(1)

Foráiltear le hAirteagal 114 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh (CFAE) go bhfuil an Coimisiún chun ardleibhéal cosanta a ghlacadh mar bhunús le haghaidh bearta a bhfuil sé mar chuspóir leo an margadh inmheánach a bhunú agus a fheidhmiú agus a bhaineann, inter alia, le sláinte agus le sábháilteacht agus cosaint tomhaltóirí, agus aon fhorbairt nua atá bunaithe ar fhíorais eolaíocha á cur san áireamh aige go háirithe.

(2)

Is gné shár-riachtanach den mhargadh inmheánach í saorghluaiseacht bia atá sábháilte agus folláin agus cuirtear go mór le sláinte agus le folláine na saoránach agus lena leasanna sóisialta agus eacnamaíocha dá barr.

(3)

Tá sé mar aidhm ag dlí an Aontais is infheidhme maidir le bia a áirithiú, inter alia, nach gcuirtear aon bhia ar an margadh mura bhfuil sé sábháilte. Dá bhrí sin, aon substaintí a mheastar a bheith díobhálach do shláinte na ngrúpaí sin den daonra lena mbaineann nó a mheastar a bheith mí-oiriúnach lena gcaitheamh ag an duine, ba cheart na substaintí sin a eisiamh as comhdhéanamh an bhia sin atá sna catagóirí bianna a chumhdaítear leis an Rialachán seo.

(4)

Leagtar síos i dTreoir 2009/39/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 6 Bealtaine 2009 maidir le hearraí bia a cheaptar lena n-úsáid chun críocha cothaitheacha sonracha (3) rialacha ginearálta maidir le comhdhéanamh agus ullmhúchán na mbianna sin a cheaptar go speisialta chun ceanglais shonracha chothaitheacha na ndaoine ar a ndírítear a shásamh. Tá formhór na bhforálacha atá leagtha síos sa Treoir sin ann ó 1977 agus, is gá iad a athbhreithniú.

(5)

Bunaítear le Treoir 2009/39/CE sainmhíniú coiteann le haghaidh “earraí bia a cheaptar lena úsáid chun críocha cothaitheacha sonracha”, agus ceanglais ghinearálta lipéadaithe, lena n-áirítear ceanglais gur cheart go mbeadh lipéad ar na hearraí bia sin a léiríonn a oiriúnaí is atá siad i leith na gcríoch cothaitheach atá maíte.

(6)

Le roinnt gníomhartha neamhreachtacha de chuid an Aontais, déantar na ceanglais ghinearálta maidir le comhdhéanaimh agus le lipéadú a leagtar síos i dTreoir 2009/39/CE a chomhlánú, ar gníomhartha iad is infheidhme maidir le catagóirí sonracha bia. I ndáil leis sin, leagtar síos rialacha comhchuibhithe le Treoir 96/8/CE ón gCoimisiún an 26 Feabhra 1996 maidir le bia a cheaptar lena úsáid in aistí bia fuinneamhshrianta chun críocha meáchan a laghdú (4) agus le Treoir 1999/21/CE ón gCoimisiún an 25 Márta 1999 maidir le bia diaitéiteach chun críocha speisialta míochaine (5). Ar an gcaoi chéanna, déantar, le Treoir 2006/125/CE ón gCoimisiún (6), rialacha comhchuibhithe áirithe a leagan síos maidir le bianna gránachbhunaithe próiseáilte agus bianna do naíonáin agus do leanaí óga. Leagtar síos le Treoir 2006/141/CE ón gCoimisiún (7) rialacha comhchuibhithe maidir le bainne foirmle do naíonáin agus bainne foirmle leantach agus leagtar síos freisin le Rialachán (CE) Uimh. 41/2009 ón gCoimisiún (8) rialacha comhchuibhithe maidir le comhdhéanamh agus lipéadú earraí bia do dhaoine atá éadulangach ar ghlútan.

(7)

Ina theannta sin leagtar síos rialacha comhchuibhithe i dTreoir 92/52/CEE ón gComhairle an 18 Meitheamh 1992 maidir le bainne foirmle do naíonáin agus bainne foirmle leantach atá ceaptha lena n-allmhairiú go tríú tíortha (9) agus i Rialachán (CE) Uimh. 953/2009 ón gCoimisiún an 13 Deireadh Fómhair 2009 le haghaidh substaintí ar féidir iad a chur i mbianna atá ceaptha chun críocha sonracha cothaitheacha chun críocha cothaitheacha áirithe (10).

(8)

Ceanglaítear le Treoir 2009/39/CE nós imeachta ginearálta um fhógra a thabhairt ar an leibhéal náisiúnta le haghaidh bia a chuireann oibreoirí i ngnó an bhia i láthair mar bhia a thagann faoin sainmhíniú ar “earraí bia a cheaptar lena úsáid chun críocha cothaitheacha áirithe”, agus nach bhfuil forálacha sonracha leagtha síos i ndlí an Aontais ina leith, sula gcuirtear ar mhargadh an Aontais é, chun faireachán éifeachtach na mBallstát ar an mbia sin a éascú.

(9)

Léiríodh i dtuarascáil ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle an 27 Meitheamh 2008 maidir le cur chun feidhme an nós imeachta sin maidir le fógra a thabhairt, gur féidir deacrachtaí a bheith ann de thoradh léirithe a thabhairt ar an sainmhíniú ar earraí bia a cheaptar lena n-úsáid chun críocha cothaitheacha áirithe, ar léir go bhféadfadh na húdaráis náisiúnta léirithe éagsúla a thabhairt ar an sainmhíniú sin. Baineadh de thátal as, dá bhrí sin, go mbeadh gá le Treoir 2009/39/CE a leasú chun a áirithiú go gcuirfí gníomhartha reachtacha de chuid an Aontais chun feidhme ar bhonn níos éifeachtaí agus níos comhchuibhithe.

(10)

I dtuarascáil staidéir a rinne Agra CEAS Consulting an 29 Aibreán 2009 maidir leis an athbhreithniú a rinneadh ar Threoir 2009/39/CE, dearbhaíodh torthaí thuarascáil an Choimisiúin an 27 Meitheamh 2008 maidir le cur chun feidhme an nós imeachta maidir le fógra agus cuirtear in iúl go bhfuil méadú ag teacht, de bharr an tsainmhínithe atá leagtha síos sa Treoir sin, ar líon na n-earraí bia a mhargaítear agus a lipéadaítear faoi láthair mar earraí bia atá oiriúnach lena n-úsáid chun críocha cothaitheacha áirithe. Luadh sa tuarascáil staidéir freisin go bhfuil difríochtaí móra, ó Bhallstát go Ballstát, idir an bia a rialaítear faoin Treoir sin; d’fhéadfaí bia comhchosúil a mhargú ag an am céanna i mBallstáit éagsúla mar bhia a cheaptar lena úsáid chun críocha cothaitheacha áirithe agus/nó mar bhia a cheaptar do ghnáthchaitheamh, lena n-áirítear forbhianna, dírithe ar an bpobal go ginearálta nó ar roinnt foghrúpaí amhail mná atá ag iompar clainne, mná a bhfuil a sos míostraithe curtha díobh, daoine níos aosta, leanaí atá ag fás, ógánaigh, daoine atá gníomhach ar leibhéil éagsúla, agus eile. Dá bhrí sin, baintear an bonn d’fheidhmiú an mhargaidh inmheánaigh, cruthaítear neamhdheimhneacht dhlíthiúil d’údaráis inniúla, d’oibreoirí i ngnó an bhia, go háirithe d’fhiontair bheaga agus mheánmhéide (FBManna) agus do thomhaltóirí agus ní féidir an riosca go mbainfí mí-úsáid as margaíocht agus go ndéanfaí an iomaíocht a shaobhadh a chur as an áireamh ach an oiread. Tá gá dá bhrí sin le difríochtaí sa léiriú a dhíchur tríd an timpeallacht rialála a shimpliú.

(11)

Dealraíonn sé go bhfuil gníomhartha eile dlí de chuid an Aontais, ar gníomhartha iad a glacadh le déanaí, níos oiriúnaí do mhargadh nuálaíoch bia atá ag forbairt ná mar atá Treoir 2009/39/CE. Is iad na gníomhartha atá ábhartha nó tábhachtach go háirithe: Treoir 2002/46/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 10 Meitheamh 2002 maidir le comhfhogasú dhlíthe na mBallstát a bhaineann le forbhianna (11), Rialachán (CE) Uimh. 1924/2006 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Nollaig 2006 maidir le maímh chothaitheacha agus sláinte a dhéantar maidir le bianna (12) agus Rialachán (CE) Uimh. 1925/2006 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Nollaig 2006 maidir le vitimíní agus mianraí agus substaintí áirithe eile a chur le bianna (13). Ina theannta sin, dhéanfadh forálacha na ngníomhartha dlí sin de chuid an Aontais líon áirithe de na catagóirí bia a chumhdaítear le Treoir 2009/39/CE a rialú go leordhóthanach le hualach riaracháin níos lú agus le tuilleadh soiléireachta i dtaobh raoin feidhme agus gcuspóirí.

(12)

Ina theannta sin, is léir ón taithí atá faighte go dtí seo nach bhfuil rialacha áirithe a áiríodh i dTreoir 2009/39/CE, nó a glacadh faoin Treoir sin, éifeachtach a thuilleadh chun feidhmiú an mhargaidh inmheánaigh a áirithiú.

(13)

Dá bhrí sin, ba cheart fáil réidh le coincheap “earraí bia a cheaptar lena úsáid chun críocha cothaitheacha sonracha” agus ba cheart an gníomh seo a chur in ionad Threoir 2009/39/CE. Chun cur i bhfeidhm an ghnímh seo a shimpliú agus chun comhsheasmhacht an churtha i bhfeidhm ar fud na mBallstát a áirithiú, ba cheart gur i bhfoirm Rialacháin a bheadh an gníomh seo.

(14)

Maidir le Rialachán (CE) Uimh. 178/2002 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 28 Eanáir 2002 lena leagtar síos prionsabail agus ceanglais ghinearálta dhlí an bhia, lena mbunaítear an tÚdarás Eorpach um Shábháilteacht Bia agus lena leagtar síos nósanna imeachta i dtaca le sábháilteacht bia (14), bunaítear leis prionsabail choiteanna agus sainmhínithe coiteanna do dhlí bia an Aontais. Ba cheart feidhm a bheith ag sainmhínithe áirithe a leagtar síos sa Rialachán sin freisin i gcomhthéacs an Rialacháin seo.

(15)

Líon teoranta catagóirí bia an t-aon fhoinse bheathaithe, nó cuid d’fhoinse bheathaithe, atá ag grúpaí áirithe den daonra. Tá na catagóirí bia sin ríthábhachtach chun riochtaí áirithe a bhainistiú agus/nó tá siad riachtanach chun ceanglais chothaitheacha grúpaí áirithe leochaileacha den phobal a shásamh, ar grúpaí iad arna sainaithint go soiléir. Áirítear sna catagóirí bia sin bainne foirmle do naíonáin agus bainne foirmle leantach, bia gránachbhunaithe próiseáilte agus bia do naíonáin agus bia chun críocha speisialta míochaine. Is léir ón taithí atá faighte go nuige seo go n-áirithítear leis na forálacha atá leagtha síos i dTreoir 1999/21/CE, i dTreoir 2006/125/CE agus i dTreoir 2006/141/CE saorghluaiseacht na gcatagóirí bia sin ar bhealach sásúil, agus áirithítear ag an am céanna ardleibhéal cosanta i ndáil leis an tsláinte phoiblí. Is iomchuí, dá bhrí sin, go ndíríonn an Rialachán seo ar na ceanglais ghinearálta chomhdhéanaimh agus faisnéise do na catagóirí bia sin, agus forálacha ábhartha Threoir 1999/21/CE, Threoir 2006/125/CE agus Threoir 2006/141/CE á gcur san áireamh.

(16)

Ina theannta sin, i bhfianaise an mhéadaithe atá ag teacht ar líon na ndaoine a bhfuil fadhbanna acu maidir leis an iomarca meáchain nó atá otrach, tá méadú ar an líon bianna atá gcur ar an margadh mar ionadach ar an aiste bia iomlán chun meáchan a rialú. Faoi láthair, maidir le bianna den sórt sin atá ar an margadh, is féidir idirdhealú a dhéanamh idir táirgí atá ceaptha d’aistí bia ar bheagán calraí, a bhfuil idir 3 360 kJ (800 kcal) agus 5 040 kJ (1 200 kcal) iontu, agus táirgí atá ceaptha d’aistí bia ar fíorbheagán calraí a mbíonn níos lú ná 3 360 kJ (800 kcal) iontu de ghnáth. I bhfianaise chineál na mbianna atá i gceist is iomchuí forálacha áirithe sonracha a leagan síos lena n-aghaidh. Is léir ón taithí atá faighte go nuige seo go n-áirithítear leis na forálacha atá leagtha síos i dTreoir 96/8/CE saorghluaiseacht na mbianna sin a chuirtear ar fáil ar bhealach sásúil mar ionadach ar an aiste bia iomlán chun meáchan a rialú agus go n-áirithítear leis ardleibhéal cosanta i ndáil le sláinte phoiblí ag an am céanna. Is iomchuí, dá bhrí sin, go ndíreofaí leis an Rialachán seo ar na ceanglais ghinearálta maidir le comhdhéanamh agus le faisnéis i ndáil le bianna a cheaptar chun ionad na haiste bia iomláine laethúla a ghabháil lena n-áirítear bia ar fíorbheagán fuinnimh agus na forálacha ábhartha de Threoir 96/8/CE á gcur san áireamh.

(17)

Ba cheart go mbunófaí, leis an Rialachán seo, inter alia, sainmhínithe ar bhainne foirmle do naíonáin agus ar bhainne foirmle leantach, ar bhia gránachbhunaithe próiseáilte agus ar bhia linbh, ar bhia chun críocha speisialta míochaine agus ar ionadach ar an aiste bia iomlán chun meáchan a rialú, agus ba cheart go gcuirfí san áireamh na forálacha ábhartha atá i dTreoir 96/8/CE, 1999/21/CE, 2006/125/CE agus 2006/141/CE.

(18)

Le Rialachán (CE) Uimh. 178/2002, bunaítear prionsabail na hanailíse riosca i ndáil le bia agus na struchtúir agus na sásraí le haghaidh na meastóireachtaí eolaíocha agus teicneolaíochta a dhéanann an tÚdarás Eorpach um Shábháilteacht Bia (“An tÚdarás”). Thairis sin, chun críocha an Rialacháin seo, ba cheart dul i gcomhairle leis an Údarás i ndáil le cúrsaí ar bith a d’fhéadfadh difear a dhéanamh don tsláinte phoiblí.

(19)

Is tábhachtach go mbeidh na comhábhair a úsáidtear i monarú bia a chumhdaítear leis an Rialachán seo oiriúnach chun ceanglais chothaitheacha na ndaoine a bhfuil bia den sórt sin ceaptha dóibh a shásamh, agus go bhfuil siad oiriúnach do na daoine sin, agus go bhfuil a leordhóthanacht chothaitheach suite le sonraí eolaíocha a nglactar leo go ginearálta. Ba cheart an leordhóthanacht sin a léiriú trí athbhreithniú córasach a dhéanamh ar na sonraí eolaíocha atá ar fáil.

(20)

Gan dochar d’fhorálacha sonracha atá leagtha amach sa Rialachán seo ná do ghníomhartha tarmligthe arna nglacadh de bhun an Rialacháin seo, ba cheart go mbeadh feidhm ag na huasleibhéil d’iarmhair lotnaidicídí atá leagtha amach i ndlí ábhartha an Aontais, go háirithe i Rialachán (CE) Uimh. 396/2005 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 23 Feabhra 2005 maidir le huasleibhéil d’iarmhair lotnaidicídí i mbia agus i mbeatha de bhunadh plandaí nó ainmhíoch nó ar bhia agus ar bheatha den sórt sin (15).

(21)

Is féidir iarmhair lotnaidicídí a bheith ann i mbia mar thoradh ar úsáid lotnaidicídí, ar bia é a chumhdaítear leis an Rialachán seo. Dá bhrí sin ní mór srian a chur ar úsáid den sórt sin a mhéid is féidir agus ceanglais Rialachán (CE) Uimh. 1107/2009 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 21 Deireadh Fómhair 2009 maidir le táirgí cosanta plandaí a chur ar an margadh á gcur san áireamh (16). Ní bheadh aon ráthaíocht ann, áfach, i gcás srian nó toirmeasc a bheith ar úsáid, go mbeadh bia a chumhdaítear leis an Rialachán seo, lena n-áirítear bia le haghaidh naíonán agus leanaí óga, saor ó lotnaidicídí, toisc go n-éillíonn cuid lotnaidicídí an timpeallacht agus gur féidir a gcuid iarmhair a fháil i mbianna den sórt sin. Ba cheart, dá bhrí sin, go leagfaí síos, ag an leibhéal is ísle is indéanta, na huasleibhéil sin d’iarmhair i mbianna den sórt sin d’fhonn grúpaí leochaileacha sa daonra a chosaint, agus dea-chleachtais feirmeoireachta á gcur san áireamh chomh maith le foinsí eile neamhchosanta, amhail éilliú ón timpeallacht.

(22)

Ba cheart srianta agus toirmisc ar lotnaidicídí áirithe atá coibhéiseach leis na srianta agus na toirmisc atá bunaithe faoi láthair sna hIarscríbhinní a ghabhann le Treoir 2006/141/CE agus le Treoir 2006/125/CE a chur san áireamh sna gníomhartha tarmligthe a ghlactar de bhun an Rialacháin seo. Ba cheart srianta agus na toirmisc sin a nuashonrú go tráthrialta, agus aird ar leith a thabhairt do na lotnaidicídí sin a bhfuil substaintí gníomhacha, teorantóirí nó ábhar sineirgíochta iontu a rangaítear i gcomhréir le Rialachán (CE) Uimh. 1272/2008 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Nollaig 2008 maidir le haicmiú, lipéadú agus pacáistiú substaintí agus meascán (17) mar chatagóir shó-ghineach 1A nó 1B, mar chatagóir 1A nó 1B carcanaigine, ar tocsain iad maidir le catagóir 1A nó 1B atáirgthe, nó a bhfuiltear den tuairim go bhfuil airí réabtha iontálacha acu is féidir éifeacht dhíobhálach a imirt ar dhaoine.

