IARSCRÍBHINN

1.   RÉAMHRÁ

Leis na treoirlínte seo tugtar treoir do na Ballstáit maidir le conas Airteagal 26 de Threoir (AE) 2023/1791 a léirmhíniú agus é á thrasuí ina reachtaíocht náisiúnta. Is chun Treoir (AE) 2023/1791 a thrasuí agus a chur chun feidhme, agus chun na críche sin amháin, atá siad beartaithe, agus ní chuirtear léirmhíniú ar fáil leo i gcomhthéacs gníomhartha dlíthiúla eile. Cuirtear Airteagal 26 de Threoir (AE) 2023/1791 in ionad Airteagal 14 de Threoir 2012/27/AE. Le hAirteagal 26 de Threoir (AE) 2023/1791, tugtar aghaidh ar sholáthar téimh agus fuaraithe (‘T&F’) agus ar éifeachtúlacht an téimh agus an fhuaraithe ceantair (‘TFC’).

Mar sin féin, baineann an léirmhíniú ceangailteach ar reachtaíocht an Aontais le hinniúlacht eisiach Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh.

2.   COMHTHÉACS DLÍTHIÚIL AGUS BEARTAIS

Le hAirteagal 26 de Threoir (AE) 2023/1791, spreagtar an tiontú i dtreo soláthar téimh agus fuaraithe atá glan agus neodrach ó thaobh carbóin de. Chun spriocanna fuinnimh agus aeráide an Aontais a bhaint amach, ní mór tomhaltas fuinnimh agus úsáid breoslaí iontaise san earnáil téimh agus fuaraithe a laghdú go géar mar, in 2022, níor tháinig ach 24,9 % den fhuinneamh a úsáidtear le haghaidh T&F ó fhoinsí in-athnuaite fuinnimh (FIF) (1).

Tá dlúthnasc idir Airteagal 26 de Threoir (AE) 2023/1791 agus cuid de na ceanglais a leagtar amach sna gníomhartha dlí seo a leanas de chuid an Aontais:

—

Treoir (AE) 2018/2001 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle  (2) (‘an Treoir maidir le Fuinneamh In-athnuaite’ nó ‘RED’) – i ndáil leis na forálacha maidir le téamh agus fuarú ceantair, tá Airteagail 23 agus 24 den Treoir maidir le Fuinneamh In-athnuaite ábhartha. Sa Treoir maidir le Fuinneamh In-athnuaite, leagtar síos spriocanna maidir le sciar na bhfoinsí in-athnuaite fuinnimh agus dramhtheasa agus dramhfhuachta. Ceanglaítear ar na Ballstáit oibreoirí TFC a spreagadh chun tríú páirtithe a nascadh. Ceanglaítear ar na Ballstáit freisin creat comhordúcháin a chur i bhfeidhm chun úsáid dramhtheasa agus dramhfhuachta a éascú. Comhlánú tábhachtach ar an athbhreithniú ar na forálacha maidir le téamh agus fuarú ceantair sa Treoir maidir le Fuinneamh In-athnuaite is ea an t-athbhreithniú ar an sainmhíniú ar TFC éifeachtúil faoi Threoir 2012/27/AE. Sonraítear sa Treoir maidir le Fuinneamh In-athnuaite coinníollacha maidir le díolúintí ar dhícheangal, rochtain líonra agus an ceanglas maidir le méadú táscach ar sciar an fhuinnimh in-athnuaite ar leibhéal na mBallstát, agus ní dhírítear i dTreoir (AE) 2023/1791 ach ar an sciar d’fhoinsí in-athnuaite fuinnimh ar leibhéal córais TFC aonair;

—	Treoir (AE) 2019/944 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle  (3) – tá Airteagal 8 den Treoir sin ábhartha maidir leis an nós imeachta um údarú dá dtagraítear in Airteagal 26(9) de Threoir (AE) 2023/1791;

—

Treoir (AE) 2024/1275 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle  (4) (‘an Treoir maidir le Feidhmíocht Fuinnimh Foirgneamh’ nó ‘an Treoir maidir le FFF’) – le haghaidh TFC, is iad forálacha na Treorach maidir le FFF a bhaineann le grianfhuinneamh a chomhtháthú i bhfoirgnimh (Airteagal 10) agus ceanglais maidir le foirgnimh astaíochtaí nialasacha (Airteagal 11) na cinn is ábhartha. Le soláthar téimh nó fuaraithe ó TFC éifeachtúil, is féidir úsáid fuinnimh phríomhúil bliantúil iomlán foirgnimh nua nó foirgnimh athchóirithe atá saor ó astaíochtaí a chumhdach;

—	Rialachán Tarmligthe (AE) 2015/2402 ón gCoimisiún  (5) – Soláthraítear luachanna tagartha chun coigilteas fuinnimh phríomhúil ó chomhghiniúint ardéifeachtach a ríomh, dá dtagraítear in Airteagal 26(13) de Threoir (AE) 2023/1791.

Thairis sin, bíonn tionchar ag Airteagal 26 de Threoir (AE) 2023/1791, agus go sonrach ag an mbealach a rialaítear TFC éifeachtúil agus comhghiniúint ardéifeachtach, ar ghníomhartha dlí agus ar threoirlínte eile ar leibhéal an Aontais. Baineann na gníomhartha dlí agus na treoirlínte sin le hincháilitheacht tionscadal agus suiteálacha le haghaidh cistiú poiblí, toisc go bhféadfar na suiteálacha sin nach gcomhlíonann Airteagal 26 de Threoir (AE) 2023/1791 a eisiamh faoi choinníollacha áirithe. Baineann sé sin le gníomhartha amhail Treoirlínte maidir le Státchabhair le haghaidh na haeráide, chosaint an chomhshaoil agus an fhuinnimh (6), Rialachán 2023/1315 lena ndearbhaítear go bhfuil catagóirí áirithe cabhrach comhoiriúnach leis an margadh inmheánach i gcur i bhfeidhm Airteagail 107 agus 108 den Chonradh (7) (‘An Rialachán Ginearálta maidir le Blocdhíolúine’), Treoir 2003/96/CE ón gComhairle (8) agus reachtaíocht lena rialaítear úsáid cistí comhtháthaithe agus na Saoráide Téarnaimh agus Athléimneachta.

Maidir leis an tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta, d’fhoilsigh an Coimisiún an ‘ Guiding template: District heating/cooling generation and distribution infrastructure ’ [Teimpléad treorach: Giniúint téimh/fuaraithe ceantair agus bonneagar tarchuir] (9). Sonraítear ann ‘nach ndeonófar státchabhair ach amháin le haghaidh infheistíochtaí i dtógáil, síneadh nó uasghrádú córas téimh agus/nó fuaraithe ceantair atá tíosach ar fhuinneamh nó a bheidh tíosach ar fhuinneamh’ (mír 54) mar a rialaítear i dTreoir (AE) 2023/1791.

Tacaítear freisin le soláthar téimh nó fuaraithe ó TFC éifeachtúil ó chistí comhtháthaithe. Déantar foráil in Iarscríbhinn I a ghabhann le Rialachán (AE) 2021/1060 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (10) (‘Rialachán na bhForálacha Coiteanna’) maidir le cóid shonracha le haghaidh na gcineálacha idirghabhála i dtaca le Ciste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa, Ciste Sóisialta na hEorpa Plus, an Ciste Comhtháthaithe agus an Ciste um Aistriú Cóir. I Rialachán na bhForálacha Coiteanna, tá dhá chód idirghabhála infheidhme maidir le tionscadail téimh ceantair: cód ‘054’ i gcás téamh agus fuarú ceantair, agus cód ‘055’ i gcás TFC éifeachtúil lena mbaineann astaíochtaí saolré ísle. Tá an dara cód nasctha le comhéifeacht níos airde chun an tacaíocht do chuspóirí maidir leis an athrú aeráide a ríomh, agus dá bhrí sin, cuireann sé níos mó le hoibleagáidí na mBallstát maidir le díriú aeráide a leagtar síos i Rialachán na bhForálacha Coiteanna. Mar sin féin, i raon feidhme teoranta an bheartais comhtháthaithe mar a chuirtear in iúl i Rialachán na bhForálacha Coiteanna, leis an sainiú ar chód idirghabhála ‘055’, atá infheidhme chun comhéifeacht aeráide níos airde a fháil, táthar fós ag tagairt don sainmhíniú ar TFC éifeachtúil atá in Airteagal 2(41) de Threoir 2012/27/AE.

Ina theannta sin, tá Airteagal 26 idirnasctha le forálacha eile de Threoir (AE) 2023/1791, is iad sin na cinn seo a leanas:

—	Airteagal 2: féach na sainmhínithe a phléitear i gCaibidil 3 den Iarscríbhinn seo.

—	Airteagal 11: Tá sé de rogha ag na Ballstáit a cheangal sna hiniúchtaí fuinnimh go ndéanfaí measúnú ar indéantacht theicniúil agus eacnamaíoch an naisc le líonra téimh nó fuaraithe ceantair atá ann cheana nó atá beartaithe;

—	Airteagal 25: oibleagáid ar na Ballstáit fógra a thabhairt faoi mheasúnú cuimsitheach ar théamh agus ar fhuarú mar chuid dá bplean comhtháite náisiúnta fuinnimh agus aeráide agus na nuashonruithe air;

—	Airteagal 30: oibleagáid ar na Ballstáit bunú scéimeanna tacaíochta airgeadais a chur chun cinn chun glacadh beart feabhsaithe éifeachtúlachta fuinnimh a mhéadú chun athchóiriú substaintiúil a dhéanamh ar chórais téimh agus fuaraithe ceantair.

Tá Airteagal 26 de Threoir (AE) 2023/1791 comhdhéanta de na príomhfhorálacha seo a leanas:

—	nuashonrú ar na critéir atá le comhlíonadh ag TFC éifeachtúil (‘Téamh agus fuarú ceantair éifeachtúil’ nó TFCÉ), lena mbunaítear cur chuige soiléir céim ar chéim chun an éifeachtúlacht fuinnimh a mhéadú agus soláthar teasa agus fuachta a dhícharbónú (Airteagal 26(1));

—

cur chuige malartach maidir leis na critéir TFCÉ a bhaint amach a leagtar síos le hAirteagal 26(1) a chomhlíonadh, a d’fhéadfadh na Ballstáit a roghnú, cur chuige lena n-úsáidtear critéir feidhmíochta inbhuanaitheachta atá bunaithe ar mhéid na n-astaíochtaí GCT ó TFC in aghaidh an aonaid teasa nó fuachta arna sheachadadh chuig na custaiméirí (Airteagal 26(2) agus (3)) (11);

—	coinníollacha breise maidir le cás ina dtógtar TFCÉ nó ina dtiontaítear TFC atá ann cheana ina TFCÉ (Airteagal 26(4));

—

pleananna claochlaithe sainordaitheacha ón 1 Eanáir 2025 ar aghaidh le haghaidh TFC atá ann cheana nach gcomhlíonann na ceanglais TFCÉ, chun tomhaltas níos éifeachtúla fuinnimh phríomhúil a áirithiú, caillteanais dáileacháin a laghdú agus sciar an fhuinnimh in-athnuaite i soláthar T&F a mhéadú (Airteagal 26(5));

—	oibleagáid ar na Ballstáit a áirithiú go n-úsáidfidh lárionaid sonraí a bhfuil ionchur fuinnimh rátaithe iomlán os cionn 1 MW acu an dramhtheas nó feidhmeanna eile aisghabhála dramhtheasa ach amháin mura bhfuil sé indéanta go teicniúil nó go heacnamaíoch (Airteagal 26(6));

—	ceanglais maidir le hanailís costais is tairbhe ar leibhéal suiteála a dhéanamh i gcás ina bhfuil suiteálacha nua nó athchóirithe substaintiúla beartaithe chun measúnú a dhéanamh ar indéantacht eacnamaíoch éifeachtúlacht fuinnimh an tsoláthair T&F a mhéadú (Airteagal 26(7));

—	deis a bheith ag na Ballstáit suiteálacha sonracha a dhíolmhú ón anailís shainordaitheach costais is tairbhe freisin (Airteagal 26(8)).

Níor tháinig athrú ar na forálacha in Airteagal 26(9) go (14) de Threoir (AE) 2023/1791 i gcomparáid le hAirteagal 14 de Threoir 2012/27/AE, seachas Airteagal 26(12) maidir leis an bhfaisnéis a bhailiú faoi na hanailísí costais is tairbhe a rinneadh.

Ó thaobh ord croineolaíoch de, tá na ceanglais a leagtar amach in Airteagal 26 de Threoir (AE) 2023/1791 le cur i bhfeidhm nó le comhlánú mar a leanas:

Tábla 1

Sprioc-amanna maidir le ceanglais Threoir (AE) 2023/1791 a thrasuí

Mír	Ceanglas	Sprioc-am
Airteagal 26(1)	Úsáidfidh TFCÉ 50 % ar a laghad d’fhuinneamh in-athnuaite, 50 % de dhramhtheas, 75 % de theas comhghinte nó 50 % de theaglaim d’fhuinneamh agus teas den sórt sin.	Go dtí an 31 Nollaig 2027
	Úsáidfidh TFCÉ 50 % ar a laghad d’fhuinneamh in-athnuaite, 50 % de dhramhtheas, 50 % d’fhuinneamh in-athnuaite agus dramhtheas, 80 % de theas ardéifeachtúlachta comhghinte nó ar a laghad teaglaim d’fhuinneamh teirmeach den sórt sin a théann isteach sa líonra ina bhfuil sciar an fhuinnimh in-athnuaite 5 % ar a laghad agus sciar iomlán an fhuinnimh in-athnuaite, an dramhtheasa nó an teasa ardéifeachtúlachta comhghinte 50 % ar a laghad	Ón 1 Eanáir 2028
	Úsáidfidh TFCÉ 50 % ar a laghad d’fhuinneamh in-athnuaite, 50 % de dhramhtheas nó 50 % d’fhuinneamh in-athnuaite agus de dhramhtheas, nó córas ina bhfuil sciar iomlán an fhuinnimh in-athnuaite, an dramhtheasa nó an teasa chomhghinte ardéifeachtúlachta 80 % ar a laghad agus, ina theannta sin, sciar iomlán an fhuinnimh in-athnuaite nó an dramhtheasa a bheith 35 % ar a laghad	Ón 1 Eanáir 2035
	Úsáidfidh TFCÉ 75 % ar a laghad d’fhuinneamh in-athnuaite, 75 % de dhramhtheas nó 75 % d’fhuinneamh in-athnuaite agus de dhramhtheas, nó córas ina n-úsáidtear 95 % ar a laghad d’fhuinneamh in-athnuaite, de dramhtheas nó teas comhghinte ardéifeachtúlachta agus, ina theannta sin, sciar iomlán an fhuinnimh in-athnuaite nó an dramhtheasa a bheith 35 % ar a laghad	Ón 1 Eanáir 2040
	Úsáidfidh TFCÉ 75 % ar a laghad d’fhuinneamh in-athnuaite, 75 % de dhramhtheas nó 75 % d’fhuinneamh in-athnuaite agus de dhramhtheas	Ón 1 Eanáir 2045
	Córas nach n-úsáideann ach fuinneamh in-athnuaite, dramhtheas amháin, nó teaglaim d’fhuinneamh in-athnuaite agus dramhtheas amháin.	Ón 1 Eanáir 2050
Airteagal 26(2)	Fógra chuig an gCoimisiún maidir le critéir feidhmíochta inbhuanaitheachta a úsáid chun TFCÉ a shainiú	An 11 Eanáir 2024
	Uasmhéid GCT/aonaid: 200 gram/kWh	Go dtí an 31 Nollaig 2025
	Fógra chuig an gCoimisiún maidir le critéir feidhmíochta inbhuanaitheachta a úsáid chun TFCÉ a shainiú	An 30 Meitheamh 2025
	Uasmhéid GCT/aonaid: 150 gram/kWh	Ón 1 Eanáir 2026
	Fógra chuig an gCoimisiún maidir le critéir feidhmíochta inbhuanaitheachta a úsáid chun TFCÉ a shainiú	An 30 Meitheamh 2034
	Uasmhéid GCT/aonaid: 100 gram/kWh	Ón 1 Eanáir 2035
	Fógra chuig an gCoimisiún maidir le critéir feidhmíochta inbhuanaitheachta a úsáid chun TFCÉ a shainiú	An 30 Meitheamh 2044
	Uasmhéid GCT/aonaid: 50 gram/kWh	Ón 1 Eanáir 2045
	Fógra chuig an gCoimisiún maidir le critéir feidhmíochta inbhuanaitheachta a úsáid chun TFCÉ a shainiú	An 30 Meitheamh 2049
	Uasmhéid GCT/aonaid: 0 gram/kWh	Ón 1 Eanáir 2050
Airteagal 26(5)	Pleanáil chun a bheith ina TFCÉ	Ón 1 Eanáir 2025
Airteagal 26(8)	Fógra a thabhairt faoi na díolúintí arna nglacadh faoi mhír 8	Nuair a ghlactar díolúintí
Airteagal 26(10)	Fógra maidir leis na díolúintí a deonaíodh do shuiteáil aonair a dhiúltaigh bearta a chur chun feidhme lena mbaineann toradh dearfach costais is tairbhe a sainaithníodh san anailís costais is tairbhe	3 mhí tar éis dheonú na ndíolúintí
Iarscríbhinn III	Ní mór d’aonaid chomhghiniúna ardéifeachtaí (HECHP) atá nua nó athchóirithe go substaintiúil tairseach astaíochtaí GCT níos lú ná 270 gCO2/kWh a chomhlíonadh	An 12 Deireadh Fómhair 2025
	Ní mór do gach aonad HECHP tairseach astaíochtaí GCT níos lú ná 270 gCO2/kWh a chomhlíonadh	Ón 1 Eanáir 2034

3.   OIBLEAGÁIDÍ A BHAINEANN LE HÉIFEACHTÚLACHT FUINNIMH I DTÉAMH AGUS FUARÚ IN AIRTEAGAL 26 DE THREOIR (AE) 2023/1791

3.1.   Critéir TFCÉ (cur chuige réamhshocraithe agus malartach): Airteagal 26(1) agus (2) de Threoir (AE) 2023/1791

3.1.1.   Raon feidhme na gceanglas, na sainmhínithe agus na dtéarmaí ábhartha

Tá feidhm ag na hoibleagáidí a eascraíonn as Airteagal 26(1), (2) agus (3) de Threoir (AE) 2023/1791 maidir le córais téimh agus fuaraithe ceantair agus maidir lena n-oibreoirí. Tá roinnt de na téarmaí a úsáidtear in Airteagal 26 sainmhínithe go soiléir in Airteagal 2 de Threoir (AE) 2023/1791, ach is gá soiléiriú breise a dhéanamh ar roinnt de na sainmhínithe amhail TFC, mar a leanas:

Comhghiniúint

Déantar ‘comhghiniúint’ (comhghiniúint teasa agus cumhachta, CHP), mar a shainmhínítear in Airteagal 2, pointe (36), de Threoir (AE) 2023/1791, in aonaid ar suiteálacha iad, i gcomhréir le hAirteagal 2, pointe (43), atá in ann oibriú sa mhodh comhghiniúna. Tugann sé sin le tuiscint, i dtuairim an Choimisiúin, i suiteálacha ina n-úsáidtear gal go comhthreomhar le haghaidh ilphróisis lena n-áirítear CHP, nach féidir ach próiseas lena mbaineann giniúint chomhuaineach fuinnimh theirmigh agus fuinnimh leictrigh nó mheicniúil a mheas mar CHP.

Comhghiniúint ardéifeachtach

Leagtar amach in Airteagal 2, pointe (40), de Threoir (AE) 2023/1791 agus in Iarscríbhinn III a ghabhann léi an sainmhíniú ar ‘chomhghiniúint ardéifeachtach’ (HECHP). Chun CHP a cháiliú mar ghléasra HECHP, ní mór 10 % (12) d’fhuinneamh príomhúil a choigilt i gcomparáid le táirgeadh teasa agus leictreachais ar leithligh agus na critéir shonracha maidir le hastaíochtaí agus úsáid breosla in Iarscríbhinn III a chomhlíonadh.

Téamh agus fuarú ceantair

Sainmhínítear ‘téamh agus fuarú ceantair’ (TFC) leis an Treoir maidir le Fuinneamh In-athnuaite (13) agus leis an Treoir maidir le Feidhmíocht Fuinnimh Foirgneamh (14). Mar sin féin, moltar na prionsabail chéanna a úsáid chun TFC a shainmhíniú mar a leagtar amach i dtreoirlínte a tháinig níos luaithe maidir le cur chun feidhme Threoir 2012/27/AE. I gcomhréir leis na treoracha tuairiscithe maidir le teimpléad TFC a chomhlánú de bhun Airteagal 24(6) de Threoir 2012/27/AE arna sholáthar ag Eurostat (15), maidir le fuinneamh teirmeach atá le háireamh mar theas nó fuacht ó líonra TFC:

—	ní mór é a tháirgeadh ar láithreán seachas an láithreán ina dtomhlaítear é;

—

ní mór é a dhíol le foirgnimh nó láithreáin den sórt seo a leanas (mar a thuairiscítear sa Cheistneoir Bliantúil Leictreachais agus Teasa): — foirgnimh iomadúla atá faoi úinéireacht dhá chustaiméir dhifriúla ar a laghad nó a bhfuil dhá chustaiméir dhifriúla ar laghad lonnaithe iontu; — láithreáin iomadúla atá faoi úinéireacht dhá chustaiméir dhifriúla ar a laghad.

Oibreoir TFC

Is é tuairim an Choimisiúin gur cheart ‘oibreoir TFC’ a thuiscint mar chuideachta phríobháideach nó phoiblí ar léi líonra agus córas dáileacháin TFC a sheachadann teas nó fuacht chuig na húsáideoirí deiridh, agus a oibríonn an líonra agus córas dáileacháin TFC sin.

Foirgneamh

Measann an Coimisiún gur cheart ‘foirgneamh’ a shainmhíniú ar an mbealach céanna agus atá in Airteagal 2(1) den Treoir maidir le FFF, is é sin ‘déanmhas faoi dhíon a bhfuil ballaí leis agus a n-úsáidtear fuinneamh ina leith chun an timpeallacht laistigh a chóiriú’.

Láithreán

Ní shainmhínítear ‘láithreán’ i reachtaíocht an Aontais ach ba cheart é a thuiscint mar spás sainithe ina bhfuil foirgnimh nó aon saoráid eile a bhfuil gníomhaíocht eacnamaíoch ag baint léi amhail próisis nó seirbhísí tionsclaíocha.

3.1.2.   Cur chuige réamhshocraithe maidir leis na critéir TFCÉ

Chun na cuspóirí a bhaint amach maidir le tomhaltas níos éifeachtúla fuinnimh phríomhúil a áirithiú agus an sciar d’fhuinneamh in-athnuaite sa soláthar téimh agus fuaraithe a théann isteach sa líonra TFC a mhéadú, le hAirteagal 26(1) de Threoir (AE) 2023/1791, leagtar síos modheolaíocht choiteann chun measúnú a dhéanamh ar cé acu atá nó nach bhfuil córas TFC ‘éifeachtúil’, bunaithe ar an sciar d’fhuinnimh in-athnuaite, dramhtheas agus comhghiniúint (ardéifeachtach) ((HE)CHP). Tá na critéir bunaithe ar fhuinneamh teirmeach a bheith ag dul isteach sa líonra, agus dá bhrí sin, baineann siad le fuinneamh teirmeach ar thaobh an tsoláthair ag an bpointe insteallta (tar éis don aonad giniúna teasa/fuachta é a thiontú).

Is é is cuspóir do chritéir le haghaidh TFCÉ a áirithiú go gcuirfidh córais TFC leis na spriocanna beartais aeráide agus spriocanna éifeachtúlachta fuinnimh fadtéarmacha. Chun é sin a bhaint amach, ní mór éifeachtúlacht tomhaltais fuinnimh phríomhúil córas TFCÉ a mhéadú trí theicneolaíochtaí giniúna fuinnimh éifeachtúla a úsáid nó trí dhramhtheas a chomhtháthú. Chomh maith leis sin, ba cheart sciar an fhuinnimh in-athnuaite a mhéadú de réir a chéile i gcórais TFCÉ chun astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú.

Is leis na sciartha d’fhuinneamh in-athnuaite, de dhramhtheas agus de theas ón ngléasra (HE)CHP a théann isteach sa líonra a chinntear cé acu atá nó nach bhfuil córas TFC ‘éifeachtúil’. Sa chur chuige réamhshocraithe, déantar na ceanglais maidir le TFCÉ a dhéanamh níos doichte i gcúig chéim as a chéile: in 2028, in 2035, in 2040, in 2045 agus in 2050. Is iad príomh-éifeachtaí an sceidil seo an méid seo a leanas:

—	go dtí 2035, is féidir an stádas TFCÉ a chomhlíonadh trí HECHP amháin, nó trí theaglaim de sciar 5 % de FIF agus 45 % de HECHP, d’fhuinneamh in-athnuaite agus/nó de dhramhtheas;

—	ón 1 Eanáir 2035 ar aghaidh, ní féidir córais nach n-úsáideann ach breoslaí iontaise a cháiliú mar TFCÉ;

—	ó 2035 go 2045, ba cheart 35 % den teas a sholáthraítear in TFCÉ a theacht ó FIF agus ó dhramhtheas. Is féidir le HECHP rannchuidiú suas le 45 % go dtí 2040 agus 60 % go dtí 2045, os a choinne sin laghdaítear an sciar de CHP nach gcomhlíonann na critéir le haghaidh HECHP;

—	ó 2045 ar aghaidh, sna córais TFCÉ ní mór 75 % ar a laghad d’fhuinneamh in-athnuaite agus de dhramhtheas a áireamh agus ní féidir HECHP a áireamh a thuilleadh chun na critéir a chomhlíonadh.

—	ó 2050 ar aghaidh, ní mór anionchur uile chuig TFCÉ a bheith ó fhuinneamh in-athnuaite nó ó dhramhtheas.

Déantar an sciar d’fhuinneamh in-athnuaite, de dhramhtheas agus de theas ón ngléasra (HE)CHP a théann isteach sa líonra a thomhas ag an bpointe aistrithe idir an teicneolaíocht tiontaithe fuinnimh agus an líonra. I bhFíor 1, tugtar ‘ollfhuinneamh deiridh’ ar an bhfuinneamh a théann isteach sa líonra.

Fíor 1

Ainmníocht na sreafaí fuinnimh i líonraí TFC

Fíor 1:

Ainmníocht na sreafaí fuinnimh i líonraí TFC. Foinse: JRC (16)

Sainmhínítear ‘fuinneamh in-athnuaite’ in Airteagal 2, pointe (1), den Treoir maidir le Fuinneamh In-athnuaite. Áirítear leis fuinneamh a ghintear ón ngaoth, grianfhuinneamh (grianfhuinneamh teirmeach agus grianfhuinneamh fótavoltach) agus fuinneamh geoiteirmeach, fuinneamh osmóiseach, fuinneamh comhthimpeallach, fuinneamh taoide, fuinneamh tonnta agus fuinneamh aigéin eile, hidreachumhacht, bithmhais, gás láithreáin líonta, gás ó ghléasraí cóireála séarachais agus bithghás.

Mar sin féin, i bhfianaise an ghá atá le cothrom iomaíochta a áirithiú i gcórais téimh ceantair le haghaidh gach rogha soláthair fuinnimh in-athnuaite, ní mór an soláthar teasa ar fad ó theaschaidéil a chur san áireamh agus measúnú á dhéanamh ar chomhlíonadh na gcritéar TFCÉ i gcomhthéacs na nAirteagal ábhartha de Threoir (AE) 2023/1791 (17). Chuige sin, bunaítear le haithris 107 de Threoir (AE) 2023/1791 gur cheart an teas ar fad a ghintear le teaschaidéal a áireamh faoi Threoir (AE) 2023/1791 mar fhuinneamh in-athnuaite ar choinníoll go gcomhlíonann an teaschaidéal na híoschritéir éifeachtúlachta a leagtar amach in Iarscríbhinn VII a ghabhann leis an Treoir maidir le Fuinneamh In-athnuaite tráth a shuiteála.

Chun comhsheasmhacht a áirithiú i ndáil leis na ceanglais maidir le húsáid bithmhaise agus bithbhreoslaí, moltar go láidir gan ach bithmhais agus bithbhreoslaí a bhaineann critéir inbhuanaitheachta na Treorach maidir le Fuinneamh In-athnuaite amach a áireamh i leith na tairsí maidir le fuinneamh in-athnuaite. Murach sin, d’fhéadfadh sé go gcuirfí bac ar iomadú bithmhaise agus bithbhreoslaí inbhuanaithe trí ráta níos ísle de laghduithe costais, mar shampla.

Le córais TFC éifeachtúla, ba cheart éifeachtúlacht na húsáide fuinnimh phríomhúil a mhéadú mar aon le comhtháthú céimnitheach teasa agus fuaraithe in-athnuaite agus dramhtheasa agus dramhfhuachta sna córais sin. Sainmhínítear ‘dramhtheas agus dramhfhuacht’in Airteagal 2, pointe (9) den Treoir maidir le Fuinneamh In-athnuaite mar theas agus fuacht dosheachanta a ghintear mar sheachtháirge i suiteálacha tionsclaíocha nó comhghiniúna cumhachta san earnáil threasach agus a scaipfí gan úsáid ar an aer nó in uisce gan aon rochtain ar chóras TFC, i gcás inar úsáideadh nó ina n-úsáidfear próiseas comhghiniúna, nó i gcás nach mbíonn comhghiniúint indéanta (18). Ba cheart an sainmhíniú sin a úsáid le haghaidh fhorálacha Threoir (AE) 2023/1791 a bhaineann le téamh agus fuarú ceantair éifeachtúil (19), i bhfianaise chuspóir Airteagal 26 de Threoir (AE) 2023/1791, chun tomhaltas níos éifeachtúla fuinnimh phríomhúil a áirithiú agus athúsáid agus aisghabháil dramhtheasa a uasmhéadú.

Déantar teas ó CHP (nó ó HECHP) a chomhaireamh faoi chomhair na dtairseach a shonraítear sna critéir TFCÉ nuair a thagann sé ó shuiteálacha atá comhoiriúnach leis na sainmhínithe ar CHP (nó HECHP) a sholáthraítear in Airteagal 26(1), pointí (a) go (d) de Threoir (AE) 2023/1791.

Leis an modheolaíocht chun TFCÉ a shainaithint, ba cheart cur chuige trí chéim a leanúint mar a chuirtear i láthair ar bhealach níos mionsonraithe i bhFoscríbhinn A.

3.1.3.   Cur chuige malartach ar shainmhíniú téimh agus fuaraithe ceantair éifeachtúil

Sa bhreis ar na critéir téimh agus fuaraithe ceantair éifeachtúil atá bunaithe ar sciartha na soláthairtí fuinnimh, le hAirteagal 26(2) agus (3) de Threoir (AE) 2023/1791 leagtar síos cur chuige malartach atá bunaithe ar astaíochtaí gás ceaptha teasa in aghaidh an aonaid teasa nó fuachta arna sheachadadh chuig na custaiméirí. Chun an cur chuige malartach sin a chur i bhfeidhm, ba cheart go mbeadh eolas ar astaíochtaí GCT agus ar an méid teasa nó fuachta arna sheachadadh chuig na custaiméirí chun na fachtóirí astaíochta in aghaidh an aonaid fuinnimh a ríomh.

Is iad na hastaíochtaí atá le cumhdach chun comhlíonadh chritéir TFCÉ a sheiceáil na hastaíochtaí sin a bhaineann go díreach le teas agus fuacht a ghiniúint, mar shampla, trí iompróir fuinnimh a dhó. Dar leis an gCoimisiún, eisiatar astaíochtaí ó fhoinsí astaíochtaí indíreacha, amhail na hastaíochtaí sin a eascraíonn as táirgeadh nó stóráil an iompróra fuinnimh.

Áirítear leis an méid teasa nó fuachta arna sheachadadh chuig na custaiméirí gach aonad teasa nó fuachta a sheachadtar chuig na custaiméirí, a thomhaistear de ghnáth trí chóras méadraithe. Chun críocha Airteagal 26(2) de Threoir (AE) 2023/1791, tá na méideanna fuinnimh arna seachadadh chuig na custaiméirí le tomhas agus le tuairisciú in kWh. I bhFíor 1, tagraítear don mhéid fuinnimh sin mar ‘fhuinneamh deiridh’. Is féidir difríocht mhór a bheith idir an fuinneamh deiridh agus an t-ollfhuinneamh deiridh mar gheall ar chaillteanais dáileacháin, rud a d’fhéadfadh an déine astaíochtaí in aghaidh an aonaid arna sheachadadh a mhéadú.

Leis an modheolaíocht chun TFCÉ a shainaithint, ba cheart cur chuige cúig chéim a leanúint mar a chuirtear i láthair i bhFoscríbhinn B.

3.1.4.   Úsáidí éagsúla na gcritéar TFCÉ agus roghanna beartais gaolmhara féideartha

Ní leagtar amach in Airteagal 26(1), (2) agus (3) de Threoir (AE) 2023/1791 na cásanna ina bhfuil critéir TFCÉ le cur i bhfeidhm. Ina ionad sin, leagtar amach úsáid na gcritéar i bhforálacha eile d’Airteagal 26 de Threoir (AE) 2023/1791, go háirithe i míreanna (4) agus (5). Soláthraítear treoir bhreise le haghaidh cásanna den sórt sin i Roinn 3 den Iarscríbhinn seo.

Chomh maith le cur i bhfeidhm sainordaitheach na gcritéar dá bhforáiltear in Airteagal 26(1) agus (2) de Threoir (AE) 2023/1791, tá roinnt deiseanna ann critéir TFCÉ a úsáid ar leibhéal na mBallstát. Níl siad sainordaitheach agus braitheann siad ar chur chun feidhme sonrach gach Ballstáit.

Féadfaidh na Ballstáit tacú le córais TFCÉ ar choinníoll go gcomhlíonann an tacaíocht sin na rialacha maidir le Státchabhair nó an Rialachán Ginearálta maidir le Blocdhíolúine, agus go bhfuil sí i gcomhréir freisin leis an reachtaíocht lena rialaítear úsáid chistí an Bheartais Chomhtháthaithe nó na Saoráide Téarnaimh agus Athléimneachta agus leis na treoirlínte a sholáthraítear maidir leis an úsáid sin. Agus tacaíocht á tabhairt do chórais TFCÉ, tá sé tábhachtach sásra a bhunú chun comhlíonadh leanúnach na gcritéar a áirithiú, mar shampla trí rialuithe nó iniúchtaí ad hoc a dhéanamh ag saoráidí an chórais TFC chun an meascán fuinnimh atá á sholáthar don chóras a fhíorú.

Féadfaidh na Ballstáit gealltanais dheonacha a chur chun cinn chun a áirithiú go mbeidh caighdeán TFCÉ á choinneáil ar bun ag oibreoirí TFC. Chun na críche sin, is é tuairim an Choimisiúin go bhféadfaí deimhnithe nó lipéid a bhunú le haghaidh TFCÉnna, lena gceanglaítear scéim iomlán faireacháin, tuairiscithe agus fíorúcháin. Mhéadódh sé sin nochtadh an phobail do chórais TFC éifeachtúil, rud a d’fhéadfadh a bheith ina chúis le sciartha margaidh na gcóras sin a leathnú, agus ar an gcaoi sin rannchuidiú leis na príomhspriocanna maidir le coigilteas fuinnimh agus astaíochtaí a bhaint amach.

3.2.   An sainmhíniú ar TFCÉ a chur i bhfeidhm maidir leis na córais TFC nuathógtha agus athchóirithe: Airteagal 26(4) de Threoir (AE) 2023/1791

3.2.1.   Sainmhínithe agus téarmaí ábhartha

Airteagal 2, pointe (50), de Threoir (AE) 2023/1791, sainmhínítear ‘athchóiriú substaintiúil’ mar athchóiriú ar mó a chostas ná 50 % den chostas infheistíochta d’aonad nua inchomparáide. Leis an sainmhíniú ar athchóiriú substaintiúil ní thugtar aghaidh ach ar chostas an athchóirithe agus ní thugtar aghaidh ar na cineálacha oibreacha ar féidir iad a mheas mar athchóiriú. De ghnáth, áirítear dhá chineál costas i dtionscadal athchóirithe córais TFC, mar a leanas, ar cheart iad araon a chur san áireamh sa mheasúnú (20):

—	costais a bhaineann le gnéithe teicniúla amhail teicneolaíochtaí nua a chomhtháthú, na teicneolaíochtaí atá ann cheana a bharrfheabhsú agus trealamh agus comhpháirteanna seanchaite a athsholáthar;

—	costais a bhaineann le gnéithe neamhtheicniúla, amhail bainistiú tionscadail, comhairliúcháin le páirtithe leasmhara, anailís ar inmharthanacht airgeadais, nósanna imeachta um cheadú, faireachán, comhlíonadh rialachán agus beartas náisiúnta, réigiúnach agus áitiúil.

D’fhéadfaí an ‘ costas infheistíochta d’aonad nua inchomparáide ’ a thuiscint mar chostas iomlán na hinfheistíochta córas téimh agus fuaraithe ceantair iomlán nua, lena n-áirítear na nithe seo a leanas:

—	na haonaid chomhghiniúna, chun na critéir TFCÉ a leagtar amach in Airteagal 26(1) nó (2) de Threoir (AE) 2023/1791 a chomhlíonadh;

—	an líonra, lena n-áirítear bonneagar stórála agus dáileacháin;

—	seachadadh ag gach pointe tomhaltais comhchosúil (lena n-áirítear na teasmhalartóirí ar fad más gá iad a athsholáthar).

I bhfianaise raon leathan na gcostas athchóirithe agus ós rud é go bhfuil siad líonra-shonrach, ní mór do na Ballstáit a shuí go soiléir cé atá freagrach as meastachán a dhéanamh ar na costais sin agus, b’fhéidir, conas is gá meastachán a dhéanamh orthu. Leagtar amach i bhFoscríbhinn C liosta de na costais incháilithe atá molta agus modheolaíocht chun iad a chainníochtú.

3.2.2.   Córas TFC a cháiliú mar chóras TFCÉ

Le hAirteagal 26(4) de Threoir (AE) 2023/1791, stiúrtar infheistíochtaí a dhéanann na Ballstáit i dtreo córas TFC nua a thógáil nó a athchóiriú substaintiúil a dhéanamh ar chóras TFC agus/nó ar a aonaid soláthair. I gcás ina gcomhlíonfar na coinníollacha a leagtar amach le hAirteagal 26(4) de Threoir (AE) 2023/1791, ba cheart torthaí na n-infheistíochtaí a cháiliú mar TFCÉ.

Chun cur chun feidhme Airteagal 26(1) agus (2) i gcórais TFC athchóirithe a áirithiú, ba cheart do na Ballstáit a mheas an bhfuil an t-athchóiriú substaintiúil nó nach bhfuil. Is é tuairim an Choimisiúin gur féidir le hoibreoirí TFC sin a dhéanamh freisin.

Le Fíor 2 léirítear an sreabhadh oibre chun measúnú a dhéanamh ar cé acu a cháilíonn nó nach gcáilíonn suiteáil mar TFCÉ tar éis an athchóirithe agus na naisc idir forálacha Airteagal 26(1), (2) nó (3) de Threoir (AE) 2023/1791 agus na coinníollacha a leagtar amach in Airteagal 26(4) den Treoir sin.

Fíor 2

Sreabhchairt den nós imeachta chun córas téimh nó fuaraithe ceantair a chatagóiriú

Chun cáiliú mar TFCÉ (mar shampla chun bheith incháilithe do thacaíocht phoiblí), ní mór do na Ballstáit a áirithiú, i gcás ina dtógtar córas TFC nó ina ndéantar athchóiriú substaintiúil ar a aonaid soláthair, go gcomhlíonann siad an dá choinníoll seo a leanas:

Coinníoll 1: comhlíonann an córas TFC na critéir a leagtar amach in Airteagal 26(1) nó (2) de Threoir (AE) 2023/1791 is infheidhme tráth a thosaíonn sé a oibriú nó a leanann sé dá oibriú tar éis an athchóirithe;

Coinníoll 2: níl aon mhéadú ar úsáid breoslaí iontaise seachas gás nádúrtha i bhfoinsí teasa atá ann cheana, agus ní úsáideann aon fhoinse nua sa chóras sin breoslaí iontaise, seachas gás nádúrtha má thógtar an TFC nó má dhéantar athchóiriú substaintiúil air go dtí 2030.

Ní mór do gach córas TFC arb é is aidhm dó cáiliú mar TFCÉ an dá choinníoll sin a chomhlíonadh, gan beann ar a méid. Féadfaidh na Ballstáit a cheangal go mbeidh oibreoirí TFC freagrach as a áirithiú go gcomhlíonfar an dá choinníoll, rud a éileoidh freisin tacaíocht ó tháirgeoirí teasa (oibreoirí na n-aonad giniúna) agus ó úsáideoirí deiridh chun na sonraí is gá a bhailiú.

Chun a áirithiú go gcomhlíonfar an dá choinníoll, ba cheart do na Ballstáit iad a áireamh mar chritéir incháilitheachta le haghaidh cistiú poiblí agus/nó tacaíocht phoiblí. Ba cheart an incháilitheacht a fhíorú trí mheasúnú comhlíontachta, ina mbeidh an chéim nó an dá chéim seo a leanas ar a laghad ag brath ar cé acu atá an córas nua nó atá sé athchóirithe go substaintiúil:

Céim 1 (i gcás córais athchóirithe amháin): measúnú a dhéanamh an bhfuil an t-athchóiriú substaintiúil.

Céim 2 (i gcás na gcóras ar fad atá ag cur isteach ar thacaíocht phoiblí): comhlíonadh an dá choinníoll a leagtar amach le hAirteagal 26(4) de Threoir (AE) 2023/1791 a fhíorú.

I gCéim 1, mar chuid den mheasúnú ba cheart an dá chás seo a leanas a mheas agus a chur i gcomparáid le chéile:

Cás 1: Meastachán ex ante (roimh thús na n-oibreacha athchóirithe) ar iomlán na gcostas a bhaineann leis an gcóras TFC nó an t-aonad soláthair teasa a athchóiriú.

Cás 2: Meastachán ar chostais infheistíochta córais TFC nó aonaid soláthair teasa nua inchomparáide.

Tá leibhéal athchóirithe an chórais nó an aonaid soláthair teasa substaintiúil nuair is mó costais athchóirithe an aonaid soláthair teasa TFC nó an chórais TFC ná 50 % de chostais infheistíochta aonaid soláthair teasa TFC nó córais TFC nua inchomparáide. Má mheastar go bhfuil an leibhéal athchóirithe ‘substaintiúil’, ba cheart d’oibreoirí TFC a dhéanann iarratas ar thacaíocht phoiblí comhlíonadh critéar TFC éifeachtúil a áirithiú agus leanúint ar aghaidh le Céim 2.

I gCéim 2, déantar measúnú ar chomhlíonadh na gcritéar maidir le húsáid breoslaí iontaise. D’fhéadfaí comhlíonadh na gcritéar TFCÉ a fhíorú i gcomhréir leis an modheolaíocht a leagtar amach i roinn 3.1.2 nó roinn 3.1.3 den Iarscríbhinn seo.

Tá an mhodheolaíocht chun measúnú a dhéanamh ar chomhlíonadh na gcritéar maidir le húsáid breoslaí iontaise éagsúil i gcás foinsí teasa nua agus foinsí teasa atá ann cheana. I gcás foinsí teasa atá ann cheana, ba cheart do na Ballstáit a áirithiú nach dtiocfaidh méadú ar úsáid breoslaí iontaise seachas gás nádúrtha i gcomparáid leis an tomhaltas bliantúil ar an meán le linn na 3 bliana féilire oibríochta iomláine roimh an athchóiriú. I gcás foinsí nua teasa, ba cheart do na Ballstáit a áirithiú nach n-úsáidfidh siad breoslaí iontaise, seachas gás nádúrtha, go dtí 2030.

I gcás ina soláthraítear tacaíocht phoiblí do TFC trí ghlao oscailte, ba cheart an mhodheolaíocht chun measúnú comhlíontachta leis na critéir TFCÉ a dhéanamh a bheith trédhearcach agus ba cheart tuairisc shoiléir a thabhairt uirthi sa nós imeachta um iarratais ar thacaíocht phoiblí.

3.3.   Pleanáil shainordaitheach chun úsáid éifeachtach fuinnimh phríomhúil agus úsáid fuinnimh in-athnuaite a mhéadú: Airteagal 26(5) de Threoir (AE) 2023/1791

3.3.1.   Raon feidhme na gceanglas, na sainmhínithe agus na dtéarmaí ábhartha

Le hAirteagal 26(5) de Threoir (AE) 2023/1791, ceanglaítear ar na Ballstáit a áirithiú go gcomhlíonfaidh córas TFC os cionn tairseach shonrach, is é sin córas TFC ag a bhfuil aschur teasa agus fuachta os cionn 5 MW, critéir TFCÉ a leagtar amach in Airteagal 26(1) de Threoir (AE) 2023/1791, nó plean a ullmhú chun tomhaltas níos éifeachtúla fuinnimh phríomhúil a áirithiú, caillteanais dáileacháin a laghdú agus sciar an fhuinnimh in-athnuaite nó an dramhtheasa agus an dramhfhuachta i soláthar T&F a mhéadú. Is é is cuspóir don phlean bearta a sholáthar chun na critéir a leagtar amach in Airteagal 26(1), pointí (b) go (e) a chomhlíonadh.

Is oibreoirí TFC iad na páirtithe lena mbaineann Airteagal 26(5) a fhaigheann tacaíocht ó na príomhsholáthróirí teasa agus/nó fuachta. Léirítear i bhFíor 3 na céimeanna is gá agus sainaithint na bpáirtithe atá faoi réir oibleagáid phleanála.

Fíor 3

Sreabhchairt den nós imeachta chun riachtanas a shainaithint maidir le plean a ullmhú chun an córas a thiontú ina chóras téimh agus fuaraithe ceantair éifeachtúil

Ba cheart an téarma ‘ aschur iomlán teasa agus fuachta ’ a léirmhíniú mar acmhainneacht seachas mar thoirt fuinnimh, toisc gur cheart é a chur i gcomparáid le tairseach 5 MW a thagraíonn d’acmhainneacht teasa/fuachta. Sa tairseach sin maidir leis an aschur iomlán teasa agus fuachta is mó ná 5 MW, ní shonraítear cén toilleadh ba cheart a mheas, toisc nach sonraítear an pointe tomhais léi. Chun an táscaire sin a oibríochtú, moltar úsáid a bhaint as toilleadh suiteáilte na n-aonad giniúna teasa uile a insteallann isteach sa chóras TFC. Rud atá tábhachtach, maidir le hacmhainneacht giniúna teasa nach n-úsáidtear ach ag tráthanna buaicéilimh, is é sin níos lú ná cúpla uair an chloig in aghaidh na bliana, ach atá nasctha go buan leis an gcóras TFC, ba cheart í a eisiamh ón ríomh.

Chun cur i bhfeidhm ceart an téarma ‘ aschur iomlán teasa agus fuachta ’ a áirithiú sa chleachtas, tá roghanna iomadúla ar fáil do na Ballstáit. Mar shampla, d’fhéadfadh saineolaithe neamhspleácha an tomhas agus an ríomh a dhéanamh agus d’fhéadfadh an t-údarás inniúil na torthaí a fhíorú trí sheiceálacha randamacha gan réamhfhógra. Ina theannta sin, is féidir dlús a chur leis an bpróiseas fíorúcháin trí fhaireachán rialta a dhéanamh ar an meascán fuinnimh atá á sholáthar do chóras TFC, mar shampla, trí bhíthin méadrú digiteach.

3.3.2.   É a bhunú cé na hoibreoirí lena mbaineann Airteagal 26(5) de Threoir (AE) 2023/1791

Chun cur chuige coiteann a áirithiú maidir le hoibreoirí córais TFC ceantair a shainaithint, is gá dhá ghné a shoiléiriú; an tairseach féin agus cé acu a chomhlíonann nó nach gcomhlíonann an córas TFC na critéir a leagtar amach in Airteagal 26(1), pointí (b) go (e), de Threoir (AE) 2023/1791.

Maidir le gach córas TFC ag a bhfuil acmhainneacht iomlán os cionn 5 MW, ba cheart a fhíorú ansin cé acu a chomhlíonann nó nach gcomhlíonann sé na critéir a leagtar amach in Airteagal 26(1), pointí (b) go (e), de Threoir (AE) 2023/1791 nó, de rogha air sin, na critéir a leagtar amach in Airteagal 26(2), pointí (b) go (e), den Treoir sin. Ba cheart an fíorú a dhéanamh de réir na modheolaíochta a chuirtear i láthair i roinn 3.1.2 nó 3.1.3 den Iarscríbhinn seo. I gcás ina gcomhlíonann an córas TFC na critéir TFCÉ, ní gá aon ghníomh breise a dhéanamh. I gcás nach gcomhlíonann an TFC na critéir TFCÉ, ba cheart don oibreoir TFC plean a ullmhú chun úsáid éifeachtúil fuinnimh phríomhúil agus úsáid fuinnimh in-athnuaite a mhéadú.

3.3.3.   Plean chun tomhaltas níos éifeachtúla fuinnimh phríomhúil agus úsáid fuinnimh in-athnuaite a áirithiú

De bhun Airteagal 26(5) de Threoir (AE) 2023/1791, is é is cuspóir do na pleananna 5 bliana úsáid éifeachtúil fuinnimh phríomhúil agus sciar an fhuinnimh in-athnuaite a mhéadú, caillteanais dáileacháin a laghdú agus bearta a leagan amach chun an córas TFC a thabhairt i gcomhréir le hAirteagal 26(1), pointí (b) go (e), de Threoir (AE) 2023/1791.

Leis an bplean, ba cheart dearcadh fadtéarmach a sholáthar maidir leis an gcóras TFC a fhorbairt chun a áirithiú go dtreiseoidh oibríochtaí uasghrádaithe a chéile. Chun na críche sin, bheadh sé inmhianaithe dá ndéanfaí na 5 bliana ina dhiaidh sin a thuar sa phlean cheana féin.

Ba cheart a mholadh d’oibreoirí TFC dul i gcomhairle le páirtithe leasmhara ábhartha agus an plean á dhréachtú, amhail oibreoirí na bpríomhaonad giniúna teasa agus/nó fuachta, údaráis áitiúla, teicneoirí agus bainisteoirí atá fostaithe ag an oibreoir TFC, saineolaithe seachtracha agus daoine aonair a ndéanann na hoibreacha uasghrádaithe difear dóibh, custaiméirí chomh maith le saoránaigh agus pobail áitiúla eile.

Moltar na ranna seo a leanas ar a laghad a bheith sa phlean:

(a)	tuairisc ar staid reatha an chórais TFC, maidir le soláthar, éifeachtúlacht líonra agus éileamh, lena n-áirítear teocht oibriúcháin;

(b)	éileamh agus leathnú an líonra a bheidh ann amach anseo;

(c)	an acmhainneacht a bhaineann leis an éileamh atá ann faoi láthair agus a bheidh ann amach anseo ó fhoinsí in-athnuaite fuinnimh agus ó dhramhtheas a chumhdach;

(d)	spriocstát/sprioc-chóras sonrach (éileamh agus soláthar), mar shampla cé na hacmhainneachtaí a mbainfear leas astu agus cathain a dhéanfar sin;

(e)	éifeachtúlacht fuinnimh an chórais ina iomláine: caillteanais, roghanna chun an leibhéal teochta a laghdú (ag brath ar an gcleachtas reatha) ar thaobh an éilimh agus ar thaobh an líonra;

(f)	straitéis agus bearta aonair a bhunú, agus an t-uainiú a bheith ag gabháil leis sin.

Laistigh de gach ceann de na ranna a leagtar amach i bpointí (a) agus (b), ba cheart do na hoibreoirí faisnéis shonrach agus mhionsonraithe a sholáthar. Sa roinn maidir le bearta beartais i bhFoscríbhinn D tá tuilleadh comhairle maidir leis an méid a d’fhéadfaí a áireamh sa phlean chun tomhaltas níos éifeachtúla fuinnimh phríomhúil agus úsáid fuinnimh in-athnuaite a áirithiú.

Comhlíonann plean ceanglais Airteagal 26(5) de Threoir (AE) 2023/1791 má eascraíonn comhlíonadh iomlán Airteagal 26(1) as na torthaí a leagtar amach i bhFoscríbhinn E nó, ar a laghad, má léiríonn siad céimeanna móra i dtreo an chomhlíonta sin.

Tá tuairisc níos mionsonraithe ar ábhar plean i bhFoscríbhinn E.

3.3.4.   Formheas na bpleananna arna dhéanamh ag an údarás inniúil

Ba cheart do na Ballstáit údarás inniúil a ainmniú chun pleananna oibreoirí TFC a fhormheas. Ní thugtar tuairisc i dTreoir (AE) 2023/1791 ar na nósanna imeachta le haghaidh an fhormheasa sin agus ba cheart do na húdaráis inniúla na nósanna imeachta a chuirtear i bhfeidhm i gcúraimí riaracháin comhchosúla a leanúint ar an leibhéal náisiúnta nó ar an leibhéal réigiúnach.

3.4.   Úsáid éifeachtúil dramhtheasa ó lárionaid sonraí a áirithiú: Airteagal 26(6) de Threoir (AE) 2023/1791

Ceanglaítear le hAirteagal 26(6) de Threoir (AE) 2023/1791 ar na Ballstáit úsáid dramhtheasa nó feidhmeanna eile aisghabhála dramhtheasa a áirithiú i lárionaid sonraí a bhfuil a ionchur fuinnimh rátaithe iomlán os cionn 1 MW acu ach amháin más féidir leo a thaispeáint nach bhfuil an úsáid sin indéanta go teicniúil ná go heacnamaíoch i gcomhréir leis an measúnú dá dtagraítear i mír 7. Is é tuairim an Choimisiúin go bhfuil feidhm ag an oibleagáid sin maidir le gach lárionad sonraí oibriúcháin os cionn tairseach 1 MW i gcás nach bhfuil dramhtheas ná feidhmeanna eile aisghabhála dramhtheasa eile in úsáid faoi láthair. I lárionaid sonraí, i gcás nach n-úsáidtear dramhtheas nó nach bhfuil aon fheidhm aisghabhála dramhtheasa eile ann, ní mór measúnú a dhéanamh ar úsáid fhéideartha dramhtheasa i gcomhréir leis an nós imeachta dá dtagraítear i mír Airteagal 26(7) de Threoir (AE) 2023/1791.

3.5.   Anailís costais is tairbhe ar leibhéal na suiteála le haghaidh saoráidí nua nó saoráidí atá athchóirithe go substaintiúil: Airteagal 26(7) agus (8) de Threoir (AE) 2023/1791

3.5.1.   Raon feidhme na gceanglas

Le hAirteagal 26(7) de Threoir (AE) 2023/1791 ceanglaítear ar na Ballstáit a áirithiú go ndéanfaidh oibreoirí suiteálacha giniúna leictreachais theirmigh, suiteálacha tionsclaíocha, saoráidí seirbhíse (amhail foirgnimh mhóra tráchtála, saoráidí cóireála fuíolluisce, fostáisiúin leictreachais agus saoráidí GNL) agus lárionaid sonraí (mar a liostaítear in Airteagal 26(7), pointí (a) go (d), de Threoir (AE) 2023/1791) anailís costais is tairbhe. Tá an anailís sin le déanamh nuair atá sé beartaithe acu acmhainneachtaí táirgthe fuinnimh nó saoráid nua a thógáil nó a athchóiriú ar bhealach substaintiúil, ar saoráid í atá os cionn tairseach ionchuir fuinnimh áirithe (atá éagsúil de réir an chineáil suiteála), chun measúnú a dhéanamh ar an indéantacht eacnamaíoch maidir le héifeachtúlacht fuinnimh an tsoláthair T&F a mhéadú.

Léirítear i bhFíor 4 na céimeanna is gá agus sainaithint na bpáirtithe is gá chun anailís costais is tairbhe a dhéanamh, lena n-áirítear i gcás na lárionad sonraí de réir Airteagal 26(6).

Fíor 4

Sreabhchairt chun an gá atá le hAnailís Costais is Tairbhe agus a nós imeachta a shainaithint

Le Treoir (AE) 2023/1791 ní shonraítear cé ba cheart a bheith freagrach as maoirseacht a dhéanamh ar an anailís costais is tairbhe agus as an anailís sin a dhéanamh. Léirítear ann go gceanglóidh na Ballstáit go ndéanfar an anailís costais is tairbhe i gcomhar leis na cuideachtaí atá freagrach as an tsaoráid a oibriú. Réiteach ciallmhar is ea an cúram a shannadh d’ oibreoirí suiteálacha nua nó suiteálacha atá athchóirithe go substaintiúil maidir leis an anailís a dhéanamh agus d’ainmneodh na Ballstáit údaráis inniúla a bheadh freagrach as an modheolaíocht, toimhdí agus tráthchláir choiteanna a sholáthar le haghaidh na hanailíse eacnamaíche ar a laghad agus dhéanfaidís a áirithiú freisin go mbeadh bunús maith leis na measúnuithe, trí bhailíochtú tríú páirtí, mar shampla.

Moltar do na Ballstáit rogha a dhéanamh a bheith níos rannpháirtí, mar shampla trí chuidiú le comhordú le páirtithe leasmhara, amhail tomhaltóirí agus táirgeoirí T&F, nó bailiú sonraí (mar a mholtar in Iarscríbhinn XI a ghabhann le Treoir (AE) 2023/1791). Leis an rannpháirtíocht sin, chruthófaí deiseanna maidir le sineirgí idir an measúnú cuimsitheach a leagtar amach in Iarscríbhinn X a ghabhann le Treoir (AE) 2023/1791 agus an anailís costais is tairbhe, a leagtar amach in Iarscríbhinn XI a ghabhann le Treoir (AE) 2023/1791.

Léirítear i dTábla 2 go n-athraíonn cuspóir na hanailíse costais is tairbhe de réir an chineáil suiteála. De bharr go gceanglaítear le Treoir 2012/27/AE anailís costais is tairbhe a dhéanamh maidir le foinsí teasa (gléasraí cumhachta agus suiteálacha tionsclaíocha) agus slogaidí teasa (líonraí TFC) araon, ní dhéileáiltear i dTreoir (AE) 2023/1791 ach le foinsí teasa lena n-aisghabhtar agus lena gclaochlaítear fuinneamh agus lena n-aistrítear é chuig slogaidí malartacha.

Tábla 2

Tairseacha is infheidhme maidir le saoráidí agus suiteálacha

Tagairt i dTreoir (AE) 2023/1791	Plean le haghaidh (nua nó athchóirithe)	Tairseach	Cuspóir na hanailíse costais is tairbhe
Airteagal 26(7), pointe (a)	Suiteáil giniúna leictreachais theirmigh	Ionchur fuinnimh iomlán bliantúil ar an meán os cionn 10 MW	Measúnú a dhéanamh ar na costais agus na tairbhí a bhaineann le foráil a dhéanamh maidir le hoibriú na suiteála mar shuiteáil comhghiniúna ardéifeachtaí.
Airteagal 26(7), pointe (b)	Suiteáil thionsclaíoch	Ionchur fuinnimh iomlán bliantúil ar an meán os cionn 8 MW	Measúnú a dhéanamh ar úsáid dramhtheasa ar an láthair agus lasmuigh den láthair.
Airteagal 26(7), pointe (c)	Saoráid seirbhíse (e.g., saoráidí cóireála fuíolluisce agus saoráidí GNL)	Ionchur fuinnimh iomlán bliantúil ar an meán os cionn 7 MW	Measúnú a dhéanamh ar úsáid dramhtheasa ar an láthair agus lasmuigh den láthair.
Airteagal 26(7) pointe (d)	Lárionaid sonraí	Ionchur fuinnimh rátaithe iomlán os cionn 1 MW	Measúnú a dhéanamh ar na costais agus na tairbhí, lena n-áirítear ach gan a bheith teoranta do chostais agus tairbhí a bhaineann le hindéantacht theicniúil, cost-éifeachtúlacht agus an tionchar ar éifeachtúlacht fuinnimh agus ar éileamh teasa áitiúil (lena n-áirítear éagsúlacht shéasúrach), le húsáid a bhaint as an dramhtheas (ón gcóras fuaraithe) chun éileamh inchosanta ar bhonn eacnamaíoch a shásamh agus le nascadh na suiteála sin le líonra téimh ceantair nó/agus le córas fuaraithe ceantair atá éifeachtúil/in-athnuaite nó feidhmeanna eile aisghabhála dramhtheasa.   Measfar san anailís costais is tairbhe réitigh córais fuaraithe lenar féidir an dramhtheas a bhaint nó a ghabháil ar leibhéal teochta úsáidí le hionchuir fuinnimh choimhdeacha íosta.

Is é tuairim an Choimisiúin gur cheart torthaí na hanailíse costais is tairbhe a úsáid freisin chun ceanglais Airteagal 26(6) de Threoir (AE) 2023/1791 a chomhlíonadh, lena gceanglaítear ar na Ballstáit a áirithiú go n-úsáidfidh lárionaid sonraí a bhfuil ionchur fuinnimh rátaithe iomlán os cionn 1 MW acu dramhtheas nó feidhmeanna eile aisghabhála dramhtheasa. Má léiríonn an anailís costais is tairbhe nach bhfuil sé indéanta go teicniúil nó go heacnamaíoch é sin a dhéanamh, ní gá do lárionaid sonraí an dramhtheas nó na feidhmeanna eile aisghabhála dramhtheasa a úsáid.

Ba cheart a thuiscint go bhfuil indéantacht theicniúil ag brath ar shaintréithe an lárionaid sonraí agus ar infhaighteacht réiteach teicniúil nó teicneolaíoch chun dramhtheas nó feidhmeanna eile aisghabhála dramhtheasa a úsáid, gan cuspóir agus príomhghníomhaíochtaí an lárionaid sonraí a chur i mbaol.

Ba cheart indéantacht eacnamaíoch a thuiscint mar an cumas atá ag tionscadal maidir le dramhtheas nó feidhmeanna aisghabhála dramhtheasa a úsáideann lárionad sonraí a bheith inmharthana nó inbhuanaithe ó thaobh na heacnamaíochta de, is é sin le rá ioncam nó luach leordhóthanach a ghiniúint chun a chostais a chumhdach agus luach saothair réasúnta ar riosca agus toradh ar infheistíocht a sholáthar. Is é tuairim an Choimisiúin gur cheart a chur san áireamh le hindéantacht eacnamaíoch tosca amhail costais táirgthe, roghanna maoiniúcháin, rioscaí agus an acmhainneacht maidir le brabús nó coigilteas.

Leagtar amach i dTábla 3 an mhodheolaíocht a mholtar chun a chinneadh an bhfuil ionchur fuinnimh iomlán suiteála faoi bhun na tairsí a leagtar síos le hAirteagal 26(7) de Threoir (AE) 2023/1791 nó os a cionn, is é sin 10 MW i gcás suiteálacha giniúna leictreachais theirmigh, 8 MW i gcás suiteálacha tionsclaíocha, 7 MW i gcás saoráidí seirbhíse nó 1 MW i gcás lárionaid sonraí. I dTábla 3 den Iarscríbhinn seo, tugtar tuairisc ar an gcaoi ar cheart na hacmhainneachtaí táirgeachta éagsúla a ríomh/a chinneadh. Ba cheart ‘an t-ionchur fuinnimh iomlán’ a léirmhíniú mar acmhainneacht táirgeachta seachas mar thoirt fuinnimh (arna tomhas in MWh), toisc gur cheart é a chur i gcomparáid le tairseach ar leith (arna sloinneadh in MW) a thagraíonn d’acmhainneacht teasa/fuar. Agus aghaidh á tabhairt ar ionchur fuinnimh iomlán (nó acmhainneacht táirgeachta), ba cheart Airteagal 26(7) de Threoir (AE) 2023/1791 a thuiscint mar thagairt d’acmhainneacht táirgeachta na suiteála lena mbaineann.

Tábla 3

Na modhanna a mholtar chun toilleadh ionchuir saoráidí agus suiteálacha a shainaithint

Tagairt i dTreoir (AE) 2023/1791	Plean le haghaidh (nua nó athchóirithe)	Modh chun an toilleadh ionchuir a chinneadh
Airteagal 26(7), pointe (a)	Suiteáil giniúna leictreachais theirmigh	Cuirtear san áireamh ionchur fuinnimh iomlán bliantúil ar an meán.   Roghanna tomhais: — Rogha réamhshocraithe: ionchur fuinnimh bliantúil iomlán (in MWh) a roinnt ar líon na n-uaireanta lóid coibhéiseacha le linn na bliana; — An táirgeadh laethúil a roinnt ar líon na n-uaireanta in aghaidh an lae; — Buaicphointe an táirgthe a chur san áireamh
Airteagal 26(7), pointe (b)	Suiteáil thionsclaíoch	Cuirtear san áireamh ionchur fuinnimh iomlán bliantúil ar an meán.   Roghanna tomhais: — Rogha réamhshocraithe: ionchur fuinnimh bliantúil iomlán (in MWh) a roinnt ar líon na n-uaireanta lóid coibhéiseacha le linn na bliana; — An táirgeadh laethúil a roinnt ar líon na n-uaireanta in aghaidh an lae; — Buaicphointe an táirgthe a chur san áireamh
Airteagal 26(7), pointe (c)	Saoráid seirbhíse (e.g. saoráidí cóireála fuíolluisce agus saoráidí GNL)	Cuirtear san áireamh ionchur fuinnimh iomlán bliantúil ar an meán.   Roghanna tomhais: — Rogha réamhshocraithe: ionchur fuinnimh bliantúil iomlán (in MWh) a roinnt ar líon na n-uaireanta lóid coibhéiseacha le linn na bliana; — An táirgeadh laethúil a roinnt ar líon na n-uaireanta in aghaidh an lae; — Buaicphointe an táirgthe a chur san áireamh
Airteagal 26(7) pointe (d)	Lárionaid sonraí	Cuirtear ionchur fuinnimh rátaithe iomlán san áireamh (21).   Pointe tomhais: Ag pointe nó pointí aistrithe an tsoláthair leictreachais.

De bhun Airteagal 26(7) de Threoir (AE) 2023/1791, beidh sé d’aidhm ag na Ballstáit freisin deireadh a chur le bacainní ar úsáid dramhtheasa agus tacaíocht a sholáthar do ghlacadh dramhtheasa i gcás ina bhfuil na suiteálacha beartaithe nó athchóirithe as an nua. Chun na críche sin, ní mór do na Ballstáit na bacainní sin a shainaithint ar dtús (ar bacainní iad ar dócha go mbeidh siad éagsúil ó Bhallstát go céile bunaithe ar an gcomhthéacs rialála, comhshaoil agus teicniúil). Beidh na réitigh is infheidhme chun iad a shárú éagsúil ag brath ar na constaicí. Liostaítear samplaí de thionscadail arna gcistiú ag an Aontas maidir le húsáid dramhtheasa a d’fhéadfadh a bheith úsáideach sa chomhthéacs sin i bhFoscríbhinn F den Iarscríbhinn seo.

3.5.2.   Príomhphrionsabail na hanailíse costais is tairbhe ar leibhéal suiteála agus treoir ó na Ballstáit

In Iarscríbhinn XI a ghabhann le Treoir (AE) 2023/1791 leagtar amach na prionsabail le haghaidh na hanailíse costais is tairbhe ar leibhéal suiteála chun faisnéis a sholáthar le haghaidh na mbeart a leagtar amach in Airteagal 26(7) agus (9) de Threoir (AE) 2023/1791. Leagtar amach in Iarscríbhinn XI a ghabhann le Treoir (AE) 2023/1791 raon feidhme an mheasúnaithe, atá teoranta don tsuiteáil atá beartaithe (is é sin an fhoinse teasa, lena n-áirítear aisghabháil dramhtheasa) agus aon phointe éilimh téimh nó fuaraithe iomchuí atá ann cheana nó a d’fhéadfadh a bheith ann a d’fhéadfaí a sholáthar leis an tsuiteáil agus féidearthachtaí réasúnacha á gcur san áireamh (mar shampla, indéantacht theicniúil agus fad). Tá sé sin le meas laistigh de theorainn gheografach ar leith, a fhéadfaidh aonaid riaracháin áitiúla, dar leis an gCoimisiún, a chinneadh de réir na dtreoirphrionsabal arna mbunú ag an mBallstát.

Ní mór pointí ‘éilimh téimh nó fuaraithe...[atá sa tsuiteáil cheana] nó a d’fhéadfadh a bheith inti a d’fhéadfaí a sholáthar uaithi’ a mheas san anailís costais is tairbhe. Is léir maidir le pointí lódála T&F a d’fhéadfadh a bheith ann go bhféadfadh sé nach mbeidh siad ann go fóill tráth a choimisiúnaítear an tsuiteáil. Dá bhrí sin, d’fhéadfadh sé gur ghá an anailís costais is tairbhe a dhéanamh agus an t-údarú a thabhairt ar an toimhde go bhfuil an tsuiteáil feistithe le hoibriú chun comhghiniúint/aisghabháil dramhtheasa a dhéanamh (seachas í a bheith ag oibriú go hiarbhír tráth an choimisiúnaithe) agus go mbeidh sí in ann na lóid téite agus fuaraithe a d’fhéadfadh a bheith ann a sholáthar nuair a bheidh siad ann. Is amhlaidh atá i gcás, bunaithe ar an measúnú T&F cuimsitheach de bhun Airteagal 25(1) de Threoir (AE) 2023/1791, ina bhfuil peirspictíochtaí soiléire ann maidir le lóid téite agus fuaraithe, is é sin le rá bearta, beartais nó straitéisí a ghlacadh, mar shampla líonra TFC nó an trealamh atá ar iarraidh a chruthú agus nascadh leis an tomhaltóir nó na tomhaltóirí teasa mar chuid de thionscadal nó de ghrúpaí tionscadal ar mó na tairbhí a bhaineann leis ná na costais faoin anailís costais is tairbhe ar an leibhéal tíre a rinneadh i gcomhréir le Cuid III d’Iarscríbhinn X a ghabhann le Treoir (AE) 2023/1791.

In Iarscríbhinn XI a ghabhann le Treoir (AE) 2023/1791 leagtar amach go n-áireofar in anailís costais is tairbhe ‘anailís eacnamaíoch lena gcumhdaítear anailís airgeadais lena léirítear idirbhearta sreafa airgid iarbhír’. Ní mór a léiriú san anailís airgeadais sreafaí airgid iarbhír ó infheistiú i suiteálacha aonair agus ó oibriú suiteálacha aonair. Is amhlaidh atá toisc gur cheart toradh na hanailíse airgeadais a léiriú i gcinntí údarúcháin a mbíonn tionchar acu ar ghníomhaíocht eacnamaíoch na suiteálacha.

Mar sin féin, d’fhéadfaí an anailís ar leibhéal suiteála a chuimsiú i gcomhthéacs anailís eacnamaíoch níos leithne a dhéanann oibreoirí na suiteálacha. Le hIarscríbhinn XI ceanglaítear ar na Ballstáit treoirphrionsabail a leagan amach le haghaidh na modheolaíochta, na dtoimhdí agus na dtréimhsí ama don anailís eacnamaíoch.

Moltar do na Ballstáit treoir mhionsonraithe a ghlacadh maidir leis an anailís costais is tairbhe chun cur i bhfeidhm comhsheasmhach an cheanglais sin a áirithiú ar fud na láithreán. Sa bhreis ar na critéir a luaitear in Airteagal 26(8) de Threoir (AE) 2023/1791, moltar go mbunófar leis an treoir toimhdí coiteanna maidir le tréimhsí aisíoca, na rátaí toraidh is gá ar infheistíocht, praghsanna réamh-mheasta breosla agus leictreachais, costais bheartais agus leibhéil tacaíochta. Ba cheart na toimhdí sin a úsáid san anailís eacnamaíoch ach amháin más féidir leis an iarratasóir fianaise a sholáthar chun a léiriú go bhfuil toimhdí malartacha iomchuí i gcás a shuiteála. I gcomhréir le ceanglais Iarscríbhinn XI a ghabhann le Treoir (AE) 2023/1791, ba cheart téarmaí infheistíochta iarbhír le haghaidh tionscadal a léiriú go réalaíoch sna toimhdí.

3.5.3.   Modheolaíocht le haghaidh na hanailíse costais is tairbhe

Chun ceanglais Airteagal 26(7) de Threoir (AE) 2023/1791 a chomhlíonadh, moltar do na Ballstáit cur chuige cúig chéim a leanúint maidir leis an gcaoi a bhféadfaí anailís costais is tairbhe ar leibhéal suiteála a dhéanamh. Leagtar amach an cur chuige atá beartaithe i bhFoscríbhinn G den Iarscríbhinn seo agus tá sé bunaithe den chuid is mó ar an gcur chuige a cuireadh i láthair i dtuarascáil JRC 2015 (22) maidir le dea-chleachtais agus treoir neamhfhoirmiúil maidir le hanailís costais is tairbhe ar leibhéal suiteála. Moltar do na Ballstáit na moltaí a leagtar amach i bhFoscríbhinn G den Iarscríbhinn seo a léiriú ina mbearta náisiúnta trasuite.

3.5.4.   Díolúintí ón Anailís Costais is Tairbhe le haghaidh suiteálacha agus fógra a thabhairt maidir leis na heisceachtaí

Le hAirteagal 26(8) de Threoir (AE) 2023/1791 tugtar cead do na Ballstáit suiteálacha áirithe a dhíolmhú ó anailís costais is tairbhe a dhéanamh faoi choinníollacha sonracha. Ina theannta sin, féadfaidh na Ballstáit tairseacha a leagan síos freisin, arna sloinneadh i dtéarmaí mhéid an dramhtheasa atá ar fáil, an éilimh ar theas nó na hachair idir suiteálacha tionsclaíocha agus líonraí téimh ceantair, lena ndíolmhaítear suiteálacha aonair ó anailís costais is tairbhe a ullmhú. I gcás ina roghnaíonn Ballstát suiteáil a dhíolmhú ó anailís costais is tairbhe a dhéanamh, ní mór dó fógra a thabhairt don Choimisiún faoi na díolúintí a dheonaítear de bhun Airteagal 26(8) de Threoir (AE) 2023/1791, ach amháin má tugadh fógra fúthu cheana féin le linn chur chun feidhme Threoir 2012/27/AE agus má tá siad foilsithe ar shuíomh gréasáin an Choimisiúin (23).

3.5.5.   Nósanna imeachta um údarú agus nósanna imeachta coibhéiseacha um cheadanna le haghaidh suiteálacha

Ceanglaítear le hAirteagal 26(9) de Threoir (AE) 2023/1791 go gcuirfear torthaí na hanailíse costais is tairbhe san áireamh i gcritéir údarúcháin nó cheadúcháin arna n-eisiúint do na suiteálacha atá faoi réir na hanailíse costais is tairbhe.

Pléadh i Roinn E den Nóta Treorach maidir le Treoir 2012/27/AE le nósanna imeachta um údarú agus nósanna imeachta coibhéiseacha um cheadanna le haghaidh suiteálacha (24).

3.5.6.   Bailiú sonraí maidir leis na hAnailísí Costais is Taribhe

Le hAirteagal 26(12) de Threoir (AE) 2023/1791, ceanglaítear ar na Ballstáit faisnéis a bhailiú maidir le hanailísí costais is tairbhe, lena n-áirítear faisnéis maidir le paraiméadair teasa. I bhfianaise na hacmhainneachta úsáide le haghaidh an teasa, is é an teocht an paraiméadar is saintréithí a bhaineann le teas atá ar fáil le haghaidh úsáid thánaisteach.

4.   CEANGLAIS TUAIRISCITHE

Ní dhéantar tuairisciú ar Airteagal 26 de Threoir (AE) 2023/1791 faoi chuimsiú na bPleananna Náisiúnta Fuinnimh agus Aeráide ná na dTuarascálacha Náisiúnta ar Dhul Chun Cinn maidir le Fuinneamh agus Aeráid.

Tá roinnt ceanglais choinníollacha maidir le fógra a thabhairt in Airteagal 26 de Threoir (AE) 2023/1791 mar a leanas:

—

ceanglaítear le mír 3 ar na Ballstáit fógra a thabhairt don Choimisiún nuair atá sé beartaithe acu modh malartach a úsáid chun téamh agus fuarú ceantair éifeachtúil a shainmhíniú. Ar feadh na tréimhse go dtí an 31 Nollaig 2025, dá dtagraítear in Airteagal 26(2), pointe (a), de Threoir (AE) 2023/1791, ba é an 11 Eanáir 2024 an sprioc-am tuairiscithe. I gcás na dtréimhsí a gcuirtear tús leo ar na dátaí dá dtagraítear in Airteagal 26(2), pointí (b) go (e), de Threoir (AE) 2023/1791, ba cheart fógra a thabhairt 6 mhí ar a laghad roimh thús na tréimhse ar leith;

—

le mír 8 ceanglaítear ar na Ballstáit fógra a thabhairt faoi dhíolúintí ó anailísí costais is tairbhe a cheanglaítear le hAirteagal 26(7) de Threoir (AE) 2023/1791 a dhéanamh. Níl aon sprioc-am ann maidir le fógra a thabhairt, ach tá an Coimisiún den tuairim gur cheart é sin a dhéanamh tráth a chuirtear na bearta trasuite in iúl;

—

le mír 10 ceanglaítear ar na Ballstáit cinneadh réasúnaithe a chur faoi bhráid an Choimisiúin maidir le suiteálacha atá faoi réir anailísí costais is tairbhe de bhun Airteagal 26(7) de Threoir (AE) 2023/1791, agus maidir le díolúine nó díolúintí a dheonaítear do na suiteálacha sin, laistigh de 3 mhí tar éis don Bhallstát an díolúine nó díolúintí a dheonú agus critéir údarúcháin nó cheadúcháin choibhéiseacha um cheadú á gcur i bhfeidhm;

—	le mír 13 ceanglaítear ar na Ballstáit fógra a thabhairt faoi aon diúltú ráthaíocht tionscnaimh a aithint le haghaidh leictreachas ó chomhghiniúint ardéifeachtach mar aon le réasúnú cuí.

Tá dlúthnasc idir Airteagal 26 de Threoir (AE) 2023/1791 agus na ceanglais tuairiscithe a eascraíonn as an Treoir sin, go háirithe ó na hAirteagail seo a leanas:

—

Le hAirteagal 25(1) de Threoir (AE) 2023/1791, ceanglaítear ar na Ballstáit fógra a thabhairt faoi mheasúnú cuimsitheach ar théamh agus fuarú mar chuid dá bPlean Comhtháite Náisiúnta Fuinnimh agus Aeráide agus dá nuashonruithe. Agus na measúnuithe sin á n-ullmhú agus á dtuairisciú acu, féadfaidh na Ballstáit Moladh (AE) 2019/1659 ón gCoimisiún a leanúint (25);

—

Le hAirteagal 35(3) de Threoir (AE) 2023/1791, ceanglaítear ar na Ballstáit staidreamh faoin táirgeadh náisiúnta leictreachais agus teasa ó chomhghiniúint ardéifeachtach agus ó chomhghiniúint eile a chur faoi bhráid an Choimisiúin roimh an 30 Aibreán gach bliain. Tá na sonraí sin le tuairisciú go díreach do Eurostat trí chóras EDAMIS (26) agus eisíonn Eurostat treoracha agus teimpléid tuairiscithe ábhartha (27).

---

(1)  Eurostat, 2024: https://doi.org/10.2908/NRG_IND_REN.

(2)   Treoir (AE) 2018/2001 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Nollaig 2018 maidir le húsáid fuinnimh ó fhoinsí in-athnuaite a chur chun cinn (IO L 328, 21.12.2018, lch. 82, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2018/2001/oj).

(3)   Treoir (AE) 2019/944 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 5 Meitheamh 2019 maidir le rialacha comhchoiteanna don mhargadh inmheánach don leictreachas agus lena leasaítear Treoir 2012/27/AE (IO L 158, 14.6.2019, lch. 125, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2019/944/oj).

(4)  Treoir (AE) 2024/1275 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 24 Aibreán 2024 maidir le feidhmíocht fuinnimh foirgneamh (athmhúnlú) (IO L 2024/1275, 8.5.2024 ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2024/1275/oj).

(5)  Rialachán Tarmligthe (AE) 2015/2402 ón gCoimisiún an 12 Deireadh Fómhair 2015 lena n-athbhreithnítear luachanna tagartha éifeachtúlachta comhchuibhithe maidir le táirgeadh leithleach leictreachais agus teasa agus Treoir 2012/27/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle á cur i bhfeidhm agus lena n-aisghairtear Cinneadh Cur Chun Feidhme 2011/877/AE ón gCoimisiún (IO L 333, 19.12.2015, lch. 54, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg_del/2015/2402/2024-01-01).

(6)   Teachtaireacht ón gCoimisiún – Treoirlínte maidir le Státchabhair le haghaidh na hAeráide, Chosaint an Chomhshaoil agus an Fhuinnimh 2022 (IO C 80, 18.2.2022, lch. 1, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?toc=OJ:C:2022:080:TOC&uri=uriserv:OJ.C_.2022.080.01.0001.01.ENG).

(7)  Rialachán (AE) 2023/1315 ón gCoimisiún an 23 Meitheamh 2023 lena leasaítear Rialachán (AE) Uimh. 651/2014 ina ndearbhaítear go bhfuil catagóirí áirithe cabhrach comhoiriúnach leis an margadh inmheánach i gcur i bhfeidhm Airteagail 107 agus 108 den Chonradh (IO L 167, 30.6.2023, lch. 1-90, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2023/1315/oj).

(8)   Treoir 2003/96/CE ón gComhairle an 27 Deireadh Fómhair 2003 lena ndéantar athstruchtúrú ar an gcreat Comhphobail le haghaidh cáin a ghearradh ar tháirgí fuinnimh agus ar leictreachas (IO L 283, 31.10.2003, lch. 51, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2003/96/oj).

(9)  An tSaoráid Téarnaimh agus Athléimneachta – Státchabhair (https://competition-policy.ec.europa.eu/system/files/2023-04/template_RRF_district_heating_and_cooling_04042023.pdf).

(10)  Rialachán (AE) 2021/1060 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 24 Meitheamh 2021 lena leagtar síos forálacha coiteanna maidir le Ciste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa, Ciste Sóisialta na hEorpa Plus, an Ciste Comhtháthaithe, an Ciste um Aistriú Cóir agus an Ciste Eorpach Muirí, Iascaigh agus Dobharshaothraithe agus rialacha airgeadais maidir leis na cistí sin agus maidir leis an gCiste um Thearmann, Imirce agus Lánpháirtíocht, an Ciste Slándála Inmheánaí agus an Ionstraim le haghaidh Tacaíocht Airgeadais don Bhainistiú Teorainneacha agus don Bheartas Víosaí (IO L 231, 30.6.2021, lgh. 159-706, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2021/1060/oj).

(11)  Maidir leis an éifeachtúlacht fuinnimh a chur chun cinn, cuirtear éifeachtúlacht fuinnimh chun cinn go díreach leis na critéir mhalartacha (Airteagal 26(2) agus (3)) mar go gcuirtear san áireamh leo an seachadadh chuig custaiméirí (agus dá bhrí sin comhtháthaítear leo caillteanais líonra). Mar sin féin, ba cheart a thabhairt faoi deara go n-eascraíonn éifeachtúlacht fuinnimh níos airde go hindíreach as critéir réamhshocraithe TFCÉ (Airteagal 26(1), de thoradh an sciar níos airde d’fhoinsí teasa in-athnuaite nó d’fhoinsí teasa ísealteochta eile a d’fhéadfadh a bheith ann (arb iad is cúis le feidhmíocht níos airde) toisc go mbaineann siad leis an T&F arna instealladh sa líonra.

(12)  I gcás aonaid mhionscála agus micrea-chomhghiniúna a bhfuil a n-acmhainneacht cothrom le 1 MWel nó faoina bhun, tá aon choigilteas fuinnimh phríomhúil inghlactha.

(13)  Airteagal 2, pointe (19), den Treoir maidir le Fuinneamh In-athnuaite, sainmhínítear TFC mar ‘dháileadh fuinnimh theirmigh mar ghal, uisce te nó leachtanna fuaraithe, as foinsí láraithe nó díláraithe táirgthe trí ghréasán chuig foirgnimh nó suíomhanna éagsúla chun críocha téamh nó fuarú a chur ar fáil do spás nó do phróiseas’.

(14)  In Airteagal 2, pointe (50), den Treoir maidir le FFF: ciallaíonn ‘téamh ceantair’ nó ‘fuarú ceantair’ dáileadh fuinnimh theirmigh mar ghal, mar uisce te nó mar leachtanna fuaraithe, as foinse láraithe nó díláraithe táirgthe trí ghréasán chuig foirgnimh nó suíomhanna éagsúla chun críocha téamh nó fuarú a chur ar fáil do spás nó do phróiseas.

(15)  Treoracha tuairiscithe maidir leis an teimpléad le haghaidh téamh ceantair agus fuarú ceantair a chomhlánú chun sonraí a thuairisciú faoi Airteagal 24(6) de Threoir 2012/27/AE (https://ec.europa.eu/eurostat/documents/38154/42195/Reporting-instructions-DH-DC.pdf/0e62bb06-2a29-478f-87bd-b4625d2d8f40); Comhfhreagraíonn Airteagal 24(6) i dTreoir 2012/27/AE d’Airteagal 35(3) de Threoir (AE) 2023/1791.

(16)  Téamh agus Fuarú Ceantair Éifeachtach, JRC 2021 (https://publications.jrc.ec.europa.eu/repository/handle/JRC126522).

(17)  Chun críoch na spriocanna a shonraítear sa Treoir maidir le Fuinneamh In-athnuaite, agus de réir Airteagal 7(3), an tríú fomhír de, níl ach fuinneamh comhthimpeallach agus geoiteirmeach a úsáidtear le haghaidh téimh agus fuaraithe trí theaschaidéil agus córais fuaraithe ceantair le cur san áireamh i gcás na spriocanna a shonraítear sa Treoir maidir le Fuinneamh In-athnuaite.

(18)  Féach Aithris 105 de Threoir (AE) 2023/1791.

(19)  Mar sin féin, i ndáil le forálacha eile maidir le dramhtheas in Airteagal 26, mar atá i míreanna 6 go 8 agus 14, ní mór sraith níos leithne sreafaí fuinnimh a mheas mar dhramhtheas, agus go háirithe níor cheart go mbeadh gá leis an gceanglas nach féidir é a mheas mar dhramhtheas ach amháin má sheoltar chuig córas téimh nó fuaraithe ceantair é. Aithnítear leis sin an cuspóir níos leithne a bhaineann le haisghabháil dramhtheasa i gcomhthéacs foriomlán Threoir (AE) 2023/1791, is é sin é a sheachaint go scaipfear sruthanna teasa agus go n-áiritheofar barrfheabhsú an chórais fuinnimh. Féach Aithris 105 de Threoir (AE) 2023/1791

(20)   Upgrading the performance of district heating networks: A Handbook [Feidhmíocht líonraí téimh ceantair a uasghrádú: lámhleabhar] https://www.upgrade-dh.eu/images/Publications%20and%20Reports/D2.5_2019-07-02_Upgrade-DH_Handbook_EN.pdf

(21)  Le hionchur fuinnimh rátaithe iomlán, tugtar tuairisc ar an bhfuinneamh uasta is féidir a shreabhadh trí shuiteáil ar leith. Dá bhrí sin, ní hé sin an fuinneamh a shreabhann tríd an lárionad sonraí go hiarbhír ach uasmhéid teoiriciúil.

(22)   ‘Background report on best practices and informal guidance on installation level CBA for installations falling under Article 14(5) of the Energy Efficiency Directive’ [Tuarascáil chúlra ar dhea-chleachtais agus treoir neamhfhoirmiúil maidir le hanailís costais is tairbhe ar leibhéal suiteála le haghaidh suiteálacha a thagann faoi Airteagal 14(5) den Treoir maidir le hÉifeachtúlacht Fuinnimh], https://op.europa.eu/s/zhWd.

(23)  Comhghiniúint teasa agus cumhachta: Díolúintí, https://energy.ec.europa.eu/topics/energy-efficiency/cogeneration-heat-and-power_en#exemptions/.

(24)  Doiciméad Inmheánach Oibre de chuid an Choimisiúin SWD(2013) 0449 final, 6.11.2013, ‘Nóta treorach i dtaca le Treoir 2012/27/AE maidir le héifeachtúlacht fuinnimh, lena leasaítear Treoracha 2009/125/CE agus 2010/30/CE, agus lena n-aisghairtear Treoracha 2004/8/CE agus 2006/32/CE – Airteagal 14: Éifeachtúlacht téimh agus fuaraithe a chur chun cinn’; https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/ALL/?uri=CELEX:52013SC0449.

(25)   Moladh (AE) 2019/1658 ón gCoimisiún an 25 Meán Fómhair 2019 maidir le hábhar an mheasúnaithe chuimsithigh ar an acmhainneacht maidir le téamh agus fuarú éifeachtúil faoi Airteagal 14 de Threoir 2012/27/AE (IO L 275, 28.10.2019, lch. 94, ELI: http://data.europa.eu/eli/reco/2019/1659/oj).

(26)  Uirlis EDAMIS: https://cros-legacy.ec.europa.eu/content/edamis_en.

(27)  Faisnéis mheitéareolaíochta: https://ec.europa.eu/eurostat/web/energy/methodology#Annual%20data

(28)   An Ghníomhaireacht Eorpach Comhshaoil, 2020: Bunachar Sonraí na bhFachtóirí Astaíochta.