart do chur chun feidhme na n-ionstraimí airgeadais agus na ráthaíochtaí buiséadacha a mhaoinítear as an mbuiséad cloí le beartas an Aontais maidir le dlínsí neamh-chomhoibríocha chun críocha cánach, agus le haon nuashonrú a dhéanfar air sin, mar a leagtar síos i ngníomhartha dlí ábhartha an Aontais agus i gconclúidí ón gComhairle, go háirithe sna conclúidí ón gComhairle an 8 Samhain 2016 maidir leis na critéir chun liosta an Aontais a bhunú agus leis an bpróiseas as a leanann é de dhlínsí neamh-chomhoibríocha chun críocha cánach (36) agus san Iarscríbhinn a ghabhann leo, agus sna Conclúidí ón gComhairle an 5 Nollaig 2017 maidir le liosta an Aontais de dhlínsí neamh-chomhoibríocha chun críocha cánach (37) agus sna hIarscríbhinní a ghabhann leo.

(246)

Is oibríochtaí seachbhuiséid go hiondúil iad ráthaíochtaí buiséadacha agus cúnamh airgeadais do na Ballstáit nó do thríú tíortha agus bíonn mórthionchar acu ar chlár comhardaithe an Aontais. Cé gur oibríochtaí seachbhuiséid go hiondúil iad, de bharr go n-áirítear iad mar chuid den Rialachán seo, tugtar cosaint níos fearr do leasanna airgeadais an Aontais agus is soiléire an creat a leagtar síos chun iad a údarú agus a bhainistiú agus chun cuntasaíocht a dhéanamh orthu.

(247)

Sheol an tAontas tionscnaimh thábhachtacha a bhí bunaithe ar ráthaíochtaí buiséadacha, amhail an Ciste Eorpach le haghaidh Infheistíochtaí Straitéiseacha (CEIS) nó an Ciste Eorpach um Fhorbairt Inbhuanaithe (CEFI). Is iad saintréithe na n-ionstraimí sin go gcruthaítear leo dliteanas teagmhasach don Aontas agus go dtugtar le tuiscint leo go soláthrófar cistí chun cúlchiste leachtach a chur ar fáil, cúlchiste a lamhálfaidh don bhuiséad freagairt go hordúil d’oibleagáidí íocaíochta a d’fhéadfadh teacht chun cinn i ngeall ar na dliteanais theagmhasacha sin. Chun rátáil chreidmheasa an Aontais a ráthú agus, dá bharr sin, chun a ráthú go mbeidh sé in ann maoiniú éifeachtach a chur ar fáil, tá sé ríthábhachtach go gcomhlíonfaidh údarú agus soláthar na ndliteanas teagmhasach, agus an faireachán a dhéanfar orthu, tacar stóinsithe rialacha ba cheart a chur i bhfeidhm ar na ráthaíochtaí buiséadacha ar fad.

(248)

Féadfaidh na dliteanais theagmhasacha a eascróidh ó ráthaíochtaí buiséadacha réimse leathan oibríochtaí maoiniúcháin agus infheistíochta a chumhdach. Ní féidir an fhéidearthacht go nglaofar ráthaíocht bhuiséadach a sceidealú le lánchinnteacht ar bhonn bliantúil mar atá i gcás iasachtaí a bhfuil sceideal sainithe aisíocaíochta acu. Dá bhrí sin, is den riachtanas creat a chur ar bun chun dliteanais theagmhasacha a údarú agus chun faireachán a dhéanamh orthu lena n-áiritheofar go ndéanfar, tráth ar bith, uasteorainn na leithreasuithe bliantúla faoi chomhair íocaíochtaí a lánurramú a leagtar amach i gCinneadh (AE, Euratom) 2020/2053.

(249)

Leis an gcreat sin, ba cheart foráil a dhéanamh chomh maith maidir le bainistíocht agus rialú, lena n-áirítear tuairisciú rialta ar neamhchosaint airgeadais an Aontais. Ba cheart ráta soláthair na ndliteanas teagmhasach a shocrú ar bhonn measúnú iomchuí riosca ar na rioscaí airgeadais a eascraíonn as an ionstraim lena mbaineann. Ba cheart measúnú bliantúil a dhéanamh ar inbhuanaitheacht na ndliteanas teagmhasach i gcomhthéacs an nós imeachta bhuiséadaigh bhliantúil. Ba cheart sásra luathrabhaidh a chur ar bun chun easpa soláthairtí a chumhdóidh dliteanais airgeadais a sheachaint.

(250)

Mar gheall ar an méadú atá ag teacht ar an úsáid a bhaintear as ionstraimí airgeadais, as ráthaíochtaí buiséadacha agus as cúnamh airgeadais, is gá líon mór leithreasuithe faoi chomhair íocaíochtaí a shlógadh agus soláthar a dhéanamh ina leith. Chun giaráil a chur ar fáil agus, an tráth céanna, chun cosaint leordhóthanach ar dhliteanais airgeadais a áirithiú, tá sé tábhachtach an leas is fearr a bhaint as méid an tsoláthair a theastaíonn agus éifeachtúlacht a mhéadú trí na soláthairtí sin a chomhthiomsú i gciste don soláthar coiteann. Lena chois sin, toisc gur féidir úsáid níos solúbtha a bhaint as na soláthairtí comhthiomsaithe sin, is féidir glanráta soláthair foriomlán, a thugann an chosaint a iarrtar trí mhéid barrfheabhsaithe acmhainní, a bhaint amach.

(251)

Ba cheart creat téagartha rialaithe inmheánaigh a chur ar fáil leis na rialacha is infheidhme maidir le soláthar agus maidir leis an gciste don soláthar coiteann. Ba cheart na treoirlínte is infheidhme maidir le bainistiú na n-acmhainní sa chiste don soláthar coiteann a bhunú ar leibhéal an Choimisiúin, tar éis dul i gcomhairle le hoifigeach cuntasaíochta an Choimisiúin. Ba cheart d’oifigigh údarúcháin na n-ionstraimí airgeadais, na ráthaíochtaí buiséadacha nó an chúnaimh airgeadais faireachán gníomhach a dhéanamh ar na dliteanais airgeadais atá faoina bhfreagracht agus ba cheart do bhainisteoir airgeadais acmhainní an chiste don soláthar coiteann an t-airgead tirim agus na sócmhainní sa chiste a bhainistiú de réir na rialacha agus na nósanna imeachta atá leagtha amach ag oifigeach cuntasaíochta an Choimisiúin.

(252)

Ba cheart ráthaíochtaí buiséadacha agus cúnamh airgeadais a bheith i gcomhréir leis an tacar céanna prionsabal atá bunaithe d’ionstraimí airgeadais. Ba cheart do ráthaíochtaí buiséadacha, go háirithe, a bheith neamh-inchúlghairthe, gan choinníollacha agus ar éileamh. Ba cheart iad a chur chun feidhme faoi bhainistíocht indíreach nó, i gcásanna eisceachtúla amháin, faoi bhainistíocht dhíreach. Níor cheart dóibh ach oibríochtaí maoiniúcháin agus infheistíochta a chumhdach agus ba cheart dá gcontrapháirteanna ranníocaíocht a dhéanamh óna n-acmhainní féin leis na hoibríochtaí a chumhdófar.

(253)

Ba cheart cúnamh airgeadais do na Ballstáit nó do thríú tíortha a bheith i bhfoirm iasachta nó líne chreidmheasa nó i bhfoirm aon ionstraime eile a mheastar a bheith iomchuí chun éifeachtacht na tacaíochta a áirithiú. Chuige sin, ba cheart an chumhacht a thabhairt don Choimisiún, sa bhunghníomh ábhartha, na cistí riachtanacha a fháil ar iasacht ar na margaí caipitil nó ó institiúidí airgeadais, rud a sheachnaíonn aon bhaint a bheith ag an Aontas i dtiontú aibíochtaí, rud a d’fhágfadh go mbeadh neamhchosaint aige ar aon riosca úis nó ar aon riosca tráchtála eile.

(254)

Ba cheart feidhm a bheith ag na forálacha a bhaineann le hionstraimí airgeadais a luaithe is féidir chun go mbainfear amach an simpliú agus an éifeachtúlacht atá á lorg. Ba cheart feidhm a bheith ag na forálacha a bhaineann le ráthaíochtaí buiséadacha agus le cúnamh airgeadais, chomh maith leis na forálacha a bhaineann leis an gciste don soláthar coiteann, ón gcreat airgeadais ilbhliantúil a bheidh ann ó 2020 amach. A bhuí leis an gclár ama sin, beidh deis ann uirlisí nua a ullmhú i gceart chun bainistiú a dhéanamh ar dhliteanais theagmhasacha. Ina theannta sin, fágfaidh an clár ama gur féidir ailíniú a dhéanamh idir na prionsabail a leagtar amach i dTeideal X agus, ar thaobh amháin, an togra i gcomhair an chreata airgeadais ilbhliantúil tar éis 2020 agus, ar an taobh eile, na cláir shonracha a bhaineann leis an gcreat sin.

