|
Iris Oifigiúil |
GA Sraith C |
|
C/2024/1030 |
23.1.2024 |
MOLADH ÓN gCOMHAIRLE
an 23 Samhain 2023
maidir le feabhas a chur ar sholáthar scileanna agus inniúlachtaí digiteacha san oideachas agus san oiliúint
(C/2024/1030)
DÉANANN COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH AN MÉID SEO A LEANAS,
Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagail 165 agus 166 de,
Ag féachaint don togra ón gCoimisiún Eorpach,
De bharr an mhéid seo a leanas:
|
1. |
Tá scileanna agus inniúlachtaí digiteacha ríthábhachtach anois i mbeagnach gach earnáil den tsochaí agus den gheilleagar, agus is bunchloch iad de chuimsiú sóisialta, de dhea-bhail, de shaoránacht ghníomhach, d’infhostaitheacht, de tháirgiúlacht, de shlándáil agus d’fhás. Teastaíonn scileanna agus inniúlachtaí digiteacha ó gach saoránach chun maireachtáil, foghlaim, oibriú, a gcearta a fheidhmiú, bheith ar an eolas, rochtain a fháil ar sheirbhísí ar líne, cumarsáid a dhéanamh, agus chun ábhar digiteach a úsáid, a chruthú agus a scaipeadh. |
|
2. |
Go háirithe, leagadh béim sna conclúidí ón gComhairle Eorpach an 9 Feabhra 2023 (1) ar an ngá atá le gníomhaíocht níos misniúla agus níos uaillmhianaí chun na scileanna a theastaíonn don aistriú glas agus don aistriú digiteach a fhorbairt a thuilleadh trí oideachas, oiliúint, uas-sciliú agus athsciliú. Faoi Chinneadh (AE) 2023/936 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (2), ainmníodh an tréimhse ón 9 Bealtaine 2023 go dtí an 8 Bealtaine 2024 mar ‘Bliain Eorpach na Scileanna’, arb é is cuspóir foriomlán di meon athsciliúcháin agus uas-sciliúcháin a chur chun cinn a thuilleadh i gcomhréir le hinniúlachtaí, dlí agus cleachtas náisiúnta. |
|
3. |
Dearbhaítear sa chéad phrionsabal de Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta (3) go bhfuil ‘an ceart ag cách ar oideachas, oiliúint agus foghlaim ar feadh an tsaoil ionchuimsitheach agus ar ardchaighdeán chun na scileanna atá acu a choinneáil agus chun scileanna nua a fháil a chuirfidh ar a gcumas bheith rannpháirteach go hiomlán sa tsochaí agus athruithe ó phost go post sa mhargadh saothair a bhainistiú go rathúil’. Thairis sin, luaitear i nDearbhú Eorpach 2022 maidir le Cearta Digiteacha agus Prionsabail Dhigiteacha le haghaidh na Deacáide Digití (4), ina leagtar amach an dóigh ar cheart luachanna agus cearta bunúsacha na hEorpa a chur i bhfeidhm ar an saol digiteach, ‘gur cheart do chách a bheith in ann na bunscileanna digiteacha uile agus na hardscileanna digiteacha uile a ghnóthú’. Sa chomhthéacs sin, iarradh go dtacódh na córais oideachais agus oiliúna le forbairt scileanna digiteacha na saoránach uile. Tá soláthraithe neamhfhoirmiúla ag tabhairt aghaidh ar an riachtanas sin freisin trí thacú le tairiscint oideachais láidir éagsúil do dhaoine óga agus d’aosaigh. |
|
4. |
Le straitéisí Aontas an Chomhionannais (5) a ghlac an Coimisiún, cuirtear i dtábhacht an ról tábhachtach atá ag oideachas agus oiliúint ardcháilíochta chuimsitheach sa mhéid a chuidíonn siad chun dul chun cinn i dtreo Aontas comhionannais do chách a bhaint amach, gan beann ar inscne, ar bhunadh ciníoch nó eitneach, ar reiligiún nó ar chreideamh, ar mhíchumas, aois nó ar ghnéaschlaonadh. Ina theannta sin, sa chomhthéacs sin, ba cheart aird ar leith a thabhairt ar ghrúpaí leochaileacha agus ar ghrúpaí atá faoi mhíbhuntáiste socheacnamaíoch, ar dhaoine faoi mhíchumas, ar dhaoine atá ina gcónaí i gceantair thuaithe agus i gceantair iargúlta agus sna réigiúin is forimeallaí. Mar gheall ar ionchais steiréitíopacha, cuirtear teorainn le mianta cailíní agus ban réimse staidéir nó oiliúna a roghnú agus slí bheatha ghairmiúil a shaothrú san earnáil dhigiteach. Imríonn sin tionchar ar dhearadh táirgí digiteacha, agus d’fhéadfaí nach gcuirfí riachtanais nó sainiúlachtaí na mban agus na gcailíní san áireamh go leormhaith leis. I gcomhréir leis an Dearbhú Gealltanais maidir le Mná san Earnáil Dhigiteach, ní mór gníomhú chun rannpháirtíocht chomhionann a bhaint amach ar fud na n-earnálacha agus go háirithe san earnáil dhigiteach. |
|
5. |
Leagtar amach i bPlean Gníomhaíochta an Choimisiúin don Oideachas Digiteach 2021-2027 (6) cur chuige na hEorpa don oideachas sa ré dhigiteach agus meastar ann go bhfuil forbairt scileanna digiteacha ina tosaíocht straitéiseach. Sonraítear sa phlean gur chóir tuiscint mhaith ar an domhan digiteach a bheith mar chuid d’oideachas foirmiúil agus d’oideachas neamhfhoirmiúil. Tá tábhacht ar leith ag baint leis sin i gcomhthéacs an chlaochlaithe dhigitigh leanúnaigh agus i gcomhthéacs an tionchair atá ag uirlisí digiteacha atá ag teacht chun cinn, atá bunaithe, mar shampla, ar chórais intleachta saorga giniúnaí agus ar theicneolaíochtaí eile atá ag teacht chun cinn. Tugtar le tuiscint leis sin go bhfuil gá le hinstitiúidí oideachais agus oiliúna chun daoine a ullmhú d’úsáid chruthaitheach, shábháilte, eiticiúil agus fhreagrach na teicneolaíochta, bunaithe ar thuiscint ar an dóigh a bhfeidhmíonn sí. |
|
6. |
In 2022, chuir an Coimisiún tús le hidirphlé struchtúrtha leis na Ballstáit maidir leis an oideachas digiteach agus scileanna digiteacha. Tar éis na díospóireachta aireachta a bhí ar siúl le linn Chomhairle Oideachais, Óige, Cultúir agus Spóirt (EYCS) Shamhain 2021, d’ainmnigh na Ballstáit a n-ionadaithe don ghrúpa ardleibhéil comhordaitheoirí náisiúnta san idirphlé struchtúrtha, leis an sainordú go ndéanfaidís ionadaíocht ar na ranna ábhartha ina dtíortha atá freagrach as gnéithe éagsúla den oideachas digiteach, den oiliúint dhigiteach agus de na scileanna digiteacha (lena n-áirítear oideachas, lucht saothair, seirbhísí digiteacha, cultúr, earnáil na tionsclaíochta agus airgeadas). Tháinig roinnt dúshlán coiteann chun suntais i dtorthaí an idirphlé struchtúrtha agus léiríodh gur gá do na Ballstáit dea-chleachtais a chomhroinnt le chéile agus tairbhe a bhaint as tacaíocht agus comhar chun forbairt scileanna digiteacha a neartú agus feabhas a chur ar sholáthar scileanna digiteacha ó thaobh na foghlama ar feadh an tsaoil de. |
|
7. |
Leis an Moladh ón gComhairle maidir leis na príomhinniúlachtaí don fhoghlaim ar feadh an tsaoil (7) áirítear teicneolaíochtaí digiteacha a úsáid agus idirghníomhú leo go muiníneach, go criticiúil agus go freagrach san fhoghlaim, ag an obair agus chun bheith rannpháirteach sa tsochaí mar cheann de na hocht bpríomhinniúlacht don fhoghlaim ar feadh an tsaoil. Leis an gCreat Inniúlachta Digití do Shaoránaigh (DigComp) (8) leagtar amach príomhghnéithe na hinniúlachta digití i gcúig réimse idirghaolmhara lena mbaineann leibhéil éagsúla inniúlachta. Úsáideann soláthraithe oideachais, oiliúna agus deimhniúcháin an creat mar thagairt d’fhorbairt agus do mheasúnú scileanna digiteacha. |
|
8. |
Tacaítear le hábharthacht na scileanna digiteacha don tsochaí agus d’infhostaitheacht le sraith spriocanna maidir le leibhéil ghnóthachtála. Leis an Rún ón gComhairle maidir le creat straitéiseach le haghaidh comhar Eorpach san oideachas agus san oiliúint i dtreo an Limistéir Eorpaigh Oideachais agus lasmuigh de (2021-2030) (9), tá an Chomhairle tiomanta sprioc ar leibhéal an Aontais maidir le scileanna digiteacha daoine óga a bhaint amach, darb aidhm an sciar daltaí lagchumasacha sa litearthacht ríomhaireachta agus faisnéise a laghdú go níos lú ná 15 % faoi 2030. Áirítear ar an gClár Beartais don Deacáid Dhigiteach (10) gealltanas daonra a mbeidh scileanna digiteacha acu agus gairmithe a mbeidh ardscileanna digiteacha acu a bhaint amach faoi 2030, i gcás ina mbeidh bunscileanna digiteacha ar a laghad ag 80 % ar a laghad de dhaoine idir 16 agus 74 bliana d’aois agus ina mbeidh 20 milliún speisialtóir TFC ar a laghad fostaithe laistigh den Aontas, agus rochtain na mban ar an réimse sin á cur chun cinn agus líon na gcéimithe TFC á mhéadú san am céanna. |
|
9. |
Mar sin féin, léirítear i sonraí atá ar fáil gur rátáladh ar fud na mBallstát atá rannpháirteach sa Staidéar Idirnáisiúnta ar Litearthacht Ríomhaireachta agus Faisnéise (ICILS), thart ar 34 % ar an meán de mhic léinn i ngrád a hocht mar mhic léinn a bhí ag tearcghnóthú sa litearthacht ríomhaireachta agus faisnéise in 2018 (11) (i gcomparáid le sprioc de 15 %). In 2021, ní raibh bunscileanna digiteacha (12) ar a laghad ach ag 54 % de dhaoine san Aontas idir 16 agus 74 bliana d’aois, thuairiscigh os cionn leath de chuideachtaí an Aontais deacrachtaí maidir le líon na bhfolúntas do speisialtóirí TFC a líonadh (13), agus ní raibh ach 9 milliún duine ag obair mar speisialtóirí TFC (14) ar fud an Aontais. I ngairmeacha a bhaineann le TFC, b’fhir a bhí i gceist le 81 % den fhigiúr iomlán (15). Is dearbhú iad na figiúirí gur gá tuilleadh tacaíochta a thabhairt d’fhorbairt scileanna digiteacha, lena n-áirítear trí aghaidh a thabhairt ar an mbearna idir ceantair thuaithe agus cathracha agus ar an tionchar mór atá ag aois, cúlra socheacnamaíoch agus oideachas ar leibhéal na scileanna digiteacha. |
|
10. |
Tá iarrachtaí ag teastáil le haghaidh scileanna bunúsacha chomh maith le hardscileanna digiteacha. Sa chomhthéacs sin, cuirtear i dtábhacht sa Chlár Oibre Eorpach Nua don Nuálaíocht (16) gur gá díriú ar thallann a fhorbairt in earnáil na teicneolaíochta doimhne. Chuige sin, cuireadh de chúram ar an Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht an tionscnamh Deep Tech Talent a chomhordú, a bhfuil sé d’aidhm aige oiliúint a chur faoi 2025 ar aon mhilliún duine i réimsí na teicneolaíochta doimhne ar fud na mBallstát. I measc na dtionscnamh straitéiseach eile de chuid an Choimisiúin tá an tAcadamh Scileanna Cibearshlándála, a bhfuil tús curtha leis cheana agus arb é is aidhm dó scileanna cibearshlándála a chur chun cinn agus líon na ngairmithe cibearshlándála san Eoraip a mhéadú (17). |
|
11. |
Moladh i bPlean Gníomhaíochta an Choimisiúin don Oideachas Digiteach 2021-2027 go gceapfaí deimhniú Eorpach um scileanna digiteacha chun trédhearcacht agus aithint deimhnithe um scileanna digiteacha a fheabhsú. Cé go bhfuil obair déanta cheana féin chun caighdeáin a bhunú don ghairm TFC, lena gclúdaítear gach earnáil TFC le cnuasach seanbhunaithe eolais atá glactha ag an gCoiste Eorpach um Chaighdeánú (CEN) agus ag Coiste Eorpach na gCaighdeán Leictriteicniúil (CENELEC) (18), tá tuilleadh oibre ag teastáil chun linn níos mó agus níos éagsúlaithe daoine tréitheacha a mhealladh chuig an earnáil dhigiteach. Mar a luaitear i bpacáiste 2022 um scileanna agus tallanna (19), ní mór don Aontas a bheith níos tarraingtí do dhaoine tréitheacha ó gach cearn den domhan le bheith iomaíoch i gcónaí ar fud an domhain. A bhuí leis an Treoir maidir le Cárta Gorm, (20), a glacadh in 2021, tá sé níos éasca d’imircigh ardoilte teacht isteach i lucht saothair an Aontais, lena n-áirítear trí aithint a gcuid scileanna gairmiúla a éascú. Thairis sin, tá Comhpháirtíochtaí Tallainne á seoladh ag an gCoimisiún, i dteannta na mBallstát leasmhar, le príomhthíortha comhpháirtíochta. Baintear leas as tacaíocht dhíreach do scéimeanna soghluaisteachta agus as fothú acmhainneachta agus infheistíochtaí i gcaipiteal daonna araon sna comhpháirtíochtaí sin. Tá Comhpháirtíochtaí Tallainne ar fáil do gach leibhéal scile agus d’fhéadfadh baint a bheith acu le hearnálacha éagsúla i margadh an tsaothair, ar nós TFC. |
|
12. |
Leis na Conclúidí ón gComhairle maidir le hoideachas digiteach i sochaithe eolais (21) na hEorpa iarrtar oideachas digiteach lena gclúdaítear na meáin, litearthacht dhigiteach agus litearthacht sonraí, smaointeoireacht chriticiúil agus an comhrac in aghaidh mífhaisnéise agus bréagaisnéise, fuathchainte agus caint dhíobhálach, agus cibearbhulaíochta agus andúile. Thairis sin, leis na Conclúidí ón gComhairle maidir le tacú le dea-bhail san oideachas digiteach (22) léirítear gur gá machnamh a dhéanamh ar an bpríomhról atá ag scileanna digiteacha chun dea-bhail na ngníomhaithe go léir a bhfuil baint acu leis an bpróiseas teagaisc agus foghlama a áirithiú. |
|
13. |
Maidir le hoideachas agus oiliúint, áirithítear forbairt scileanna agus inniúlachtaí digiteacha trí chuir chuige éagsúla (23) agus tá dúshláin éagsúla le sárú ar gach leibhéal oideachais agus oiliúna (24). Thairis sin, nuair a chuirtear san áireamh go bhfuil leanaí ag idirghníomhú le teicneolaíochtaí digiteacha ó aois i bhfad níos óige agus sa bhaile (25) den chuid is mó, tá ról lárnach ag múinteoirí atá inniúil go digiteach in oideachas agus cúram luath-óige maidir le tacú le teaghlaigh agus le leanaí óga tuiscint níos fearr a fháil ar dheiseanna agus ar rioscaí an domhain dhigitigh ar bhealach níos cothroime agus níos cuimsithí. Sa chomhthéacs sin, tá sé tábhachtach go háirithe a áirithiú go bhféadfaidh leanaí a mbealach a dhéanamh go sábháilte tríd an timpeallacht dhigiteach agus leas a bhaint as na deiseanna a bhaineann léi, agus freisin go ndéanfaí an mhí-úsáid a bhainfeadh foghlaimeoirí as an intleacht shaorga (IS) agus as teicneolaíochtaí eile atá ag teacht chun cinn a réamh-mheas agus cur ina coinne, trí thuiscint mhaith ar na teicneolaíochtaí sin a chur chun cinn agus míniú a thabhairt conas leas sábháilte a bhaint as an acmhainneacht a bhaineann leo. |
|
14. |
Leis an Moladh ón gComhairle maidir le cuir chuige i leith na foghlama cumaisc le haghaidh bunoideachas agus meánoideachas ardcháilíochta cuimsitheach (26) iarrtar go sonrach go ndéanfaí iarrachtaí borradh a chur faoi fhorbairt scileanna agus inniúlachtaí digiteacha foghlaimeoirí agus múinteoirí, agus an bhearna dhigiteach agus an bhearna dhigiteach inscne á gcur san áireamh. Sa chomhthéacs sin, dearbhaíodh leis an idirphlé struchtúrtha go bhforbraítear scileanna digiteacha sa bhunoideachas agus sa mheánoideachas le meascán de chuir chuige (27) agus go bhfuil athbhreithniú á dhéanamh ag go leor Ballstát ar a gcuraclaim chun scileanna digiteacha a chur chun cinn ar bhealach níos fearr (mar ábhar tiomnaithe nó mar ábhar comhtháite laistigh d’ábhair nó ar fud ábhar). Treocht eile atá ag teacht chun cinn i roinnt Ballstát is ea faisnéisíocht (28) nó smaointeoireacht ríomhaireachtúil a thabhairt isteach mar ábhair ar leithligh nó iad a áireamh i bpríomhréimse curaclaim atá ann cheana, mar shampla an mhatamaitic nó an eolaíocht. Gan beann ar roghanna curaclaim, is gá oideachas ardcháilíochta a chur chun cinn sna réimsí seo, le tacaíocht ó mhodhanna teagaisc atá aoisoiriúnach agus atá oiriúnach ó thaobh na forbraíochta de, acmhainní cáilíochta, glacadh atá cothrom ó thaobh inscne de, ionadaíocht agus meastóireacht chuí (29). |
|
15. |
Leagadh béim i réimse gníomhartha ón gComhairle (30) ar an tábhacht a bhaineann le scileanna agus inniúlachtaí digiteacha ar gach leibhéal agus i ngach cineál oideachais agus oiliúna. Spreagann siad iarrachtaí móra chun barr feabhais a chur chun cinn i bhforbairt scileanna agus inniúlachtaí digiteacha do gach foghlaimeoir sna scoileanna, sa ghairmoideachas agus sa ghairmoiliúint (VET), san ardoideachas, san fhoghlaim aosach agus i ngach leibhéal de scileanna digiteacha, ón mbunleibhéal go dtí an t-ardleibhéal. Ina theannta sin, cuirtear i bhfios go láidir leis na gníomhartha sin go bhfuil ról lárnach ag institiúidí oideachais agus oiliúna maidir le dlús a chur leis an aistriú glas agus leis an aistriú digiteach san Eoraip agus go bhfuil ról tábhachtach ag institiúidí oideachais agus oiliúna maidir le scileanna digiteacha a chomhtháthú go héifeachtach ar fud a ngníomhaíochtaí uile, mar shampla trí thairiscint foghlama a chur ar fáil lena dtugtar aghaidh ar ghairmithe TFC agus lena gcuirtear scileanna digiteacha ar fáil i gcuraclaim earnáilsonracha. |
|
16. |
Leis an bPlean Gníomhaíochta um Cholún Eorpach na gCeart Sóisialta (31) moltar spriocanna soiléire maidir le rannpháirtíocht aosach in oiliúint (60 % faoi 2030), lena n-áirítear i réimse na scileanna digiteacha. Leis an Rún ón gComhairle maidir le clár oibre Eorpach nua don fhoghlaim aosach 2021-2030 (32), dírítear, i measc nithe eile, ar dheiseanna foghlama foirmiúla, seachfhoirmiúla agus neamhfhoirmiúla d’aosaigh, go háirithe conas soláthar, cur chun cinn agus glacadh na foghlama aosaí a mhéadú agus a fheabhsú, lena n-áirítear i bhfianaise an aistrithe ghlais agus an aistrithe dhigitigh, agus sa Mholadh ón gComhairle maidir le Conairí Uas-Scilithe: Le Deiseanna Nua d’Aosaigh (33) aithnítear inniúlacht dhigiteach mar cheann de na trí bhunscil nach mór do gach aosach a fhorbairt. D’ainneoin aird an bheartais, tá rannpháirtíocht aosach in oiliúint íseal, lena n-áirítear oiliúint i réimse na scileanna digiteacha, agus tá soláthar scileanna digiteacha d’aosaigh scaipthe agus míchothrom (34). Tá na Ballstáit ag iarraidh aghaidh a thabhairt air sin trí thionscnaimh atá ann cheana agus trí thionscnaimh nua a áirítear ina bpleananna téarnaimh agus athléimneachta agus trí ról a thabhairt do pháirtithe leasmhara éagsúla iontu mar shampla an earnáil shóisialta dheonach neamhrialtasach agus institiúidí oideachais neamhfhoirmiúla. Le cuntais foghlama aonair mar a leagtar amach sa Mholadh gaolmhar ón gComhairle (35), féadfar cabhrú leis an méadú ar an líon daoine atá ag gabháil d’oiliúint gach bliain trí mheascán dreasachtaí, lena n-áirítear dreasachtaí airgeadais. |
|
17. |
Leis na conclúidí ón gComhairle maidir le múinteoirí agus oiliúnóirí Eorpacha don todhchaí (36) cuirtear i dtábhacht go bhfuil múinteoirí ina gceann feadhna nach mór dóibh a bheith páirteach i gcruthú beartas oideachais agus oiliúna ach nach mór tacú leo trí chur chuige cuimsitheach maidir lena n-oideachas foirmiúil, ionduchtú agus forbairt ghairmiúil leanúnach. Is i réimse na hinniúlachta digití a bhraitheann formhór na múinteoirí go bhfuil géarghá acu le forbairt ghairmiúil (37). Thairis sin, cuireadh i dtábhacht san idirphlé struchtúrtha na dúshláin a bhíonn ag formhór na mBallstát maidir le múinteoirí a earcú, a choinneáil agus a ullmhú, go háirithe san fhaisnéisíocht (le haghaidh bunoideachais/meánoideachais agus gairmoideachais agus gairmoiliúna) nó i réimsí digiteacha sonracha/ardleibhéil eile (le haghaidh ardoideachais). |
|
18. |
Tá sé mar aidhm ag tionscnaimh éagsúla ó na Ballstáit agus an Coimisiún, mar shampla Acadaimh Múinteoirí Erasmus+ tacú le múinteoirí, oiliúnóirí, oideoirí agus ceannairí scoile atá inniúil, spreagtha agus ardcháilithe, agus a bhforbairt ghairmiúil leanúnach a chur chun cinn, lena n-áirítear i réimse na scileanna digiteacha. Thairis sin, tá sé beartaithe ag Seachtain Chóid an Aontais agus ag Haiceatón an Oideachais Dhigitigh rannpháirtíocht na bpáirtithe leasmhara agus nuálaíocht an phobail san oideachas digiteach agus i scileanna digiteacha a chur chun cinn. Mar an gcéanna, leis an straitéis Eorpach nua maidir le hidirlíon níos fearr do leanaí (BIK+) (38) cuirtear rannpháirtíocht le páirtithe leasmhara chun cinn, lena n-áirítear trí líonra na nIonad d’Idirlíon Níos Sábháilte chun idirlíon níos sábháilte a chruthú do leanaí. Leis na tionscnaimh sin, tacaítear le forbairt scileanna agus inniúlachtaí digiteacha san earnáil neamhfhoirmiúil agus ba cheart iad a chur chun cinn a thuilleadh mar mhodh chun tacú le forbairt scileanna agus inniúlachtaí digiteacha trí chur chuige comhtháite a úsáid, le rannpháirtíocht na bpáirtithe leasmhara ábhartha uile ar an leibhéal náisiúnta, réigiúnach agus áitiúil. |
|
19. |
Tá ról ríthábhachtach ag cuideachtaí maidir le huas-sciliú agus athsciliú a bhfoirne, ach tá neamhréireachtaí móra ann. De réir sonraí Eurostat 2022, níor chuir ach céatadán beag FBManna (20.9 %) oiliúint ar fáil dá mbaill foirne chun a scileanna a bhaineann le TFC a fheabhsú, i gcomparáid le 69.5 % de chuideachtaí móra (39). Leis an gComhshocrú um Scileanna iarrtar ar an lucht gnó, comhpháirtithe sóisialta agus eagraíochtaí poiblí teacht le chéile agus gníomh nithiúil a dhéanamh chun an lucht saothair a uas-sciliú agus a athsciliú ar fud an Aontais. Thairis sin, tugann an Chomhghuaillíocht Scileanna Digiteacha agus Post le chéile Ballstáit, cuideachtaí, comhpháirtithe sóisialta, eagraíochtaí neamhbhrabúsacha agus soláthraithe oideachais chun oibriú le chéile chun aghaidh a thabhairt ar an easpa scileanna digiteacha san Eoraip. |
|
20. |
Léiríonn na pleananna náisiúnta téarnaimh agus athléimneachta spreagadh polaitiúil na mBallstát chun scileanna digiteacha a fhorbairt a thuilleadh d’fhoghlaimeoirí, do mhúinteoirí agus don lucht saothair agus chun creat dlíthiúil leordhóthanach agus an trealamh agus an bonneagar is gá chun na críche sin a áirithiú. Cé go bhfuil straitéisí forbartha ag formhór na mBallstát le haghaidh scileanna digiteacha, tá sé tábhachtach freisin foráil a dhéanamh do chonair chomhleanúnach fhorásach a rachaidh trí gach leibhéal agus gach cineál oideachais agus oiliúna (40). I dtuarascáil ón gCoimisiún le déanaí i dtaobh infheistíochtaí cáilíochta in oideachas agus oiliúint (41) cuirtear i dtábhacht an gá atá le measúnú tionchair a dhéanamh ar na cláir éagsúla maidir le torthaí foghlama foghlaimeoirí. Is de chineál ginearálta í an tsaincheist agus baineann sí le scileanna digiteacha chomh maith céanna. Cuirtear i bhfios go láidir sna torthaí freisin gur féidir deiseanna ollmhóra a chur ar fáil chun borradh a chur faoi thorthaí oideachais le húsáid teicneolaíochtaí digiteacha don teagasc agus don fhoghlaim, má dhéantar iad a phleanáil agus a dhearadh i gceart. Ag an am céanna, tá sé ríthábhachtach na rioscaí a bhaineann le heisiamh digiteach nó le húsáid mhíchuí na teicneolaíochta a mhaolú. |
|
21. |
Urramaítear go hiomlán leis an Moladh seo prionsabail na coimhdeachta agus na comhréireachta. Cinnfidh na Ballstáit, de réir a n-imthosca náisiúnta, conas an Moladh a chur chun feidhme, |
MOLANN SÍ DO NA BALLSTÁIT:
|
1. |
Teacht ar chomhaontú, de rogha trí chur chuige uile-rialtais, agus na príomhpháirtithe leasmhara a bheith rannpháirteach, maidir le straitéisí nó cuir chuige straitéiseacha comhleanúnacha comhsheasmhacha náisiúnta, agus i gcás inarb iomchuí, straitéisí nó cuir chuige straitéiseacha réigiúnacha le haghaidh an oideachais dhigitigh agus scileanna agus inniúlachtaí digiteacha, arna bhforbairt, arna neartú a thuilleadh nó arna nuashonrú agus inspioráid á tógáil ó phrionsabail an Mholta seo, agus faireachán a dhéanamh ar a n-éifeachtacht agus ar a dtionchar. Agus a straitéisí nó a gcuir chuige straitéiseacha á saothrú acu, moltar do na Ballstáit an méid seo a leanas a dhéanamh:
|
|
2. |
Tosú ag treorú foghlaimeoirí sa domhan digiteach go luath agus deiseanna comhionanna a thairiscint chun inniúlachtaí digiteacha a fhorbairt atá oiriúnach d’aois na bhfoghlaimeoirí. A ndea-bhail a chur chun cinn, agus aird ar leith á tabhairt ar ghrúpaí leochaileacha, agus breathnú ar an gcothromaíocht iomchuí idir úsáid gléasanna digiteacha agus cineálacha eile foghlama. Moltar do na Ballstáit an méid seo a leanas a dhéanamh go háirithe:
|
|
3. |
Soláthar scileanna agus inniúlachtaí digiteacha a neartú a thuilleadh sa bhunoideachas agus sa mheánoideachas, agus lena chois sin sa ghairmoideachas agus sa ghairmoiliúint. Ba cheart aird ar leith a thabhairt ar sholáthar na scileanna is gá chun tuiscint iomchuí a bheith ag duine ar na teicneolaíochtaí digiteacha agus a bheith in ann idirghníomhú go fónta, sláintiúil, sábháilte agus inbhuanaithe leo agus le teicneolaíochtaí ábhartha eile agus a bhfeidhmeanna siúd, lena n-áirítear córais intleachta saorga giniúnaí. Ina theannta sin, ba cheart cleachtais shábháilte a chur chun cinn, idir chleachtais aonair agus chleachtais chomhchoiteanna, lena dtéitear i ngleic le rioscaí na hipearnascachta agus na cibearbhulaíochta, go háirithe i gcás grúpaí leochaileacha. |
|
4. |
Cur chuige traschuraclaim a leathnú i gcás inarb iomchuí (is é sin, scileanna digiteacha a mhúintear ar bhonn trasnach in ábhair éagsúla) agus feabhas a chur ar mheasúnú agus ar oiliúint múinteoirí. Moltar do na Ballstáit an méid seo a leanas a dhéanamh go háirithe:
|
|
5. |
Leanúint d’fheabhas a chur ar bhearta chun múinteoirí a earcú agus a oiliúint ag a bhfuil saineolas i réimsí na faisnéisíochta nó na smaointeoireachta ríomhaireachtúla le haghaidh oideachas bunscoile agus meánscoile, agus saineolas in ardteicneolaíochtaí digiteacha le haghaidh an ardoideachais, agus é a aithint ag an am céanna go dteastaíonn uathu réimse éagsúil scileanna oideolaíocha agus teagaisc. Moltar do na Ballstáit an méid seo a leanas a dhéanamh go háirithe:
|
|
6. |
Tacú le hoideachas ardcháilíochta san fhaisnéisíocht nó sa smaointeoireacht ríomhaireachtúil ar an mbunscoil agus ar an meánscoil agus comhthéacsanna sonracha á gcur san áireamh. Moltar do na Ballstáit an méid seo a leanas a dhéanamh go háirithe:
|
|
7. |
A áirithiú go bhforbrófar ardscileanna digiteacha agus sainscileanna digiteacha sa ghairmoideachas agus sa ghairmoiliúint, lena n-áirítear maidir leis an intleacht shaorga, an teicneolaíocht dhomhain agus i bpríomhréimsí inniúlachta eile. Moltar do na Ballstáit an méid seo a leanas a dhéanamh go háirithe:
|
|
8. |
Forbairt réimse leathan scileanna agus inniúlachtaí digiteacha san ardoideachas a chothú agus aghaidh a thabhairt ar neamhréireachtaí atá ann faoi láthair agus cinn atá ag teacht chun cinn. Go háirithe, agus aird chuí á tabhairt ar an tsaoirse acadúil agus ar neamhspleáchas na n-institiúidí ardoideachais, moltar do na Ballstáit an méid seo a leanas a dhéanamh:
|
|
9. |
Tacú le haosaigh chun scileanna digiteacha a shaothrú agus comhionannas deiseanna a thairiscint. Moltar do na Ballstáit an méid seo a leanas a dhéanamh go háirithe:
|
|
10. |
Forbairt aitheantais agus deimhnithe scileanna digiteacha a chur chun cinn, go háirithe laistigh de na próisis atá ann cheana. I ndáil leis sin, moltar do na Ballstáit an méid seo a leanas a dhéanamh:
|
|
11. |
Cur chuige straitéiseach agus córasach a fhorbairt chun aghaidh a thabhairt ar ghanntanas gairmithe TFC. Moltar do na Ballstáit an méid seo a leanas a dhéanamh go háirithe:
|
|
12. |
An cistiú is gá d’fhorbairt scileanna agus inniúlachtaí digiteacha a sholáthar. Moltar do na Ballstáit an méid seo a leanas a dhéanamh go háirithe:
|
|
13. |
Sainordú a thabhairt don Ghrúpa Ardleibhéil um Oideachas agus Oiliúint treoir a chur ar fáil maidir leis na príomhábhair straitéiseacha a dtugtar aghaidh orthu sa Mholadh seo. Déanfar é sin go príomha trí phlé, malartú rialta faisnéise agus trí threoir a chur ar fáil maidir le saincheisteanna straitéiseacha (53) a bhaineann le hoideachas agus oiliúint dhigiteach agus le scileanna agus inniúlachtaí digiteacha. Ba cheart don Ghrúpa Ardleibhéil tacaíocht a fháil agus leas a bhaint as saineolas de réir mar a bhíonn gá leis sin, lena n-áirítear ón Meitheal um Oideachas Digiteach: Foghlaim, Teagasc agus Measúnú (DELTA) agus grúpaí saineolaithe in earnálacha eile, mar shampla an Bord um an Deacáid Dhigiteach, chun tógáil ar chur chuige cothrománach tras-rannach. D’fhéadfaí na hábhair a chlúdófar a fhógairt sna cláir oibre beartais 18 mí i ndiaidh a chéile.
DEARBHAÍONN SÍ GUR DÍOL SÁSAIMH DI RÚN AN CHOIMISIÚIN AN MÉID SEO A LEANAS A DHÉANAMH: Tógáil ar thionscnaimh atá ann cheana, lena n-áirítear Bliain Eorpach na hÓige agus Bliain Eorpach na Scileanna, chun tacú le gníomhaíochtaí na mBallstát i réimse na scileanna agus na n-inniúlachtaí digiteacha agus chun iad a chomhlánú. Go háirithe, tá sé beartaithe ag an gCoimisiún na nithe seo a leanas a dhéanamh:
|
Arna dhéanamh sa Bhruiséil, an 23 Samhain 2023.
Thar ceann na Comhairle
An tUachtarán
P. ALEGRÍA CONTINENTE
(1) EUCO 1/23.
(2) Cinneadh (AE) 2023/936 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 10 Bealtaine 2023 maidir le Bliain Eorpach na Scileanna (IO L 125, 11.5.2023, lch. 1).
(3) IO C 428, 13.12.2017, lch. 10.
(4) IO C 23, 23.1.2023, lch. 1.
(5) Glacadh cúig straitéis chomhionannais in 2020 agus 2021 chun dul chun cinn a dhéanamh i dtreo Aontas an Chomhionannais: Straitéis um Chomhionannas Inscne 2020-2025 (COM(2020) 152 final); an Straitéis um Chomhionannas LGBTIQ 2020-2025 (COM(2020) 698 final); Plean gníomhaíochta an Aontais maidir le frithchiníochas 2020-2025 (COM(2020)565 final); Creat straitéiseach an Aontais maidir le comhionannas, cuimsiú agus rannpháirtíocht na Romach 2020-2030 (COM(2020) 620 final); Strategy for the Rights of Persons with Disabilities 2021-2030 [Straitéis maidir le Cearta Daoine faoi Mhíchumas 2021-2030] (COM(2021)101 final).
(6) COM(2020) 624 final.
(7) Moladh ón gComhairle an 22 Bealtaine 2018 maidir le hinniúlachtaí lárnacha d’fhoghlaim ar feadh an tsaoil (IO C 189, 4.6.2018, lch. 1).
(8) Vuorikari, R., Kluzer, S. agus Punie, Y., DigComp 2.2: The Digital Competence Framework for Citizens - With new examples of knowledge, skills and attitudes, [An Creat Inniúlachta Digití do Shaoránaigh - Le samplaí nua d'eolas, de scileanna agus de dhearcthaí] Oifig Foilseachán an Aontais Eorpaigh, Lucsamburg, 2022.
(9) IO C 66, 26.2.2021, lch. 1.
(10) Cinneadh (AE) 2022/2481 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 14 Nollaig 2022 lena mbunaítear Clár Beartais 2030 don Deacáid Dhigiteach ( IO L 323, 19.12.2022, lch. 4).
(11) Fraillon, J., Ainley, J., Schulz, W., Friedman, T. agus Duckworth, D., Preparing for Life in a Digital World: IEA International Computer and Information Literacy Study 2018 International Report, Springer Open, IEA, Amstardam, 2019.
(12) Eurostat (2021). Úsáid TFC i dteaghlaigh.
(13) Eurostat (2021). Speisialtóirí TFC - staidreamh maidir le folúntais atá deacair a líonadh i bhfiontair.
(14) Eurostat (2021). Úsáid TFC i dteaghlaigh agus ag daoine aonair.
(15) Eurostat (2021). Speisialtóirí TFC san fhostaíocht.
(16) COM(2022) 332 final.
(17) COM(2023) 207 final.
(18) Is le ‘CEN/TC 428 - Gairmiúlacht TFC agus Inniúlachtaí Digiteacha’ atá an Creat Eorpach r-Inniúlachtaí (e-CF) á bhainistiú faoi láthair.
(19) COM(2022) 657 final.
(20) Treoir (AE) 2021/1883 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Deireadh Fómhair 2021 maidir le coinníollacha iontrála agus cónaithe do náisiúnaigh tríú tír chun críche fostaíochta ardcháilíochta, agus lena n-aisghairtear Treoir 2009/50/CE ón gComhairle ( IO L 382, 28.10.2021, lch. 1).
(21) IO C 415, 1.12.2020, lch. 22.
(22) IO C 469, 9.12.2022, lch. 19.
(23) Féach, mar shampla, na conclúidí ón gComhairle maidir le géarchéim COVID-19 a chomhrac san oideachas agus san oiliúint (IO C 212I, 26.6.2020, lch. 9), na conclúidí ón gComhairle maidir leis an oideachas digiteach i sochaithe eolais na hEorpa (IO C 415, 1.12.2020, lch. 22) agus na conclúidí ón gComhairle maidir le tacú leis an dea-bhail san oideachas digiteach (IO C 469, 9.12.2022, lch. 19).
(24) Féach, i measc nithe eile, an Moladh ón gComhairle an 22 Bealtaine 2019 maidir le Córais Oideachais agus Cúraim Luath-Óige ar Ardcháilíocht (IO C 189, 5.6.2019, lch. 4) agus Moladh (AE) 2021/1004 ón gComhairle an 14 Meitheamh 2021 lena mbunaítear Ráthaíocht Eorpach do Leanaí (IO L 223, 22.6.2021, lch. 14).
(25) An Coimisiún Eorpach, an tAirmheán Comhpháirteach Taighde, Chaudron, S., Di Gioia, R., Gemo, M., Young Children (0-8) and Digital Technology - A qualitative study across Europe [Leanaí Óga agus an Teicneolaíocht Dhigiteach — Staidéar cáilíochtúil ar fud na hEorpa], Oifig Foilseachán an Aontais Eorpaigh, Lucsamburg, 2017.
(26) Moladh ón gComhairle an 29 Samhain 2021 maidir le cineálacha cur chuige foghlama cumaisc i gcomhair bunoideachas agus meánoideachas cuimsitheach agus ardcháilíochta (IO C 504, 14.12.2021, lch. 21).
(27) Mar shampla, an cur chuige traschuraclaim, ábhar ar leith a thabhairt isteach, nó scileanna digiteacha a áireamh in ábhar eile. Chun tuilleadh sonraí a fháil, féach doiciméad inmheánach oibre SWD(2023) 205 final.
(28) Sa Mholadh seo, meastar gur disciplín eolaíochta ar leith í an fhaisnéisíocht, a bhfuil a coincheapa, a modhanna, a cnuasach eolais, agus a saincheisteanna oscailte féin mar shaintréith aici. Clúdaítear leis an bhfaisnéisíocht boinn na struchtúr, na bpróiseas, na ndéantán agus na gcóras ríomhaireachtúil, chomh maith lena ndearaí bogearraí, lena bhfeidhmchláir, agus lena dtionchar ar an tsochaí. I mBallstáit áirithe, tugtar ríomheolaíocht ar an disciplín sin.
(29) An Coimisiún Eorpach, An Ghníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Oideachas agus Cultúr, Oideachas Faisnéisíochta ar scoil san Eoraip, Oifig Foilseachán an Aontais Eorpaigh, Lucsamburg, 2022.
(30) Moladh ón gComhairle an 24 Samhain 2020 maidir le gairmoideachas agus gairmoiliúint (VET) don iomaíochas inbhuanaithe, don chothroime shóisialta agus don athléimneacht (IO C 417, 2.12.2020, lch. 1), na Conclúidí ón gComhairle maidir le daoine faoi mhíchumas a áireamh i margadh an tsaothair (15134/22), na conclúidí ón gComhairle maidir le straitéis Eorpach lena gcumhachtaítear institiúidí ardoideachais do thodhchaí na hEorpa (IO C 167, 21.4.2022, lch. 9), Moladh ón gComhairle an 16 Meitheamh 2022 maidir le foghlaim don aistriú glas agus don fhorbairt inbhuanaithe (IO C 243, 27.6.2022, lch. 1) agus Moladh ón gComhairle an 16 Meitheamh 2022 maidir le cur chuige Eorpach i leith micridhintiúr don fhoghlaim ar feadh an tsaoil agus don infhostaitheacht (IO C 243, 27.6.2022, lch. 10).
(31) COM(2021) 102 final.
(32) IO C 504, 14.12.2021, lch. 9.
(33) Moladh ón gComhairle an 19 Nollaig 2016 maidir le Conairí Uas-scilithe: Deiseanna Nua d'Aosaigh (IO C 484, 24.12.2016, lch. 1).
(34) Beblavý, M., Bačová, B., Athbhreithniú ar an litríocht maidir le scileanna digiteacha a sholáthar d'aosaigh, Tuarascáil Líonra Eorpach na Saineolaithe ar Eacnamaíocht an Oideachais (EENEE), Oifig Foilseachán an Aontais Eorpaigh, Lucsamburg, 2022. Righi, R., Lopez Cobo, M., Papazoglou, M., Samoili, S., Cardona, M., Vazquez-Prada Baillet, M.agus De Prato G., Tairiscint Acadúil Ardscileanna Digiteacha in 2020-21. Comparáid Idirnáisiúnta, Oifig Foilseachán an Aontais Eorpaigh, Lucsamburg, 2022.
(35) Moladh ón gComhairle an 16 Meitheamh 2022 maidir le cuntais foghlama aonair (IO C 243, 27.6.2022, lch. 26).
(36) IO C 193, 9.6.2020, lch. 11.
(37) Torthaí ECFE, TALIS 2018 (Imleabhar I): Múinteoirí agus Ceannairí Scoile mar Fhoghlaimeoirí ar feadh an tSaoil, Foilsitheoireacht ECFE, Páras, 2019.
(38) COM(2022) 212 final.
(39) Eurostat (2022). Fiontair a sholáthair oiliúint chun scileanna TFC a bpearsanra a fhorbairt/a uasghrádú de réir aicme méide an fhiontair.
(40) Mar a léirítear sa doiciméad inmheánach oibre SWD(2023) 205 final agus tuarascáil Eurydice 2022 (an Coimisiún Eorpach, an Ghníomhaireacht Feidhmiúcháin Eorpach um Oideachas agus Cultúr, Oideachas Faisnéisíochta ar scoil san Eoraip, Oifig Foilseachán an Aontais Eorpaigh, 2022).
(41) An Coimisiún Eorpach, An Ard-Stiúrthóireacht um Oideachas, an Óige, Spórt agus Cultúr, Investing in our future: Quality investment in education and training [Ag infheistiú inár dtodhchaí: Infheistíocht ardcháilíochta san oideachas agus san oiliúint], Oifig Foilseachán an Aontais Eorpaigh. Lucsamburg, 2022.
(42) Mar shampla, na daoine a bhfuil cónaí orthu i gceantair thuaithe, grúpaí faoi mhíbhuntáiste nó grúpaí imeallaithe mar shampla daoine faoi mhíchumas, náisiúnaigh Romacha agus náisiúnaigh tríú tír a bhfuil a n-eolas ar an tír óstach teoranta, agus na daoine sin a bhfuil leibhéal íseal nó meánleibhéal oideachais acu, nó nach bhfuil i mbun oideachais, fostaíochta ná oiliúna.
(43) E.g. réigiúin uirbeacha/tuaithe, réigiúin iargúlta agus forimeallacha, críocha trasteorann.
(44) Mar shampla, gníomhaíochtaí oideachais lena gcuirtear forbairt scileanna digiteacha chun cinn gan gléasanna digiteacha a úsáid.
(45) Mar shampla, cuir chuige oideolaíocha maidir le scileanna digiteacha inar féidir le leanaí óga a bheith ag taiscéaladh, ag triail, ag fionnadh, agus ag réiteach fadhbanna ar bhealaí samhlaíocha spraíúla.
(46) An Coimisiún Eorpach, an Ard-Stiúrthóireacht um Oideachas, an Óige, Spórt agus Cultúr, Treoirlínte do mhúinteoirí agus oideoirí chun dul i ngleic leis an mbréagaisnéis agus chun an litearthacht dhigiteach a chur chun cinn tríd an oideachas agus oiliúint, Oifig Foilseachán an Aontais Eorpaigh, 2022.
(47) An Coimisiún Eorpach, an Ard-Stiúrthóireacht um Oideachas, an Óige, Spórt agus Cultúr, Treoirlínte eiticiúla maidir le húsáid na hintleachta saorga (IS) agus sonraí sa teagasc agus san fhoghlaim d’oideoirí, Oifig Foilseachán an Aontais Eorpaigh, 2022.
(48) Bunoideachas, meánoideachas agus an earnáil seirbhísí.
(49) Moladh ón gComhairle an 16 Meitheamh 2022 maidir le cuntais foghlama aonair (IO C 243, 27.6.2022, lch. 26).
(50) Moladh ón gComhairle an 26 Samhain 2018 maidir le haitheantas frithpháirteach uathoibríoch a chur chun cinn do cháilíochtaí ardoideachais agus meánoideachais shinsearaigh agus do thorthaí tréimhsí foghlama thar lear (IO C 444, 10.12.2018, lch. 1).
(51) Treoir (AE) 2021/1883 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Deireadh Fómhair 2021 maidir le coinníollacha iontrála agus cónaithe do náisiúnaigh tríú tír chun críche fostaíochta ardcháilíochta, agus lena n-aisghairtear Treoir 2009/50/CE ón gComhairle ( IO L 382, 28.10.2021, lch. 1).
(52) Chun sainmhíniú a fháil ar an gcoincheap ‘coimíneacht dhigiteach’, féach an Moladh ón gComhairle maidir leis na príomhthosca cumasúcháin le haghaidh oideachas digiteach agus oiliúint dhigiteach rathúil.
(53) D’fhéadfaí a áireamh ar na saincheisteanna sin, i measc nithe eile, measúnú agus deimhniú scileanna agus inniúlachtaí digiteacha, ceanglais cháilíochta le haghaidh uirlisí agus ábhar oideachais dhigitigh nó an intleacht shaorga a chomhtháthú san oideachas agus san oiliúint, lena n-áirítear trí fhaisnéisíocht agus smaointeoireacht ríomhaireachtúil.
(54) Geallsealbhóirí ón oideachas agus oiliúint, comhpháirtithe sóisialta, soláthraithe deimhniúcháin scileanna digiteacha.
ELI: http://data.europa.eu/eli/C/2024/1030/oj
ISSN 1977-107X (electronic edition)