(23)

Maidir le substaintí a thagann faoi raon feidhme Rialachán (CE) Uimh. 258/97 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Eanáir 1997 maidir le bianna núíosacha agus comhábhair núíosacha bia (18), níor cheart go gcuirfí iad le bia a chumhdaítear leis an Rialachán seo ach amháin má chomhlíonann substaintí den sórt sin na coinníollacha le haghaidh chur ar an margadh faoi Rialachán (CE) Uimh. 258/97 de bhreis ar na coinníollacha atá leagtha amach sa Rialachán seo agus sna gníomhartha tarmligthe a ghlactar de bhun an Rialacháin seo. Nuair a bheidh athrú suntasach ar mhodh táirgthe substainte, ar substaint í a úsáideadh i gcomhréir leis an Rialachán seo, nó nuair a thiocfaidh athrú ar mhéid cáithníní na substainte sin, mar shampla trí nanaitheicneolaíocht, ba cheart a mheas go bhfuil an tsubstaint sin éagsúil leis an tsubstaint a úsáideadh i gcomhréir leis an Rialachán seo agus ba cheart meastóireacht a dhéanamh uirthi athuair faoi Rialachán (EC) Uimh. 258/97 agus ina dhiaidh sin faoin Rialachán seo.

(24)

Leagtar síos le Rialachán (AE) Uimh. 1169/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 25 Deireadh Fómhair 2011 maidir le faisnéis bhia a sholáthar do thomhaltóirí (19) ceanglais ghinearálta maidir le lipéadú. Ba cheart feidhm a bheith ag na ceanglais ghinearálta lipéadaithe sin, mar riail ghinearálta, maidir leis na catagóirí bia a chumhdaítear leis an Rialachán seo. Mar sin féin, ba cheart foráil a dhéanamh sa Rialachán seo freisin do cheanglais bhreise i ndáil le forálacha Rialachán (AE) Uimh. 1169/2011, nó maoluithe ón Rialachán sin, nuair is gá, chun gur féidir cuspóirí sonracha an Rialacháin seo a chomhlíonadh.

(25)

Níor cheart, leis an lipéadú, le cur i láthair nó le fógraíocht an bhia a chumhdaítear leis an Rialachán seo, go sannfaí don bhia sin an t-airí chun galar daonna a chosc, a chóireáil nó a leigheas agus níor cheart a thabhairt le tuiscint leis an méid sin go bhfuil airíonna den chineál sin sa bhia sin. Tá bia chun críocha speisialta míochaine ceaptha, áfach, chun bainistiú a dhéanamh ar aiste bia othar a bhfuil, mar shampla, a gcumas chun gnáthbhia a chaitheamh teoranta, lag nó suaite mar gheall ar ghalar, ar aicíd nó ar a riocht sláinte. Níor cheart a mheas, maidir le tagairtí do bhainistiú aiste bia i ndáil le galair, aicíd nó riocht sláinte a bhfuil an bia ceaptha lena n-aghaidh, go sanntar airí dó ar airí é a bhaineann le galar daonna a chosc, a chóireáil nó a leigheas.

(26)

Ar mhaithe le tomhaltóirí leochaileacha a chosaint, ba cheart go n-áiritheofaí do thomhaltóirí, leis na ceanglais lipéadaithe, sainaithint bheacht an táirge. I gcás bainne foirmle do naíonáin agus bainne foirmle leantaigh ba cheart go gcumasófaí idirdhealú soiléir a dhéanamh idir foirmlí éagsúla leis an bhfaisnéis uile scríofa agus pictiúrtha. D’fhéadfadh sé, agus aois bheacht an naíonáin a bhfuil pictiúr de ar lipéad á sainaithint acu, go gcuirfí mearbhall ar thomhaltóirí agus go gcuirfí bac orthu maidir leis an táirge a shainaithint. Ba cheart go ndéanfaí an baol sin a sheachaint trí shrianta iomchuí a chur i bhfeidhm maidir le lipéadú. Ina theannta sin, agus á chur san áireamh go bhfuil i gceist le bainne foirmle bia lena sásaítear ceanglais chothaithe naíonán ó uair a mbreithe go dtí go dtugtar bia comhlántach dóibh, tá géarghá le sainaithint chuí táirgí a dhéanamh ar mhaithe le tomhaltóirí a chosaint. Ba cheart, dá bhrí sin, srianta iomchuí a thabhairt isteach a bhaineann le bainne foirmle do naíonáin a chur i láthair agus fógraíocht a dhéanamh ina leith.

(27)

Ba cheart go soláthrófaí leis an Rialachán seo na critéir chun na ceanglais shonracha maidir le comhshuímh agus le faisnéis a bhunú maidir le bainne foirmle do naíonáin agus bainne foirmle leantach, bia gránachbhunaithe próiseáilte, bia chun críocha speisialta míochaine, agus ionadach ar an aiste bia iomlán chun meáchan a rialú, agus Treoir 96/8/CE, Treoir 1999/21/CE, Treoir 2006/125/CE agus Treoir 2006/141/CE á gcur san áireamh.

(28)

Le Rialachán (CE) Uimh. 1924/2006 (20), bunaítear na rialacha agus na coinníollacha a bhaineann le maímh chothaitheacha agus shláinte a úsáid ar bhia. Ba cheart feidhm a bheith ag na rialacha sin mar riail ghinearálta maidir leis na catagóirí bia a chumhdaítear leis an Rialachán seo, ach amháin má shonraítear a mhalairt sa Rialachán seo nó i ngníomhartha tarmligthe a ghlactar de bhun an Rialacháin seo.

(29)

De réir na moltaí ón Eagraíocht Dhomhanda Sláinte (WHO), ba cheart go gcothófaí naíonáin ar ísealmheáchan breithe le bainne na máthar. Mar sin féin, d’fhéadfadh sé go mbeadh ceanglais speisialta chothaitheacha ag naíonáin ar ísealmheáchan breithe agus ag naíonáin neamhaibí ar ceanglais iad nach féidir freastal orthu le bainne na máthar ná le gnáth-bhainne foirmle do naíonáin. I ndáiríre, is féidir go mbraithfeadh ceanglais chothaitheacha i ndáil le hísealmheáchan breithe agus naíonáin neamhaibí ar riocht sláinte an naíonáin, go háirithe ar an meáchan atá ag an naíonán sin le hais naíonáin i mbarr a shláinte, agus ar mhéid na seachtainí roimh aibíocht iomlán a rugadh é. Is de réir an cháis a chinnfear an gá bia chun críocha speisialta míochaine a thabhairt don naíonán faoi threorú dochtúra mar gheall ar riocht an naíonáin, ar bia é a forbraíodh chun ceanglais chothaitheacha naíonán a shásamh agus a cuireadh in oiriúint do bhainistiú aiste bia i ndáil le riocht sonrach an naíonáin sin.

(30)

Ceanglaítear le Treoir 1999/21/CE go bhfuil feidhm ag ceanglais áirithe chomhdhéanaimh maidir le bainne foirmle do naíonáin agus bainne foirmle leantach amhail a leagtar amach i dTreoir 2006/141/CE ar bhia chun críocha speisialta míochaine atá ceaptha do naíonáin, ag brath ar an aois atá acu. Níl feidhm faoi láthair, afach, ag forálacha áirithe a leagtar amach i dTreoir 2006/141/CE maidir le bia den sórt sin, lena n-áirítear iad siúd maidir le lipéadú, cur i láthair, fógraíocht, cleachtais chur chun cinn agus cleachtais tráchtála. Is gá, de bharr athruithe sa mhargadh mar aon le méadú suntasach ar bhia den sórt sin, athbhreithniú a dhéanamh ar cheanglais le haghaidh bainne foirmle atá ceaptha le haghaidh naíonán, amhail ceanglais maidir le húsáid lotnaidicídí i dtáirgí atá ceaptha chun bainne foirmle den sórt sin a tháirgeadh, lipéadú, cur i láthair, fógraíocht, cleachtais chur chun cinn agus cleachtais tráchtála, ar ceanglais iad ar cheart go mbeadh feidhm acu freisin, de réir mar is iomchuí, ar bhia do naíonáin chun críocha speisialta míochaine atá ceaptha chun ceanglais chothaitheacha naíonán a shásamh.

(31)

Tá méadú tagtha ar líon na dtáirgí deochanna bainnebhunaithe agus na dtáirgí comhchosúla ar mhargadh an Aontais a chuirtear chun cinn mar dheochanna agus mar tháirgí atá oiriúnach do leanaí óga go háirithe. Na táirgí sin, ar féidir iad a fháil ó phróitéin de thionscnamh ainmhithe nó glasraí amhail bainne bó, bainne gabhar, soighe nó rís, margaítear iad go minic mar “Bainne le haghaidh Fáis” nó “Bainne le haghaidh ‘lapadán’” nó baintear leas as téarmaí comhchosúla. Cé go rialaítear na táirgí sin faoi láthair le gníomhartha dlíthiúla éagsúla de chuid dhlí an Aontais amhail Rialachán (CE) Uimh. 178/2002, Rialachán (CE) Uimh. 1924/2006, Rialachán (CE) Uimh. 1925/2006, agus Treoir 2009/39/CE, ní chumhdaítear iad leis na bearta sonracha atá ann cheana a bhaineann le bia a cheaptar do naíonáin agus do leanaí óga. Tá tuairimí éagsúla ann i dtaobh cé acu a chomhlíonann na táirgí sin ceanglais chothaitheacha shonracha an ghrúpa daonra ar bhfuil siad dírithe. Dá bhrí sin, ba cheart don Choimisiún, tar éis dó dul i gcomhairle leis an Údarás, tuarascáil a chur faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle maidir le hinmhianaitheacht forálacha speisialta i ndáil le comhdhéanamh, lipéadú agus, más iomchuí, cineálacha eile ceanglas na dtáirgí sin. Ba cheart go mbreithneofar sa tuarascáil sin ceanglais chothaitheacha na leanaí óga, inter alia, agus ról na dtáirgí sin in aiste bia na leanaí, agus an patrún tomhaltais, iontógáil chothaitheach agus leibhéal neamhchosanta na leanaí óga sin i leith éilleán agus lotnaidicídí á gcur san áireamh. Ba cheart go mbreithneofaí sa tuarascáil freisin comhdhéanamh na dtáirgí sin agus cibé an mbaineann sochair chothaitheacha leo i gcomparáid le gnáthaiste bia do leanbh atá á scoitheadh den chíoch. D’fhéadfadh an Coimisiún togra reachtach a chur i dteannta na tuarascála sin.

(32)

Déantar foráil i dTreoir 2009/39/CE gur féidir forálacha sonracha a ghlacadh i ndáil leis an dá chatagóir shonracha seo a leanas de bhia a thagann faoin sainmhíniú ar earraí bia a cheaptar lena úsáid chun críocha cothaitheacha áirithe: “bia a cheaptar lena úsáid chun na ceanglais a bhaineann le dianiarracht mhatánach a chomhlíonadh, go háirithe i gcás lucht spóirt” agus “bia le haghaidh daoine a bhfuil neamhoird mheitibileachta carbaihiodráití (diaibéiteas) orthu”. Maidir le forálacha speisialta le haghaidh bia do dhaoine a bhfuil neamhoird mheitibileachta carbaihiodráití (diaibéiteas) orthu, is é tátal a bhain tuarascáil an 6 Meitheamh 2008 ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle maidir le bianna do dhaoine a bhfuil neamhoird mheitibileachta carbaihiodráití (diaibéiteas) orthu go bhfuil easnamh sa bhunús eolaíochta i ndáil le ceanglais shonracha chomhdhéanaimh a shocrú. Maidir le bia a cheaptar lena úsáid chun na ceanglais a bhaineann le dianiarracht mhatánach a chomhlíonadh, go háirithe i gcás lucht spóirt, ní fhéadfaí teacht ar réiteach sásúil maidir le forbairt forálacha sonracha mar gheall ar thuairimí an-éagsúil i measc na mBallstát agus na ngeallsealbhóirí maidir le raon feidhme de chuid na reachtaíochta sonraí, líon na bhfochatagóirí bia a bheidh le háireamh, na critéir maidir le ceanglais chomhdhéanaimh a bhunú agus an tionchar a d’fhéadfadh a bheith ar nuálaíocht i bhforbairt táirgí. Níor cheart, dá bhrí sin, forálacha nua a cheapadh ag an gcéim seo. Idir an dá linn, ar bhonn iarrataí arna dtíolacadh ag oibreoirí gnóthaí bia, rinneadh na maímh ábhartha a mheas i gcomhair a n-údaraithe i gcomhréir le Rialachán (CE) Uimh. 1924/2006.

(33)

Tá tuairimí éagsúla ann, áfach, faoi cibé an gá rialacha breise d’fhonn cosaint leordhóthanach a áirithiú do na tomhaltóirí a itheann bia a cheaptar do lucht spóirt, ar a ngairtear freisin bia a cheaptar lena úsáid chun freastal ar na ceanglais a bhaineann le dianiarracht mhatánach a chomhlíonadh. Ba cheart a iarraidh ar an gCoimisiún, dá bhrí sin, tuarascáil a chur faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa agus na Comhairle i ndiaidh dó dul i mbun comhairle leis an Údarás ar tuarascáil í maidir leis an ngá, más ann dó, le forálacha a bhaineann le bia atá ceaptha do lucht spóirt. Ba cheart go n-áireofaí le linn an chomhairliúcháin leis an Údarás an tuarascáil a thíolaic Coiste Eolaíoch ar Bhia an 28 Feabhra 2001 maidir le comhdhéanamh agus sonraíocht an bhia a cheaptar lena úsáid chun na ceanglais a bhaineann le dianiarracht mhatánach a chomhlíonadh, go háirithe i gcás lucht spóirt. Sa tuarascáil a thíolacfaidh sé, ba cheart don Choimisiún a mheas an mbeidh gá le forálacha chun cosaint na dtomhaltóirí a áirithiú go háirithe.

(34)

Ba cheart go mbeadh an Coimisiún in ann treoirlínte teicniúla a ghlacadh ina ndíreofar ar chabhrú leis na hoibreoirí gnó bia, go háirithe na FBManna, an Rialachán seo a chomhlíonadh.

(35)

Agus an staid mar atá faoi láthair maidir leis an margadh agus Treoir 2006/125/CE, Treoir 2006/141/CE, agus Rialachán 953/2009 á gcur san áireamh, tá sé iomchuí liosta de chuid an Aontais a bhunú a mbeidh substaintí a bhaineann leis na catagóirí seo a leanas de shubstaintí air agus tá sé iomchuí é a áireamh san Iarscríbhinn a ghabhann leis an Rialachán seo: vitimíní, mianraí, aimínaigéid, carnaítín agus táirín, núicléitídí, coilín agus ionóisíotól. I measc na substaintí a bhaineann leis na catagóirí sin, ní cheart go bhféadfaí ach iad siúd a liostaítear ar liosta an Aontais a chur leis na catagóirí bia a chumhdaítear leis an Rialachán seo. Nuair a chumhdaítear substaintí i liosta an Aontais, ba cheart go sonrófaí cén catagóir bia a chumhdaítear leis an Rialachán seo ar féidir substaintí mar sin a chur leis.

(36)

Leis na substaintí a chur san áireamh i liosta an Aontais, níor cheart a thabhairt le tuiscint go bhfuil gá le hiad a chur le catagóir bia amháin nó níos mó a chumhdaítear leis an Rialachán seo, nó go bhfuil sé sin inmhianaithe. Níl liosta an Aontais ceaptha ach chun na substaintí a léiriú a bhaineann le catagóirí substaintí ar leith atá údaraithe le cur le catagóir bia amháin nó níos mó a chumhdaítear leis an Rialachán seo, cé go bhfuil na ceanglais shonracha chomhdhéanaimh ceaptha chun comhdhéanamh gach catagóir bia a chumhdaítear leis an Rialachán seo a bhunú.

(37)

D’fhéadfaí roinnt de na substaintí a fhéadfar a chur leis an mbia a chumhdaítear leis an Rialachán seo a chur isteach chun críocha na teicneolaíochta amhail mar bhreiseáin bia, mar dhathúcháin, mar bhlastáin nó chun críocha eile den sórt a bhforáiltear dóibh le dlíthe ábhartha an Aontais is infheidhme maidir le bia, lena n-áirítear cleachtais agus próisis fhíoneolaíocha, sa chomhthéacs sin déantar na sonraíochtaí maidir leis na substaintí sin ar leibhéal an Aontais. Tá sé iomchuí, ach amháin i gcás go bhforáiltear dá mhalairt sa Rialachán seo, gur cheart go mbeadh na sonraíochtaí sin infheidhme maidir leis na substaintí sin pé cuspóir a ngabhann lena n-úsáid i mbia.

(38)

Maidir leis na substaintí atá san áireamh i liosta an Aontais nach bhfuil critéir íonachta glactha ina leith fós ar leibhéal an Aontais, agus d’fhonn leibhéal ard de chosaint shláinte an phobail a áirithiú, ba cheart go mbeadh feidhm ag critéir i ndáil le híonacht a nglactar leo go ginearálta agus a mholann eagraíochtaí idirnáisiúnta agus gníomhaíochtaí idirnáisiúnta lena n-áirítear an Comhchoiste Saineolaithe maidir le Breiseáin i mBia (JECFA) agus EUP (Pharmacopoeia Eorpach). Ba cheart a cheadú do na Ballstáit na rialacha náisiúnta lena leagtar síos critéir níos déine íonachta a choimeád, gan dochar do na rialacha a leagtar amach i CFAE.

(39)

D’fhonn na ceanglais a shonrú le haghaidh na catagóirí bhia a chumhdaítear leis an Rialachán seo, ba cheart an chumhacht chun gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 CFAE a tharmligean chuig an gCoimisiún i dtaca le ceanglais shonracha maidir le comhdhéanaimh agus le faisnéise a leagan síos, lena n-áirítear na ceanglais lipéadaithe de bhreis ar Rialachán (AE) Uimh. 1169/2011, nó maidir leis na ceanglais ar maoluithe uathu iad agus i ndáil le maímh chothaitheacha agus shláinte a údarú. Ina theannta sin, d’fhonn tomhaltóirí a chumasú chun tairbhe a bhaint go tapa as dul chun cinn sa teicneolaíocht agus san eolaíocht, go háirithe maidir le táirgí nuálacha, agus mar sin an nuáil a spreagadh, ba cheart an chumhacht chun gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 CFAE a tharmligean chuig an gCoimisiún freisin chun nuashonrú tráthrialta a dhéanamh ar na ceanglais sonracha, agus na sonraí ábhartha uile á gcur san áireamh, lena n-áirítear sonraí a chuirfidh páirtithe leasmhara ar fáil. Ina theannta sin, chun dul chun cinn teicniúil, forbairtí eolaíocha nó sláinte na dtomhaltóirí a chur san áireamh, ba cheart an chumhacht chun gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 CFAE a tharmligean don Choimisiún freisin maidir le catagóirí breise de shubstaintí a bhfuil éifeacht chothaitheach nó fhiseolaíoch acu a chur le liosta an Aontais nó maidir le catagóir a bhaint de liosta chatagóirí na substaintí a chumhdaítear le liosta an Aontais. Ar mhaithe leis na críocha céanna agus faoi réir ceanglas breise arna leagan síos sa Rialachán seo, ba cheart an chumhacht chun gníomhartha a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 CFAE a tharmligean chuig an gCoimisiún freisin i dtaca le liosta an Aontais a leasú trí shubstaint nua a chur leis nó substaint a bhaint de, agus trí na heilimintí i liosta an Aontais a chur isteach, a bhaint amach nó a leasú, ar eilimintí iad a bhaineann le substaint. Tá sé ríthábhachtach go ndéanfaidh an Coimisiún comhairliúchán iomchuí le linn a oibre ullmhúcháin, lena n-áirítear comhairliúchán le saineolaithe. Ba cheart don Choimisiún a áirithiú, agus gníomhartha tarmligthe á n-ullmhú agus á dtarraingt suas aige, go ndéanfar na doiciméid ábhartha a tharchur chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle ar bhealach comhuaineach, tráthúil agus iomchuí.

(40)

Chun coinníollacha aonfhoirmeacha a áirithiú maidir leis an Rialachán seo a chur chun feidhme, ba cheart cumhachtaí cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún le go ndéanfaidh sé cinneadh faoi cibé an dtagann bia ar leith faoi raon feidhme an Rialacháin seo agus cén chatagóir bia lena sé. Ba cheart na cumhachtaí sin a fheidhmiú i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Feabhra 2011 lena leagtar síos na rialacha agus na prionsabail ghinearálta a bhaineann leis na sásraí maidir le rialú ag na Ballstáit ar fheidhmiú cumhachtaí cur chun feidhme ag an gCoimisiún (21).

(41)

Faoi láthair, déantar na rialacha maidir le húsáid na ráiteas “saor ó ghlútan” agus “méid an-bheag glútain” a shonrú i Rialachán (CE) Uimh. 41/2009. Leis an Rialachán sin, comhchuibhítear an fhaisnéis a chuirtear ar fáil do thomhaltóirí maidir le neamhláithreacht nó láithreacht laghdaithe glútain i mbia agus leagtar rialacha sonracha amach ann do bhia a dhéantar a phróiseáil, a tháirgeadh, a ullmhú, agus/nó a mhonarú ar bhealach speisialta chun an méid glútain atá i gcomhábhar amháin nó níos mó a bhfuil glútan ann a laghdú nó chun malartú a dhéanamh ar chomhábhair den sórt sin a bhfuil glútan iontu agus ar bhia eile a dhéantar go heisiach as comhábhair atá saor go nádúrtha ó ghlútan. Le Rialachán (AE) Uimh. 1169/2011 leagtar amach rialacha maidir le faisnéis atá le cur ar fáil faoi chomhábhair atá i ngach bia, lena n-áirítear bia nach bhfuil réamhphacáistithe, amhail comhábhair ina bhfuil glútan, a bhfuil sé cruthaithe go heolaíoch go bhfuil éifeacht ailléirgeach nó éadulangach acu, chun go bhféadfaidh tomhaltóirí, go háirithe iad siúd a bhfuil ailléirge nó éadulaingt bhia acu amhail daoine atá éadulangach ar ghlútan, roghanna eolasacha a dhéanamh a bheidh slán dóibhsean. Ar mhaithe le soiléire agus le comhsheasmhacht, ba cheart na rialacha maidir leis na ráitis “saor ó ghlútan” agus “méid an-bheag ghlútain” a rialáil faoi Rialachán (AE) Uimh. 1169/2011. Maidir leis na gníomhartha atá le glacadh de bhun Rialachán (AE) Uimh. 1169/2011, chun na rialacha maidir le húsáid na ráiteas “saor ó ghlútan” agus “méid an-bheag glútain”, mar atá i Rialachán (CE) Uimh. 41/2009, a aistriú, ba cheart go n-áiritheofaí leo an leibhéal céanna cosanta, ar a laghad, agus a fhaigheann daoine atá éadulangach ar ghlútan agus dá bhforáiltear faoi Rialachán (CE) Uimh. 41/2009. Ba cheart go ndéanfaí aistriú sin na rialacha i gcrích sula mbeidh feidhm ag an Rialachán seo. Ina theannta sin ba cheart don Choimisiún a mhachnamh a dhéanamh ar an mbealach chun a áirithiú go gcuirtear daoine atá éadulangach ar ghlútan ar an eolas go leordhóthanach maidir leis an difríocht idir bia a dhéantar a tháirgeadh, a ullmhú, agus/nó a mhonarú ar bhealach speisialta chun laghdú a dhéanamh ar an méid glútain atá i gcomhábhar amháin nó níos mó ina bhfuil glútan agus bia eile a dhéantar go heisiach as comhábhair atá saor go nádúrtha ó ghlútan.

(42)

Rialacha maidir le lipéadú agus comhdhéanamh ina sonraítear neamhláithreacht nó láithreacht laghdaithe de lachtós i mbia, níl na rialacha sin comhchuibhithe ar leibhéal an Aontais faoi láthair. Tá na tásca sin tábhachtach, áfach, do dhaoine atá éadulangach ar lactós. Leagtar amach, i Rialachán (AE) Uimh. 1169/2011, rialacha maidir le faisnéis atá le cur ar fáil faoi shubstaintí a bhfuil sé cruthaithe go heolaíoch go bhfuil éifeacht ailléirgeach nó éadulangach acu, chun go bhféadfaidh tomhaltóirí amhail daoine atá éadulangach ar lachtós, roghanna eolasacha a dhéanamh a bheidh slán dóibhsean. Ar mhaithe le soiléire agus le comhsheasmhacht, ba cheart bunú rialacha maidir le ráitis lena sonraítear neamhláithreacht nó láithreacht laghdaithe lachtóis i mbia a rialáil faoi Rialachán (AE) Uimh. 1169/201, agus Tuairim Eolaíoch an Údaráis an 10 Meán Fómhair 2010 maidir leis na tairsí lachtóis in éadulaingt lachtóis agus i ngalactóiséime á cur san áireamh.

(43)

Meastar gur bia a cheaptar lena úsáid chun críocha cothaitheacha áirithe é “malartú ar bhéile chun críocha meáchan a rialú” a cheaptar chun ionad cuid den aiste bia laethúil a ghabháil agus rialaítear faoi láthair é le rialacha sonracha faoi Threoir 96/8/CE. Mar sin féin, tá méadú tagtha ar an líon bia a bheartaítear don phobal ginearálta a bhfuil ráitis chosúla air a thíolactar mar mhaímh i leith sláinte chun críocha meáchan a rialú. Ionas nach mbeidh aon mhearbhall ann laistigh den ghrúpa sin de bhianna a mhargaítear chun críocha meáchan a rialú, agus ar mhaithe le deimhneacht dhlíthiúil agus comhchuibheas reachtaíocht an Aontais, ba cheart an ráiteas sin a rialú faoi Rialachán (CE) Uimh. 1924/2006 amháin, agus ba cheart do na ráitis sin na ceanglais a leagtar amach sa Rialachán sin a chomhlíonadh. Ní mór na hoiriúnuithe teicniúla arna ndéanamh de bhun Rialachán (CE) Uimh. 1924/2006 agus a bhaineann leis na maímh i leith sláinte a thagraíonn do mheáchan coirp a rialú i gcás bia a thíolactar mar “ionadach ar bhéile chun meáchan a rialú” agus coinníollacha úsáide na maíomh sin, faoi mar a rialaítear iad le Treoir 96/8/CE a chríochnú sula gcuirfear an Rialachán seo i bhfeidhm.

(44)

Ní dhéanann an Rialachán seo difear don oibleagáid cearta bunúsacha agus prionsabail dhlíthiúla bhunúsacha a urramú, lena n-áirítear an tsaoirse chun tuairimí a nochtadh, de réir mar a chumhdaítear iad in Airteagal 11, i dteannta Airteagal 52, de Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh, agus i bhforálacha ábhartha eile.

(45)

Ós rud é nach féidir leis na Ballstáit cuspóirí an Rialacháin seo, eadhon na ceanglais chomhdhéanaimh agus faisnéise a bhunú do chatagóirí bia áirithe, liosta de chuid an Aontais de na substaintí a fhéadfar a chur le catagóirí bia áirithe a chumhdaítear leis an Rialachán seo a bhunú agus na rialacha le haghaidh liosta an Aontais a nuashonrú, a bhaint amach go leordhóthanach agus, gur fearr, dá bhrí sin, is féidir iad a bhaint amach ar leibhéal an Aontais mar gheall ar fhairsinge na gníomhaíochta atá beartaithe, féadfaidh an tAontas bearta a ghlacadh i gcomhréir le prionsabal na coimhdeachta mar a leagtar amach in Airteagal 5 den Chonradh ar an Aontas Eorpach. I gcomhréir le prionsabal na comhréireachta, a leagtar amach san Airteagal sin, ní théann an Rialachán seo thar a bhfuil riachtanach chun na cuspóirí sin a bhaint amach.

(46)

Foráiltear le Treoir 92/52/CEE nach mór do bhainne foirmle do naíonáin agus bainne foirmle leantach a onnmhairítear nó a ath-onnmhairítear ón Aontas, dlí an Aontais a chomhlíonadh mura gceanglaíonn an tír is allmhaireoir a mhalairt. Bunaíodh an prionsabal sin cheana féin maidir le bia i Rialachán (CE) Uimh. 178/2002. Ar mhaithe le simpliú agus le deimhneacht dhlithiúil, ba cheart Treoir 92/52/CEE a aisghairm dá bhrí sin.

(47)

Ba cheart Treoir 96/8/EC, 1999/21/CE, 2006/125/EC, 2006/141/EC agus 2009/39/EC agus Rialachán (CE) Uimh. 41/2009 agus Rialachán (CE) Uimh. 953/2009 a aisghairm freisin.

(48)

Tá gá le bearta idirthréimhseacha leordhóthanacha chun go mbeidh oibreoirí i ngnó an bhia in ann oiriúnú do cheanglais an Rialacháin seo,

(1)

Ina rún an 25 Meán Fómhair 2008 maidir le plean cuimsitheach Eorpach um fhrith-ghóchumadh agus frith-phíoráideacht, d’iarr an Chomhairle go ndéanfaí athbhreithniú ar Rialachán (CE) Uimh. 1383/2003 ón gComhairle an 22 Iúil 2003 maidir le gníomhaíocht chustaim in aghaidh earraí a bhfuil amhras fúthu go sáraíonn siad cearta áirithe maoine intleachtúla agus maidir leis na bearta atá le déanamh in aghaidh earraí a bhfaightear amach gur sháraigh siad na cearta sin (2).

(2)

Déantar dochar suntasach do shealbhóirí cirt, d'úsáideoirí nó do ghrúpaí de tháirgeoirí agus do mhonaróirí atá géilliúil don dlí agus do thrádálaithe nuair a dhéantar earraí a sháraíonn cearta maoine intleachtúla a mhargú. Ina theannta sin, d'fhéadfadh sé tomhaltóirí a mhealladh agus d’fhéadfadh sé a sláinte agus a sábháilteacht a chur i mbaol dá dheasca i gcásanna áirithe. Ba cheart na hearraí sin a choinneáil ó mhargadh an Aontais, a mhéad is féidir, agus ba cheart bearta a ghlacadh chun déileáil leis an margaíocht neamhdhleathach sin gan cur isteach ar thrádáil dhlisteanach.

(3)

Léiríodh san athbhreithniú ar Rialachán (CE) Uimh. 1383/2003 go bhfuil, i bhfianaise forbairtí eacnamaíocha, tráchtála agus dlí, gá le feabhsuithe áirithe ar an gcreat dlíthiúil chun an forghníomhú a dhéanann údaráis chustaim ar chearta maoine intleachtúla a neartú agus chun cinnteacht chuí dhlíthiúil a áirithiú.

(4)

Ba cheart go mbeadh na húdaráis chustaim inniúil chun cearta maoine intleachtúla a fhorghníomhú maidir le hearraí atá faoi dhliteanas maoirseachta custaim nó rialaithe custaim, i gcomhréir le reachtaíocht chustaim an Aontais, agus ba cheart go mbeidís inniúil chun rialuithe leordhóthanacha a dhéanamh maidir leis na hearraí sin d'fhonn oibríochtaí lena sáraítear dlíthe a bhaineann le cearta maoine intleachtúla a chosc. Bealach éifeachtach chun cosaint dhlíthiúil a sholáthar don sealbhóir cirt agus d'úsáideoirí agus do ghrúpaí tairgeoirí is ea cearta maoine intleachtúla a fhorghníomhú ag an teorainn, áit a bhfuil na hearraí, nó ar cheart iad a bheith, faoi mhaoirseacht chustaim nó faoi rialú custaim. Nuair a chuirtear scaoileadh na n-earraí ar fionraí nó nuair a choinníonn údaráis chustaim earraí ag an teorainn, níor cheart go mbeadh gá ach le nós imeachta dlíthiúil amháin, ach ba cheart go mbeadh gá le roinnt nósanna imeachta ar leithligh chun an leibhéal céanna forghníomhaithe a chur i bhfeidhm maidir le hearraí ar an margadh, ar earraí iad a dí-chombhailíodh agus a seachadadh ar mhiondíoltóirí. Ba cheart eisceacht a dhéanamh i gcás earraí a scaoiltear i saorchúrsaíocht faoin gcóras úsáide deiridh toisc go bhfanann na hearraí sin faoi mhaoirseacht chustaim cé gur scaoileadh i saorchúrsaíocht iad. Níor cheart go mbeadh feidhm ag an Rialachán seo maidir le hearraí a iompraíonn paisinéirí ina mbagáiste pearsanta ar choinníoll gur chun críche a n-úsáide pearsanta féin atá na hearraí sin agus nach dtugann aon ní le fios go bhfuil aon bhaint ag trácht tráchtála leo.

(5)

Ní chumhdaítear le Rialachán (CE) Uimh. 1383/2003 cearta áirithe maoine intleachtúla agus déantar roinnt sáruithe ar leithligh a eisiamh óna raon feidhme. D’fhonn forghníomhú ceart maoine intleachtúla a neartú, ba cheart rialú custaim a leathnú d'fhonn sáruithe eile a chumhdach, ar sáruithe iad nach gcumhdaítear le Rialachán (CE) Uimh. 1383/2003. Ba cheart dá bhrí sin, ainmneacha trádála a áireamh freisin i raon feidhme an Rialacháin seo, chomh maith leis na cearta atá cumhdaithe cheana féin le Rialachán (CE) Uimh. 1383/2003, sa mhéid go ndéantar iad a chosaint mar chearta eisiacha maoine faoin dlí náisiúnta, agus topagrafaíocht táirgí leathsheoltóra, cuspaí áisiúlachta agus gléasanna a dheartar, a thairgtear nó a oiriúnaítear go príomha chun teacht timpeall ar bhearta teicneolaíochta a chumasú nó a éascú.

(6)

Déantar sáruithe atá mar thoradh ar an gcineál trádála ar a dtugtar trádáil chomhthreomhar neamhdhleathach ná sáruithe mar thoradh ar “rótháirgeadh” a eisiamh ó raon feidhme Rialachán (CE) Uimh. 1383/2003. Maidir le hearraí atá faoi réir na trádála comhthreomhaire neamhdhleathaí, eadhon earraí a monaraíodh le toiliú an tsealbhóra cirt ach gur cuireadh ar an margadh iad don chéad uair sa Limistéar Eorpach Eacnamaíoch gan a thoiliú, agus maidir le cásanna de “rótháirgeadh”, eadhon na hearraí a mhonaraíonn duine, is duine a údaraíonn sealbhóir cirt go hiomchuí é chun méid áirithe earraí a mhonarú, os cionn na méideanna a comhaontaíodh idir an duine sin agus an sealbhóir cirt, go monaraítear iad mar earraí dílse agus dá bhrí sin ní iomchuí é go ndíríonn údaráis chustaim a gcuid iarrachtaí ar earraí den sórt sin. Ba cheart go ndéanfaí trádáil chomhthreomhar neamhdhleathach agus “rótháirgeadh” a eisiamh ó raon feidhme an Rialacháin seo, dá bhrí sin.

(7)

Ba cheart go ndéanfadh na Ballstáit, i gcomhar leis an gCoimisiún, oiliúint iomchuí a chur ar fáil le haghaidh oifigeach custaim d'fhonn a áirithiú go gcuirfear an Rialachán seo chun feidhme mar is ceart.

(8)

Nuair a chuirfear an Rialachán seo chun feidhme go hiomlán, cuideofar tuilleadh le margadh inmheánach a bhaint amach lena n-áiritheofar do shealbhóirí cirt cosaint níos éifeachtaí, lena gcuirfear dlús leis an gcruthaitheacht agus leis an nuálaíocht agus lena gcuirfear táirgí iontaofa a bheidh ar ardchaighdeán ar fáil do thomhaltóirí agus ba cheart go neartófaí idirbhearta trasteorann idir tomhaltóirí, gnólachtaí agus trádálaithe sa chaoi sin.

(9)

Tá acmhainní i réimse an chustaim ag éirí níos teoranta i gcónaí do na Ballstáit. Mar sin, ba cheart go dtacófaí le teicneolaíochtaí agus le straitéisí bainistithe riosca a chur chun cinn chun an leas is fearr is féidir a bhaint as na hacmhainní atá ar fáil d'údaráis custaim.

(10)

Tá ar áireamh sa Rialachán seo rialacha nós imeachta le haghaidh údarás custaim agus sin amháin. Dá réir sin, ní thugtar isteach leis an Rialachán seo aon chritéar chun a fhionnadh gurb ann do shárú ar cheart maoine intleachtúla.

(11)

Faoin “Dearbhú maidir le Comhaontú TRIPS agus Sláinte Phoiblí” a ghlac Comhdháil Airí na hEagraíochta Domhanda Trádála (EDT) in Doha an 14 Samhain 2001, is féidir agus is cóir an Comhaontú maidir le Gnéithe de Chearta Maoine Intleachtúla a bhaineann le Trádáil (Comhaontú TRIPS) a thuiscint agus a chur chun feidhme ar bhealach a thacóidh le ceart Bhaill EDT an tsláinte phoiblí a chosaint, go háirithe chun rochtain ar chógais don uile duine a chur chun cinn. Mar sin, i gcomhréir le gealltanais idirnáisiúnta an Aontais agus a bheartas comhair um fhorbairt, i gcás cógas atá faoi bhealach trí chríoch custaim an Aontais Eorpaigh, nuair nach bhfuil sa turas thar an gcríoch sin, le hathlastáil nó ina éagmais, le trádstóráil nó ina héagmais, le toirtbhriseadh nó ina éagmais, le hathruithe ar an modh iompair nó ina n-éagmais, nuair nach bhfuil ann ach cuid den turas iomlán a thosaíonn agus a chríochnaíonn lasmuigh de chríoch an Aontais, ba cheart do na húdaráis chustaim, agus measúnú á dhéanamh acu ar an riosca i ndáil le sárú an chirt mhaoine intleachtúla, aon dóchúlacht shuntasach go ndéanfaí cógais den sórt sin a atreorú go margadh an Aontais a chur san áireamh.

(12)

Níor cheart don Rialachán seo difear a dhéanamh do na forálacha maidir le hinniúlacht na gcúirteanna, go háirithe forálacha Rialachán (AE) Uimh. 1215/2012 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 12 Nollaig 2012 maidir le dlínse agus le haithint agus forghníomhú breithiúnas in ábhair shibhialta agus tráchtála (3).

(13)

Maidir le daoine, úsáideoirí nó grúpaí de tháirgeoirí atá in ann imeachtaí dlí a thionscnamh ina n-ainm féin maidir le sárú féideartha ar an gceart maoine intleachtúla, ba cheart go mbeadh siad i dteideal iarratas a thíolacadh.

(14)

D’fhonn a áirithiú go déanfar cearta maoine intleachtúla a fhorghníomhú ar fud an Aontais, is iomchuí ligean do dhaoine nó d'eintiteas atá ag lorg ceartar fud an Aontais iarratas a chur isteach chuig údaráis chustaim de chuid Ballstáit amháin. Ba cheart go mbeadh iarratasóirí den sórt sin ábalta a iarraidh go gcineann na húdaráis sin gur cheart gníomhú chun forghníomhú an chirt mhaoine intleachtúla ina mBallstát féin nó in aon Bhallstát eile.

(15)

D’fhonn a áirithiú go ndéanfar cearta maoine intleachtúla a fhorghníomhú go tapa, ba cheart a fhoráil go bhféadfaidh údaráis chustaim, i gcás ina mbeidh amhras orthu, ar bhonn tásc réasúnta, go sáraíonn earraí atá faoina maoirseacht cearta maoine intleachtúla, scaoileadh na n-earraí sin a chur ar fionraí nó iad a choinneáil, ar a dtionscnamh féin nó ar iarratas, d’fhonn duine nó eintiteas atá i dteideal iarratas a thíolacadh a chumasú imeachtaí a thionscnamh chun a chinneadh an ndearnadh sárú ar cheart maoine intleachtúla.

(16)

Faoi Rialachán (CE) Uimh. 1383/2003, ligeadh do na Ballstáit foráil a dhéanamh maidir le nós imeachta lena gceadaítear earraí áirithe a scriosadh gan oibleagáid a bheith orthu imeachtaí a thionscnamh d’fhonn a fháil amach ar sáraíodh ceart maoine intleachtúla. Faoi mar a aithníodh i Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 18 Nollaig 2008 maidir le tionchar an ghóchumtha ar thrádáil idirnáisiúnta (4), d’éirigh go maith leis an nós imeachta sin sna Ballstáit ina raibh teacht air. Dá bhrí sin, ba cheart an nós imeachta sin a bheith éigeantach i gcás sáruithe uile ar chearta maoine intleachtúla, agus ba cheart é a chur i bhfeidhm, i gcás ina n-aontaíonn an dearbhóir nó sealbhóir na n-earraí leis an scriosadh. Thairis sin, ba cheart a fhoráil leis an nós imeachta sin go bhféadfaidh údaráis chustaim a mheas go n-aontaíonn dearbhóir nó sealbhóir na n-earraí go n-aontaíonn sé le scriosadh earraí i gcás nár chuir sé go sainráite i gcoinne an scriosta laistigh den tréimhse fhorordaithe.

(17)

D’fhonn an t-ualach riaracháin agus na costais a ísliú a mhéad is féidir, ba cheart nós imeachta sonrach a thabhairt isteach le haghaidh coinsíneachtaí beaga d’earraí góchumtha agus bradacha sa chaoi go bhféadfaí na hearraí sin a scriosadh gan chomhaontú follasach an iarratasóra i ngach cás. Mar sin féin, ba cheart go n-éileofaí iarraidh ghinearálta ón iarratasóir san iarratas ionas go gcuirfí an nós imeachta sin i bhfeidhm. Thairis sin, ba cheart go mbeadh an deis ag údaráis chustaim a éileamh go gcumhdóidh an t-iarratasóir na costais a thabhófar tríd an nós imeachta sin a chur i bhfeidhm.

(18)

Ar mhaithe le tuilleadh cinnteachta dlíthiúla, is iomchuí na hamlínte a mhodhnú maidir le scaoileadh earraí a bhfuil amhras fúthu go sáraíonn siad ceart maoine intleachtúla a chur ar fionraí nó iad a choinneáil agus na coinníollacha faoina gcuirfidh údaráis chustaim faisnéis faoi choinsíneachtaí ar aghaidh chuig daoine agus eintitis lena mbaineann, dá bhforáiltear i Rialachán (CE) Uimh. 1383/2003.

(19)

Agus cineál sealadach agus coisctheach na mbeart a ghlac na húdaráis chustaim agus an Rialachán seo á chur i bhfeidhm chomh maith le coinbhleacht leasanna na bpáirtithe a bhfuil tionchar ag na bearta orthu á gcur san áireamh, ba cheart roinnt gnéithe de na nósanna imeachta a oiriúnú d’fhonn cur i bhfeidhm rianúil an Rialacháin a áirithiú, agus cearta na bpáirtithe lena mbaineann á n-urramú ag an am céanna. Dá bhrí sin, maidir leis na fógraí éagsúla atá beartaithe leis an Rialachán seo, ba cheart do na húdaráis chustaim fógra a thabhairt don duine is ábhartha, ar bhonn na ndoiciméad a bhaineann leis an gcóras custaim nó ar bhonn stádas na n-earraí. Thairis sin, ós rud é go gciallaíonn an nós imeachta chun earraí a scriosadh gur cheart don dearbhóir nó do shealbhóir na n-earraí agus do shealbhóir an chinnidh araon aon agóid a d'fheadfadh a bheith acu i gcoinne an scriosta a chur in iúl go comhuaineach, ba cheart a áirithiú go dtabharfar an deis do shealbhóir an chinnidh chun freagairt d'agóid in aghaidh scriosta a d'fhéadfadh dearbhóir nó sealbhóir na n-earraí a dhéanamh. Ba cheart a áirithiú, dá bhrí sin, go dtabharfar fógra don dearbhóir nó do shealbhóir na n-earraí gur cuireadh na hearraí ar fionraí nó gur coinníodh iad do ar an lá céanna nó an lá tar éis fógra a thabhairt do shealbhóir an chinnidh.

(20)

Spreagtar údaráis chustaim agus an Coimisiún comhoibriú leis an bhFaireachlann Eorpach um Sháruithe ar Chearta Maoine Intleachtúla faoi chuimsiú a n-inniúlachtaí faoi seach.

(21)

D'fhonn deireadh a chur le trádáil idirnáisiúnta earraí lena sáraítear cearta maoine intleachtúla, foráiltear le Comhaontú TRIPS go ndéanfaidh baill den Eagraíocht Dhomhanda Trádála (WTO) malartú faisnéise faoin trádáil sin a chur chun cinn idir údaráis chustaim. Dá réir sin, ba cheart go bhféadfadh an Coimisiún agus údaráis chustaim na mBallstát faisnéis a roinnt le húdaráis ábhartha tríú tíortha maidir le sáruithe a bhfuil amhras fúthu go ndéantar ar chearta maoine intleachtúla iad, lena n-áirítear i ndáil le hearraí atá faoi bhealach trí chríoch an Aontais agus a thionscnaíonn ar chríoch na n-údarás lena mbaineann nó atá ceaptha le cur go dtí na tríú tíortha sin.

(22)

Ar mhaithe le héifeachtúlacht, ba cheart feidhm a bheith ag forálacha Rialachán (CE) Uimh. 515/97 ón gComhairle an 13 Márta 1997 maidir le cúnamh frithpháirteach idir údaráis riaracháin na mBallstát agus maidir le comhar idir na Ballstáit agus an Coimisiún chun a áirithiú go gcuirfear an dlí ar ábhair chustaim agus ar ábhair thalmhaíochta i bhfeidhm i gceart (5).

(23)

Ba cheart go rialófaí le reachtaíocht na mBallstát dliteanas na n-údarás custaim, cé nár cheart go gciallódh géilleadh d'iarratas ag na húdaráis chustaim go mbeadh sealbhóir an chinnidh a bheith i dteideal cúitimh mura n-aimseodh na húdaráis chustaim earraí a bhfuil amhras fúthu go sáraítear leo ceart maoine intleachtúla agus má scaoiltear iad nó mura nglacfaí gníomhaíocht chun iad a choinneáil.

(24)

Ós rud é nach ndéanann na húdaráis chustaim gníomhaíocht gan iarratas a fháil, is iomchuí a fhoráil go ndéanfaidh sealbhóir an chinnidh na costais ar fad a aisíoc a thabhaigh na húdaráis chustaim nuair a rinne siad gníomhaíocht chun cearta maoine intleachtúla an tsealbhóra a fhorghníomhú. Mar sin féin, níor cheart go mbeadh sé sin ina chosc ar shealbhóir an chinnidh cúiteamh a lorg ón té a rinne sárú nó ó dhaoine eile a d’fhéadfaí a mheas a bheith faoi dhliteanas faoi reachtaíocht an Bhallstáit inar thángthas ar na hearraí. D'fhéadfadh idirmheánaithe a bheith san áireamh le daoine den sórt sin, más iomchuí. Na costais agus na damáistí a thabhaíonn daoine, seachas údaráis chustaim, de bharr gníomhaíochta custaim nuair a chuirtear scaoileadh na n-earraí ar fionraí nó nuair a choinnítear na hearraí ar bhonn éilimh ó thríú páirtí maidir le maoin intleachtúil, ba cheart go rialófaí leis an reachtaíocht shonrach is infheidhme iad i ngach cás ar leith.

(25)

Leis an Rialachán seo, féadfaidh na húdaráis chustaim cead a thabhairt na hearraí atá le scriosadh a bhogadh faoi mhaoirseacht chustaim idir áiteanna éagsúla laistigh de chríoch chustaim an Aontais. Féadfaidh údaráis chustaim a chinneadh chomh maith leis sin na hearraí sin a scaoileadh i saorchúrsaíocht d'fhonn breis athchúrsála a dhéanamh orthu nó iad a dhiúscairt go neamhspleách ó bhealaí tráchtála lena n-áirítear chun feasacht a chruthú agus chun críocha oiliúna agus oideachais.

(26)

Is éard a bheidh i gceist leis an gcaoi a dhéanfaidh údaráis chustaim forghníomhú ar chearta maoine intleachtúla, aistriú sonraí i dtaobh cinntí a bhaineann le hiarratais. Cumhdaítear sonraí pearsanta i bpróiseáil na sonraí sin agus ba cheart an phróiseáil sin a dhéanamh i gcomhréir le dlí an Aontais mar a leagtar amach í i dTreoir 95/46/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 24 Deireadh Fómhair 1995 maidir le daoine aonair a chosaint i ndáil le sonraí pearsanta a phróiseáil agus maidir le saorghluaiseacht sonraí den sórt sin (6) agus i Rialachán (CE) Uimh. 45/2001 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 18 Nollaig 2000 maidir le cosaint daoine aonair i ndáil le hinstitiúidí agus comhlachtaí an Chomhphobail a bheith ag próiseáil sonraí pearsanta agus maidir le saorghluaiseacht sonraí den sórt sin (7).

(27)

Maidir leis an malartú faisnéise a bhaineann le cinntí ar iarratais agus le gníomhaíochtaí custaim ba cheart iad a dhéanamh trí bhunachar leictreonach sonraí lárnach. Ba cheart an t-eintiteas a rialóidh agus a dhéanfaidh an bunachar sonraí sin a bhainistiú agus na heintitis a bhfuil sé mar chúram orthu slándáil phróiseáil na sonraí atá sa bhunachar sonraí a áirithiú a shainiú. Ba cheart go mbeadh tabhairt isteach aon chineáil d'idir-inoibritheacht nó de mhalartú a d'fhéadfadh a bheith ann ag cloí thar aon ní eile le prionsabal an teorannaithe de réir cuspóra, eadhon go mba cheart go n-úsáidfí sonraí chun na críche ar bunaíodh an bunachar sonraí ina leith, agus níor cheart go gceadófaí aon mhalartú nó aon idirnasc breise ach amháin chun na críche sin.

(28)

D'fhonn a áirithiú go bhféadfar an sainmhíniú ar choinsíneachtaí beaga a oiriúnú má fheictear go bhfuil sé neamhphraiticiúil, agus an gá atá ann a áirithiú go n-oibreofar an nós imeachta go héifeachtach á chur san áireamh, nó i gcás inar mbeidh gá aon teacht timpeall ar an nós imeachta sin a sheachaint maidir le comhdhéanamh coinsíneachtaí, ba cheart go ndéanfaí an chumhacht gníomhartha neamhreachtacha a bhfuil feidhm ghinearálta leo a ghlacadh i gcomhréir le hAirteagal 290 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh a tharmligean chuig an gCoimisiún i ndáil leis na gnéithe neamhriachtanacha den sainmhíniú ar choinsíneachtaí beaga a leasú, eadhon na cainníochtaí sonracha a leagtar amach sa sainmhíniú sin. Tá sé tábhachtach go háirithe go ndéanfaidh an Coimisiún comhairliúcháin iomchuí le linn na hoibre ullmhúcháin, comhairliúchán le saineolaí san áireamh. Agus gníomhartha tarmligthe á n-ullmhú agus á dtarraingt suas aige, ba cheart don Choimisiún a áirithiú go ndéanfar na doiciméid ábhartha a tharchur go comhuaineach, go tráthúil agus go hiomchuí chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle.

(29)

D’fhonn coinníollacha aonfhoirmeacha a áirithiú maidir le cur chun feidhme na bhforálacha a bhaineann leis na gnéithe de na socruithe praiticiúla chun sonraí a mhalartú le tríú tíortha a shainmhíniú agus na bhforálacha a bhaineann leis na foirmeacha i ndáil le hiarratas ar ghníomhaíocht ó na húdaráis chustaim agus maidir le síneadh a iarraidh ar an tréimhse a mbeidh gníomhaíocht le glacadh ag údaráis chustaim gníomhaíocht lena linn, ba cheart cumhachtaí cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún, eadhon an chumhacht chun na gnéithe sin de na socruithe praiticiúla a shainmhíniú agus chun foirmeacha caighdeánacha a bhunú. Ba cheart na cumhachtaí sin a fheidhmiú i gcomhréir le Rialachán (AE) Uimh. 182/2011 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Feabhra 2011 lena leagtar síos na rialacha agus na prionsabail ghinearálta a bhaineann leis na sásraí maidir le rialú ag na Ballstáit ar fheidhmiú chumhachtaí chur chun feidhme ag an gCoimisiún (8). Maidir leis na foirmeacha caighdeánacha a bhunú, cé go dtagann ábhar fhorálacha an Rialacháin seo atá le cur chun feidhme faoi raon feidhme an chomhbheartais tráchtála, ba cheart, i bhfianaise chineál agus thionchar na ngníomhartha cur chun feidhme sin, an nós imeachta comhairliúcháin a úsáid lena nglacadh de bhrí go ndéanann na mionsonraí uile maidir leis an bhfaisnéis atá le háireamh sna foirmeacha téacs an Rialacháin seo a leanúint go díreach. Mar sin, ní bhunófar leis na gníomhartha cur chun feidhme sin ach formáid agus struchtúr na foirme agus ní bheidh aon impleachtaí eile acu ar chomhbheartas tráchtála an Aontais.

(30)

Ba cheart Rialachán (CE) Uimh. 1383/2003 a aisghairm.

(31)

Chuathas i gcomhairle leis an Maoirseoir Eorpach ar Chosaint Sonraí i gcomhréir le hAirteagal 28(2) de Rialachán (CE) Uimh. 45/2001 agus thug sé tuairim an 12 Deireadh Fómhair 2011 (9),