(255)

Le Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 1141/2014 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (38), leagtar síos rialacha i gcás, inter alia, cistiú páirtithe polaitiúla agus fondúireachtaí polaitiúla ar an leibhéal Eorpach, go háirithe maidir le coinníollacha cistiúcháin, dámhachtain agus leithdháileadh cistiúcháin, tabhartas agus ranníocaíochtaí, maoiniú feachtas le haghaidh thoghcháin Pharlaimint na hEorpa, caiteachas inaisíoctha, an toirmeasc ar chistiú áirithe, cuntais, tuairisciú agus iniúchóireacht, cur chun feidhme agus rialú, pionóis, comhar idir an tÚdarás um páirtithe agus fondúireachtaí polaitiúla Eorpacha, Oifigeach Údarúcháin Pharlaimint na hEorpa agus na Ballstáit, agus trédhearcacht.

(256)

Ba cheart rialacha a chur san áireamh sa Rialachán seo maidir le ranníocaíochtaí ón mbuiséad le páirtithe polaitiúla Eorpacha mar a fhoráiltear i Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 1141/2014.

(257)

Ba cheart an tacaíocht airgeadais a thabharfar do pháirtithe polaitiúla Eorpacha a bheith i bhfoirm ranníocaíocht shonrach, chun freastal ar riachtanais shonracha na bpáirtithe sin.

(258)

Cé go ndeonaítear tacaíocht airgeadais gan gá a bheith ann le clár oibre bliantúil, ba cheart do pháirtithe polaitiúla Eorpacha údar cuí a léiriú ex post maidir le húsáid fhónta cistithe ón Aontas. Go háirithe, ba cheart don oifigeach údarúcháin atá freagrach a fhíorú an úsáidfear na cistí chun caiteachas inaisíoctha a íoc, faoi mar a leagtar síos sa ghlao ar ranníocaíochtaí, laistigh de na teorainneacha ama a leagtar síos sa Rialachán seo. Ba cheart ranníocaíochtaí a dhéanfar le páirtithe polaitiúla Eorpacha a chaitheamh roimh dheireadh na bliana airgeadais tar éis bhliain a ndámhachtana agus ina dhiaidh sin ba cheart don oifigeach údarúcháin atá freagrach aon chistiú nach bhfuil caite a aisghabháil.

(259)

Cistiú ón Aontas a dhámhfar chun costais oibriúcháin páirtithe polaitiúla Eorpacha a mhaoiniú, níor cheart é a úsáid chun críoch eile seachas na críocha sin a bhunaítear i Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 1141/2014, go háirithe chun tríú páirtithe amhail páirtithe polaitiúla náisiúnta a mhaoiniú go díreach nó go hindíreach. Ba cheart do pháirtithe polaitiúla Eorpacha na ranníocaíochtaí a úsáid chun céatadán den chaiteachas reatha agus de chaiteachas todhchaí a íoc seachas caiteachas nó fiachas arna dtabhú sular cuireadh isteach na hiarratais ar ranníocaíochtaí.

(260)

Ba cheart dámhachtain na ranníocaíochtaí a shimpliú freisin agus a chur in oiriúint do shainiúlachtaí na bpáirtithe polaitiúla Eorpacha, go háirithe trí gan critéir roghnúcháin a bheith ann, trí íocaíocht réamh-mhaoiniúcháin iomlán aonair a bhunú mar riail ghinearálta, agus tríd an deis cnapshuimeanna, maoiniú ar ráta comhréidh agus costais aonaid a úsáid.

(261)

Ba cheart na ranníocaíochtaí ón mbuiséad a chur ar fionraí, a laghdú nó a fhoirceannadh má sháraíonn páirtithe polaitiúla Eorpacha Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 1141/2014.

