(1)

Tá tugtha faoi deara go bhfuil praghsanna an-ard agus luaineacht sna margaí leictreachais ó bhí mí Mheán Fómhair 2021 ann. Mar a leag Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chomhar idir Rialálaithe Fuinnimh (ACER) amach ina measúnú deiridh ar dhearadh mhargadh mórdhíola leictreachais an Aontais i mí Aibreáin 2022, is toradh é an méid sin a bhaineann go príomha leis an bpraghas ard gáis, a úsáidtear mar ionchur chun leictreachas a ghiniúint.

(2)

Mar thoradh ar an ngéarú ar chogadh foghach na Rúise i gcoinne na hÚcráine, ar Páirtí Conarthach de Chonradh an Chomhphobail Fuinnimh (4) í, agus mar thoradh ar na smachtbhannaí idirnáisiúnta gaolmhara ó bhí mí Feabhra 2022 ann, bhí géarchéim gáis ann, cuireadh isteach ar na margaí fuinnimh domhanda, chuaigh an fhadhb a bhaineann le praghsanna arda gáis in olcas, agus imríodh tionchair mhóra iarmhartacha ar phraghsanna leictreachais. Tá cogadh foghach na Rúise i gcoinne na hÚcráine ina chúis le héiginnteacht maidir le soláthar tráchtearraí eile freisin, amhail gual crua agus amhola, ar tráchtearraí iad a úsáideann suiteálacha giniúna cumhachta. Mar thoradh ar an éiginnteacht sin, tá méadú breise substaintiúil tagtha ar an luaineacht i bpraghsanna leictreachais. Cuireadh leis an méadú ar phraghsanna leictreachais de bharr nach raibh an fháil chéanna ar roinnt imoibreoirí núicléacha agus de bharr an aschuir ísil hidreachumhachta.

(3)

Mar fhreagairt ar an staid sin, mhol an Coimisiún, sa teachtaireacht uaidh an 13 Deireadh Fómhair 2021 dar teideal Tackling rising energy prices: a toolbox for action and support [Dul i ngleic le hardú sna praghsanna fuinnimh: bosca uirlisí le haghaidh gníomhaíochta agus tacaíochta], bosca uirlisí de bhearta a fhéadfaidh an tAontas agus a Bhallstáit a úsáid chun aghaidh a thabhairt ar an tionchar láithreach a bhí ag praghsanna arda fuinnimh ar chustaiméirí teaghlaigh agus ar ghnólachtaí, lena n-áirítear tacaíocht ioncaim, buntáistí cánach, coigilteas fuinnimh agus bearta stórála agus chun athléimneacht in aghaidh suaitheadh praghsanna amach anseo a neartú. Sa teachtaireacht uaidh an 8 Márta 2022 dar teideal REPowerEU: Joint European Action for more affordable, secure and sustainable energy [REPowerEU: Gníomhaíocht Chomhpháirteach Eorpach ar mhaithe le fuinneamh níos inacmhainne, níos sláine agus níos inbhuanaithe], leag an Coimisiún amach sraith beart breise chun an bosca uirlisí a neartú agus chun freagairt ar phraghsanna fuinnimh atá ag ardú. An 23 Márta 2022, bhunaigh an Coimisiún creat sealadach maidir le Státchabhair freisin chun fóirdheontais áirithe a cheadú chun tionchar na bpraghsanna arda fuinnimh a mhaolú.

(4)

Sa teachtaireacht uaidh an 18 Bealtaine 2022, chuir an Coimisiún a ‘Phlean REPowerEU’ in iúl lenar tugadh isteach bearta breise lena ndírítear ar choigilteas fuinnimh, éagsúlú soláthairtí fuinnimh, sprioc maidir le níos mó éifeachtúlacht fuinnimh agus rolladh amach luathaithe an fhuinnimh in-athnuaite arb é is aidhm dó spleáchas an Aontais ar bhreoslaí iontaise na Rúise a laghdú, lena n-áirítear togra chun sprioc 2030 an Aontais maidir le holltomhaltas deiridh fuinnimh in-athnuaite a mhéadú go 45 %. Thairis sin, i dteachtaireacht ón gCoimisiún an 18 Bealtaine 2022 dar teideal Short-Term Energy Market Interventions and Long-Term Improvements to the Electricity Market Design – a course for action [Idirghabhálacha Gearrthéarmacha sa Mhargadh Fuinnimh agus Feabhsuithe Fadtéarmacha ar Dhearadh an Mhargaidh Leictreachais – plean gníomhaíochta], anuas ar bhearta gearrthéarmacha breise a leagan amach chun dul i ngleic le praghsanna arda fuinnimh, sainaithníodh réimsí ina bhféadfaí feabhas a chur ar dhearadh an mhargaidh leictreachais agus fógraíodh an rún chun measúnú a dhéanamh ar na réimsí sin d’fhonn an creat reachtach a athrú.

(5)

Chun aghaidh a thabhairt, go práinneach, ar ghéarchéim na bpraghsanna fuinnimh agus ar ábhair imní slándála agus chun dul i ngleic leis na harduithe praghsanna ar son na saoránach, ghlac an tAontas roinnt gníomhartha dlí, lena n-áirítear Rialachán (AE) 2022/1032 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (5), lenar bunaíodh córas láidir stórála gáis agus Rialachán (AE) 2022/1369 ón gComhairle (6), lenar foráladh do bhearta éifeachtacha maidir le laghdú ar éileamh ar ghás agus ar leictreachas, Rialachán (AE) 2022/1854 ón gComhairle (7), lenar bunaíodh córais teorannaithe praghsanna chun brabúis amhantair a sheachaint i margaí an gháis agus an leictreachais araon, agus Rialachán (AE) 2022/2577 ón gComhairle (8), lenar bunaíodh bearta chun dlús a chur leis na nósanna imeachta um dheonú ceadanna le haghaidh suiteálacha fuinnimh in-athnuaite.

(6)

Le margadh fuinnimh dea-chomhtháite, a chuireann le Rialacháin (AE) 2018/1999 (9), (AE) 2019/942 (10) agus (AE) 2019/943 (11) ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, agus Treoracha (AE) 2018/2001 (12), (AE) 2018/2002 (13) agus (AE) 2019/944 (14) ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, dá ngairtear le chéile, go coitianta, an pacáiste ‘Fuinneamh glan do gach Eorpach’, a glacadh in 2018 agus in 2019 (‘an Pacáiste maidir le Fuinneamh Glan’), cuirtear ar chumas an Aontais leas a bhaint as na tairbhí eacnamaíocha a bhaineann le margadh aonair fuinnimh i ngach uile chás, áirithítear slándáil an tsoláthair agus cothaítear an próiseas dícharbónúcháin chun cuspóir an Aontais maidir le haeráidneodracht a bhaint amach. Leis an idirnascacht trasteorann, áirithítear freisin go n-oibreoidh na córais chumhachta ar bhealach níos sábháilte, níos iontaofa agus níos éifeachtúla agus go mbeidh athléimneacht níos fearr ann i gcás turraingí gearrthéarmacha praghsanna.

(7)

Chun an margadh inmheánach fuinnimh a neartú agus cuspóirí an aistrithe aeráide agus fuinnimh a bhaint amach, is gá uasghrádú suntasach a dhéanamh ar ghréasán leictreachais an Aontais chun gur féidir déileáil leis na méaduithe iomadúla ar acmhainneacht giniúna fuinnimh in-athnuaite, lena mbaineann inathraitheacht mar gheall ar an aimsir sna méideanna giniúna agus patrúin sreafa leictreachais athraitheacha ar fud an Aontais, agus chun gur féidir aghaidh a thabhairt ar éileamh nua amhail feithiclí leictreacha agus teaschaidéil. Tá infheistíocht in eangacha, laistigh de theorainneacha agus trasna teorainneacha, ríthábhachtach d’fheidhmiú cuí an mhargaidh inmheánaigh leictreachais, lena n-áirítear slándáil an tsoláthair. Is gá infheistíocht den sórt sin a dhéanamh chun fuinneamh in-athnuaite agus éileamh a chomhtháthú i gcomhthéacs inar faide ó chéile iad ná mar a bhí san am a chuaigh thart agus, ar deireadh, chun spriocanna aeráide agus fuinnimh an Aontais a bhaint amach. Dá bhrí sin, ba cheart d’aon athchóiriú ar mhargadh leictreachais an Aontais cur le gréasán leictreachais Eorpach níos comhtháite, d’fhonn a áirithiú go mbainfidh gach Ballstát leibhéal idirnascachta leictreachais amach i gcomhréir leis an sprioc idirnasctha leictreachais do 2030 de 15 % ar a laghad de bhun Airteagal 4, pointe (d)(1), de Rialachán (AE) 2018/1999, go n-úsáidfear an acmhainneacht idirnasctha sin a mhéid is féidir le haghaidh trádáil trasteorann agus go ndéanfar bonneagar gréasáin leictreachais agus nascachta an Aontais a thógáil nó a uasghrádú, amhail tionscadail leasa choitinn an Aontais arna mbunú de bhun Rialachán (AE) 2022/869 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (15). Ba cheart nascacht leordhóthanach a sholáthar do shaoránaigh agus do ghnóthais uile an Aontais toisc go bhféadfadh sin deiseanna móra a chruthú dóibh maidir lena bheith rannpháirteach san aistriú fuinnimh agus i gclaochlú digiteach an Aontais. Ba cheart aird ar leith a thabhairt ar na réigiúin is forimeallaí dá dtagraítear in Airteagal 349 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE), lena n-aithnítear na srianta sonracha atá orthu agus lena bhforáiltear do bhearta sonracha a ghlacadh ina leith.

(8)

Le dearadh an mhargaidh leictreachais atá ann faoi láthair, cuidíodh, inter alia, le teacht chun cinn táirgí, seirbhísí agus beart nua agus nuálach maidir le margaí leictreachais miondíola, lena dtacaítear leis an éifeachtúlacht fuinnimh agus le glacadh an fhuinnimh in-athnuaite agus lena bhfeabhsaítear roghanna chun cuidiú le tomhaltóirí a mbillí fuinnimh a laghdú lena n-áirítear trí shuiteálacha giniúna mionscála agus trí sheirbhísí atá ag teacht chun cinn chun freagairt don éileamh a sholáthar. Is príomheilimint de na margaí agus de na córais leictreachais a bheidh againn amach anseo san Aontas an tógáil ar acmhainneacht dhigitiú an chórais fuinnimh agus tapú na hacmhainneachta sin, amhail rannpháirtíocht ghníomhach tomhaltóirí. An tráth céanna, is gá roghanna tomhaltóirí a urramú agus é a chur ar a gcumas tairbhiú de thairiscintí éagsúla conarthacha, agus custaiméirí teaghlaigh a chosaint ar phraghsanna arda le linn géarchéim fuinnimh. Is é a thuigtear as comhtháthú an chórais fuinnimh pleanáil agus oibriú an chórais fuinnimh sin ina iomláine, ar fud an iliomad iompróirí fuinnimh, bonneagar, agus earnálacha tomhaltais, trí naisc níos láidre a chruthú eatarthu, i sineirge le chéile agus tacaíocht ón digitiú, darb aidhm fuinneamh slán, inacmhainne, iontaofa agus inbhuanaithe a sholáthar.

(9)

I gcomhthéacs na géarchéime fuinnimh, léirigh dearadh an mhargaidh leictreachais atá ann faoi láthair go bhfuil roinnt easnamh agus iarmhairtí neamhthuartha ann a bhaineann leis an tionchar a bhíonn ag praghsanna arda luaineacha breoslaí iontaise ar mhargaí leictreachais gearrthéarmacha, rud a fhágann nach bhfuil cosaint ag teaghlaigh agus gnóthais ar mhéaduithe tobanna suntasacha ar phraghsanna ina mbillí leictreachais agus ar na héifeachtaí a fheictear mar gheall orthu ina mbillí leictreachais.

(10)

Is é imscaradh níos tapúla fuinnimh in-athnuaite agus teicneolaíochtaí solúbtha glana an bealach is inbhuanaithe agus is costéifeachtaí chun an t-éileamh ar bhreoslaí iontaise le haghaidh giniúint leictreachais a laghdú go struchtúrach agus chun tomhaltas díreach leictreachais a chumasú tríd an éileamh ar fhuinneamh a leictriú agus trí chomhtháthú an chórais fuinnimh. Mar gheall ar na costais oibriúcháin ísle a bhaineann leo, is féidir tionchar dearfach a bheith ag foinsí in-athnuaite ar phraghsanna leictreachais ar fud an Aontais agus is féidir leo tomhaltas breoslaí iontaise a laghdú.

(11)

Leis na hathruithe ar dhearadh an mhargaidh leictreachais, ba cheart a áirithiú go dtabharfaí do na tomhaltóirí, lena n-áirítear na tomhaltóirí is leochailí, na tairbhí a bhaineann leis an méadú ar imscaradh na cumhachta in-athnuaite, agus na tairbhí a bhaineann leis an aistriú fuinnimh ina iomláine, agus ar deireadh, go ndéanfaí iad a chosaint ar ghéarchéimeanna fuinnimh agus nach dtitfeadh níos mó custaiméirí teaghlaigh i sáinn na bochtaineachta fuinnimh. Leis na hathruithe sin, ba cheart an tionchar ar phraghsanna leictreachais a bhíonn ag praghsanna arda breoslaí iontaise, go háirithe praghsanna gáis, a mhaolú, agus é mar aidhm a chur ar chumas custaiméirí teaghlaigh agus gnóthais tairbhe a bhaint as fuinneamh inacmhainne slán ó fhoinsí inbhuanaithe in-athnuaite agus ísealcharbóin san fhadtéarma, chomh maith leis an ról atá ag réitigh atá tíosach ar fhuinneamh maidir le costais fhoriomlána fuinnimh a laghdú, rud a d’fhéadfadh an gá atá le méadú ar an eangach chumhachta agus ar an acmhainneacht ghiniúna a laghdú.

(12)

Is é is aidhm don athchóiriú ar dhearadh an mhargaidh leictreachais praghsanna leictreachais inacmhainne agus iomaíocha a bhaint amach do gach tomhaltóir. Mar sin, ba cheart don athchóiriú sin dul chun tairbhe ní hamháin do chustaiméirí teaghlaigh ach d’iomaíochas thionscail an Aontais chomh maith tríd an infheistíocht i dteicneolaíocht ghlan a éascú nach mór dóibh a dhéanamh chun go n-éireoidh leo ar a gconairí aistrithe i dtreo aeráidneodrachta. Ní mór bonn láidir monaraíochta teicneolaíochta glaine a bheith faoin aistriú fuinnimh san Aontas. Leis na hathchóirithe sin, tacófar le leictriú inacmhainne an tionscail agus le seasamh an Aontais mar cheannaire domhanda i dtéarmaí taighde agus nuálaíochta i dteicneolaíochtaí fuinnimh ghlain.

(13)

Is príomhuirlis iad margaí gearrthéarmacha atá dea-fheidhmiúil agus éifeachtúil chun fuinneamh in-athnuaite agus foinsí solúbthachta a chomhtháthú sa mhargadh leictreachais agus chun gur féidir an córas fuinnimh a chomhtháthú ar bhealach costéifeachtach.

(14)

Baineann tábhacht ar leith le margaí ionlae chun foinsí fuinnimh in-athnuaite inathraithigh a chomhtháthú sa chóras leictreachais ar an gcostas is lú toisc go dtugann siad an fhéidearthacht do rannpháirtithe sa mhargadh ganntanais nó barrachas leictreachais a thrádáil níos gaire don aga seachadta. Ós rud é nach féidir le gineadóirí fuinnimh in-athnuaite inathraithigh meastachán cruinn a dhéanamh ar a dtáirgeadh go dtí am atá gar don aga seachadta, tá sé ríthábhachtach dóibh uasmhéadú a dhéanamh ar dheiseanna trádála trí rochtain a bheith acu ar mhargadh leachtach ag tráth atá chomh gar agus is féidir d’aga seachadta an leictreachais. Ba cheart am dúnta gheata an mhargaidh thraschreasaigh ionlae a dhéanamh níos giorra agus a shocrú níos gaire don fhíor-am chun uasmhéadú a dhéanamh ar na deiseanna atá ag rannpháirtithe sa mhargadh i ndáil le ganntanais agus barrachas leictreachais a thrádáil agus chun rannchuidiú le foinsí fuinnimh in-athnuaite inathraithigh a chomhtháthú sa chóras leictreachais ar bhealach níos fearr. I gcás ina gcuirtear slándáil an tsoláthair i mbaol leis sin agus chun gur féidir aistriú costéifeachtach a dhéanamh chuig am dúnta an gheata thraschreasaigh níos giorra, ba cheart an deis a bheith ag na hoibreoirí córais tarchurtha maolú a iarraidh, ar bhonn measúnú tionchair agus faoi réir formheas ón údarás rialála lena mbaineann, chun síneadh ama a fháil ar an amlíne chur chun feidhme. Ba cheart plean gníomhaíochta a bheith ar áireamh san iarraidh sin, plean ina mbeadh céimeanna nithiúla maidir le ham nua dúnta an gheata thraschreasaigh ionlae a chur chun feidhme.

(15)

Dá bhrí sin, i gcás na margaí ionlae, tá sé tábhachtach oiriúnú do rannpháirtíocht theicneolaíochtaí an fhuinnimh in-athnuaite inathraithigh, amhail fuinneamh gréine agus gaoithe, agus do rannpháirtíocht na freagartha don éileamh agus na stórála fuinnimh. Ba cheart feabhas a chur ar leachtacht na margaí ionlae trí na leabhair orduithe a chomhroinnt idir oibreoirí margaidh laistigh de chrios tairisceana, agus freisin i gcás ina socraítear na hacmhainneachtaí traschreasacha ag nialas nó tar éis am dúnta gheata an mhargaidh ionlae. Chun a áirithiú go gcomhroinnfear leabhair orduithe idir oibreoirí ainmnithe sa mhargadh leictreachais (OAMLanna) sna creataí ama lá roimh ré agus sna creataí ama cúplála margaidh ionlae, ba cheart do OAMLanna na horduithe go léir do tháirgí an lá roimh ré agus do tháirgí ionlae, agus do tháirgí a bhfuil saintréithe comhchosúla acu, a chur isteach faoin gcúpláil aonair lá roimh ré agus ionlae agus níor cheart dóibh trádáil táirgí lá roimh ré nó ionlae, nó táirgí a bhfuil saintréithe comhchosúla acu, a eagrú lasmuigh den chúpláil aonair lá roimh ré agus ionlae. Chun aghaidh a thabhairt ar an riosca bunúsach idirdhealaithe i dtrádáil táirgí lá roimh ré agus ionlae laistigh agus lasmuigh den chúpláil aonair lá roimh ré agus ionlae, agus ar an draenáil leachtachta iarmhartach i margaí leictreachais cúpláilte an Aontais, ba cheart feidhm a bheith ag an oibleagáid sin maidir le OAMLanna, maidir le gnóthais a fheidhmíonn rialú go díreach nó go hindíreach ar OAML, agus maidir le gnóthais atá á rialú go díreach nó go hindíreach ag OAML. Chun feabhas a chur ar thrédhearcacht ar na margaí, ba cheart do na rannpháirtithe sa mhargadh, i gcás inarb infheidhme, an fhaisnéis ó aonaid ghiniúna a sholáthar i gcás inarb infheidhme, gan dochar do chur i láthair tairiscintí i gcomhréir leis an gcreat ábhartha i ngach Ballstát.

(16)

Ina theannta sin, leis na margaí leictreachais gearrthéarmacha, ba cheart a áirithiú gur féidir le soláthraithe seirbhíse solúbthachta ar mionscála a bheith rannpháirteach tríd an méid íosta tairisceana a ísliú.

(17)

Chun comhtháthú éifeachtúil an leictreachais a ghintear ó fhoinsí fuinnimh in-athnuaite inathraithigh a áirithiú agus chun an gá atá le giniúint leictreachais atá bunaithe ar bhreoslaí iontaise a laghdú i gcásanna ina mbíonn géarchéim ann maidir le praghsanna leictreachais ar bhonn réigiúnach nó uile-Aontais, ba cheart do na Ballstáit a bheith in ann iarraidh ar oibreoirí córais moladh a dhéanamh maidir le soláthar táirge buaicscafa lena mbeifear in ann cur leis an bhfreagairt don éileamh chun rannchuidiú leis an tomhaltas sa chóras leictreachais a laghdú. Ba cheart don údarás rialála lena mbaineann an moladh maidir le táirge buaicscafa a mheas a mhéid a bhaineann leis an éileamh ar leictreachas a laghdú agus leis an tionchar ar phraghas mórdhíola leictreachais le linn buaicuaireanta a laghdú. Ós rud é gurb é is aidhm don táirge buaicscafa tomhaltas an leictreachais a laghdú agus a aistriú, agus chun nach n-ardófar na hastaíochtaí gás ceaptha teasa, níor cheart a thabhairt le tuiscint le gníomhachtú an táirge buaicscafa go gcuirfear tús leis an nginiúint atá bunaithe ar bhreosla iontaise atá suite taobh thiar den phointe méadraithe. Ós rud é nach bhfuil sé beartaithe an táirge buaicscafa a chur i bhfeidhm ach amháin i gcásanna áirithe ina mbíonn géarchéim ann maidir le praghsanna leictreachais ar bhonn réigiúnach nó uile-Aontais, féadfar an táirge a sholáthar suas le seachtain amháin roimh ré sula scaoilfear breis acmhainneachta le haghaidh na freagartha don éileamh. Ba cheart d’oibreoirí córais a bheith in ann an táirge buaicscafa a ghníomhachtú roimh chreat ama an mhargaidh lá roimh ré nó lena linn. De rogha air sin, ba cheart a bheith in ann an táirge buaicscafa a ghníomhachtú go huathoibríoch bunaithe ar an bpraghas fuinnimh réamhshainithe. Chun méideanna an laghdaithe ar thomhaltas leictreachais a fhíorú, ba cheart don oibreoir córais úsáid a bhaint as bonnlíne lena léirítear an tomhaltas leictreachais a mheastar a bheidh ann gan an táirge buaicscafa a ghníomhachtú, agus ba cheart dó modheolaíocht bhonnlíne a fhorbairt tar éis dul i gcomhairle le rannpháirtithe sa mhargadh. Ba cheart don údarás rialála lena mbaineann an mhodheolaíocht sin a fhormheas. Ba cheart do ACER an tionchar a bhaineann le húsáid táirgí buaicscafa ar mhargadh leictreachais an Aontais a mheas, agus aird á tabhairt ar a riachtanaí atá sé nach ndéanfadh na táirgí buaicscafa feidhmiú na margaí leictreachais a shaobhadh go míchuí ná seirbhísí freagartha don éileamh a atreorú i dtreo táirgí buaicscafa, agus ba cheart dó a bheith in ann moltaí a dhéanamh leis na húdaráis rialála a bheidh le cur san áireamh ina measúnú ar an leibhéal náisiúnta. Thairis sin, ba cheart do ACER an tionchar a bhaineann le táirgí buaicscafa a fhorbairt ar mhargadh leictreachais an Aontais faoi ghnáthdhálaí a mheas. Ar bhonn an mheasúnaithe sin, ba cheart don Choimisiún a bheith in ann, i gcás inarb iomchuí, togra reachtach a thíolacadh chun Rialachán (AE) 2019/943 a leasú chun táirgí buaicscafa a thabhairt isteach tráth nach ann do ghéarchéimeanna i bpraghsanna leictreachais.

(18)

Chun go mbeidh siad in ann páirt ghníomhach a ghlacadh sna margaí leictreachais agus chun solúbthacht a sholáthar, déanfar tomhaltóirí a fheistiú de réir a chéile le méadair chliste. I roinnt Ballstát, áfach, tá rolladh amach na gcóras méadraithe chliste fós mall agus mar sin tá sé ríthábhachtach go gcuirfidh na Ballstáit feabhas ar na coinníollacha maidir le córais méadraithe chliste a shuiteáil, agus é mar chuspóir acu cumhdach iomlán a bhaint amach a luaithe is féidir. Mar sin féin, ba cheart d’oibreoirí córais tarchurtha agus d’oibreoirí córais dáileacháin, agus rannpháirtithe ábhartha sa mhargadh, lena n-áirítear comhbhailitheoirí neamhspleácha, a bheith in ann, ar thoiliú a fháil ón gcustaiméir deiridh, úsáid a bhaint as sonraí ó fheistí tomhais tiomnaithe, i gcomhréir le hAirteagail 23 agus 24 de Threoir (AE) 2019/944 agus dlí ábhartha eile de chuid an Aontais, lena n-áirítear an dlí maidir le cosaint sonraí agus príobháideachas, go háirithe Rialachán (AE) 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (16). Ina theannta sin, sna cásanna sin amháin nach bhfuil córais méadraithe chliste suiteáilte go fóill agus i gcásanna nach soláthraíonn na córais méadraithe chliste an leibhéal leordhóthanach gráinneachta sonraí, ba cheart d’oibreoirí córais tarchurtha agus d’oibreoirí córais dáileacháin, ar thoiliú a fháil ón gcustaiméir deiridh, úsáid a bhaint as sonraí ó fheistí tomhais tiomnaithe le haghaidh inbhreathnaitheacht agus shocrú na seirbhísí solúbthachta amhail an fhreagairt don éileamh agus an stóráil fuinnimh. Trí úsáid sonraí ó fheistí tomhais tiomnaithe a chumasú le haghaidh inbhreathnaitheachta agus socrú, ba cheart rannpháirtíocht ghníomhach na gcustaiméirí deiridh sa mhargadh a éascú agus a bhfreagairt don éileamh a fhorbairt. Ba cheart úsáid sonraí ó na feistí tomhais tiomnaithe sin na ceanglais cháilíochta a bhaineann leis na sonraí a chomhlíonadh.

(19)

Bunaítear leis an Rialachán seo bunús dlí chun sonraí pearsanta a phróiseáil i gcomhréir le Rialachán (AE) 2016/679. Ba cheart do na Ballstáit a áirithiú go gcomhlíonfar na prionsabail agus na hoibleagáidí uile a bhaineann le próiseáil sonraí pearsanta a leagtar síos i Rialachán (AE) 2016/679, lena n-áirítear maidir le híoslaghdú sonraí. I gcás inar féidir cuspóir an Rialacháin seo a bhaint amach gan sonraí pearsanta a phróiseáil, ba cheart do rialaitheoirí sonraí brath ar shonraí anaithnidithe agus comhiomlánaithe.

(20)

Teastaíonn margaí todhchaíochta éifeachtacha agus éifeachtúla ó thomhaltóirí agus ó sholáthróirí chun a neamhchosaint fhadtéarmach ar phraghsanna a chumhdach agus chun a spleáchas ar phraghsanna gearrthéarmacha a laghdú. Chun a áirithiú gur féidir le custaiméirí fuinnimh ar fud an Aontais tairbhe iomlán a bhaint as na buntáistí a bhaineann le margaí leictreachais comhtháite agus as an iomaíocht ar fud an Aontais, ba cheart don Choimisiún measúnú a dhéanamh ar thionchar beart is féidir a dhéanamh chun feabhas a chur ar fheidhmiú mhargaí todhchaíochta leictreachais an Aontais, amhail minicíocht an leithdháilte, aibíocht agus cineál na gceart maidir le tarchur fadtéarmach, bealaí chun an margadh tánaisteach a neartú agus tabhairt isteach féideartha mol fíorúil réigiúnach.

(21)

Leis an gcuid sin den mheasúnú a bhaineann leis an bhféidearthacht moil fhíorúla réigiúnacha a thabhairt isteach, ba cheart a chumhdach léi, inter alia, na himpleachtaí maidir le comhaontuithe idir-rialtasacha atá ann cheana a bhaineann le comhúinéireacht trasteorann na ngléasraí cumhachta. Dá dtabharfaí isteach iad, léireodh moil fhíorúla réigiúnacha praghas comhiomlánaithe an iliomad criosanna tairisceana agus sholáthróidís praghas tagartha, praghas ar cheart d’oibreoirí an mhargaidh a úsáid chun táirgí fálaithe todhchaíochta a thairiscint. Sa mhéid sin, níor cheart moil fhíorúla réigiúnacha a thuiscint mar eintitis a shocraíonn nó a fhorghníomhaíonn idirbhearta. A bhuí leis na moil fhíorúla réigiúnacha d’fhéadfaí leachtacht a chomhthiomsú agus deiseanna fálaithe breise a sholáthar do rannpháirtithe sa mhargadh trí innéacs praghsanna tagartha a sholáthar. Chun coinníollacha aonfhoirmeacha a áirithiú maidir le cur chun feidhme an Rialacháin seo, ba cheart cumhachtaí cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún chun, i gcás inar gá, bearta agus uirlisí a shonrú a thuilleadh maidir le dearadh mhargaí todhchaíochta leictreachais an Aontais, lena n-áirítear a mhéid a bhaineann le moil fhíorúla réigiúnacha a thabhairt isteach. Ba cheart na cumhachtaí sin a fheidhmiú i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (17).

(22)

Chun feabhas a chur ar na féidearthachtaí atá ag rannpháirtithe sa mhargadh i dtaca le fálú a dhéanamh, ba cheart ról an ardáin aonair um leithdháileadh arna bhunú i gcomhréir le Rialachán (AE) 2016/1719 ón gCoimisiún (18) a leathnú. Ba cheart don ardán aonair um leithdháileadh gníomhú mar eintiteas a thairgeann leithdháileadh agus a éascaíonn cearta tarchurtha fadtéarmacha airgeadais a thrádáil thar ceann na n-oibreoirí córais tarchurtha, agus ba cheart don ardán sin trádáil den sórt sin a éascú, idir na criosanna tairisceana éagsúla agus, i gcás inarb ábhartha, na moil fhíorúla réigiúnacha.

(23)

Le taraifí gréasáin, ba cheart oibreoirí córais tarchurtha agus dáileacháin a dhreasú chun seirbhísí solúbthachta a úsáid trí réitigh nuálacha a fhorbairt a thuilleadh chun an eangach atá ann cheana a bharrfheabhsú agus chun seirbhísí solúbthachta a sholáthar, go háirithe freagairt don éileamh nó stóráil fuinnimh. Chuige sin, ba cheart taraifí gréasáin a cheapadh chun go gcuirfear san áireamh caiteachas oibríochtúil agus caiteachas caipitiúil na n-oibreoirí córais nó meascán éifeachtúil den dá rud ionas gur féidir leo an córas leictreachais a oibriú go costéifeachtach. Níor cheart leis an gceanglas maidir le costléiritheacht go gcuirfí srian leis an deis costais a athdháileadh go héifeachtúil i gcás ina gcuirtear muirir ghréasáin athraitheacha suímh nó ama i bhfeidhm. Leis sin, rannchuideofaí a thuilleadh le fuinneamh ó fhoinsí in-athnuaite a chomhtháthú ar an gcostas is lú le haghaidh an chórais leictreachais agus chuirfí ar a gcumas do chustaiméirí deiridh a réitigh sholúbthachta a luacháil. Beidh ról lárnach ag na húdaráis rialála chun a áirithiú go soláthrófar infheistíocht leordhóthanach d’fhorbairt, leathnú agus atreisiú riachtanach na heangaí. Ba cheart do na húdaráis rialála glacadh an phobail agus úsáid infheistíochta oirchillí a chur chun cinn, lena spreagfaí dlús a chur le forbairt na heangaí chun imscaradh luathaithe na giniúna in-athnuaite a chomhlíonadh, lena n-áirítear, i gcás inarb iomchuí, i limistéir fuinnimh in-athnuaite thiomnaithe, agus éilimh leictrithe chliste.

(24)

I gcás foinsí fuinnimh in-athnuaite amach ón gcósta, amhail fuinneamh gaoithe amach ón gcósta, fuinneamh aigéin agus fuinneamh fótavoltach ar snámh, beidh ról lárnach acu i dtaca le tógáil córais cumhachta a bheidh bunaithe ar fhoinsí in-athnuaite fuinnimh den chuid is mó, agus i dtaca leis an aeráidneodracht a áirithiú faoi 2050. Mar sin féin, tá bacainní substaintiúla ann maidir leis na foinsí sin a imscaradh ar bhonn níos leithne agus go héifeachtúil, rud a chuireann cosc ar an uas-scálú ollmhór is gá chun na cuspóirí sin a bhaint amach. D’fhéadfadh bacainní comhchosúla teacht chun cinn i gcás teicneolaíochtaí eile amach ón gcósta amach anseo. Chun riosca infheistíochta a laghdú d’fhorbróirí tionscadail amach ón gcósta, d’fhéadfaí forbairt tionscadal amach ón gcósta a éascú le hionstraimí, amhail comhaontuithe ceannaigh cumhachta (CCCanna) nó conarthaí dhá threo le haghaidh difríochta. Tá riosca breise ann do thionscadail hibrideacha amach ón gcósta atá nasctha le níos mó ná margadh amháin i gcrios tairisceana amach ón gcósta, riosca a bhaineann leis an gcás uathúil topagrafach maidir le rochtain ar an margadh. Chun na rioscaí do thionscadail den sórt sin a laghdú, ba cheart d’oibreoirí córais tarchurtha cúiteamh a íoc i gcás nach bhfuil curtha ar fáil acu, sna torthaí bailíochtaithe maidir le ríomh acmhainneachta, an acmhainneacht a comhaontaíodh sna comhaontuithe nasctha maidir leis an idirnascaire nó an acmhainneacht ar na heilimintí criticiúla gréasáin de bhun na rialacha maidir le ríomh acmhainneachta a leagtar síos in Airteagal 16(8) de Rialachán (AE) 2019/943, nó sa dá chás sin. Níor cheart d’oibreoirí córais tarchurtha aon chúiteamh a íoc más rud é, sna torthaí bailíochtaithe maidir le ríomh acmhainneachta, go bhfuil acmhainneacht an idirnascaire curtha ar fáil acu ar an leibhéal nó os cionn an leibhéil a cheanglaítear sa chomhaontú nasctha chomh maith leis an acmhainneacht ar eilimintí criticiúla gréasáin curtha ar fáil acu i gcomhréir leis na rialacha a leagtar síos in Airteagal 16(8) de Rialachán (AE) 2019/943. Sa chomhaontú nasctha faoi seach leis an oibreoir gléasra giniúna leictreachais in-athnuaite amach ón gcósta, ba cheart d’oibreoirí córais tarchurtha a ndícheall a dhéanamh an acmhainneacht iomlán a comhaontaíodh a thabhairt i modh docht, neamhsholúbtha, agus i gcomhréir leis an gcreat le haghaidh comhaontuithe nasctha arna bhunú le Treoir (AE) 2019/944. Ba cheart na Ballstáit a chur ar an eolas luath go leor roimh ré faoin gcomhaontú nasctha. Ba cheart cúiteamh a bheith iníoctha i gcás ina laghdaítear na hacmhainneachtaí tarchurtha atá ar fáil a mhéid nach féidir méid iomlán na giniúna leictreachais a mbeadh an gléasra giniúna leictreachais in-athnuaite amach ón gcósta in ann é a onnmhairiú murach sin a sheoladh chuig na margaí máguaird, nó i gcás ina bhfuil laghdú comhfhreagrach ar an bpraghas sa chrios tairisceana amach ón gcósta mar gheall ar laghduithe acmhainneachta, in ainneoin a bheith in ann onnmhairiú, nuair a chuirtear sin i gcomparáid le cás nach ann do laghduithe acmhainneachta nó más fíor an dá rud. Ba cheart an cúiteamh a íoc as an ioncam ó phlódú. Ba cheart feidhm a bheith aige i gcás nach bhfuil curtha ar fáil ag oibreoir córais tarchurtha amháin nó níos mó acmhainneacht leordhóthanach chun an cumas giniúna leictreachais a onnmhairiú ar a n-idirnascaire faoi seach suas le méid na hacmhainneachta a comhaontaíodh sa chomhaontú nasctha, agus ba cheart do na hoibreoirí córais tarchurtha sin é a sholáthar. Ar mhaithe le cothroime réigiúnach, más é is cúis leis an acmhainneacht neamhleor nár chuir oibreoirí córais tarchurtha eile an acmhainneacht ar fáil ar a n-eilimintí criticiúla gréasáin, de bhun na rialacha maidir le ríomh acmhainneachta a leagtar síos in Airteagal 16(8) de Rialachán (AE) 2019/943, ba cheart costais an chúitimh a chomhroinnt go comhréireach idir na hoibreoirí córais tarchurtha sin i gcomhréir leis an bprionsabal gurb é údar an truaillithe a íocfaidh as. Ina theannta sin, féadfar aon chúiteamh nach gcumhdaítear leis an gcomhroinnt chomhréireach sin a roinnt idir na páirtithe ábhartha sna Ballstáit a bhfuil baint acu leis an tionscadal hibrideach amach ón gcósta mar chuid dá socruithe maidir le comhroinnt costas. Níor cheart róchúiteamh a bheith mar thoradh ar an gcúiteamh sin agus tá sé beartaithe leis cothromaíocht a bhaint amach idir ioncam laghdaithe na n-oibreoirí gléasraí giniúna leictreachais in-athnuaite amach ón gcósta mar gheall ar rochtain laghdaithe ar mhargaí idirnasctha. Níor cheart baint a bheith aige ach leis an acmhainneacht táirgthe atá ar fáil don mhargadh, rud a d’fhéadfadh a bheith ag brath ar an aimsir agus nach gcuirtear san áireamh leis oibríochtaí éartha agus cothabhála an tionscadail amach ón gcósta. Níor cheart an cúiteamh i gcás easpa rochtana ar an ngréasán tarchurtha a thuiscint mar sheoladh tosaíochta agus ba cheart é a ailíniú le prionsabail an neamh-idirdhealaithe agus uasmhéadú na n-acmhainneachtaí trasteorann le haghaidh trádála de bhun Airteagal 16(4) de Rialachán (AE) 2019/943. Thairis sin, níor cheart cúiteamh dúbailte a íoc as an riosca céanna a chumhdaítear faoin bhforáil sin, mar shampla má tá an riosca cumhdaithe cheana féin faoi chonradh difríochta nó faoi scéim tacaíochta ábhartha eile. Maidir le sonraí an tsásra cúitimh sin agus na modheolaíochta don chur chun feidhme atá le forbairt, lena n-áirítear na coinníollacha faoina bhféadfaidh an beart dul in éag, abair, i gcás inar ann d’éileamh leordhóthanach laistigh den chrios tairisceana amach ón gcósta, amhail leictrealóir mór, nó inar ann do rochtain dhíreach ar líon leordhóthanach margaí chun go n-imeodh an riosca, tá sé beartaithe na sonraí sin a mhionsaothrú a thuilleadh i ngníomh cur chun feidhme lena n-áirítear, i gcás inarb ábhartha, trí leasuithe ar Rialachán (AE) 2015/1222 ón gCoimisiún (19).

(25)

Sa mhargadh mórdhíola lá roimh ré, leithdháiltear leictreachas ó na gléasraí cumhachta ag a mbíonn costais imeallacha níos ísle ar dtús ach an gléasra cumhachta deiridh a bhíonn ag teastáil chun an t-éileamh a chumhdach, sin an gléasra cumhachta a shocraíonn an praghas a fhaigheann gach rannpháirtí sa mhargadh, agus is aige sin a bhíonn na costais imeallacha is airde, nuair a dhéantar na margaí a imréiteach. Sa chomhthéacs sin, léirigh an ghéarchéim fuinnimh gur féidir leis an méadú ar phraghas an gháis agus an ghuail chrua a bheith ina chúis le méaduithe eisceachtúla marthanacha ar na praghsanna ar a ndéanann na saoráidí giniúna gáis agus gualbhreoslaithe tairiscint sa mhargadh mórdhíola lá roimh ré. Dá thoradh sin, tá praghsanna thar a bheith ard sa mhargadh lá roimh ré ar fud an Aontais, ós rud é gur minic is iad na saoráidí giniúna gáis agus gualbhreoslaithe na gléasraí sin a bhíonn ag teastáil chun freastal ar an éileamh ar leictreachas agus is acu a bhíonn na costais imeallacha is airde.

(26)

I bhfianaise ról an phraghais sa mhargadh lá roimh ré mar thagairt don phraghas i margaí mórdhíola leictreachais eile, agus ós rud é go bhfaigheann gach rannpháirtí sa mhargadh an praghas imréitigh, tá ioncam ard taifeadta go comhsheasmhach ag na teicneolaíochtaí ag a mbíonn costais imeallacha i bhfad níos ísle.

(27)

Chun spriocanna dícharbónúcháin an Aontais a bhaint amach agus chun go mbeidh na cuspóirí a leagtar amach sa phlean REPowerEU níos neamhspleáiche ar fhuinneamh, ní mór don Aontas dlús a chur le himscaradh na bhfoinsí fuinnimh in-athnuaite ar luas i bhfad níos tapúla. I bhfianaise na riachtanas infheistíochta is gá chun na spriocanna sin a bhaint amach, ba cheart don mhargadh a áirithiú go mbunófar comhartha praghais fadtéarmach.

(28)

Faoina chuimsiú sin, ba cheart do na Ballstáit a ndícheall a dhéanamh chun na dálaí cearta margaidh a chruthú le haghaidh ionstraimí margadhbhunaithe fadtéarmacha, amhail CCCanna. Is comhaontuithe déthaobhacha ceannaigh iad CCCanna idir táirgeoirí agus ceannaitheoirí leictreachais arna dtabhairt i gcrích ar bhonn deonach agus atá bunaithe ar choinníollacha phraghsanna an mhargaidh gan idirghabhálacha rialála maidir le socrú praghsanna. Soláthraíonn na CCCanna cobhsaíocht fhadtéarmach praghsanna don chustaiméir agus an chinnteacht is gá don táirgeoir chun an cinneadh infheistíochta a dhéanamh. Mar sin féin, níl margaí gníomhacha CCCanna ach ag líon beag Ballstát agus is iondúil go mbíonn ceannaitheoirí teoranta do chuideachtaí móra, lena n-áirítear toisc go mbíonn bacainní roimh CCCanna, go háirithe an deacracht a bhaineann leis an riosca nach n-íocfaidh an ceannaitheoir a chumhdach sna comhaontuithe fadtéarmacha sin. Ba cheart do na Ballstáit an gá atá le margadh dinimiciúil CCCanna a chruthú a chur san áireamh agus na beartais á socrú acu chun na cuspóirí dícharbónúcháin fuinnimh a leagtar síos ina bpleananna comhtháite náisiúnta fuinnimh agus aeráide a bhaint amach. Agus bearta á gceapadh ag na Ballstáit a dhéanann difear díreach do CCCanna, ba cheart dóibh ionchais dhlisteanacha a d’fhéadfadh a bheith ann a urramú agus ba cheart dóibh éifeachtaí na mbeart sin ar CCCanna atá ann cheana agus a bheidh ann amach anseo a chur san áireamh.

(29)

I gcomhréir le Treoir (AE) 2018/2001, tá ar na Ballstáit measúnú a dhéanamh ar na bacainní rialála agus riaracháin atá roimh CCCanna fadtéarmacha maidir le fuinneamh in-athnuaite, agus na bacainní gan údar agus nósanna imeachta nó muirir atá díréireach nó idirdhealaitheach a bhaint agus glacadh na gcomhaontuithe sin a chur chun cinn. Ina theannta sin, tá ar na Ballstáit tuairisc a thabhairt ina bpleananna comhtháite náisiúnta fuinnimh agus aeráide ar bheartais agus ar bhearta lena n-éascaítear glacadh CCCanna maidir le fuinneamh in-athnuaite. Gan dochar don oibleagáid sin maidir le tuairisciú a dhéanamh ar an gcomhthéacs rialála lena ndéantar difear do mhargadh na CCCanna, ba cheart do na Ballstáit a áirithiú go mbeidh ag custaiméirí a bhfuil bacainní iontrála orthu i margadh na CCCanna agus nach bhfuil deacrachtaí airgeadais acu rochtain ar ionstraimí chun laghdú a dhéanamh ar na rioscaí airgeadais a bhaineann le ceannaitheoir nach gcomhlíonann a oibleagáidí íocaíochta fadtéarmacha faoi chuimsiú CCCanna. Ba cheart do na Ballstáit a bheith in ann cinneadh ar scéim ráthaíochta a bhunú ar phraghsanna an mhargaidh mura mbeadh aon rochtain nó rochtain leordhóthanach acu ar ráthaíochtaí príobháideacha. I gcás ina mbunaíonn Ballstát scéim ráthaíochta den sórt sin, ba cheart dó forálacha a chur san áireamh ionas nach n-ísleofar an leachtacht sna margaí leictreachais, amhail trí CCCanna airgeadais a úsáid. D’fhéadfadh na Ballstáit cinneadh a dhéanamh comhbhailiú an éilimh ó chustaiméirí ar CCCanna a éascú, ar custaiméirí iad a mbíonn bacainní iontrála orthu i margadh na CCCanna astu féin, ach ba cheart dóibh, i dteannta a chéile, a bheith in ann tairiscint tharraingteach i ndáil le CCCanna a sholáthar do tháirgeoirí. Níor cheart do na Ballstáit tacaíocht a thabhairt do CCCanna maidir le ceannach leictreachais a ghintear ó bhreoslaí iontaise. Ba cheart do na Ballstáit a bheith in ann na scéimeanna ráthaíochta a dtacaíonn siad leo a theorannú do thacaíocht eisiach do ghiniúint nua fuinnimh in-athnuaite, i gcomhréir lena mbeartais dícharbónúcháin, go háirithe i gcás nach bhfuil an margadh le haghaidh CCCanna maidir le fuinneamh in-athnuaite forbartha go leordhóthanach. Cé gur cheart gan idirdhealú idir tomhaltóirí mar chur chuige réamhshocraithe, d’fhéadfadh na Ballstáit cinneadh a dhéanamh na hionstraimí sin a dhíriú ar chatagóirí sonracha tomhaltóirí, agus critéir oibiachtúla agus neamh-idirdhealaitheacha á gcur i bhfeidhm acu. Faoina chuimsiú sin, ba cheart do na Ballstáit comhordú iomchuí a áirithiú, lena n-áirítear le saoráidí a sholáthraítear ar leibhéal an Aontais, mar shampla ag an mBanc Eorpach Infheistíochta (‘BEI’).

(30)

Tá roinnt ionstraimí ar fáil do na Ballstáit, agus tacaíocht phoiblí á ceapadh agus á leithdháileadh acu, chun tacú le forbairt mhargaí CCCanna. Dá gceadófaí d’fhorbróirí tionscadail fuinnimh in-athnuaite atá rannpháirteach i dtairiscint tacaíochta poiblí sciar den ghiniúint a choinneáil lena dhíol trí CCC, rannchuideofaí le margaí na CCCanna a chothú agus a fhás. Ina theannta sin, mar chuid den mheastóireacht sin ar thairiscintí, ba cheart do na Ballstáit féachaint le critéir a chur i bhfeidhm chun rochtain ar mhargadh na CCCanna a dhreasú do ghníomhaithe a mbíonn bacainní iontrála orthu, amhail fiontair bheaga agus mheánmhéide, agus tosaíocht a thabhairt do thairgeoirí a chuireann CCC sínithe i láthair nó a thugann gealltanas CCC le haghaidh cuid de ghiniúint an tionscadail a shíniú ó cheannaitheoir ionchasach amháin nó níos mó a mbíonn deacrachtaí aige nó acu rochtain a fháil ar mhargadh na CCCanna.

(31)

Chun cur le trédhearcacht agus le forbairt na margaí CCCanna ar leibhéal an Aontais agus ar leibhéal na mBallstát, ba cheart do ACER measúnú bliantúil a fhoilsiú ar na margaí sin, measúnú a dhéanamh ar an ngá atá le teimpléid dheonacha a fhorbairt agus a eisiúint le haghaidh CCCanna agus iad a fhorbairt más é conclúid an mheasúnaithe gur gá.

(32)

Ba cheart do na Ballstáit aird ar leith a thabhairt ar CCCanna trasteorann agus deireadh a chur le bacainní gan údar a bhaineann go sonrach leo, agus ar an gcaoi sin, bheadh tomhaltóirí i mBallstáit a bhfuil acmhainneacht theoranta acu in ann rochtain a fháil ar chumhacht a ghintear i réigiúin eile gan idirdhealú.

(33)

I gcás, bunaithe ar an measúnú ábhartha, ina gcinneann an Coimisiún go dteastaíonn tacaíocht ó na Ballstáit chun bacainní a bhaint sna margaí CCCanna, ba cheart dó a bheith in ann treoraíocht shonrach a tharraingt suas. Ba cheart é a bheith mar phríomhfhócas ag an treoraíocht sin deireadh a chur le bacainní lena gcuirtear cosc ar leathnú na margaí CCCanna, lena n-áirítear CCCanna trasteorann. Is iomaí cineál bacainní mar sin a d’fhéadfadh a bheith ann, ó bhacainní rialála, go háirithe nósanna imeachta nó muirir atá díréireach nó idirdhealaitheach, go dtí ról na ráthaíochtaí tionscnaimh nó an chaoi a gcaitear le CCCanna maidir le rochtain a bheith ag ceannaitheoirí féideartha ar réitigh mhaoiniúcháin.

(34)

Le Rialachán (AE) 2018/1999, déantar foráil maidir le sásra maoiniúcháin an Aontais don fhuinneamh in-athnuaite a úsáid mar uirlis chun gnóthú sprioc cheangailteach an Aontais maidir le fuinneamh in-athnuaite in 2030 a éascú. De bhun Threoir (AE) 2018/2001 arna leasú le Treoir (AE) 2023/2413 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (20), féachfaidh na Ballstáit i gcomhar le chéile le sciar an fhuinnimh ó fhoinsí fuinnimh in-athnuaite d’olltomhaltas deiridh fuinnimh an Aontais in 2030 a mhéadú go 45 % sa bhreis ar an 42,5 % arb é sprioc cheangailteach an Aontais. Dá bhrí sin, ba cheart don Choimisiún a mheas an bhféadfadh bearta ar leibhéal an Aontais rannchuidiú leis an sciar breise 2,5 % d’fhuinneamh ó fhoinsí in-athnuaite a bhaint amach in olltomhaltas deiridh fuinnimh an Aontais, lena gcomhlánófaí bearta náisiúnta. Sa chomhthéacs sin, ba cheart don Choimisiún anailís a dhéanamh ar an bhféidearthacht sásra maoiniúcháin an Aontais don fhuinneamh in-athnuaite a úsáid chun ceantanna fuinnimh in-athnuaite a eagrú ar leibhéal an Aontais i gcomhréir leis an gcreat rialála ábhartha.

(35)

I gcás ina gcinneann na Ballstáit, chun cuspóirí dícharbónúcháin an Aontais a bhaint amach, tacaíocht a thabhairt d’infheistíocht a mhaoinítear go poiblí trí scéimeanna tacaíochta dírí praghais i saoráidí nua giniúna cumhachta a úsáideann breosla neamhiontaise ísealcharbóin, ba cheart na scéimeanna sin a struchtúrú mar chonarthaí difríochta dhá threo nó scéimeanna coibhéiseacha ag a bhfuil na héifeachtaí céanna amhail is go gcuimseofar, le cois ráthaíocht ioncaim, uasteorainn ar ioncam margaidh na sócmhainní giniúna lena mbaineann. Cé nár cheart feidhm a bheith ag an oibleagáid de bhun an Rialacháin seo ach i gcás na tacaíochta a thugtar d’infheistíocht i saoráidí nua giniúna cumhachta, ba cheart do na Ballstáit a bheith in ann a chinneadh scéimeanna tacaíochta a dheonú i bhfoirm conarthaí difríochta dhá threo nó scéimeanna coibhéiseacha ag a bhfuil na héifeachtaí céanna d’infheistíocht nua chomh maith arb é is aidhm di saoráidí giniúna cumhachta atá ann cheana a athchumhachtú go suntasach, nó acmhainneacht nó saolré saoráidí den sórt sin a mhéadú go suntasach nó a fhadú.

(36)

Chun deimhneacht dhlíthiúil agus intuarthacht a áirithiú, níor cheart feidhm a bheith ag an oibleagáid scéimeanna tacaíochta dírí a struchtúrú trí bhíthin conarthaí difríochta dhá threo nó scéimeanna coibhéiseacha ag a bhfuil na héifeachtaí céanna ach amháin maidir le conarthaí faoi scéimeanna tacaíochta dírí praghais le haghaidh infheistíochtaí i saoráidí giniúna cumhachta nua arna dtabhairt i gcrích an 17 Iúil 2027 nó ina dhiaidh sin amháin. Tréimhse 5 bliana ba cheart a bheith san idirthréimhse sin i gcás sócmhainní hibrideacha amach ón gcósta atá nasctha le dhá chrios tairisceana nó níos mó mar gheall ar chastacht tionscadal den sórt sin.

(37)

Ba cheart rud deonach a bheith i rannpháirtíocht rannpháirtithe margaidh i scéimeanna tacaíochta dírí praghais i bhfoirm conarthaí difríochta dhá threo nó scéimeanna coibhéiseacha ag a bhfuil na héifeachtaí céanna.

(38)

Tá an oibleagáid sin leas a bhaint as conarthaí difríochta dhá threo nó as scéimeanna coibhéiseacha ag a bhfuil na héifeachtaí céanna gan dochar d’Airteagal 6(1) de Threoir (AE) 2018/2001.

(39)

Cé go leasaítear le Treoir (AE) 2024/1711 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (21) Airteagal 4(3), an dara fomhír, de Threoir (AE) 2018/2001, leanann na forálacha eile in Airteagal 4 den Treoir sin, ina leagtar amach prionsabail deartha le haghaidh na scéimeanna tacaíochta le haghaidh fuinneamh ó fhoinsí in-athnuaite, de bheith infheidhme.

(40)

Le conarthaí difríochta dhá threo nó scéimeanna coibhéiseacha ag a bhfuil na héifeachtaí céanna, i gcás ioncam táirgeoirí a eascraíonn as infheistíocht nua i nginiúint leictreachais a thairbhíonn de thacaíocht phoiblí, d’áiritheofaí go mbeadh siad níos neamhspleáiche ar phraghsanna luaineacha na giniúna atá bunaithe ar bhreoslaí iontaise, lena socraítear an praghas sa mhargadh lá roimh ré de ghnáth.

(41)

Na prionsabail deartha a leagtar síos sa Rialachán seo, ba cheart feidhm a bheith acu maidir le scéimeanna tacaíochta dírí praghais i bhfoirm conarthaí difríochta dhá threo nó scéimeanna coibhéiseacha ag a bhfuil na héifeachtaí céanna. Agus na conarthaí difríochta dhá threo nó na scéimeanna coibhéiseacha sin ag a bhfuil na héifeachtaí céanna á measúnú faoi na rialacha maidir le Státchabhair, ba cheart don Choimisiún seiceáil a dhéanamh an bhfuil dlí an Aontais a bhfuil dlúthbhaint aige leis na rialacha maidir le Státchabhair á gcomhlíonadh ag na conarthaí nó na scéimeanna sin, amhail na prionsabail deartha le haghaidh conarthaí difríochta dhá threo nó scéimeanna coibhéiseacha ag a bhfuil na héifeachtaí céanna mar a leagtar síos sa Rialachán seo. Ba cheart, le dearadh na gconarthaí difríochta dhá threo nó na scéimeanna coibhéiseacha sin ag a bhfuil na héifeachtaí céanna, dreasachtaí a chaomhnú ionas gur féidir leis an tsaoráid giniúna cumhachta bheith ag oibriú agus páirt éifeachtúil a ghlacadh sna margaí leictreachais, go háirithe chun imthosca an mhargaidh a léiriú. Ba cheart don Choimisiún a áirithiú ina mheasúnú nach ndéanfar saobhadh míchuí ar an iomaíocht agus ar an trádáil sa mhargadh inmheánach mar thoradh ar dhearadh na gconarthaí difríochta dhá threo nó na scéimeanna coibhéiseacha ag a bhfuil na héifeachtaí céanna. Go háirithe, ba cheart don Choimisiún a áirithiú nach ndéanfar an chothroime iomaíochta sa mhargadh inmheánach a shaobhadh tríd an ioncam a dháileadh ar ghnóthais, go háirithe i gcás nach féidir aon phróiseas tairisceana iomaíoch a chur i bhfeidhm. D’fhéadfadh éagsúlacht ré a bheith i gceist le conarthaí difríochta dhá threo nó le scéimeanna coibhéiseacha ag a bhfuil na héifeachtaí céanna agus d’fhéadfaí a áireamh orthu, inter alia, conarthaí difríochta instealladhbhunaithe le praghas ceangail amháin nó níos mó, praghas íosta, nó conarthaí difríochta cumais nó slat tomhais. Níl feidhm ag an oibleagáid conarthaí difríochta dhá threo nó scéimeanna coibhéiseacha ag a bhfuil na héifeachtaí céanna a úsáid maidir le scéimeanna tacaíochta nach bhfuil nasctha go díreach le giniúint leictreachais, amhail stóráil fuinnimh, agus nach n-úsáideann tacaíocht dhíreach praghais, amhail cabhair infheistíochta i bhfoirm deontais tosaigh, bearta cánach nó deimhnithe glasa i measc nithe eile. Chun na contrapháirtithe a dhreasú lena n-oibleagáidí conarthacha a chomhlíonadh, ba cheart a áireamh i gconarthaí difríochta dhá threo nó i scéimeanna coibhéiseacha ag a bhfuil na héifeachtaí céanna clásail phionóis is infheidhme i gcás luathfhoirceannadh aontaobhach míchuí an chonartha.

(42)

Mar sin féin, sa mhéid go gcúngaítear, leis an teorannú maidir le scéimeanna tacaíochta dírí praghais a leagan amach i bhfoirm conarthaí difríochta dhá threo nó scéimeanna coibhéiseacha ag a bhfuil na héifeachtaí céanna, is é sin go gcúngaítear leis sin cineálacha na scéimeanna tacaíochta dírí praghais is féidir leis na Ballstáit a ghlacadh a mhéid a bhaineann le foinsí fuinnimh in-athnuaite, ba cheart é a bheith teoranta do theicneolaíochtaí breoslaí neamhiontaise ísealcharbóin, lena ngabhann costais oibriúcháin atá íseal agus cobhsaí, agus do theicneolaíochtaí nach soláthraíonn solúbthacht don chóras leictreachais de ghnáth, agus an tráth céanna teicneolaíochtaí atá ag céimeanna luatha dá n-imscaradh ar an margadh a eisiamh. Ní mór sin a dhéanamh chun a áirithiú nach gcuirfear i mbaol inmharthanacht eacnamaíoch na dteicneolaíochtaí giniúna a bhfuil costais imeallacha arda ag gabháil leo agus chun dreasachtaí a choinneáil ar bun maidir le teicneolaíochtaí a d’fhéadfadh solúbthacht a thabhairt don chóras leictreachais chun tairiscintí a dhéanamh sa mhargadh leictreachais bunaithe ar a ndeischostais. Ina theannta sin, i dtaca leis an teorannú maidir le scéimeanna tacaíochta dírí praghais a leagan amach i bhfoirm conarthaí difríochta dhá threo nó scéimeanna coibhéiseacha ag a bhfuil na héifeachtaí céanna, níor cheart feidhm a bheith aige maidir le teicneolaíochtaí atá ag teacht chun cinn lena bhféadfar a nglacadh a dhreasú ar bhealach níos fearr le cineálacha eile scéimeanna tacaíochta dírí praghais. Ba cheart don teorannú a bheith gan dochar don díolúine a d’fhéadfadh a bheith ann le haghaidh suiteálacha fuinnimh in-athnuaite ar mionscála agus tionscadail taispeána de bhun Threoir (AE) 2018/2001 agus ba cheart dó sainiúlachtaí na gcomhphobal fuinnimh in-athnuaite a mheas i gcomhréir leis an Treoir sin. I bhfianaise an ghá atá ann deimhneacht rialála a sholáthar do na táirgeoirí, níor cheart feidhm a bheith ag an oibleagáid atá ar na Ballstáit scéimeanna tacaíochta dírí praghais a chur i bhfeidhm chun leictreachas a tháirgeadh i bhfoirm conarthaí difríochta dhá threo nó scéimeanna coibhéiseacha ag a bhfuil na héifeachtaí céanna ach amháin maidir le hinfheistíocht i saoráidí giniúna cumhachta nua a úsáideann na foinsí a shonraítear san aithris seo.

(43)

Mar gheall ar uasteorannú ioncam an mhargaidh, ba cheart do scéimeanna tacaíochta dírí praghais, i bhfoirm conarthaí difríochta dhá threo nó scéimeanna coibhéiseacha ag a bhfuil na héifeachtaí céanna, foinse bhreise ioncaim a sholáthar do na Ballstáit i dtréimhsí praghsanna arda fuinnimh. Chun maolú breise a dhéanamh ar an tionchar a bhíonn ag praghsanna arda leictreachais ar bhillí fuinnimh na dtomhaltóirí, ba cheart do na Ballstáit a áirithiú go ndéanfar aon ioncam a bhailítear ó tháirgeoirí atá faoi réir scéimeanna tacaíochta dírí praghais i bhfoirm conarthaí difríochta dhá threo nó scéimeanna coibhéiseacha ag a bhfuil na héifeachtaí céanna, nó luach coibhéiseach airgeadais an ioncaim sin, a chur ar aghaidh chuig custaiméirí deiridh, lena n-áirítear custaiméirí teaghlaigh, fiontair bheaga agus fiontair mheánmhéide agus gnóthais dianfhuinnimh. Agus an t-ioncam á dháileadh ar chustaiméirí teaghlaigh, ba cheart do na Ballstáit a bheith in ann, go háirithe, tús áite a thabhairt do chustaiméirí leochaileacha agus do chustaiméirí a ndéanann an bhochtaineacht fuinnimh difear dóibh. I bhfianaise na dtairbhí níos leithne atá le baint ag custaiméirí leictreachais as infheistíocht san fhuinneamh in-athnuaite, as éifeachtúlacht fuinnimh agus as úsáid fuinnimh ísealcharbóin, ba cheart do na Ballstáit a bheith in ann freisin an t-ioncam ó chonradh difríochta dhá threo nó ó scéimeanna coibhéiseacha ag a bhfuil na héifeachtaí céanna, nó luach coibhéiseach airgeadais an ioncaim sin, a úsáid chun infheistíocht a mhaoiniú chun costais leictreachais a laghdú do chustaiméirí deiridh agus, lena n-áirítear a mhéid a bhaineann le gníomhaíochtaí eacnamaíocha sonracha amhail infheistíocht i bhforbairt na heangaí dáileacháin, i bhfoinsí fuinnimh in-athnuaite agus i mbonneagar luchtaithe feithiclí leictreacha. Ba cheart do na Ballstáit a bheith in ann freisin an t-ioncam sin, nó luach coibhéiseach airgeadais an ioncaim sin, a úsáid chun costais na scéimeanna tacaíochta dírí praghais a mhaoiniú. Ba cheart athdháileadh an ioncaim a dhéanamh ar bhealach lena n-áirithítear go mbeidh custaiméirí fós neamhchosanta ar an gcomhartha praghais go pointe áirithe, ionas go laghdóidh siad a dtomhaltas nuair a bhíonn na praghsanna ard, nó go n-aistreoidh siad é go tréimhsí praghsanna níos ísle, ar tréimhsí iad de ghnáth ina dtagann sciar níos airde de tháirgeadh leictreachais ó fhoinsí fuinnimh in-athnuaite. Go háirithe, ba cheart do na Ballstáit a bheith in ann an tomhaltas in uaireanta seachbhuaice a mheas chun dreasachtaí i leith solúbthachta a chaomhnú. Ba cheart do na Ballstáit a áirithiú nach mbeidh tionchar ag athdháileadh an ioncaim ar na tomhaltóirí deiridh leictreachais ar an gcothroime iomaíochta ná ar an iomaíocht idir na soláthróirí éagsúla. Níor cheart na prionsabail sin a bheith éigeantach i gcás ioncam arna ghiniúint ag conarthaí faoi scéimeanna tacaíochta dírí praghais a tugadh i gcrích roimh dháta chur i bhfeidhm na hoibleagáide conarthaí difríochta dhá threo nó scéimeanna coibhéiseacha ag a bhfuil na héifeachtaí céanna a úsáid. Is féidir leis na Ballstáit ioncam ó chonarthaí difríochta dhá threo nó scéimeanna coibhéiseacha ag a bhfuil na héifeachtaí céanna a dháileadh gan rialáil praghsanna miondíola a bheith i gceist leis an dáileadh sin de bhun Airteagal 5 de Threoir (AE) 2019/944.

(44)

Ina theannta sin, ba cheart do na Ballstáit a áirithiú nach ndéanfar dochar leis na scéimeanna tacaíochta dírí praghais ná leis na scéimeanna coibhéiseacha ag a bhfuil na héifeachtaí céanna, gan beann ar a bhfoirm, d’fheidhmiú éifeachtúil, iomaíoch agus leachtach na margaí leictreachais, lena gcaomhnaítear dreasachtaí le haghaidh táirgeoirí chun freagairt ar chomharthaí margaidh, lena n-áirítear deireadh a chur le giniúint nuair a bhíonn praghsanna leictreachais faoi bhun a gcostas oibriúcháin, agus dreasachtaí le haghaidh custaiméirí deiridh chun tomhaltas a laghdú nuair a bhíonn praghsanna leictreachais ard. Ba cheart do na Ballstáit a áirithiú nach mbeidh scéimeanna tacaíochta ina mbacainn ar fhorbairt conarthaí tráchtála, amhail CCCanna.

(45)

Dá bhrí sin, tá róil chomhlántacha ag conarthaí difríochta dhá threo nó ag scéimeanna coibhéiseacha ag a bhfuil na héifeachtaí céanna agus ag CCCanna maidir leis an aistriú fuinnimh a chur chun cinn agus maidir leis na tairbhí a bhaineann le fuinneamh in-athnuaite agus fuinneamh ísealcharbóin a thabhairt do thomhaltóirí. Faoi réir na gceanglas a thugtar isteach leis an Rialachán seo, ba cheart an tsaoirse a bheith ag na Ballstáit a chinneadh cé na hionstraimí a úsáideann siad chun a gcuspóirí dícharbónúcháin a bhaint amach. Trí CCCanna, rannchuidíonn infheisteoirí príobháideacha le himscaradh breise an fhuinnimh in-athnuaite agus ísealcharbóin, agus an tráth céanna praghsanna leictreachais ísle cobhsaí á nglasáil san fhadtéarma. Ar an gcaoi chéanna, trí chonarthaí difríochta dhá threo nó scéimeanna coibhéiseacha ag a bhfuil na héifeachtaí céanna, baineann eintitis phoiblí an cuspóir céanna amach thar ceann tomhaltóirí. Tá an dá ionstraim riachtanach chun spriocanna dícharbónúcháin an Aontais a bhaint amach trí imscaradh an fhuinnimh in-athnuaite agus ísealcharbóin, agus an tráth céanna na tairbhí a bhaineann le giniúint leictreachais ar chostas íseal le haghaidh tomhaltóirí á dtabhairt chun cinn.

(46)

Fágann imscaradh luathaithe na bhfoinsí fuinnimh in-athnuaite gur gá réitigh sholúbthachta a bheith ar fáil níos minice chun a áirithiú go ndéanfar iad a chomhtháthú leis an eangach agus chun go mbeidh an córas leictreachais agus an eangach in ann coigeartú d’inathraitheacht giniúna agus tomhaltais leictreachais thar thréimhsí ama éagsúla. Chun solúbthacht neamhiontaise a chothú, ba cheart don údarás rialála nó d’údarás nó eintiteas eile arna ainmniú ag Ballstát measúnú tréimhsiúil a dhéanamh ar an ngá atá le solúbthacht ar an leibhéal náisiúnta sa chóras leictreachais bunaithe ar ionchur na n-oibreoirí córais tarchurtha agus na n-oibreoirí córais dáileacháin agus ar mhodheolaíocht choiteann Eorpach atá faoi réir comhairliúchán poiblí agus fhormheas ACER. Agus an measúnú á dhéanamh ar riachtanais solúbthachta an chórais leictreachais, ba cheart na hinfheistíocht uile atá ann cheana agus atá beartaithe, lena n-áirítear sócmhainní atá ann cheana nach bhfuil nasctha fós leis an eangach, maidir le foinsí solúbthachta a chur san áireamh amhail giniúint sholúbtha leictreachais, idirnascairí, freagairt don éileamh, stóráil fuinnimh nó táirgeadh breoslaí in-athnuaite, mar gheall ar an ngá atá ann an córas fuinnimh a dhícharbónú. Ba cheart do ACER measúnú a dhéanamh go tréimhsiúil ar na tuarascálacha náisiúnta agus tuarascáil a tharraingt suas ar leibhéal an Aontais ina dtabharfar moltaí faoi shaincheisteanna a bhfuil ábharthacht trasteorann ag baint leo. Ar bhonn na tuarascála ar riachtanais solúbthachta náisiúnta, ba cheart do na Ballstáit cuspóir náisiúnta táscach a shainiú maidir le solúbthacht neamhiontaise, lena n-áirítear rannchuidithe sonracha faoi seach na freagartha don éileamh agus na stórála fuinnimh araon leis an gcuspóir sin, rud ba cheart a léiriú freisin ina bpleananna comhtháite náisiúnta fuinnimh agus aeráide i gcomhréir le Rialachán (AE) 2018/1999. I bhfianaise na bpleananna sin, ba cheart don Choimisiún a bheith in ann straitéis de chuid an Aontais maidir le solúbthacht a tharraingt suas lena leagtar béim ar leith ar an bhfreagairt don éileamh agus ar an stóráil fuinnimh, ar straitéis í atá ag comhsheasmhach le spriocanna fuinnimh agus aeráide 2030 an Aontais agus cuspóir na haeráidneodrachta do 2050. Ba cheart don Choimisiún a bheith in ann togra reachtach a eisiúint chun gabháil leis an straitéis sin de chuid an Aontais.

(47)

Chun an cuspóir náisiúnta táscach a bhaint amach maidir le solúbthacht neamhiontaise, lena n-áirítear rannchuidithe sonracha faoi seach na freagartha don éileamh agus na stórála fuinnimh, agus i gcás nach bhfuil aghaidh á tabhairt ar riachtanais solúbthachta trí bhacainní margaidh agus infheistíocht atá ann cheana a bhaint, ba cheart do na Ballstáit a bheith in ann scéimeanna tacaíochta solúbthachta neamhiontaise a chur i bhfeidhm ar íocaíochtaí iad don acmhainneacht atá ar fáil i gcás solúbthacht neamhiontaise. Thairis sin, ba cheart do na Ballstáit a bhfuil sásra acmhainneachta á chur i bhfeidhm acu cheana féin smaoineamh faoi rannpháirtíocht na solúbthachta neamhiontaise amhail an fhreagairt don éileamh agus an stóráil fuinnimh a chur chun cinn trí chritéir nó gnéithe a athdhearadh gan dochar do chur i bhfeidhm Airteagal 22 de Rialachán (AE) 2019/943. Ba cheart do na Ballstáit a bhfuil sásra acmhainneachta á chur i bhfeidhm cheana féin acu a bheith in ann scéimeanna tacaíochta solúbthachta neamhiontaise a chur i bhfeidhm freisin má tá gá leis na scéimeanna sin chun an cuspóir náisiúnta táscach maidir le solúbthacht neamhiontaise a bhaint amach, go háirithe agus a sásraí acmhainneachta á n-oiriúnú acu chun rannpháirtíocht na solúbthachta neamhiontaise, amhail an fhreagairt don éileamh agus an stóráil fuinnimh, a chur chun cinn a thuilleadh. Ba cheart a chumhdach leis na scéimeanna sin infheistíocht nua sa tsolúbthacht neamhiontaise, lena n-áirítear infheistíocht i sócmhainní atá ann cheana, lena n-áirítear iad sin atá dírithe ar sholúbthacht maidir le freagairt don éileamh a fhorbairt a thuilleadh.

(48)

Chun tacú le cuspóirí maidir le cosaint an chomhshaoil, ba cheart an teorainn astaíochtaí CO2, a leagtar amach in Airteagal 22(4) de Rialachán (AE) 2019/943, a mheas mar uasteorainn. Dá bhrí sin, d’fhéadfadh na Ballstáit caighdeáin feidhmíochta teicniúla agus teorainneacha astaíochtaí CO2 a leagan síos nach gceadaíonn ach teicneolaíochtaí solúbtha saor ó iontaise a bheith rannpháirteach i sásraí acmhainneachta i gcomhréir iomlán leis an teachtaireacht ón gCoimisiún an 18 Feabhra 2022 dar teideal ‘Treoirlínte maidir le Státchabhair le haghaidh na haeráide, chosaint an chomhshaoil agus an fhuinnimh’, lena spreagtar na Ballstáit chun critéir ghlasa a thabhairt isteach i sásraí acmhainneachta.

(49)

Ós rud é go bhféadfadh tionchar suntasach a bheith ag sásraí acmhainneachta neamhchomhordaithe ar an margadh inmheánach leictreachais, tugadh isteach leis an bPacáiste ‘Fuinneamh Glan’ creat cuimsitheach chun gur fearr is féidir an gá atá le sásraí acmhainneachta a mheas agus chun dearadh na sásraí sin a fheabhsú. D’ainneoin gur gá saobhadh ar an iomaíocht agus ar an margadh inmheánach a theorannú, is féidir ról tábhachtach a bheith ag sásraí acmhainneachta, lena ngabhann creat rialála iomchuí, chun leordhóthanacht acmhainní a áirithiú, go háirithe le linn an aistrithe i dtreo córas saor ó charbón agus i gcás córais fuinnimh nach bhfuil go leor idirnasc eatarthu. Dá bhrí sin, cé nár cheart sásraí acmhainneachta a mheas a thuilleadh mar bhearta na rogha deiridh, ba cheart measúnú tréimhsiúil a dhéanamh ar a riachtanas agus ar a gceapadh i bhfianaise an chreata rialála agus imthosca margaidh atá ag síorathrú. Is léir, áfach, gur nós imeachta casta é an nós imeachta lena nglactar sásraí acmhainneachta. Chun aghaidh a thabhairt ar na féidearthachtaí an próiseas a chuíchóiriú agus a shimpliú chun iarratas a dhéanamh ar shásra acmhainneachta, agus chun a áirithiú gur féidir leis na Ballstáit aghaidh a thabhairt go tráthúil ar ábhair imní maidir le leordhóthanacht, agus an rialú is gá á sholáthar chun dochar don mhargadh inmheánach a chosc, ba cheart don Choimisiún, faoin 17 Eanáir 2025 tuarascáil mhionsonraithe a thíolacadh ina ndéantar measúnú ar na féidearthachtaí sin. Sa chomhthéacs sin, ba cheart don Choimisiún iarraidh ar ACER leasú a dhéanamh ar an modheolaíocht don mheasúnú Eorpach ar leordhóthanacht acmhainní i gcomhréir leis an bpróiseas is infheidhme, de réir mar is iomchuí. Tar éis dó dul i gcomhairle leis na Ballstáit, ba cheart don Choimisiún moltaí a thíolacadh d’fhonn, de réir mar is iomchuí, próiseas an mheasúnaithe ar shásraí acmhainneachta a chuíchóiriú agus a shimpliú faoin 17 Aibreán 2025.

(50)

Is minic a bhíonn moill, ó thaobh nósanna imeachta maidir le nascadh leis an eangach de, ar shuiteálacha nua giniúna agus éilimh, go háirithe gléasraí fuinnimh in-athnuaite, a nascadh leis an eangach. Ar cheann de na cúiseanna leis na moilleanna sin, tá an easpa acmhainneachta eangaí atá ar fáil ag an suíomh a roghnaíonn an t-infheisteoir, rud a fhágann gur gá síntí nó treisithe eangaí a dhéanamh chun na suiteálacha a nascadh leis an gcóras ar bhealach sábháilte. A bhuí le ceanglas nua ar oibreoirí córais leictreachais, ar an leibhéal tarchurtha agus ar an leibhéal dáileacháin araon, faisnéis maidir leis an acmhainneacht atá ar fáil le haghaidh naisc nua ina limistéir oibriúcháin a fhoilsiú agus a thabhairt cothrom le dáta, is fusa a bheadh sé ag infheisteoirí teacht ar fhaisnéis maidir le hacmhainneacht na heangaí atá ar fáil laistigh den chóras agus, leis sin, luathófaí an chinnteoireacht, agus chuirfeadh sin dlús leis an imscaradh is gá a dhéanamh ar fhuinneamh in-athnuaite. Ba cheart d’oibreoirí córais tarchurtha an fhaisnéis sin a thabhairt cothrom le dáta go tráthrialta, gach mí ar a laghad. Chomh maith leis sin, ba cheart d’oibreoirí córais tarchurtha na critéir a fhoilsiú a úsáidtear chun na hacmhainneachtaí eangaí atá ar fáil a chinneadh, amhail na hacmhainneachtaí éilimh agus giniúna atá ann cheana, na toimhdí a dhéantar chun measúnú a dhéanamh an bhféadfaí úsáideoirí breise córais a chomhtháthú a thuilleadh, an fhaisnéis ábhartha maidir le ciorrú fuinnimh a d’fhéadfadh a bheith ann, agus an choinne atá le forbairtí ábhartha gréasáin a bheidh ann amach anseo.

(51)

Thairis sin, chun dul i ngleic le fadhb na n-agaí fada freagra maidir le hiarrataí ar nascadh leis an eangach, ba cheart d’oibreoirí córais tarchurtha agus dáileacháin faisnéis shoiléir thrédhearcach a sholáthar d’úsáideoirí córais maidir le stádas agus láimhseáil a n-iarrataí ar nasc. Ba cheart d’oibreoirí córais tarchurtha an fhaisnéis sin a sholáthar laistigh de 3 mhí ó dháta tíolactha na hiarrata agus ba cheart í a thabhairt cothrom le dáta ar bhonn tráthrialta, uair sa ráithe ar a laghad.

(52)

Ós rud é nach bhfuil an Eastóin, an Laitvia ná an Liotuáin sioncronaithe go fóill le córas leictreachais an Aontais, tá dúshláin an-sonrach rompu agus margaí cothromúcháin agus soláthar margadhbhunaithe seirbhísí coimhdeacha á n-eagrú acu. Agus an sioncronú ar siúl, ceann de na réamhriachtanais chriticiúla le haghaidh oibriú an chórais shioncronaigh chobhsaí is ea infhaighteacht leordhóthanach cúltacaí acmhainneachta don chothromú le haghaidh rialáil minicíochta. Mar sin féin, ós rud é go bhfuil siad ag brath ar limistéar sioncronach na Rúise le haghaidh bainistiú minicíochta, ní raibh na Stáit Bhaltacha fós in ann margadh cothromúcháin feidhmiúil dá gcuid féin a fhorbairt. De dheasca chogadh foghach na Rúise i gcoinne na hÚcráine, tá méadú suntasach tagtha ar an riosca do shlándáil an tsoláthair mar thoradh ar easpa margaí cothromúcháin dílse. Dá bhrí sin, maidir le ceanglais Airteagal 6(9), (10) agus (11) de Rialachán (AE) 2019/943 agus ceanglais Airteagal 41(2) de Rialachán (AE) 2017/2195 ón gCoimisiún (22), ceanglais atá ceaptha chun feidhm a bheith acu maidir leis na margaí cothromúcháin atá ann cheana, ní léiríonn siad go fóill an staid san Eastóin, sa Laitvia agus sa Liotuáin, go háirithe ós rud é go dteastaíonn am agus infheistíocht nua san acmhainneacht chothromúcháin chun margadh cothromúcháin a fhorbairt. Ba cheart, dá bhrí sin, an Eastóin, an Laitvia agus an Liotuáin, de mhaolú ar na ceanglais sin, a bheith i dteideal conarthaí airgeadais níos fadtéarmaí a thabhairt i gcrích chun acmhainneacht chothromúcháin a fháil ar feadh idirthréimhse.

(53)

Ba cheart deireadh a chur de réir a chéile leis na hidirthréimhsí don Eastóin, don Laitvia agus don Liotuáin a luaithe is féidir tar éis an tsioncronaithe, agus ba cheart iad a úsáid chun na hionstraimí iomchuí margaidh a fhorbairt lena dtairgtear cúlchistí cothromúcháin gearrthéarmacha agus seirbhísí coimhdeacha fíor-riachtanacha eile, agus ba cheart iad a theorannú don am is gá don phróiseas sin.

(54)

Tá sé i gceist go ndéanfaí na Stáit Bhaltacha a shioncronú le Limistéar Sioncronach Mhór-roinn na hEorpa trí bhíthin líne chiorcaid dhúbailte amháin lena nasctar an Pholainn agus an Liotuáin. Ach an sioncronú sin a bheith déanta, beidh sé riachtanach acmhainneacht na líne sin a choinneáil, den chuid is mó, chun corrlach iontaofachta a sholáthar i gcás éaradh gan choinne i gCóras Mhuir Bhailt agus i gcás dialltaí neamhbheartaithe a d’eascródh sin. Ba cheart d’oibreoirí córais tarchurtha leanúint d’acmhainneacht uasta trádála trasteorann a thairiscint, i gcomhréir le teorainneacha slándála oibríochtúla agus teagmhais a d’fhéadfadh a bheith i gcórais na Polainne agus na Liotuáine á gcur san áireamh, lena n-áirítear teagmhais a d’fhéadfadh a bheith mar thoradh ar éaradh línte srutha dhírigh ardvoltais nó ar dhíscor na Stát Baltach ó Limistéar Sioncronach Mhór-roinn na hEorpa. Ba cheart staid shonrach an idirnaisc sin a chur san áireamh chun an acmhainneacht iomlán agus na teagmhais a ríomh de bhun Airteagal 16(8) de Rialachán (AE) 2019/943.

(55)

Ba cheart sásraí acmhainneachta a bheith oscailte do rannpháirtíocht na n-acmhainní uile atá in ann an fheidhmíocht theicniúil is gá a sholáthar, lena bhféadfaí gléasraí cumhachta gásadhainte a áireamh, ar choinníoll go gcomhlíonann siad an teorainn astaíochta a leagtar amach in Airteagal 22(4) de Rialachán (AE) 2019/943 chomh maith le haon tairseach astaíochta náisiúnta nó critéir chomhshaoil oibiachtúla eile ar mian leis na Ballstáit a chur i bhfeidhm chun dlús a chur leis an aistriú ó bhreoslaí iontaise.

(56)

Chun tacú le cuspóirí cosanta comhshaoil, leagtar amach in Airteagal 22(4) de Rialachán (AE) 2019/943 ceanglais maidir le teorainneacha astaíochtaí CO2 le haghaidh sásraí acmhainneachta. Mar sin féin, le linn a n-aistrithe chuig córas saor ó charbón agus i ndiaidh na géarchéime fuinnimh, ba cheart na Ballstáit a chuireann sásraí acmhainneachta i bhfeidhm a formheasadh roimh an 4 Iúil 2019 a bheith in ann, ar bhonn eisceachtúil agus mar shásra rogha deiridh, maolú ar an teorainn astaíochtaí CO2 sin ar feadh tréimhse theoranta ama. Ba cheart an maolú sin a theorannú, áfach, d’acmhainneacht ghiniúna atá ann cheana a thosaigh táirgeadh tráchtála roimh an 4 Iúil 2019, eadhon roimh dháta theacht i bhfeidhm Rialachán (AE) 2019/943. Ba cheart tuarascáil ón mBallstát lena mbaineann a bheith ag gabháil leis an iarraidh ar mhaolú, ar tuarascáil í ina ndéanfar measúnú ar thionchar an mhaolaithe ar astaíochtaí gás ceaptha teasa agus ar an aistriú fuinnimh. Ba cheart plean a bheith i dtuarascáil den sórt sin freisin, ar plean é ina bhfuil garspriocanna ann chun aistriú ó rannpháirtíocht na hacmhainneachta giniúna nach gcomhlíonann na teorainneacha astaíochtaí CO2 i sásraí acmhainneachta. Ar mhaolú a dheonú, ba cheart cead a bheith ag na Ballstáit próisis soláthair a eagrú nach mór dóibh ceanglais uile Chaibidil IV de Rialachán (AE) 2019/943 a chomhlíonadh fós, cé is moite díobh sin a bhaineann le teorainneacha astaíochtaí CO2. Níor cheart acmhainn ghiniúna nach gcomhlíonann na teorainneacha astaíochtaí CO2 a sholáthar ar feadh tréimhse is faide ná bliain amháin agus ar feadh tréimhse seachadta nach faide ná fad an mhaolaithe. Ba cheart do phróiseas soláthair arb é is aidhm dó rannpháirtíocht na hacmhainneachta a chomhlíonann na teorainneacha astaíochtaí CO2 a uasmhéadú a theacht roimh an bpróiseas soláthair breise atá oscailte do rannpháirtíocht na hacmhainneachta giniúna nach gcomhlíonann na teorainneacha astaíochtaí CO2, lena n-áirítear trí ligean do phraghsanna acmhainneachta a ardú ard go leor chun infheistíocht san acmhainneacht sin a dhreasú.

(57)

Ba cheart don Choimisiún athbhreithniú a dhéanamh ar an Rialachán seo chun athléimneacht dhearadh an mhargaidh leictreachais a áirithiú tráth géarchéime agus chun a chumas tacú le cuspóirí dícharbónúcháin an Aontais a áirithiú, comhtháthú an mhargaidh a fheabhsú a thuilleadh agus na hinfheistíocht bonneagair is gá a chur chun cinn chomh maith le margadh CCCanna a fhorbairt. Ar bhonn an athbhreithnithe sin, ba cheart don Choimisiún tuarascáil chuimsitheach a chur faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle, a mbeidh togra reachtach ag gabháil léi, nuair is iomchuí. Sa tuarascáil sin, ba cheart don Choimisiún measúnú a dhéanamh, go háirithe, ar éifeachtacht struchtúr agus fheidhmiú reatha na margaí leictreachais gearrthéarmacha, chomh maith leis na neamhéifeachtúlachtaí féideartha a bhaineann leo agus na leigheasanna agus na huirlisí a d’fhéadfaí a chur i bhfeidhm i gcásanna géarchéime nó éigeandála agus ar oiriúnacht chreat dlíthiúil agus maoiniúcháin an Aontais maidir le heangacha dáileacháin. Ba cheart a chumhdach sa tuarascáil sin freisin an cumas cuspóirí an Aontais maidir le margadh fuinnimh in-athnuaite agus inmheánach a bhaint amach agus acmhainneacht agus inmharthanacht ardán margaidh amháin nó roinnt ardán margaidh de chuid an Aontais a bhunú le haghaidh CCCanna.

(58)

Sa mhéid gur Státchabhair atá in aon cheann de na bearta dá bhforáiltear sa Rialachán seo, ní dochar na forálacha a bhaineann leis na bearta sin do chur i bhfeidhm Airteagail 107 agus 108 CFAE. Tá an Coimisiún inniúil chun measúnú a dhéanamh ar chomhoiriúnacht na Státchabhrach leis an margadh inmheánach.

(59)

Ní dochar na bearta dá bhforáiltear sa Rialachán seo do chur i bhfeidhm Rialacháin (AE) 2016/1011 (23) agus (AE) Uimh. 648/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (24) agus Threoir 2014/65/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (25).

(60)

Ba cheart, dá bhrí sin, Rialacháin (AE) 2019/942 agus (AE) 2019/943 a leasú dá réir.

(61)

Ós rud é nach féidir leis na Ballstáit cuspóir an Rialacháin seo, eadhon dearadh an mhargaidh leictreachais chomhtháite a fheabhsú, go háirithe chun praghsanna leictreachais atá ró-ard a chosc, a ghnóthú go leordhóthanach agus gur fearr is féidir iad a ghnóthú ar leibhéal an Aontais, féadfaidh an tAontas bearta a ghlacadh, i gcomhréir le prionsabal na coimhdeachta a leagtar amach in Airteagal 5 den Chonradh ar an Aontas Eorpach. I gcomhréir le prionsabal na comhréireachta a leagtar amach san Airteagal sin, ní théann an Rialachán seo thar a bhfuil riachtanach chun an cuspóir sin a ghnóthú,

(1)

leasaítear Airteagal 2 mar a leanas:

(2)

in Airteagal 3(2), cuirtear an fhomhír seo a leanas leis:

‘Beidh feidhm ag an mír seo freisin maidir leis an ardán aonair um leithdháileadh a bunaíodh i gcomhréir le Rialachán (AE) 2016/1719.’

(3)

in Airteagal 4, cuirtear an mhír seo a leanas leis:

(4)

leasaítear Airteagal 5 mar a leanas:

(5)

in Airteagal 6, cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 9:

(6)

leasaítear Airteagal 15 mar a leanas:

(1)

leasaítear Airteagal 1 mar a leanas:

(2)

leasaítear Airteagal 2 mar a leanas:

(3)

leasaítear Airteagal 7 mar a leanas:

(4)

cuirtear na hairteagail seo a leanas isteach:

(*2)  Rialachán (AE) 2016/679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Aibreán 2016 maidir le daoine nádúrtha a chosaint i ndáil le sonraí pearsanta a phróiseáil agus maidir le saorghluaiseacht sonraí den sórt sin, agus lena n-aisghairtear Treoir 95/46/CE (an Rialachán Ginearálta maidir le Cosaint Sonraí) (IO L 119, 4.5.2016, lch. 1).’;"

(5)

leasaítear Airteagal 8 mar a leanas:

(6)

cuirtear an méid seo a leanas in ionad Airteagal 9:

(*3)  Rialachán (AE) 2018/1999 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Nollaig 2018 maidir le Rialachas an Aontais Fuinnimh agus na Gníomhaíochta Aeráide, lena leasaítear Rialachán (CE) Uimh. 663/2009 agus Rialachán (CE) Uimh. 715/2009 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Treoir 94/22/CE, Treoir 98/70/CE, Treoir 2009/31/CE, Treoir 2009/73/CE, Treoir 2010/31/AE, Treoir 2012/27/AE, agus Treoir 2013/30/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, Treoir 2009/119/CE agus Treoir (AE) 2015/652 ón gComhairle agus lena n-aisghairtear Rialachán (AE) Uimh. 525/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (IO L 328, 21.12.2018, lch. 1)."

(*4)  Treoir (AE) 2017/1132 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 14 Meitheamh 2017 maidir le gnéithe áirithe de dhlí na gcuideachtaí (IO L 169, 30.6.2017, lch. 46)."

(*5)  Treoir 2014/65/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 15 Bealtaine 2014 maidir le margaí in ionstraimí airgeadais agus lena leasaítear Treoracha 2002/92/CE agus 2011/61/AE (IO L 173, 12.6.2014, lch. 349)."

(*6)  Rialachán (AE) Uimh. 648/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 4 Iúil 2012 maidir le díorthaigh thar an gcuntar, contrapháirtithe lárnacha agus stórtha trádála (IO L 201, 27.7.2012, lch. 1)."

(*7)  Rialachán (AE) Uimh. 600/2014 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 15 Bealtaine 2014 maidir le margaí in ionstraimí airgeadais agus lena leasaítear Rialachán (AE) Uimh. 648/2012 (IO L 173, 12.6.2014, lch. 84).’;"

(7)

leasaítear Airteagal 18 mar a leanas:

(8)

in Airteagal 19, cuirtear an méid seo a leanas in ionad mhír 2:

(9)

cuirtear an chaibidil seo a leanas isteach:

(*8)   IO L 282, 19.10.2016, lch. 4.’;"

(10)

leasaítear Airteagal 21 mar a leanas:

(11)

in Airteagal 22(1), scriostar pointe (a);

(12)

in Airteagal 37(1), cuirtear an méid seo a leanas in ionad phointe (a):

;

(13)

in Airteagal 50, cuirtear an mhír seo a leanas isteach:

(14)

in Airteagal 57, cuirtear an mhír seo a leanas leis:

(15)

leasaítear Airteagal 59 mar a leanas:

(16)

in Airteagal 64, cuirtear na míreanna seo a leanas isteach:

(17)

leasaítear Airteagal 69 mar a leanas:

(18)

cuirtear an t-airteagal seo a leanas isteach:

(19)

in Iarscríbhinn I, cuirtear an méid seo a leanas in ionad phointe 1.2: