Comhionannas inscne sa mhargadh saothair

Is é is cuspóir leis an Treoir seo roinnt treoracha ar chomhionannas inscne a chomhdhlúthú trí reachtaíocht AE sa réimse um chaitheamh comhionann le fir agus le mná i gcúrsaí fostaíochta a shimpliú, a nuachóiriú agus a fheabhsú.

ACHOIMRE

Bunphrionsabal is ea comhionannas idir fir agus mná i ndlí AE a bhaineann le gach gné den saol sa tsochaí, lena n-áirítear an saol oibre.

Comhionannas i bhfostaíocht agus i ndálaí oibre

Leis an Treoir seo cuirtear cosc ar idirdhealú díreach* nó indíreach* idir fir agus mná maidir le dálaí:

Lena chois sin, cuirtear cosc in Airteagal 157 den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh ar idirdhealú ar fhorais inscne maidir le cúrsaí pá as obair chomhionann nó obair ar comhionann a luach. Tá feidhm ag an bprionsabal seo chomh maith maidir leis na córais um aicmiú post a úsáidtear chun pá a chinneadh.

Mar sin féin, féadfar údar a thabhairt le caitheamh ar bhealaí éagsúla le fir agus mná ar bhonn cúiseanna a bhaineann le cineál na gníomhaíochta gairme faoi leith, má bhíonn na bearta a ghlacfar dlisteanach agus comhréireach.

Ní mór do thíortha AE fostóirí agus gairm-oiliúnóirí a spreagadh chun gníomhú in éadan idirdhealaithe (díreach agus indíreach araon) ar fhorais inscne, agus go háirithe ciapadh* agus ciapadh gnéasach*.

Comhionannas i gcosaint shóisialta

Caitear go comhionann le fir agus mná faoi na scéimeanna gairmiúla slándála sóisialta, ach go háirithe faoi mar a bhaineann le:

Tá feidhm ag an bprionsabal seo maidir leis an bpobal oibre ar fad, lena n-áirítear:

Saoire mháithreachais, tuismitheoirí agus uchtaithe

Ag deireadh saoire mháithreachais, tuismitheoirí agus uchtaithe, tá an ceart ag fostaithe chun:

Cosaint ceart

Ní mór do thíortha AE leigheasanna a chur i bhfeidhm d’fhostaithe a bhí ina n-íospartaigh idirdhealaithe, amhail nósanna imeachta comhréitigh agus breithiúnacha. Lena chois sin, déanfaidh siad na bearta is gá chun fostaithe agus a n-ionadaithe a chosaint i gcoinne caithimh go holc mar fhreagairt ar ghearán laistigh den chuideachtaí nó ar imeachtaí dlíthiúla ar bith.

Ar deireadh, bunóidh siad pionóis agus deiseanna cúitimh maidir le damáiste a rinneadh dóibh.

I gcás imeachtaí dlíthiúla, tá an dualgas cruthúnais ar an bpáirtí a ciontaíodh as idirdhealú a dhéanamh agus caithfidh sé nó sí a chruthú nár sáraíodh prionsabal an chaithimh chomhionann.

Caitheamh comhionann a chur chun cinn

Ceapann tíortha AE comhlachtaí ar é a ról caitheamh comhionann a chur chun cinn agus anailís agus monatóireacht a dhéanamh air, lena chinntiú go bhfuiltear ag cloí leis an reachtaíocht agus tacaíocht neamhspleách a chur ar fáil d’íospartaigh idirdhealaithe chomh maith.

Lena chois sin, ní mór d’fhiontair prionsabal an chaithimh chomhionann a chur chun cinn agus ról na gcomhpháirtithe sóisialta agus eagraíochtaí neamhrialtasacha a neartú.

CÚLRA

PRÍOMHTHÉARMAÍ

* Idirdhealú díreach: sa chás go gcaitear le duine amháin ar bhealach nach lú fabhar ar fhorais inscne ná mar a caitheadh nó ná mar a chaití le duine eile i gcás comhchosúil.

* Idirdhealú indíreach: sa chás go gcuirfí daoine d’inscne amháin faoi mhíbhuntáiste i gcomparáid le daoine den inscne eile faoi fhoráil, faoi chritéar nó faoi chleachtas atá neodrach de réir dealraimh, mura bhfuil údar maith oibiachtúil leis an bhforáil, an gcritéar nó an gcleachtas sin le haidhm dhlisteanach, agus go bhfuil an modh chun an aidhm sin a bhaint amach cuí agus riachtanach.

* Ciapadh: sa chás go dtarlaíonn iompar neamh-inmhianaithe a bhaineann le hinscne duine arb í an aidhm nó an éifeacht leis dínit duine a shárú, agus timpeallacht bhagrach, naimhdeach, mhaslach, náireach nó ghránna a chruthú.

* Ciapadh gnéasach: sa chás go dtarlaíonn cineál ar bith iompar neamh-inmhianaithe béil, neamhbhriathartha nó fisiceach de chineál gnéasach, arb í an aidhm nó an éifeacht leis dínit duine a shárú, go háirithe nuair atá timpeallacht bhagrach, naimhdeach, mhaslach, náireach nó ghránna á cruthú.

GNÍOMH

Treoir 2006/54/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 5 Iúil 2006 maidir le cur chun feidhme phrionsabal an chomhionannais deiseanna agus na córa comhionainne idir fir agus mná i gcúrsaí fostaíochta agus slí beatha (athmhúnlú) (IO L 204, 26.7.2006, lgh. 23–36)

Nuashonraithe 29.10.2015