(262)

Ba cheart pionóis atá bunaithe ar an Rialachán seo agus ar Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 1141/2014 araon a fhorchur ar bhealach comhleanúnach agus prionsabal ne bis in idem á urramú. I gcomhréir le Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 1141/2014 ní fhorchuirfear pionóis riaracháin agus/nó airgeadais dá bhforáiltear sa Rialachán seo i gceann de na cásanna inar forchuireadh pionóis cheana féin ar bhonn Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 1141/2014.

(263)

Leis an Rialachán seo, ba cheart creat ginearálta a bhunú faoina bhféadfar tacaíocht bhuiséadach a úsáid mar ionstraim i réimse na ngníomhaíochtaí seachtracha, lena n-áirítear an oibleagáid atá ar an tríú tír faisnéis leormhaith thráthúil a sholáthar don Choimisiún chun meastóireacht a dhéanamh ar chomhlíonadh na gcoinníollacha agus na bhforálacha comhaontaithe lena n-áirithítear cosaint éifeachtach ar leasanna airgeadais an Aontais.

(264)

Chun ról Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle a threisiú, ba cheart an nós imeachta a shoiléiriú chun cistí iontaobhais de chuid an Aontais a bhunú. Tá sé riachtanach freisin na prionsabail is infheidhme maidir le ranníocaíochtaí le cistí iontaobhais de chuid an Aontais a lua go sonrach, go háirithe a thábhachtaí atá sé ranníocaíochtaí ó dheontóirí eile a aimsiú, a thabharfaidh údar le bunú na gcistí sin a mhéid a bhaineann leis an mbreisluach. Is gá freisin freagrachtaí na ngníomhaithe airgeadais agus freagrachtaí bhord an chiste iontaobhais de chuid an Aontais a shoiléiriú agus rialacha a shainiú lena n-áiritheofar ionadaíocht chothrom na ndeontóirí rannpháirteacha ar bhord an chiste iontaobhais de chuid an Aontais agus nach mór vóta éigeantach ina fhabhar ag an gCoimisiún a bheith ann chun na cistí a úsáid. Tá sé tábhachtach freisin sonraí níos mine a leagan amach faoi na ceanglais tuairiscithe is infheidhme maidir le cistí iontaobhais de chuid an Aontais.

(265)

Ba cheart don Aontas a bheith in ann páirt a ghlacadh i dtionscnaimh dhomhanda, nuair a chuirtear le baint amach chuspóirí beartais an Aontais de bharr na rannpháirtíochta sin. Chun creat dlíthiúil oiriúnach a sholáthar le haghaidh rannpháirtíocht an Aontais i dtionscnaimh dhomhanda, ba cheart an ranníocaíocht ón Aontas leis na tionscnaimh sin a áireamh mar ionstraim nua chur chun feidhme an bhuiséid. Bheadh úsáid an mheáin airgeadais nua sin faoi réir coinníollacha, a n-áiritheodh a gcomhlíonadh leibhéal cosanta atá inchomparáide le hionstraimí eile chur chun feidhme an bhuiséid. Ba cheart a áireamh ar na coinníollacha sin córais inmheánacha agus sheachtracha iomchuí a bheith ann chun calaois agus neamhrialtachtaí a chomhrac, lenar cheart a mheas gur córais sheachtracha iad na córais arna n-oibriú ag eintitis cur chun feidhme den tionscnamh domhanda. Ba cheart úsáid na bhforálacha a bhaineann le tionscnaimh dhomhanda a bheith teoranta do chásanna nach gcumasaítear le hionstraimí eile chur chun feidhme an bhuiséid cuspóirí beartais an Aontais faoi seach a bhaint amach leis an scála céanna agus leis an tionchar céanna. I gcás inar féidir agus inarb iomchuí, ba cheart don Choimisiún dul i bpáirt le haon bhord rialachais nó le haon choiste stiúrtha coibhéiseach de thionscnamh domhanda chun ionadaíocht éifeachtach ar leas an Aontais a áirithiú. Ar mhaithe le trédhearcacht agus cinnteoireacht éifeachtach, ba cheart don Choimisiún, a luaithe is féidir, faisnéis mhionsonraithe a sholáthar do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle maidir le haon rannchuidiú a bheartaítear le tionscnamh domhanda, ionas go mbeidh siad in ann aird chuí a thabhairt ar an bhfaisnéis sin.

(266)

Chun a oiriúnú don dul chun cinn maidir leis an digitiú, ba cheart an liosta saineolaithe seachtracha a tharraingítear suas tar éis glao ar léiriú spéise a bheith bailí ar feadh tréimhse níos faide ná fad an chláir ilbhliantúil ar choinníoll go n-áiritheofar uainíocht saineolaithe agus go mbeidh saineolaithe nua in ann a spéis a léiriú. Ina theannta sin, is gá cead a thabhairt d’institiúidí de chuid an Aontais saineolaithe seachtracha ardoilte a mhealladh chun a áirithiú go mbeidh an próiseas meastóireachta agus na tuairimí sonracha agus an chomhairle a chuirfidh na saineolaithe ar fáil d’ardchaighdeán. Chun dul in iomaíocht go rathúil le gníomhaithe eile sa mhargadh, ba cheart cead a thabhairt d’institiúidí de chuid an Aontais pá níos iomaíche a thairiscint i gcásanna eisceachtúla agus i gcásanna a bhfuil údar cuí leo. Ar deireadh, ar mhaithe le deimhneacht dhlíthiúil, ba cheart soiléiriú a dhéanamh ar na rialacha is infheidhme maidir le saineolaithe seachtracha a íoctar chun bheith ag teacht leis na céimeanna éagsúla den nós imeachta dámhachtana.

(267)

Chun creat dlíthiúil soiléir a soláthar chun go mbeidh institiúidí de chuid an Aontais in ann seirbhísí, soláthairtí nó oibreacha a dheonú, ba cheart tabhartais neamhairgeadais a áireamh mar ionstraim nua chur chun feidhme an bhuiséid. Ba cheart a thabhairt faoi deara nach ionann an ionstraim sin agus an creat ginearálta tacaíochta a sholáthraíonn an tAontas do thríú tíortha, ar creat é a bhfuil cineál níos leithne aige ach ar féidir tabhartais neamhairgeadais a chumhdach leis. I bhfianaise phaindéim COVID-19 agus thionchar chogadh foghach na Rúise i gcoinne na hÚcráine, ba cheart an ionstraim sin a bheith ina bunús dlí cobhsaí go háirithe le haghaidh staideanna géarchéime agus éigeandála amach anseo agus ba cheart a áirithiú léi go mbeidh na huirlisí iomchuí um thacaíocht bhuiséadach ag institiúidí de chuid an Aontais chun cuidiú leis na Ballstáit, le daoine eile agus le heintitis tráth a bheidh an gá is mó le tacaíocht. Ba cheart an ionstraim sin a chur chun feidhme faoi bhainistíocht dhíreach nó faoi bhainistíocht indíreach ag comhlacht de chuid an Aontais. Ba cheart forálacha gaolmhara, amhail sainmhínithe, fionraí, foirceannadh agus laghdú, agus an coiste meastóireachta a choigeartú dá réir sin. Ar mhaithe le bainistíocht fhónta airgeadais, níor cheart soláthairtí neamh-inmharthana arna maoiniú ó leithreasuithe riaracháin a dheonú sula mbeidh a luach dímheasta go páirteach.

(268)

Ar an gcaoi chéanna le tabhairt isteach tabhartas neamhairgeadais, ba cheart d’institiúidí de chuid an Aontais a bheith in ann duaiseanna a dhámhachtain, ar duaiseanna neamhairgeadais iad. Tá sé sin tábhachtach freisin chun comórtais i measc daoine óga a cheadú, ar daoine óga iad nach bhfuil cuntas bainc acu ina mBallstát féin, ach ar féidir leo a luach saothair a fháil go héasca i bhfoirm phraiticiúil. Chun na críche sin, ba cheart an sainmhíniú ar ‘duaiseanna’ agus na forálacha maidir leo a choigeartú dá réir sin.

(269)

I gcomhréir leis an gcuíchóiriú a dhéanfar ar rialacha atá ann faoi láthair agus chun athrá nach bhfuil gá leis a sheachaint, níor cheart na forálacha speisialta a leagtar amach i gCuid a Dó de Rialachán (AE, Euratom) Uimh. 966/2012, is infheidhme maidir le CERT, leis an taighde, le gníomhaíochtaí seachtracha agus le cistí sonracha de chuid an Aontais a thabhairt isteach ach sna codanna ábhartha den Rialachán seo, ar choinníoll go bhfuil na forálacha fós in úsáid agus ábhartha.

(270)

Ba cheart na forálacha maidir le tíolacadh na gcuntas agus maidir le cuntasaíocht a shimpliú agus a shoiléiriú. Is iomchuí, dá bhrí sin, na forálacha ar fad maidir le cuntais bhliantúla agus maidir le tuairisciú eile airgeadais a thabhairt le chéile.

(271)

Na sprioc-amanna le haghaidh na mbarúlacha ón gCúirt Iniúchóirí maidir leis na cuntais shealadacha agus le haghaidh chur isteach na gcuntas críochnaitheach, ba cheart iad a choigeartú chun amchlár an nós imeachta um urscaoileadh a chur i gcuntas.

(272)

Ba cheart a chumhdach leis an gcinneadh maidir le hurscaoileadh na cuntais ar ioncam agus ar chaiteachas uile an Aontais, lena n-áirítear ioncam sannta agus na míreanna sonracha caiteachais lena mbaineann, an t-iarmhéid a thig uathu sin, agus sócmhainní agus dliteanais de chuid an Aontais a léirítear sa chlár comhardaithe, lena n-áirítear iad siúd a eascraíonn as oibríochtaí trína bhfaightear agus trína dtugtar iasachtaí. Ar an gcaoi chéanna, ba cheart ioncam sannta agus na míreanna caiteachais gaolmhara a bheith san áireamh sa scrúdú a dhéanann an Chúirt Iniúchóirí ar an ioncam uile.

(273)

Ba cheart an chaoi a ndéanann institiúidí de chuid an Aontais tuairisciú faoi láthair ar thionscadail foirgníochta chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle a fheabhsú. Ba cheart é a bheith de chead ag institiúidí de chuid an Aontais tionscadail nua foirgníochta a mhaoiniú leis an ioncam a gheofar ar fhoirgnimh atá díolta cheana féin. Dá dhroim sin, ba cheart tagairt do na forálacha maidir le hioncam sannta inmheánach a thabhairt isteach sna forálacha maidir le tionscadail foirgníochta. D’fhágfadh sin go bhféadfaí freastal ar na riachtanais athraitheacha i mbeartas foirgníochta institiúidí de chuid an Aontais agus, an tráth céanna, costais a laghdú agus tuilleadh solúbthachta a thabhairt isteach.

(274)

Ina theachtaireacht maidir leis an gComhaontú Glas don Eoraip, molann an Coimisiún foirgnimh a athchóiriú chun a n-astaíochtaí a laghdú agus iad a dhéanamh níos fuinneamh-éifeachtúla. Agus éabhlóid thapa an mhargaidh le haghaidh foirgnimh fhuinneamh-éifeachtúla á cur i gcuntas, tá sé fíor-riachtanach go ndéanfaidh institiúidí de chuid an Aontais na gealltanais maidir leis an gComhaontú Glas don Eoraip a ionchorprú ina mbeartas foirgníochta féin agus go ndéanfaidh siad a gcuid foirgneamh a athchóiriú, agus go dtabharfaidh siad tús áite do na hinfheistíochtaí is fuinneamh-éifeachtúla. Ina theannta sin, i bhfianaise na forbartha atá tagtha ar mhodhanna oibre le déanaí a bhfuil dlús curtha léi de bharr phaindéim COVID-19, is gá stoc oifigí institiúidí de chuid an Aontais a oiriúnú chun beartas oifige dinimiciúil a fhorbairt. Dá thoradh sin, ba cheart cead a thabhairt d’athchóirithe struchtúracha a mhaoiniú le hiasachtaí, ar choinníoll go mbeidh coigilteas mar thoradh air, i gcomhréir le prionsabal na bainistíochta fónta airgeadais. Ba cheart do Pharlaimint na hEorpa agus don Chomhairle faisnéis leordhóthanach a fháil chun iad a fhormheas roimh ré, lena n-áirítear faisnéis maidir le breisluach an athchóirithe struchtúraigh atá beartaithe agus maidir lena rannchuidiú leis an aistriú glas. Ba cheart an léirmhíniú ar choincheap na dtionscadal nua foirgníochta a leathnú agus, go háirithe, tionscadail a bhaineann le hathchóiriú struchtúrach a áireamh.

(275)

Na rialacha is infheidhme maidir le comhlachtaí áirithe de chuid an Aontais, na rialacha mionsonraithe i dtaca le soláthar agus na coinníollacha mionsonraithe agus an íoschóimheas don ghlanráta soláthair, chun an méid sin a oiriúnú, ba cheart an chumhacht chun gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 CFAE a tharmligean chuig an gCoimisiún i dtaca leis an gcreatrialachán airgeadais do chomhlachtaí arna gcur ar bun faoi CFAE agus faoi Chonradh Euratom, leis an rialachán airgeadais samhla le haghaidh comhlachtaí comhpháirtíochta príobháidí poiblí, le leasuithe ar Iarscríbhinn I a ghabhann leis an Rialachán seo, leis na coinníollacha mionsonraithe agus leis an modheolaíocht mhionsonraithe faoina ndéantar an glanráta soláthair a ríomh agus leis an leasú ar íoschóimheas sainithe an ghlanráta soláthair, nár cheart a shocrú ag leibhéal is ísle ná 85 %. Tá sé tábhachtach, go háirithe, go rachadh an Coimisiún i mbun comhairliúcháin iomchuí le linn a chuid oibre ullmhúcháin, lena n-áirítear ar leibhéal na saineolaithe, agus go ndéanfaí na comhairliúcháin sin i gcomhréir leis na prionsabail a leagtar síos i gComhaontú Idirinstitiúideach an 13 Aibreán 2016 maidir le Reachtóireacht Níos Fearr. Go sonrach, chun rannpháirtíocht chomhionann in ullmhú na ngníomhartha tarmligthe a áirithiú, faigheann Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle na doiciméid uile an tráth céanna le saineolaithe na mBallstát, agus tá rochtain chórasach ag a gcuid saineolaithe ar chruinnithe ghrúpaí saineolaithe an Choimisiúin a bhíonn ag déileáil le hullmhú na ngníomhartha tarmligthe.

(276)

Modhnuithe áirithe maidir le soláthar rochtana ag an gCoimisiún ar shonraí faoi fhaighteoirí lena bhfoilsiú, agus maidir le sonraí faoi fhaighteoirí agus faoina n-úinéirí tairbhiúla a thaifeadadh agus a stóráil go leictreonach agus rochtain an chórais TF chomhtháite aonair le haghaidh mianadóireacht sonraí agus scóráil riosca chun anailís a dhéanamh ar na sonraí sin , níor cheart feidhm a bheith acu sin ach amháin maidir le cláir a ghlacfar faoi chreat airgeadais ilbhliantúil iar-2027 agus a mhaoineofar as an gcreat sin chun aistriú rianúil a áirithiú trí am leordhóthanach a thabhairt chun an t-oiriúnú is gá a dhéanamh ar chórais sonraí leictreonacha agus ar chomhaontuithe ábhartha, agus chun treoraíocht agus oiliúint a sholáthar.

(277)

Ba cheart don Choimisiún measúnú ar ullmhacht an chórais TF chomhtháite aonair a thíolacadh faoi dheireadh 2027. Leis an measúnú sin, ba cheart a mheas an áirithítear idir-inoibritheacht le córais agus bunachair sonraí TF ábhartha, lena n-áirítear córais agus bunachair sonraí na mBallstát, lenar féidir an fhaisnéis ábhartha a aistriú go huathoibríoch i bhfíor-am i gcás inarb indéanta, agus dúbláil tuairiscithe a sheachaint; an bhfuil na táscairí riosca a úsáideann an córas TF comhtháite aonair aonfhoirmeach, oibiachtúil, comhréireach agus riachtanach le haghaidh measúnú riosca, agus an bhfuil siad bunaithe ar fhoinsí iontaofa faisnéise; an gceadaítear leis an gcóras TF comhtháite aonair an intleacht shaorga a úsáid chun sonraí a anailísiú agus a léirmhíniú; agus an gcomhlíonann an córas TF comhtháite aonair na prionsabail ghinearálta maidir le cosaint sonraí.

(278)

Chuathas i gcomhairle leis an Maoirseoir Eorpach ar Chosaint Sonraí i gcomhréir le hAirteagal 42(1) de Rialachán (AE) 2018/1725 agus thug an Maoirseoir tuairim an 7 Iúil 2022.

(279)

Ba cheart an Rialachán seo a theacht i bhfeidhm an tríú lá tar éis lá a fhoilsithe in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh,