Foilsítear an teachtaireacht seo i gcomhréir le hAirteagal 6b(5) de Rialachán Tarmligthe (AE) Uimh. 664/2014 ón gCoimisiún (1).

FORMHEAS LEASAITHE CHAIGHDEÁNAIGH AR SHONRAÍOCHT TÁIRGE LE HAGHAIDH AINMNIÚCHÁN TIONSCNAIMH FAOI CHOSAINT NÓ TÁSC GEOGRAFACH FAOI CHOSAINT DE THIONSCNAMH BALLSTÁIT A CHUR IN IÚL

[Rialachán (AE) Uimh. 1151/2012]

‘Sel de Salies-de-Béarn’

Uimh. AE: PGI-FR-01311-AM01 - 26.4.2024

ATFC ( ) TGFC (X)

1.   Ainm an táirge

‘Sel de Salies-de-Béarn’

2.   An Ballstát ar leis an limistéar geografach

An Fhrainc

3.   Údarás an Bhallstáit atá ag cur an leasaithe chaighdeánaigh in iúl

An Aireacht Talmhaíochta agus Biafhlaithis

—

4.   Tuairisc ar an leasú (nó ar na leasuithe) formheasta

Míniú go dtagann an leasú (nó na leasuithe) faoin sainmhíniú ar an leasú caighdeánach dá bhforáiltear in Airteagal 53(2) de Rialachán (AE) 1151/2012:

Ní bhaineann an t-iarratas ar leasú ar TGFC ‘Sel de Salies-de-Béarn’ le haon cheann de na trí chás ar leasú ar leibhéal an Aontais iad, is é sin:

a)	ní áirítear leis athrú ar ainm an ainmniúcháin tionscnaimh faoi chosaint;

b)	níl seans go gcuirfeadh sé an nasc leis an timpeallacht gheografach ar neamhní;

c)	níl tuilleadh srianta i gceist leis maidir le margaíocht a dhéanamh ar an táirge.

Measann údaráis na Fraince dá bhrí sin gur le haghaidh leasú caighdeánach atá an t-iarratas.

1.   TUAIRISC AR AN TÁIRGE

Scriosadh tuairisceoirí a léiríonn an dath, amhail ‘cuma bhainniúil, ruainníní buí agus bándearga, go nádúrtha’.

Cuireadh luach dlúis isteach le haghaidh an tsalainn ghairbh de 0,800 kg/L nó níos mó.

Méadaíodh ó 0,5 mm go 1 mm an spriocluach méide gráinne a sainmhíníodh ar dtús le haghaidh an tsalainn ghairbh agus an tsalainn mhín.

Tá an leibhéal dothuaslagtha níos lú ná 1 % anois níos lú ná 0,5 %

Déanann an leasú difear don doiciméad aonair.

2.   TUAIRISC AR AN MODH TÁIRGTHE

Cuireadh séasúr buainte isteach: ‘Is ón 1 Aibreán go dtí an 30 Samhain gach bliain agus ansin amháin a bhíonn an tréimhse bhuainte.’

Baineadh an fhoráil lena gceanglaítear ar an déantóir salainn cinneadh a dhéanamh maidir leis an nóiméad ceart chun an salann a phacáistiú de réir dhálaí an atmaisféir toisc go meastar gur leordhóthanach rialú taise agus tástáil thadhlach.

Scriosadh cáilíocht breiseán mar ‘theicneolaíoch’. Tá toirmeasc ar aon bhreiseán a úsáid.

Ní dhéanann an leasú difear don doiciméad aonair.

3.   NASC LEIS AN LIMISTÉAR GEOGRAFACH

Athscríobhadh an roinn chun í a chur i gcomhréir le ceanglais an Choimisiúin Eorpaigh (giorraíodh roinn na staire, rinneadh codanna áirithe a athchóiriú chun í a dhéanamh níos comhsheasmhaí).

Déanann an leasú difear don doiciméad aonair.

4.   CEANGLAIS NÁISIÚNTA

Cuireadh seiceálacha dlúis agus taise trí bhíthin tástála isteach.

Tá toirmeasc ar bhreiseáin theicneolaíocha a úsáid chun bheith comhsheasmhach leis an modh táirgthe.

Ní dhéanann an leasú difear don doiciméad aonair.

DOICIMÉAD AONAIR

‘Sel de Salies-de-Béarn’

Uimh. AE: PGI-FR-01311-AM01 - 26.4.2024

ATFC ( ) TGFC (X)

1.   Ainm nó ainmneacha an [ATFC nó an TGFC]

‘Sel de Salies-de-Béarn’

2.   Ballstát nó tríú tír

An Fhrainc

3.   Tuairisc ar an táirge talmhaíochta nó táirge bia

3.1.   Cineál an táirge [mar a liostaítear in Iarscríbhinn XI]

Aicme 2.6. Salann

3.2.   Tuairisc ar an táirge lena mbaineann an t-ainm in (1)

Táirgtear ‘Sel de Salies-de-Béarn’ ó sháile nádúrtha, i.e. fíoruisce goirt a eastósctar ó fhosuithe salainn Triasacha i réigiún Salies-de-Béarn. Eascraíonn fíoruisce goirt as cloch shalainn a thuaslagadh go nádúrtha le screamhuisce.

Cruthaítear ‘Sel de Salies-de-Béarn’ trí chriostalú le linn galú fíoruisce goirt, trí úsáid a bhaint as modh ársa chun an sáile a théamh i loig shalainn, faoin aer.

Salann inite is ea ‘Sel de Salies-de-Béarn’. Ní dhéantar é a scagadh ná a ní tar éis na buainte, agus déantar é a tháirgeadh gan breiseáin a chur leis.

Tá ‘Sel de Salies-de-Béarn’ ar fáil i bhfoirm salainn mhín nó salainn ghairbh.

3.3.   Beatha (i gcás táirgí de thionscnamh ainmhíoch amháin) agus amhábhair (i gcás táirgí próiseáilte amháin)

—

3.4.   Céimeanna sonracha táirgthe nach mór a dhéanamh sa limistéar geografach sainithe

Is iad seo a leanas na próisis nach mór a dhéanamh sa limistéar geografach sin:

—

Druileáil

—	Fíoruisce goirt a chaidéalú

—	Táirgeadh salainn

—	Triomú – (muilleoireacht) – (criathrú)

—	Pacáistíocht

3.5.   Rialacha sonracha maidir le sliseadh, grátáil, pacáistiú, etc. an táirge dá dtagraíonn an t-ainm cláraithe

Tá saineolas speisialta ag ceardlanna áitiúla. Mar gheall ar an eolas maith atá acu ar an táirge, a leochaileacht agus a shobhristeacht, tugann siad aird ar leith ar stóráil agus pacáistiú. Nuair a shroicheann ‘Sel de Salies-de-Béarn’ an leibhéal cion taise a leagtar amach sa tsonraíocht seo, cinneann an déantóir salainn, de réir bhraistint an tsalainn, an nóiméad ceart chun é a phacáistiú. Níor cheart go gcloífeadh ‘Sel de Salies-de-Béarn’ leis na méara.

Déanann déantóirí salainn cinnte de gan an táirge a mheilt, agus é láimhseáil a laghad is féidir. Is é an sprioc an dath bán a chaomhnú, cosc a chur ar bhraisliú chriostail salainn ‘Sel de Salies-de-Béarn’ agus briseadh na ngráinní a sheachaint, rud a scriosann na hiniaimh shreabháin.

Cuidíonn pacáistiú ‘Sel de Salies-de-Béarn’ sa limistéar geografach freisin le feabhas a chur ar inrianaitheacht an táirge agus lena áirithiú nach measctar é le salainn eile.

3.6.   Rialacha sonracha maidir le lipéadú an táirge dá dtagraíonn an t-ainm cláraithe

Ní mór an méid seo a leanas a bheith ar lipéad an táirge:

1.	ainm an TGFC: ‘Sel de Salies-de-Béarn’

2.	an tuairisc díolacháin:

3.	Salann garbh

4.	Salann mín

4.   Sainmhíniú achomair ar an limistéar geografach

Is éard atá sa limistéar geografach 13 bhardas i réigiún na hAcatáine Nua:

—	Roinn Landes: Saint-Cricq-du-Gave agus Sorde-l’Abbaye.

—	Roinn Pyrénées-Atlantiques: Auterrive, Came, Carresse-Cassaber, Castagnède, Escos, Labastide-Villefranche, Léren, Oraàs, Saint-Dos, Saint-Pé-de-Léren agus Salies-de-Béarn.

5.   Nasc leis an limistéar geografach

Tá saintréithe ‘Sel de Salies-de-Béarn’, amhail a bháine nó a chomhdhéanamh mianraí, agus a cháil, mar thoradh ar mheascán de thosca nádúrtha, go háirithe tosca aeráide, agus saineolas atá á úsáid ó bhí an 11ú céad ann.

Ag tús na ré Méiseasóiche agus le linn na tréimhse Triasaí, le galú uisce farraige le linn dhá eachtra galaithe i ndiaidh a chéile in aeráid thirim, cruthaíodh fosuithe salainn i limistéar geografach ‘Sel de Salies-de-Béarn’: gailítí atá comhdhéanta de ghipseam (sulfáit chailciam) agus hailít (clóiríd sóidiam), a fhoirmíonn sraitheanna suas le 900 m ar tiús, a bhfuil salann 600 m díobh. Ag deireadh na ré Cailcí, bhí brú mór teicteonach ar mhasaíf Thriasach Salies-de-Béarn mar gheall ar fhoirmiú na bPiréiní.

Níl na sraitheanna doimhne salainn sa limistéar geografach chomh dlúth leis an gcarraig a chumhdaíonn iad. Mar thoradh ar a chineál solúbtha, cruthaíodh dlúthsháite salainn géar nó ar chruth cruinneacháin ar a dtugtar diaipirí. Is féidir diaipir a fháil gar do leibhéal an dromchla i masaíf Thriasach an limistéir gheografaigh.

Bíonn an t-uisce ag úscadh isteach sna sraitheanna doimhne agus déantar é a mhianrú go príomha mar gheall ar theagmháil leis an salann Triasach. Laistigh den bhloc salainn, nó mar gheall ar theagmháil leis, láisteann na huiscí an salann agus déantar iad a luchtú le clóiríd sóidiam. De réir mar a théann na huiscí sin trí na féitheacha dolaimíte laistigh de na sraitheanna Triasacha, saibhrítear iad le salainn mhianracha agus riandúile.

Sreabhann an t-uisce i gcainéil a fhoirmítear trí charraig Thriasach (salann, aolchloch agus dolaimít) a thuaslagadh.

Mar gheall ar an difríocht san airde, éiríonn na huiscí sin aníos ar an dromchla, rud a chruthaíonn borrthaí goirt go nádúrtha sa limistéar geografach.

A mhéid a bhaineann le tosca daonna, soláthraítear le roinnt mhaith iarsmaí de photaí agus oighinn fianaise ar tháirgeadh salainn chomh luath leis an gCré-umhaois i masaíf Thriasach Salies-de-Béarn. Sa Chré-umhaois (2200 RC go 800 RC) agus le linn na Seaniarsmaí (600 RC go 400 AD), théití agus ghalaítí fíoruisce goirt i soithí ceirmeacha, a bhristí ansin chun an salann a eastóscadh.

Sna Meánaoiseanna (an 5ú go dtí an 15ú céad AD) tháinig athrú mór ar an bpróiseas táirgthe salainn: teacht chun cinn an ‘loig salainn’. Ghalaítí uisce a théití ar thinte adhmaid, agus bhailítí an salann deasctha ag bun an choimeádáin.

Sa 16ú céad, chinn áitritheoirí Salies-de-Béarn, a bhí cnuasaithe timpeall ar an tsócmhainn nádúrtha sin, iad féin a eagrú:

—	trí ‘Corporation des Part-Prenants’ (Cuallacht na bPáirtithe Leasmhara) a chruthú, ar comhlachas leasa choitinn é;

—	agus trí rialachán a tharraingt suas, ‘Règlement de la Fontaine Salée’ (Rialachán an Tobair Ghoirt).

Cúig chéad bliain tar éis a bhunaithe, tá an eagraíocht sin fós ann.

Sa lá atá inniu ann, táirgtear ‘Sel de Salies-de-Béarn’ fós trí úsáid a bhaint as fíoruisce goirt a eastósctar ón limistéar geografach. Cruthaítear é trí chriostalú le linn galú fíoruisce goirt, trí úsáid a bhaint as an modh ársa chun an sáile a théamh i loig shalainn faoin aer.

Tá saintréithe fisiceacha sonracha ag ‘Sel de Salies-de-Béarn’:

—

a chumraíocht: bíonn an salann i bhfoirm gráinní. Tá sé comhdhéanta de chreat braislí de fhoirmíochtaí tolla pirimide, a charnann ag bun an loig salainn, agus a fhoirmítear trí bhreisiú. Mar gheall ar an mbealach a dtáirgtear iad, tá difríocht mhór idir na foirmíochtaí tolla pirimide i méid agus cruth agus d’fhéadfaidís a bheith iomlán nó briste, ar bhealaí éagsúla. Is é an toradh a bhíonn air sin gráinní ‘Sel de Salies-de-Béarn’ de mhéideanna agus de chruthanna an-neamhrialta. Bíonn criostail ‘Sel de Salies-de-Béarn’ i méideanna éagsúla, le raon leathan toisí gráinne.

—

iniaimh shreabháin a bheith ann: Tá cuasa micreascópacha ag criostail ‘Sel de Salies-de-Béarn’ mar gheall ar an mbealach neamhrialta a bhfoirmítear iad agus a nasctar le chéile iad. Líontar na cuasa micreascópacha sin le sáile a fhanann sáinnithe sna criostail ‘Sel de Salies-de-Béarn’. Tugtar iniaimh shreabháin orthu sin.

—	a dhath: Saintréith de chuid ‘Sel de Salies-de-Béarn’ is ea dath bán a tharlaíonn gan chóireáil ná breiseáin a úsáid.

Mar gheall ar a airíonna fisiceacha atá nasctha lena mhodh táirgthe, is táirge briosc sobhriste é ‘Sel de Salies-de-Béarn’.

Déanann déantóirí salainn faireachán ar na coinníollacha stórála, láimhseála agus pacáistithe chun teorainn a chur leis an méid seo a leanas:

—	ocsaídiú gráinní ar an dromchla, ar féidir leo a ndath a athrú;

—	il-láimhseáil agus láimhseáil mhíchúramach, a d’fhéadfadh damáiste a dhéanamh do ghráinní salainn ‘Sel de Salies-de-Béarn’ agus na hiniaimh shreabháin atá sna criostail a scriosadh.

I staidéar comparáideach a rinne D. Cussey-Geisler agus M.H. Grimaldi (Caractérisation du sel utilisé pour la salaison du Jambon de Bayonne (Saintréithriú an tsalainn a úsáidtear chun liamhás Bayonne a shailleadh), UPPA, mí Iúil 1989) ar roinnt salann ó fhoinsí éagsúla, thángthas ar an gconclúid, ó thaobh na geoiceimice de, go bhfuil réimse leathan riandúile ag ‘Sel de Salies-de-Béarn’, go háirithe cailciam, potaisiam, maignéisiam, agus sulfáití éagsúla, ar saintréithe iad de na gailítí Triasacha. Tá na riandúile sin le fáil san fhíoruisce, a d’éirigh lán le mianraí nuair a bhí siad i dteagmháil leis na sraitheanna geolaíocha. Is féidir iad a fháil sna hiniaimh shreabháin i gcriostail ‘Sel de Salies-de-Béarn’.

Tá na carraigeacha gailíte Triasacha ina ndiaipir sa limistéar geografach a ligeann dóibh ardú go dtí an dromchla i masaíf Thriasach Salies-de-Béarn. Déantar an screamhuisce a théann trí na sraitheanna sin a luchtú le salainn mhianracha agus riandúile, agus sreabhann sé tríd go dtí na toibreacha salainn. Chomh luath leis an gCré-umhaois, d’aimsigh áitritheoirí mhasaíf Thriasach Salies-de-Béarn saibhreas na bhfíoruiscí goirt sin. Níl le déanamh ach an t-uisce a théamh chun é a ghalú agus na criostail salainn a fhoirmiú. Tá forbairt tagtha ar an bpróiseas téimh i gcaitheamh na gcéadta, ach fanann a phrionsabal mar an gcéanna, i.e. ní bhruitear an sáile agus ní bhaintear úsáid as aon chóireáil cheimiceach. Urramaítear leis an saineolas ársa sin cáilíochtaí sainiúla an fhíoruisce. Leis an gcriostalú ionduchtaithe sin, gan aon idirghabháil dhaonna seachas an t-uisce a théamh, is féidir leis a shaibhreas uile a choinneáil. Mar gheall ar an gcumraíocht ar leith atá ag na criostail salainn, tá neart iniamh sreabháin ar fáil iontu. Is féidir na salainn mhianracha agus na riandúile atá san fhíoruisce agus atá sáinnithe sna hiniaimh shreabháin a fháil in ‘Sel de Salies-de-Béarn’. Ó bhí an 19ú céad ann, tá saibhreas mianraí an fhíoruisce agus ‘Sel de Salies-de-Béarn’, agus an nasc eatarthu curtha i dtábhacht i roinnt mhaith saothar leighis mar chuid de staidéir ina bhféachtar ar na tairbhí a bhaineann leo, go háirithe ag an Dr R. Petit, an Dr B. de Larroque, an Dr J. Marsoo agus an Dr C. Nogaret. Tógadh baile Salies-de-Béarn thart ar tháirgeadh salainn ón masaíf Thriasach sa mhéid gur cruthaíodh eagraíocht leasa choitinn sa 16ú céad agus é mar aidhm aici an tsócmhainn nádúrtha sin a chosaint. Tá an eagraíocht sin fós ann sa lá atá inniu ann agus tá a rialachán, ‘Règlement de la Fontaine Salée’ (Rialachán an Tobair Ghoirt), fós á chur i bhfeidhm.

Is ór bán’ an réigiúin é ‘Sel de Salies-de-Béarn’, a bhfuil cáil stairiúil air atá á thrádáil riamh anall agus a bhfuil ról mór eacnamaíoch aige. Is iomaí cuntas stairiúil a léiríonn a ainm agus a cháil, amhail Mélanges historiques critiques de physique, de littérature et de poésie (Athbhreithnithe criticiúla éagsúla ar an bhfisic, ar an litríocht agus ar an bhfilíocht, 1768), inar thug Marquis d’Orbessan tuairisc ar tháirgeadh ‘Sel de Salies-de-Béarn’. Chríochnaigh sé a scéal leis an mbarúil seo a leanas: ‘Níl aon duine ann nach bhfuil a fhios aige gur gá gnáthshalann a thuaradh chun a bhlas sáile a bhaint agus é a dhéanamh oiriúnach lena chur ar tháblaí. Ní gá salann Salies a chóireáil ar an mbealach sin.’ Tá cáilíochtaí ‘Sel de Salies-de-Béarn’ aitheanta ag gairmithe freisin, ag leasaitheoirí feola agus ag bialannaithe araon. Dá bhrí sin, in Grand dictionnaire universel du XIXe siècle de chuid Pierre Larousses (Foclóir Mór Uilíoch an 19ú Céad, 1866-1877), luaitear ‘Is iad na liamhása is fearr liamhása Bayonne, a ullmhaítear le salann Salies.’ Ina leabhar Les merveilles de l’industrie ou Description des principales industries modernes (Iontas Earnáil na Tionsclaíochta nó Tuairisc ar na Príomhthionscail Chomhaimseartha, 1873-1877), léiríonn Louis Figuier ar bhonn níos leithne go bhfuil ‘an fad a fhanann salann i siopaí ag brath ar an séasúr. In Villefranque agus in Salies, níl aon salann i stoc le linn an gheimhridh beagnach, i.e. le linn an tséasúir leasaithe. Ní hannamh an salann a sheachadadh go siopaí agus é díreach tar éis teacht as an log.’ Go deimhin, úsáideadh ‘Sel de Salies-de-Béarn’ go stairiúil chun táirgí aitheanta a tháirgeadh, amhail TGFC ‘Jambon de Bayonne’, cáis caorach ATFC ‘Ossau-Iraty’, agus TGFC ‘Canard à foie gras du Sud-Ouest’ (Chalosse, Gascogne, Gers, Landes, Périgord, Quercy) (foie gras, confits, etc.).

Cuireann roinnt mhaith cócairí miasa ar fáil ar a mbiachlár atá saillte le ‘Sel de Salies-de-Béarn’, agus tá cáil ar leith ar chuid acu as a speisialtachtaí crústa salainn, amhail Yves Larrouture den Auberge du Relais in Bérenx lena fhilléad brollaigh lacha salann-chumhdaithe nó Christophe Canati de Hôtel du Parc Beaumont in Pau lena poularde salann-chumhdaithe (cearc óg ramhraithe).

Is foinse inspioráide é ‘Sel de Salies-de-Béarn’ freisin do roinnt milsíneoirí agus déantóirí seacláide, atá á thaispeáint i sólaistí bunaidh le beagnach 30 bliain, amhail Franck Lavignasse lena charamail nó uachtar reoite ‘Lou Saleys’.

Sa lá atá inniu ann, tá gach gairmí bródúil as bunús an tsalainn a úsáideann siad a chur i láthair, trína lua ar a lipéid, a suíomhanna gréasáin agus a mbileoga fógraíochta, mar shampla.

Is iomaí alt preasa náisiúnta agus idirnáisiúnta (Paris Match, Cheese Connoisseur – na Stáit Aontaithe, nuachtán laethúil Le Devoir – Ceanada, etc.) agus tuarascálacha ar na meáin chraolta (Journal de 13h, tuarascáil eolaíochta Télématin, etc.) a fhianaíonn clú agus cáil ‘Sel de Salies-de-Béarn’, a bhfuil a úrnuacht mar gheall ar a limistéar geografach a thugann a shaintréithe geolaíocha ar an bhfíoruisce goirt. Mar gheall ar a tháirgeadh ársa agus leanúnach le linn na n-aoiseanna, bhíothas in ann saineolas traidisiúnta a chaomhnú.

Coinníodh leis an ngníomhaíocht ársa sin an daonra áitiúil a leanann de ghnéithe cultúrtha a bhaineann leis an táirgeadh seo a chur ar aghaidh.

Sa lá atá inniu ann, tá ról lárnach fós ag salann i saol sóisialta agus cultúrtha bhaile Salies-de-Béarn, a chuireann salann chun cinn trí chomhlachais thiomnaithe, saothair ealaíne agus gníomhaíochtaí cultúrtha. Tá comhlachas ‘Jurade du sel’ ag eagrú ‘Hesta de la sau’ (féile salainn) gach bliain le breis agus 30 bliain. Tugann an ócáid sin níos mó ná 10 000 duine le chéile gach bliain.

Tagann go leor turasóirí chun cuairt a thabhairt ar ‘chathair an tsalainn’ ó cheann ceann na bliana.

Tagairt d’fhoilsiú na sonraíochta

https://info.agriculture.gouv.fr/gedei/site/bo-agri/document_administratif-d9b9c8e5-b2cf-454e-91ed-434ba57297a2

---

(1)   IO L 179, 19.6.2014, lch. 17.