—

ag féachaint do Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, go háirithe Airteagail 14, 24, 32 agus 33 di,

—

ag féachaint do Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta (EPSR) agus dá Phlean Gníomhaíochta (1), lena phríomhspriocanna do 2030 agus do scórchlár sóisialta AE,

—

ag féachaint do dhearbhú Porto an 8 Bealtaine 2021 agus do na gealltanais athnuaite ag Fóram Sóisialta Porto 2023,

—

ag féachaint do Spriocanna Forbartha Inbhuanaithe Chlár Oibre 2030 don Fhorbairt Inbhuanaithe, a glacadh i Nua-Eabhrac i mí Mheán Fómhair 2015,

—

ag féachaint do Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe um Chearta an Linbh (UNCRC), a glacadh i Nua-Eabhrac an 20 Samhain 1989,

—

ag féachaint do Chúnant na Náisiún Aontaithe ar Chearta Eacnamaíocha, Sóisialta agus Cultúrtha, a glacadh i Nua-Eabhrac an 16 Nollaig 1966,

—

ag féachaint do Chairt Shóisialta na hEorpa a glacadh in Torino in 1961,

—

ag féachaint do Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar Chearta Daoine faoi Mhíchumas, a glacadh i Nua-Eabhrac an 13 Nollaig 2006,

—

ag féachaint do theachtaireacht ón gCoimisiún an 18 Nollaig 2019 um chearta an linbh,

—

ag féachaint do Threoir (AE) 2019/1158 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Meitheamh 2019 maidir le cothromaíocht oibre is saoil do thuismitheoirí agus do chúramóirí (2),

—

ag féachaint do mholadh (AE) 2013/112 ón gCoimisiún an 20 Feabhra 2013 dar teideal ‘Infheistíocht a dhéanamh i leanaí: Timthriall an mhíbhuntáiste a bhriseadh’  (3),

—

ag féachaint do Mholadh ón gComhairle an 22 Bealtaine 2019 maidir le córais oideachais agus cúraim luath-óige ar ardchaighdeán (4),

—

ag féachaint do theachtaireacht ón gCoimisiún an 7 Meán Fómhair 2022 maidir leis an straitéis cúraim Eorpach (COM(2022)0440), do mholadh ón gComhairle an 8 Nollaig 2022 maidir le hoideachas agus cúram luath-óige: spriocanna Barcelona do 2030 (5) agus an moladh ón gComhairle an 8 Nollaig 2022 maidir le rochtain ar chúram fadtéarmach inacmhainne ardcháilíochta (6),

—

ag féachaint do thuarascáil lárionad taighde UNICEF ó 2014 dar teideal ‘Leanaí an chúlaithe eacnamaíoch: Tionchar na géarchéime eacnamaíche ar fholláine leanaí i dtíortha saibhre’,

—

ag féachaint do rún uaithi an 24 Samhain 2015 maidir le héagothromaíochtaí a laghdú le haird ar leith ar an mbochtaineacht i measc leanaí (7),

—

ag féachaint do rún uaithi an 21 Eanáir 2021 maidir le rochtain ar thithíocht chuibhiúil agus inacmhainne do chách (8),

—

ag féachaint do rún uaithi an 29 Aibreán 2021 maidir leis an Ráthaíocht Eorpach do Leanaí (9),

—

ag féachaint do rún uaithi an 7 Aibreán 2022 maidir le leanaí agus daoine óga atá ag teitheadh ón gcogadh san Úcráin a bheith á gcosaint ag an Aontas Eorpach (10),

—

ag féachaint do rún uaithi an 5 Iúil 2022 i dtreo comhghníomhaíocht Eorpach maidir le cúram (11),

—

ag féachaint do rún uaithi an 5 Deireadh Fómhair 2022 maidir le freagairt AE ar an méadú ar phraghsanna fuinnimh san Eoraip (12),

—

ag féachaint do Choimre Eurydice 2019 dar teideal ‘Príomhshonraí maidir le hOideachas agus Cúram na Luath-óige san Eoraip’,

—

ag féachaint do thuarascáil UNICEF 2020 dar teideal ‘ Innocenti Report Card 16. Worlds of Influence - Understanding what shapes child well-being in rich countries’ [Cárta Tuairisce Innocenti 16. Tionchair éagsúla i dtíortha éagsúla - Tuiscint a fháil ar na tosca a chruthaíonn dea-bhail leanaí i dtíortha saibhre’,

—

ag féachaint do thuarascáil bhliantúil UNICEF 2021 dar teideal ‘ Protecting child rights in a time of crises’ [Cearta leanaí a chosaint in am géarchéimeanna],

—

ag féachaint do thuarascáil bhliantúil UNICEF 2021 dar teideal ‘ Where do rich countries stand on childcare? ’ [Cá seasann tíortha saibhre ar chúram leanaí?]

—

ag féachaint do theachtaireacht ón gCoimisiún an 24 Márta 2021 dar teideal ‘ EU strategy on the rights of the child’ [Straitéis AE um chearta an linbh] (COM(2021)0142),

—

ag féachaint do thuarascáil chríochnaitheach ón gCoimisiún ó mhí an Mhárta 2020 ‘ Feasibility Study for a Child Guarantee’ [Staidéar Indéantachta maidir le Ráthaíocht do Leanaí],

—

ag féachaint do Mholadh (AE) 2021/1004 ón gComhairle an 14 Meitheamh 2021 lena mbunaítear Ráthaíocht Eorpach do Leanaí (13),

—

ag féachaint do theachtaireacht ón gCoimisiún an 7 Meitheamh 2023 maidir le cur chuige cuimsitheach i leith na meabhairshláinte (COM(2023)0298),

—

ag féachaint do theachtaireacht ón gCoimisiún an 5 Márta 2020 dar teideal ‘ A Union of Equality: Gender Equality Strategy 2020-2025’ [Aontas an Chomhionannais: Straitéis um Chomhionannas Inscne 2020-2025] (COM(2020)0152),

—

ag féachaint do theachtaireacht ón gCoimisiún an 7 Deireadh Fómhair 2020 dar teideal ‘ A Union of Equality: Gender Equality Strategy 2020-2025 EU Roma strategic framework for equality, inclusion and participation’ [Aontas an Chomhionannais: Creat straitéiseach an Aontais maidir le comhionannas, cuimsiú agus rannpháirtíocht na Romach](COM(2020)0620),

—

ag féachaint do theachtaireacht ón gCoimisiún an 3 Márta 2021 dar teideal ‘ Union of Equality: Strategy for the Rights of Persons with Disabilities 2021-2030’ [Straitéis maidir le Cearta Daoine faoi Mhíchumas 2021-2030] (COM(2021)0101),

—

ag féachaint do mholadh ón gComhairle an 30 Eanáir 2023 maidir le hioncam íosta leordhóthanach lena n-áirithítear cuimsiú gníomhach (14),

—

ag féachaint do thuarascáil Eurochild (2022) dar teideal ‘ (In)visible children - Eurochild 2022 report on children in need across Europe’ [Leanaí infheicthe agus dofheicthe - tuarascáil Eurochild 2022 maidir le leanaí atá i ngátar ar fud na hEorpa],

—

ag féachaint don tuarascáil Save the Children (2023) dar teideal ‘ Guaranteeing Children’s Future - How COVID-19, cost-of-living and climate crises affect children in poverty and what governments in Europe need to do’ [Ráthaíocht a dhéanamh ar Thodhchaí na hÓige - Éifeacht COVID-19, géarchéimeanna costais maireachtála agus aeráide ar leanaí atá ag maireachtáil i mbochtaineacht agus cad is gá do rialtais san Eoraip a dhéanamh],

—

ag féachaint don tuarascáil ón Eagraíocht Idirnáisiúnta Saothair (EIS) – UNICEF (2021) dar teideal ‘ Child Labour: Global estimates 2020, trends and the road forward’ [Saothar Leanaí: Meastacháin dhomhanda 2020, treochtaí agus an bealach chun cinn],Meastacháin dhomhanda 2020, treochtaí agus an bóthar ar aghaidh’,

—

ag féachaint do thuarascáil EIS – UNICEF ó 2023 dar teideal ‘More than a billion reasons: The urgent need to build universal social protection for children’ [Níos mó ná billiún cúis: An géarghá atá le cosaint shóisialta uilíoch a thógáil do leanaí],

—

ag féachaint do theachtaireacht ón gCoimisiún an 11 Bealtaine 2022 dar teideal ‘ A Digital Decade for children and youth: the new European strategy for a better internet for kids ’ [Deich mBliana Digiteacha do Leanaí agus don Óige: an straitéis Eorpach nua maidir le hidirlíon níos fearr do leanaí] (COM(2022)0212),

—

ag féachaint do Riail 54 dá Rialacha Nós Imeachta,

—

ag féachaint don tuairim ón gCoiste um Chearta na mBan agus um Chomhionannas Inscne,

—

ag féachaint don tuarascáil ón gCoiste um Fhostaíocht agus um Ghnóthaí Sóisialta (A9-0360/2023),

A.

de bhrí go bhfuil tionchar cinntitheach ag cáilíocht na dtimpeallachtaí ina mbeirtear leanaí agus ina spásanna maireachtála ar cháilíocht a saoil, ar chomhdheiseanna chun fás go sláintiúil, ar a bhforbairt fhoriomlán agus ar réadú a n-acmhainneachta; de bhrí go maítear i bhfeachtas chéad 1 000 Lá UNICEF go dtagann forbairt chéadach ar inchinn an linbh sna chéad bhlianta den saol, lena gcuirtear deis uathúil ar fáil d’fhorbairt fhisiciúil, mheabhrach, chognaíoch, shóisialta agus mhothúchánach an linbh; de bhrí go bhfuil gach leanbh uathúil agus gur cheart caitheamh leo le hurraim mar gheall ar a saintréithe, a luas forbartha, a réimsí spéise agus a riachtanais; de bhrí gur cheart leas an linbh a bheith ina threoirphrionsabal do na gníomhaíochtaí uile a mbíonn tionchar acu ar leanaí, mar a luaitear in UNCRC;

B.

de bhrí go mbíonn tionchar diúltach ag neamhchosaint ar mhí-úsáid agus ar fhaillí ar fhorbairt linbh; de bhrí go mbíonn tionchar diúltach ag neamhionannais arna mbunú ag aois an-óg ar dheiseanna, folláine agus sláinte leanaí; de bhrí go bhféadfadh iarmhairtí ar feadh an tsaoil a bheith ag na neamhionannais sin agus iad ina ndaoine fásta agus gur féidir leo cosc a chur orthu a n-acmhainneacht iomlán a bhaint amach; de bhrí gurb é an beartas is fearr chun neamhionannais a laghdú san fhadtéarma é neamhionannais a chosc;

C.

de bhrí go méadaítear baol na bochtaineachta leanaí agus an eisiaimh shóisialta mar gheall ar easpa seirbhísí inrochtana, cáilíochta, leanbhlárnacha agus tacaíochta do theaghlaigh; de bhrí go mbíonn dúshláin iomadúla agus idirspleácha roimh theaghlaigh nach féidir le haon seirbhís ná eagraíocht aonair a réiteach, lena n-éilítear leanúnachas seirbhísí agus comhordú idirsheirbhíse cuí chun na haistrithe a mbíonn ar leanaí aghaidh a thabhairt orthu a ullmhú agus a éascú;

D.

de bhrí go raibh níos mó ná 19,995 milliún leanbh (24,7 %, nó leanbh amháin as gach ceathrar) i mbaol na bochtaineachta agus an eisiaimh shóisialta in AE in 2022; de bhrí, in ainneoin roinnt difríochtaí, nach bhfuil aon Bhallstát saor ó bhochtaineacht agus eisiamh sóisialta leanaí; de bhrí go bhfuil an riosca sin níos mó ná 30 % i roinnt Ballstát; de bhrí go léiríonn figiúirí le déanaí méadú ar an táscaire sin le ceithre bliana anuas; de bhrí, amhail le déanaí in 2022, gur thaifead eagraíochtaí carthanachta méadú ar na hiarrataí ar thacaíocht ó sheirbhísí sóisialta (15);

E.

de bhrí, in 2022, go raibh céatadán na leanaí (faoi bhun 18 mbliana d’aois) in AE a bhí i mbaol bochtaineachta nó eisiamh sóisialta, ag 21,6 %, níos airde ná céatadán na ndaoine fásta; de bhrí go raibh leanaí i mbaol bochtaineachta nó eisiamh sóisialta níos mó ná daoine fásta in 18 de 27 mBallstát AE in 2022; de bhrí go raibh os cionn an cúigiú cuid (22,4 %) de dhaonra AE atá ina gcónaí i dteaghlaigh ina bhfuil leanaí cleithiúnacha i mbaol bochtaineachta nó eisiamh sóisialta in 2022; de bhrí, in 2022, go raibh 61,9 % de leanaí a raibh leibhéal oideachais a dtuismitheoirí íseal acu i mbaol bochtaineachta agus eisiamh sóisialta, i gcomparáid le 10,2 % de leanaí a raibh leibhéal ard oideachais ag a dtuismitheoirí (16);

F.

de bhrí gur feiniméan ilghnéitheach í bochtaineacht leanaí a eascraíonn as bochtaineacht teaghlaigh, rud a chiallaíonn go bhfuil teaghlaigh ísealioncaim agus ísealoideachais, teaghlaigh aontuismitheora – comhdhéanta den chuid is mó de mhná agus dá leanaí – teaghlaigh mhóra faoi mhíbhuntáiste, teaghlaigh atá ina gcónaí i réigiúin faoi mhíbhuntáiste, teaghlaigh ó mhionlaigh eitneacha éagsúla agus teaghlaigh ina bhfuil leanaí nó tuismitheoirí faoi mhíchumas i mbaol níos mó bochtaineachta agus eisiaimh shóisialta agus go bhfuil dóchúlacht níos airde ann go ndéanfar an bhochtaineacht a tharchur ó ghlúin go glúin; de bhrí go bhfuil tionchar cinntitheach ag athdháileadh an rachmais (trí phá agus trí aistrithe sóisialta) ar neamhionannas sóisialta, ar bhaol na bochtaineachta agus an eisiaimh shóisialta, agus, dá bhrí sin, ar bhaol na bochtaineachta leanaí; de bhrí go n-éilíonn an feiniméan sin freagairt iltoiseach chun cosc a chur ar neamhionannais a chéile a threisiú go frithpháirteach, le comhbhearta uilíocha agus spriocdhírithe; de bhrí gur gá go n-áireofaí leo sin poist a chruthú agus gur cheart cáilíocht agus cobhsaíocht fostaíochta a áirithiú agus cearta sóisialta, bearta frith-idirdhealaithe agus sochair teaghlaigh agus linbh a ráthú agus a neartú; de bhrí gur beart bunriachtanach iad liúntais náisiúnta leanaí chun cabhrú le teaghlaigh atá i ngátar agus chun rochtain uilíoch ar sheirbhísí poiblí ardcháilíochta agus inacmhainne a áirithiú;

G.

de bhrí, in 2022, go raibh 16,8 % de dhaonra AE ina gcónaí i dteaghlaigh phlódaithe agus nach raibh 9,3 % in ann a dteach a choinneáil te go leor; de bhrí gur chaith 8,3 % de dhaonra AE 40 % nó níos mó dá n-ioncam indiúscartha teaghlaigh ar thithíocht;

H.

de bhrí, in 2022, nach raibh 56 % de na daoine a bhí ina gcónaí i dteaghlaigh fásta aonair a bhfuil leanaí cleithiúnacha acu in AE in ann costais airgeadais gan choinne a íoc; de bhrí, in 2020, go bhfuil teaghlaigh aontuismitheora, go háirithe teaghlaigh a bhfuil máithreacha aonair i gceannas orthu, i mbaol bochtaineachta agus eisiamh sóisialta níos mó (42,1 % i gcomparáid le 29,6 % in aonaid teaghlaigh ag a bhfuil beirt daoine fásta agus triúr leanaí nó níos mó (17)); de bhrí go mbaineann sé sin le baineannú na bochtaineachta, le ró-ionadaíocht na mban in obair fhorbhásach agus ar phá lag agus mar oibrithe páirtaimseartha, lena ró-ualach freagrachtaí cúraim agus leis an mbearna phá idir fir agus mná; de bhrí gurb ionann an difríocht i ráta fostaíochta na bhfear agus na mban gan leanaí agus 1 %; de bhrí go bhfuil an ráta ag 21 % dóibh siúd a bhfuil leanbh níos óige ná sé bliana d’aois acu agus go n-éiríonn sé go 37 % dóibh siúd a bhfuil triúr leanaí acu (18);

I.

de bhrí gur deacra ag leanaí a fhásann aníos sa bhochtaineacht rath a bhaint amach ar scoil, fanacht sláintiúil agus a ngealladh iomlán a fhíorú tráth níos faide anonn sa saol; de bhrí go ngineann infheistíocht shóisialta i luathbhlianta leanaí torthaí suntasacha eacnamaíocha sóisialta, go gcuireann sí le timthriall na bochtaineachta idirghlúine a bhriseadh, agus, dá réir sin, nár cheart a mheas gur costas í; de bhrí go meastar gurb ionann an tionchar eacnamaíoch a bhíonn ag bochtaineacht leanaí agus míbhuntáistí socheacnamaíocha, chomh maith leis na hiarmhairtí a bhíonn acu ar dhaoine fásta atá ag obair, agus 3,4 % d’olltáirgeacht intíre thíortha AE gach bliain;

J.

de bhrí go mbaineann an bhochtaineacht agus an t-eisiamh sóisialta le stádas imirce, mionlaigh nó míchumais leanaí agus a dtuismitheoirí; de bhrí go bhfuil ró-ionadaíocht á déanamh ar leanaí imirceacha sa ghrúpa atá i mbaol na bochtaineachta; de bhrí, mura bhfuil náisiúntacht nó doiciméid aitheantais acu, go bhfuil sé deacair do leanaí gan stát rochtain a fháil ar chuid de na cearta is bunúsaí, amhail clárú breithe, oideachas, cúram sláinte, slándáil shóisialta agus tithíocht, agus go gcuireann siad iad i mbaol níos mó mí-úsáide agus dúshaothraithe; de bhrí, i mí Aibreáin 2023, mar thoradh ar ionradh na Rúise, gur theith beagnach 4 mhilliún saoránach neamh-AE chuig Ballstát AE;

K.

de bhrí go bhfuil beagnach 83 % de leanaí Romacha (19) in AE ina gcónaí i dteaghlach atá i mbaol bochtaineachta; de bhrí go raibh leanbh amháin as gach cúigear Romach ina gcónaí i dteaghlach gan uisce buacaire faoi dhíon in 2021; de bhrí gur mó go mór an cion de leanaí Romacha atá faoi ghéardhíth ábhartha ná sciar na leanaí leochaileacha sa phobal i gcoitinne; de bhrí, in 2022, nach raibh rochtain ag seisear as 10 leanbh Romach ar sheirbhísí ardcháilíochta luath-óige agus nach bhfuair ceathrar as 10 dteaghlach Romacha a bhfuil leanaí faoi bhun sé bliana d’aois acu aon chineál fóirdheontais nó tacaíocht chomhchosúil;

L.

de bhrí go bhfuil tionchar phaindéim COVID-19, an costas maireachtála atá ag dul i méid agus an cogadh san Úcráin tar éis géarú ar leochaileachtaí eacnamaíocha agus sóisialta leanaí agus a dteaghlaigh, go háirithe na teaghlaigh ísealioncaim agus meánioncaim is mó a ndearna an phaindéim agus géarchéimeanna roimhe seo difear dóibh; de bhrí go méadaíonn an luaineacht shóisialta agus eacnamaíoch dhomhanda atá ann faoi láthair, chomh maith leis na rioscaí a eascraíonn as an athrú aeráide, an fhéidearthacht go mbeidh géarchéimeanna nua ann; de bhrí gur léir go bhfuil freagairtí frith-thimthriallacha ar ghéarchéimeanna a bhí ann le déanaí níos éifeachtaí chun dul i ngleic leis an mbochtaineacht agus leis an eisiamh sóisialta ná na bearta maidir le comhdhlúthú fioscach atá bunaithe ar dhéine agus ar chiorruithe caiteachais a moladh le linn ghéarchéim 2008-2013;

M.

de bhrí go bhfuil na deacrachtaí a bhíonn ag leanaí tar éis dul in olcas mar gheall ar phaindéim COVID-19, mar gheall ar chur isteach ar an saol laethúil agus ar theagmhálacha sóisialta, dúnadh scoileanna, an cumas laghdaithe chun cosaint a sholáthar ar fhoréigean teaghlaigh, ar mhí-úsáid agus ar fhaillí le linn dianghlasála agus cur isteach ar sheirbhísí sóisialta bunúsacha; de bhrí go raibh tionchar ag na deacrachtaí sin ar níos mó leanaí i gcásanna leochaileacha nach raibh an trealamh, an cumhdach idirlín ná fiú leictreachas acu le haghaidh scolaíochta ar líne agus go bhféadfadh sé gur chaill siad béile te laethúil amháin nó a rochtain ar théamh;

N.

de bhrí go bhfuil sé mar aidhm ag Plean Gníomhaíochta EPSR, a glacadh in 2021, líon na leanaí atá i mbaol bochtaineachta agus eisiamh sóisialta a laghdú 5 mhilliún, ar a laghad, faoi 2030; de bhrí go bhfuil spriocanna náisiúnta maidir le laghdú na bochtaineachta glactha ag na Ballstáit; de bhrí, le gnóthú na sprice sin, bheadh thart ar 15 mhilliún leanbh san Aontas Eorpach i mbaol bochtaineachta agus eisiamh sóisialta; de bhrí, gan bearta leormhaithe, go meastar go dtiocfaidh méadú breise ar an líon sin le teacht chun cinn géarchéimeanna sóisialta nua atá casta agus fite fuaite ina chéile;

O.

de bhrí gur céim fhíor-riachtanach í deireadh a chur le bochtaineacht leanaí chun Eoraip atá cóir, cothrom agus sóisialta a thógáil do na glúine atá ann faoi láthair agus do na glúine atá le teacht; de bhrí nár cheart stádas socheacnamaíoch a bheith ina bhac choíche ar rochtain leanaí ar sheirbhísí bunriachtanacha; de bhrí go bhfuil gá le tacaíocht mhéadaithe chun a áirithiú go mbeidh rochtain ag leanaí agus ag teaghlaigh ar sheirbhísí bunriachtanacha;

P.

de bhrí go gcumasaíonn maoiniú AE infheistíocht ar an leibhéal náisiúnta chun bochtaineacht leanaí a chomhrac agus chun cuimsiú sóisialta a chur chun cinn; de bhrí, sa bhreis ar Chiste Sóisialta na hEorpa Plus (CSE+), gur féidir foinsí eile a úsáid go díreach nó go hindíreach chun cláir a mhaoiniú a bhfuil tionchar acu ar shaol leanaí agus ar shaol a dteaghlach ar gach bealach;

Q.

de bhrí gur cheart gach leanbh, tuismitheoir, teaghlach agus cúramóir a chosaint ar idirdhealú, amhail idirdhealú ar fhorais inscne, teanga, féiniúlacht ghnéis agus/nó inscne, reiligiún nó creideamh, creideamh polaitiúil nó idé-eolaíoch, bunadh náisiúnta, ciníoch, eitneach nó sóisialta, ar de mhionlach náisiúnta, staid shocheacnamaíoch, míchumas agus riachtanais speisialta eile, aois nó aon stádas eile iad;

R.

de bhrí go bhfuil teaghlaigh ag éirí níos éagsúla; de bhrí nach léiríonn beartais tacaíochta agus teaghlaigh leanaí i gcónaí éagsúlacht teaghlaigh agus socruithe maireachtála teaghlaigh i gcónaí agus nach bhfuil siad oiriúnaithe go leordhóthanach dóibh (e.g. teaghlaigh le tuismitheoirí neamhphósta, leanaí tuismitheoirí scartha atá ina gcónaí in dhá theaghlach nó leanaí atá ina gcónaí i dteaghlach mór cumaisc, teaghlaigh altrama agus teaghlaigh bogha báistí), chun dochair do chaighdeáin mhaireachtála na dteaghlach, rochtain ar chláir agus sochair cosanta sóisialta agus a n-athléimneacht in aghaidh géarchéimeanna; de bhrí nach mór do AE agus do na Ballstáit cosaint dhlíthiúil, eacnamaíoch agus shóisialta teaghlach a ráthú;

S.

de bhrí gur ghlac an Chomhairle, an 14 Meitheamh 2021, a Moladh maidir le Ráthaíocht Eorpach do Leanaí, chun a áirithiú go mbeidh rochtain ag leanaí atá i ngátar ar phríomhsheirbhísí, mar shampla, seirbhísí cúraim saor in aisce agus oideachas don luath-óige, oideachas saor in aisce (lena n-áirítear gníomhaíochtaí breise i scoileanna agus béile sláintiúil amháin ar a laghad in aghaidh an lae scoile), cúram sláinte saor in aisce, cothú sláintiúil agus tithíocht leormhaith; de bhrí gur deis í an ionstraim sin chun bochtaineacht agus neamhionannais a laghdú agus chun cuimsiú sóisialta leanaí a chur chun cinn; de bhrí gur bunaíodh leis an Ráthaíocht Eorpach do Leanaí gur cheart díriú mar thosaíocht ar leanaí atá i staideanna leochaileacha (20); de bhrí go gceanglaítear ar na Ballstáit uile, chun a dtiomantas do bheartas comhtháite a léiriú arb é is aidhm dó fáinne fí na bochtaineachta a bhriseadh, méid iomchuí dá n-acmhainní CSE+ a leithdháileadh chun pleananna náisiúnta na Ráthaíochta do Leanaí a chur chun feidhme; de bhrí, i mí Dheireadh Fómhair 2023, nach raibh a bpleananna gníomhaíochta náisiúnta tíolactha fós ag trí Bhallstát;

T.

de bhrí, faoi UNCRC ar sínitheoirí leis na Ballstáit uile, gur cheart an ceart chun oideachais, seirbhísí cúraim sláinte, tithíochta agus cosanta a thabhairt do gach leanbh, chun páirt a ghlacadh i gcinntí a dhéanann difear dóibh, fóillíocht agus am saor, aiste chothrom bia agus chun cúram a fháil i dtimpeallacht teaghlaigh;

U.

de bhrí gur ghlac an Chomhairle an Moladh maidir le hathbhreithniú a dhéanamh ar spriocanna Barcelona maidir le hoideachas agus cúram na luath-óige lena n-áirítear togra chun teidlíocht dhlíthiúil ar oideachas agus cúram na luath-óige a thabhairt isteach;

V.

de bhrí nach raibh rochtain ach ag 35,7% (21) de leanaí faoi bhun trí bliana d’aois in AE in 2022 ar chóras foirmiúil oideachais agus cúraim luath-óige (ECEC), agus go dtéann an luach sin suas go 88% do leanaí idir trí bliana d’aois agus an íosaois éigeantach chun an bhunscoil a thosú; de bhrí nach ráthaíonn ach seacht mBallstát AE ionad i gcóras ECEC do gach leanbh ó sé mhí d’aois; de bhrí nach ráthaíonn roinnt Ballstát ionad maoinithe sa chóras cúraim leanaí ach amháin ó thrí bliana d’aois; de bhrí go dtagann méadú suntasach ar infhaighteacht ECEC saor in aisce ó aois a trí agus go leanann an treocht sin ar aghaidh gach bliain d’aois, geall le bheith uilíoch san Eoraip ar fad sa bhliain deiridh sula dtosaítear sa bhunoideachas éigeantach (22); de bhrí go mbíonn ar fhormhór na dteaghlach san Eoraip táillí teagaisc a íoc chun rochtain a fháil ar sheirbhísí ECEC do leanaí faoi thrí bliana d’aois; de bhrí go ndéanann an easpa rochtana ar na seirbhísí sin – go minic mar gheall ar an idirghníomhú idir infhaighteacht ghann agus costais ardaithe, fholaithe agus neamh-in-aisíoctha – difear do theaghlaigh ó chúlraí socheacnamaíocha faoi mhíbhuntáiste, do theaghlaigh aontuismitheora agus do theaghlaigh ó réigiúin agus ó chríocha lagfhorbartha, rud a mhéadaíonn an baol go mbeidh luatheisiamh sóisialta ag leanaí; de bhrí, fiú i dtíortha ina bhfuil meánleibhéal infhaighteachta ar sheirbhísí ECEC ard, go gcuireann easpa saoráidí cúraim leanaí isteach ar rannpháirtíocht leanaí atá i mbaol bochtaineachta agus eisiaimh shóisialta in ECEC;

W.

de bhrí go bhfuil tionchar cinntitheach ag ECEC ar shláinte agus ar fhorbairt chognaíoch agus shóisialtamhothúchánach leanaí; de bhrí gur minic a bhíonn ar thuismitheoirí a bhíonn ag obair nach bhfuil rochtain acu ar shaoráid cúraim leanaí na leanaí a fhágáil faoi chúram neamhfhoirmiúil, lena n-áirítear i líonraí cúraim neamhdheimhnithe; de bhrí go n-áirithíonn ECEC cuimsitheach ardcháilíochta go mbeidh comhdheiseanna oideachais ag na leanaí sin agus go gcothaíonn sé lánpháirtiú na dtuismitheoirí, go háirithe máithreacha, isteach i margadh an tsaothair; de bhrí go dtugann oideachas cuimsitheach aghaidh ar an raon leathan riachtanas sna daltaí uile trí rannpháirtíocht a neartú ó thaobh foghlama, idirghníomhaíochtaí cultúrtha agus braistint phobail de; de bhrí nach mór acmhainní airgeadais agus daonna dóthanacha a bheith ag na seirbhísí sin chun leanaí a bhfuil deacrachtaí ar leith acu a shainaithint agus chun tacú leo;

X.

de bhrí gurb iad na teaghlaigh i bhformhór na dtíortha a íocann caiteachas ar oideachas, go háirithe maidir le hábhair scoile agus iompar, agus go bhfuil sé ar cheann de na príomhchúiseanna le scoil a fhágáil; de bhrí gurb ionann meánráta luathfhágála scoile AE agus 10% (23), ach gurb airde an luach sin do ghrúpaí sonracha, amhail leanaí Romacha agus leanaí faoi mhíchumas;

Y.

de bhrí, in 2021, go raibh riachtanais liachta nár comhlíonadh ag 3.6% de leanaí in AE faoi bhun 16 bliana d’aois agus gur thuairiscigh 4,4% de leanaí go raibh míchumas orthu (24); de bhrí, fiú i dtíortha go bhfuil an ceart chun sláinte cumhdaithe sa dlí, go bhfuil éagothromais fós ann agus nach bhfuil rochtain ná rochtain thráthúil ag go leor teaghlach ar chúram sláinte dóthanach agus go bhfuil rochtain an-teoranta acu ar sheirbhísí bunriachtanacha amhail comhairliúcháin le dochtúirí teaghlaigh agus altraí, tacaíocht mheabhairshláinte agus shíceasóisialta nó cúram fiaclóireachta, go háirithe mar gheall ar sheirbhísí poiblí neamhleora; de bhrí gur mó an baol go mbeidh níos mó fadhbanna sláinte ag leanaí a rugadh sa bhochtaineacht agus san eisiamh sóisialta; de bhrí go bhfuil an éagothroime in AE idir ceantair uirbeacha agus thuaithe agus réigiúin níos forbartha agus réigiúin bheagfhorbartha chun rochtain a fháil ar sheirbhísí agus ar shaoráidí sláinte ar ardchaighdeán ag leathnú (25);

Z.

de bhrí go bhfuil an tsláinte ghnéasach bunriachtanach do shláinte agus do dhea-bhail fhoriomlán daoine aonair, lánúineacha agus teaghlach; de bhrí go bhfuil roinnt Ballstát ag iarraidh rochtain ar shláinte agus ar chearta gnéis agus atáirgthe a theorannú tuilleadh trí dhlíthe an-srianta a chuireann sláinte na mban i mbaol le linn toirchis agus breithe, chomh maith le sláinte leanaí;

AA.

de bhrí gurb é an vacsaíniú an phríomhuirlis chun galair thromchúiseacha, thógálacha agus mharfacha uaireanta a chosc; de bhrí go bhfuil rátaí vacsaínithe in aghaidh na bruitíní – táscaire ar scéimeanna ginearálta vacsaínithe leanaí – tar éis titim i 14 thír as 35 thír ECFE (26);

AB.

de bhrí go bhfuil dea-bhail meabhrach do leanaí ríthábhachtach, ó lamhálann sé dóibh garspriocanna forbartha a bhaint amach, slite a fhoghlaim chun déileáil le fadhbanna agus scileanna sóisialta agus mothúchánacha a fháil; de bhrí go bhfuil taithí dhíobhálach óige, idirdhealú, rochtain neamhleor ar sheirbhísí agus timpeallachtaí éagobhsaí ar chuid de na príomhchúiseanna le fadhbanna meabhairshláinte a fhorbairt san aois luath; de bhrí gur chuir géarchéimeanna forleathana amhail paindéim COVID-19 meabhairshláinte agus dea-bhail glúine iomlána leanaí i mbaol; cé go bhfuil leitheadúlacht fhadhbanna na meabhairshláinte trí huaire níos airde i leanaí ó theaghlaigh ar ioncam íseal (27);

AC.

de bhrí go gcuireann an Eagraíocht Dhomhanda Sláinte (EDS) béim go bhfuil beathú cíche ar cheann de na slite is éifeachtaí chun sláinte agus maireachtáil fhadtéarmach leanaí a chinntiú agus molann sí gur cheart beathú cíche amháin a thabhairt do naíonáin ar feadh na chéad sé mhí dá saol; de bhrí, ar fud an domhain, áfach, nach bhfuil rochtain ach ag beirt as gach cúigear naíonán ar bheathú cíche (28);

AD.

de bhrí go bhfuil leanaí faoi mhíchumas agus leanaí a saolaíodh do thuismitheoirí faoi mhíchumas fós faoi lé idirdhealú agus sárú ar a gcearta trí bhacainní leanúnacha i ngach réimse den saol, eadhon rochtain neamhleor ar áiseanna cúram leanaí, beathú a chomhlíonann a riachtanais agus deiseanna chun freastal ar gníomhaíochtaí cuimsitheacha oideachais agus a bheith rannpháirteach iontu agus easpa cuimsitheachta i scoileanna caighdeánacha, i gcúram sláinte agus i spásanna nach bhfreagraíonn go leor dá riachtanais soghluaisteachta agus shíceasóisialta; de bhrí go bhfuil na bacainní sin agus an easpa seirbhísí cúraim agus tacaíochta ar ardchaighdeán inrochtana do dhaoine faoi mhíchumas agus do dhaoine eile a bhfuil gá acu le cúram agus tacaíocht go háirithe le linn géarchéimeanna, rud a chuireann ualach breise ar chúramóirí neamhfhoirmiúla, go háirithe ar chúramóirí teaghlaigh, is mná a bhformhór;

AE.

de bhrí gur marcóir riosca tábhachtach í an bhochtaineacht chun dul isteach i gcúram malartach toisc go méadaíonn sí leochaileacht leanaí agus a dteaghlach agus go bhféadfadh sé a bheith ina chúis le cás nach féidir le tuismitheoirí cúram leormhaith a thabhairt dá leanaí a thuilleadh; de bhrí go bhfuil thart ar 345,000 leanbh in AE fós ina gcónaí in institiúidí (29) agus go raibh 758,018 leanbh i gcúram malartach in 2021 (30); de bhrí go bhfuil bearta cosanta leanaí, lena n-áirítear dí-institiúidiú, bunriachtanach freisin chun go bhféadfaidh leanaí a gcearta agus a n-acmhainneacht iomlán a bhaint amach; de bhrí go bhfuil foireann cháilithe de dhíth ar institiúidí chun deiseanna oideachais cáilithe a áirithiú agus chun mí-úsáidí agus dúshaothrú leanaí a chomhrac;

AF.

de bhrí go bhfuil sé de cheart ag gach leanbh cosaint a fháil ar mhí-úsáid, ar fhoréigean agus ar fhaillí; de bhrí go gcruthaíonn taighde go dtagann méadú ar an mbaol mí-úsáide, foréigin agus faillí i gcásanna brú airgeadais ar theaghlaigh agus easpa seirbhísí sóisialta imleor;

AG.

de bhrí gur íospartach leanbh as gach cúigear de chineál éigin mí-úsáide nó foréigin ghnéasaigh san Eoraip, agus go dtarlaíonn an chuid is mó den mhí-úsáid i dteaghlaigh agus/nó in institiúidí a bhaineann le cúram; de bhrí gurb ionann leanaí agus thart ar an gceathrú cuid d’íospartaigh na gáinneála in AE, ar cailíní iad den chuid is mó a fuadaíodh chun críocha dúshaothrú gnéasach (31);

AH.

de bhrí gur fadhb thromchúiseach iad foréigean piaraí agus an bhulaíocht a dhéanann díobháil don chaidreamh i measc leanaí, go háirithe i scoileanna, agus go ndéanann sé dochar do mheabhairshláinte leanaí agus daoine óga; de bhrí gur thuairiscigh 23% de na daltaí go ndearnadh ciapadh orthu ar scoil uair sa mhí ar a laghad (32);

AI.

de bhrí nár cheart na rioscaí digiteacha forleatacha do shláinte agus do dhea-bhail leanaí agus a dteaghlach a ghannmheas; de bhrí go bhfuil an ceart ag leanaí a bheith cosanta ar chleachtais mhargaíochta agus fógraíochta oibreoirí tráchtála, lena n-áirítear i spásanna digiteacha; de bhrí go nochtar leanaí ó aois an-óg d’ábhar andúileach ar líne le dearadh na dtáirgí agus na seirbhísí reatha ar líne; de bhrí nach bhfuil na bunscileanna agus an fios gnó is gá ag leanaí chun faisnéis a thomhailt ar mhodh sábháilte agus iontaofa; de bhrí go mbíonn iarmhairtí aige sin ar mheabhairshláinte leanaí, lena n-áirítear díth codlata, imní, dúlagar, easpa airde agus, ar deireadh, forbairt inchinne san fhadtéarma; de bhrí gur féidir le húsáid mhéadaithe idirlín leanaí a chur i mbaol níos mó go ndéanfaí dochar dóibh ar líne amhail dúshaothrú gnéasach, cibearstalcaireacht agus cibearbhulaíocht; cé gur tháinig trian de chailíní agus 20% de bhuachaillí ar rud is ábhar imní é uair sa mhí le bliain anuas; de bhrí gur fhulaing 15% de fhreagróirí LADTIA+ idir 15 agus 17 mbliana d’aois ciapadh ar líne mar gheall ar a ngnéaschlaonadh nó a n-inscne (33);

AJ.

de bhrí nach measann ach leanbh as ceathrar go n-urramaíonn an tsochaí i gcoitinne a gcearta (34); de bhrí go mbíonn deacrachtaí ag leanaí ceartas a fháil, ó nach bhfuil struchtúr na n-imeachtaí breithiúnacha in oiriúint dá riachtanais;

AK.

de bhrí go bhfuil 3,6 milliún leanbh ar mhór-roinn na hEorpa ag gabháil d’obair (35), go príomha sa talmhaíocht agus san fhoirgníocht; de bhrí go bhfuil sé ríthábhachtach bearta a ghlacadh chun fostú leanaí san Aontas Eorpach a dhíothú agus chun teacht chun cinn cásanna nua d’fhostú leanaí a chosc, go háirithe i gcomhthéacs géarchéimeanna;

AL.

de bhrí gur bagairt iad fadhbanna comhshaoil amhail truailliú, talamh éillithe agus uisce óil neamhshábháilte do shláinte gach linbh, agus go bhfuil tionchar díréireach acu ar na daoine sin a mhaireann sa bhochtaineacht agus i ndálaí leochaileacha; de bhrí go bhféadfaí an ceart chun comhshaol sábháilte, slán agus glan do leanaí agus an ceart chun todhchaí atá saor ó thruailliú comhshaoil agus cosaint ar thionchar diúltach an athraithe aeráide a fheabhsú trí chur chun feidhme níos fearr agus níos íogaire do leanaí den acquis comhshaoil reatha sna Ballstáit;

AM.

de bhrí gurb é an súgradh an tslí nádúrtha agus is éifeachtaí do leanaí foghlaim fúthu féin agus faoina dtimpeallacht shóisialta agus nádúrtha agus iad féin a chur in iúl ar shlí shiombalach; de bhrí gurb é seo bunús bunriachtanach dá bhforbairt chognaíoch agus mhothúchánach, dá neamhspleáchas feidhmiúil, dá nósanna maireachtála, dá n-idirghníomhú le daoine eile agus dá mbainistiú coinbhleachta; de bhrí go gcuireann rannpháirtíocht leanaí sa tsochaí, sa saol cultúrtha, san áineas, san fhóillíocht agus sa spórt go díreach lena ndea-bhail agus go ndéanann sé leas dóibh;

AN.

de bhrí go gcuireann srianta airgeadais bac ar rannpháirtíocht leanaí ó theaghlaigh faoi mhíbhuntáiste i ngníomhaíochtaí neamhfhoirmiúla oideachais agus seach-churaclaim, rud a mhéadaíonn éagothromais shóisialta sna luathbhlianta;