Gearrtar CBL ar na hidirbhearta uile a dhéantar in AE le haghaidh íocaíocht a dhéanann duine inchánach (i.e. aon duine nó aon ghnólacht a sholáthraíonn earraí agus seirbhísí le linn a gcuid oibre).
Tá allmhairí isteach san Aontas Eorpach faoi réir CBL. De bhun Threoir (AE) 2025/1539ón gComhairle, ó ar aghaidh, beidh an soláthraí nó an soláthraí iontaithe (ardáin) a dhéanann ciandíolacháin earraí a allmhairítear ó thíortha lasmuigh den AE i gcónaí faoi dhliteanas i leith CBL ar allmhairí, in ionad na rialach ginearálta a chuireann an dliteanas ar an té a dhéanann an t-allmhairiú.
Leis an Treoir leasaitheach (AE) 2025/516 cuirtear athruithe fairsinge i bhfeidhm chun an córas CBL a nuachóiriú agus chun é a oiriúnú don gheilleagar digiteach. Áirítear leo rialacha nua maidir le sonrascadh leictreonach agus tuairisciú digiteach do na hardáin a éascaíonn cóiríocht ghearrthéarmach ar cíos agus iompar paisinéirí, mar aon le scéimeanna simplithe aon-stad leathnaithe chun an gá atá le clárú CBL i roinnt Ballstát a laghdú tuilleadh, le spriocdhátaí cur i bhfeidhm céimeacha ó 2027 go 2035.
Áirítear aridirbhearta inchánachasoláthairtí earraí nó seirbhísí laistigh de AE, earraí a fháil idir BallstáitAE (earraí arna soláthar agus arna seoladh nó arna n-iompar ag gnólacht ó Bhallstát amháin go gnólacht i mBallstát eile) agus allmhairiú earraíisteach in AE ó thíortha nach bhfuil in AE.
Braitheann an áit chánachais ar chineál an idirbhirt, ar an gcineál táirge a sholáthraítear, agus cé acu atá iompar i gceist nó nach bhfuil.
Soláthar earraí. An áit a soláthraítear na hearraí.
Fáil earraí idir na Ballstáit. An áit a seachadtar na hearraí (i.e. an Ballstát ina bhfaightear na hearraí ar deireadh i ndiaidh iad a iompar ó Bhallstát eile).
Allmhairiú earraí. An Ballstát chuig a dtagann na hearraí.
Soláthar seirbhísí. An áit a ndeirtear go soláthraítear na seirbhísí. Braitheann sé sin ní hamháin ar an gcineál seirbhíse a sholáthraítear, ach freisin ar an gcineál custaiméara a fhaigheann an tseirbhís. Is é an riail ghinearálta go ngearrtar cáin ar sheirbhís san áit ina bhfuil an custaiméir más gnólacht í, nó san áit ina bhfuil an soláthraí, más duine príobháideach an custaiméir. Lena áirithiú go ngearrfar cáin ar an tseirbhís san áit a mbaintear úsáid aisti i ndáiríre, tá eisceachtaí áirithe leis na rialacha ginearálta seo, ar nós:
seirbhísí atá nasctha le maoin dhochorraithe (réadmhaoin);
iompar paisinéirí;
gníomhaíochtaí a bhaineann le cultúr, le spórt, le hoideachas agus le siamsaíocht;
seirbhísí bialann.
Gearrtar CBL nuair a sholáthraítear na hearraí nó na seirbhísí de réir an chineáil idirbhirt. Féadfar cáin a ghearradh le haghaidh fáil earraí idir na Ballstáit nuair a chuirtear soláthar earraí chuig an mBallstát ábhartha i gcrích. Maidir le hallmhairí isteach in AE, gearrtar CBL nuair a thugtar na hearraí isteach i mBallstát. Ón , beidh an soláthróir nó an soláthróir measta (ardáin) ar chiandíolacháin earraí a allmhairítear ó thíortha nach tíortha den Aontas Eorpach iad i gcónaí faoi dhliteanas i leith CBL ar allmhairí. Mar sin féin, féadfaidh na Ballstáit, faoi choinníollacha áirithe, cead a thabhairt don chustaiméir an CBL ar allmhairí a íoc má mhainníonn an soláthróir nó an soláthróir measta a n-oibleagáidí a chomhlíonadh, gan dochar do dhliteanas an tsoláthróra.
Áirítear leis an mbonn inchánach le haghaidh earraí agus seirbhísí a sholáthar agus earraí a fháil idir na Ballstáit gach íocaíocht leis an soláthróir. Nuair a dhéantar earraí a allmhairiú, is ionann an méid sin agus an luach a bhaineann leo chun críoch custaim. Áirítear dleachtanna, cánacha agus muirir eile leis an mbonn inchánach, ach ní chuirtear an CBL féin, lascainí praghais ná lacáistí custaiméirí san áireamh ann.
Is é15 %ar a laghad an ráta caighdeánach CBL atá le cur i bhfeidhm ag gach Ballstát ar earraí agus ar sheirbhísí. Is féidir leis na Ballstáit ráta laghdaithe nó dhó de 5 % ar a laghad a chur i bhfeidhm i gcás earraí nó seirbhísí faoi leith atá liostaithe in Iarscríbhinn III a ghabhann leis an treoir. Tá feidhm ag roinnt eisceachtaí ó na rialacha sin (e.g rátaí níos ísle ar earraí nó seirbhísí eile) faoi choinníollacha áirithe.
Ceadaítear de réir na treoracha díolúintí ó CBL. Is díolúintí iad an chuid is mó díobh seo nach bhfuil an ceart díbhinn a bhaint astu (e.g. cúram leighis, seirbhísí sóisialta nó seirbhísí airgeadais agus árachais). Is ann freisin do dhíolúintí lena mbaineann an ceart chun asbhainte áfach (e.g. soláthar earraí idir na Ballstáit nó earraí a onnmhairiú chuig tír nach tír AE í). Tá formhór na ndíolúintí éigeantach do na Ballstáit, ach tá roinnt díobh roghnach.
Ón i leith, beidh sé éigeantach deimhniú díolúine CBL leictreonach a úsáid le haghaidh idirbhearta díolmhaithe áirithe faoi Airteagal 151 den Treoir. Go dtí sin, féadfaidh na Ballstáit leanúint d’úsáid deimhnithe páipéir nó de chórais leictreonacha atá ann cheana, más mian leo. Beidh tréimhse acu go dtí chun na dlíthe, na rialacháin agus na forálacha riaracháin is gá a achtú chun na rialacha nua a chomhlíonadh. Is é an comhlacht nó an duine aonair incháilithe, a mbaineann a cheannacháin tairbhe as an díolúine, a eisíonn an deimhniú; ní mór é a shíniú go leictreonach i dteannta an Bhallstáit óstaigh agus tagann sé in áit na foirme páipéir a bhí in úsáid roimhe sin.
Forbróidh agus bainisteoidh An Coimisiún Eorpach lárchóras TF chun deimhnithe díolúine leictreonacha a stóráil agus a phróiseáil. Taifeadóidh an córas seo na deimhnithe arna n-eisiúint ag comhlachtaí nó daoine aonair incháilithe, áiritheoidh sé go mbeidh siad ar fáil do sholáthróirí agus d’údaráis náisiúnta, agus feidhmeoidh sé ar bhonn sonraíochtaí teicniúla coiteanna.
Féadfaidh duine inchánach an méid CBL a íocadh ar earraí nó ar sheirbhísí a fuarthas, a úsáidtear le haghaidh idirbheart cánach sa Bhallstát, a asbhaint. Is féidir an t–ionchur CBL sin a asbhaint ó CBL iníoctha ar idirbhearta faoi cháin (e.g. soláthairtí intíre earraí nó seirbhísí). Go ginearálta níl aon cheart ann chun asbhainte i gcás gníomhaíocht eacnamaíoch atá díolmhaithe ó CBL, nó má chuireann an duine inchánach scéimeanna speisialta áirithe i bhfeidhm. I gcásanna áirithe is féidir teorainn a chur le hasbhaint nó é a leasú.
Leagtar amach sa treoir dualgais daoine inchánacha agus daoine áirithe nach bhfuil inchánach. De ghnáth, bíonn CBL iníoctha ag aon duine inchánach a sholáthraíonn earraí nó seirbhísí inchánacha. Áirítear ar dhíolúintí idirbhearta sonracha ina n–íocann an custaiméir CBL (e.g. seirbhísí a sholáthraíonn soláthraí do ghnólacht i dtír eile, agus idirbhearta inar féidir le Ballstát a roghnú an custaiméir a ainmniú chun CBL a íoc, mar atá le soláthairtí áirithe atá íogair ó thaobh calaoise).
Ón ar aghaidh, ní mór do sholáthróirí, nó do sholáthróirí a mheastar a bheith ann, a dhíolann earraí allmhairithe ar bhonn díolachán iargúlta agus nach bhfuil bunaithe san Aontas, agus nach bhfuil cláraithe ar thairseach an Ionaid Ilfhreastail Allmhairiúcháin, ionadaí cánach a cheapadh sa Bhallstát allmhairiúcháin chun oibleagáidí CBL maidir le coinsíneachtaí incháilithe a chomhlíonadh. Níl feidhm leis an oibleagáid sin mura bhfuil an soláthróir bunaithe i dtír a chumhdaítear le comhaontú cúnaimh fhrithpháirtigh de chuid an Aontais.
Féadfaidh na Ballstáit foráil a dhéanamh freisin go mbeidh daoine eile, amhail ionadaithe custaim indíreacha nó daoine atá faoi dhliteanas i leith fiacha custaim, faoi dhliteanas i gcomhpháirt agus ina n-aonar i leith CBL iompórtála ar chiandíolacháin earraí allmhairithe.
Ceadaítear leis an treoir eisceachtaí do Bhallstáit ó rialacha caighdeánacha CBL (e.g. chun cosc a chur ar chineálacha áirithe d’imghabháil cánach). Tá scéimeanna faoi leith CBL ann freisin chun páipéarachas a laghdú (e.g. le haghaidh gnólachtaí beaga agus feirmeoirí).
Ina theannta sin, ceadaítear sa treoir do na Ballstáit is mó a mbíonn calaois CBL iontu le haistriú dliteanais CBL ghinearálaithe a chur i bhfeidhm ar bhonn sealadach. Is é atá i gceist leis sin an dliteanas chun CBL a íoc a aistriú ón soláthróir chuig an custaiméir. Ní raibh na Ballstáit in ann an beart seo a úsáid ach amháin i gcás soláthairtí earraí nó seirbhísí ina dtír féin amháin agus a bhí os cionn €17,500 in aghaidh an idirbhirt, agus sin go dtí an 30 Meitheamh 2022 amhain agus faoi dhálaí an-diana.
Rinneadh roinnt leasuithe ar Threoir 2006/112/CE, lena n-áirítear roinnt leasuithe mar gheall ar phaindéim COVID-19.
Le Treoir Leasaitheach (AE) 2020/284 , cuirtear ceanglais áirithe i bhfeidhm ar sholáthraithe seirbhíse íocaíochta chun taifid a choinneáil d'íocaíochtaí trasteorann ríomhthráchtála. Ansin cuirfear na sonraí ar fáil d’údaráis chánach náisiúnta faoi dhálaí dochta, lena n-áirítear iad siúd a bhaineann le o cosaint sonraí Tá na ceanglais seo i bhfeidhm ó .
Le Treoir Leasaitheach (AE) 2020/285 tugtar isteach rialacha simplithe chun an t-ualach riaracháin agus na costais chomhlíonta a laghdú do ghnólachtaí beaga, agus chun timpeallacht chánach níos buntáistí a chruthú chun cabhrú leo fás agus trádáil thar theorainneacha ar bhealach níos éifeachtaí. Beidh gnólachtaí beaga in ann cáiliú do rialacha simplithe comhlíonta CBL i gcás ina bhfanfaidh a láimhdeachas bliantúil faoi bhun tairseach arna socrú ag an mBallstát lena mbaineann, nach mbeidh níos airde ná EUR 85 000. Faoi choinníollacha áirithe, beidh gnólachtaí beaga ó Bhallstáit eile nach sáraíonn an tairseach sin in ann leas a bhaint as an scéim shimplithe, mura sáraíonn a láimhdeachas bliantúil iomlán in AE ar fad EUR 100 000. Tá na rialacha nua seo i bhfeidhm ó . Leis Treoir Leasaitheach (AE) 2025/516 soiléirítear an dóigh a ríomtar na tairseacha láimhdeachais, lena chinntítear nach n-áirítear ach ciandíolacháin ó Bhallstát bunaíochta an tsoláthróra.
Tugtar isteach leis an bpacáiste ríomhthráchtála CBL (Treoracha leasaitheacha (AE) 2017/2455 agus 2019/1995) simplithe nua do chuideachtaí a dhéanann díolacháin trasteorann earraí nó seirbhísí. Cinntítear leis go n–íocfar CBL ar sholáthairtí den sórt sin i gceart le Ballstát an chustaiméara, de réir phrionsabal an chánachais sa Bhallstát is ceann scríbe. Tháinig na chéad bhearta i bhfeidhm in 2015 agus níor chlúdaigh siad ach seirbhísí teileachumarsáide, craolacháin agus leictreonacha. Is féidir le gnólachtaí a chuireann soláthairtí seirbhísí teileachumarsáide, craolacháin agus leictreonacha gnólacht le tomhaltóir ar fáil in AE CBL a dhearbhú agus a íoc i gcóras simplithe (ionad Ilfhreastail). Le Treoir Leasaitheach (AE) 2025/516, leathnaítear a thuilleadh raon feidhme na n-idirbheart a thairbhíonn den simpliú.
Mar iarmhairt phaindéim COVID-19, cuirtear dáta theacht i bhfeidhm an dara pacáiste ar athlá le Cinneadh (AE) 2020/1109 ón go , go dtí níos mó ama a thabhairt do na Ballstáit agus do ghnólachtaí ullmhú do na rialacha úra.
Leis an Treoir leasaithe (AE) 2020/1756, i ndiaidh aistarraingt na Ríochta Aontaithe as an AE, tugtar isteach uimhreacha aitheantais CBL i dTuaisceart Éireann le réimír ar leith chun idirdhealú a dhéanamh idir:
daoine inchánacha agus daoine dlítheanacha neamh–inchánacha a bhfuil a n-idirbhearta a bhaineann le hearraí i dTuaisceart Éireann faoi réir reachtaíocht CBL de chuid AE;
daoine a dhéanann idirbhearta eile dá ndéantar iad a shainaithint chun críocha CBL sa Ríocht Aontaithe.
Cinntíodh le Treoir leasaithe (AE) 2020/2020 rochtain níos inacmhainne ar sholáthairtí vacsaíní COVID-19 agus ar ghléasanna leighis diagnóiseachin vitro (feisteáin tástála) mar fhreagairt ar phaindéim COVID-19 san Eoraip. Ón go dtí an , ceadaítear do na Ballstáit leis:
a bheith díolmhaithe ó CBL leis an gceart soláthar vacsaíní COVID-19 agus gléasanna leighis diagnóiseacha in vitro , agus seirbhísí a bhaineann go dlúth leis na vacsaíní agus na gléasanna seo, a asbhaint;
ráta laghdaithe CBL a chur i bhfeidhm ar fheistí leighis diagnóiseacha in vitro COVID-19 agus ar sheirbhís a mbaineann leo, mar atá an cás cheana maidir le vacsaíní.
Baineann Treoir leasaitheach (AE) 2021/1159 le díolúintí sealadacha ar allmhairí agus ar sholáthairtí áirithe, mar fhreagairt ar phaindéim COVID-19. D'éascaigh sé seo don Choimisiún agus d'ghníomhaireachtaí an AE earraí agus seirbhísí a cheannach chun iad a dháileadh saor in aisce (i.e. mar shíntiúis) ar na Ballstáit.
liosta na n-earraí agus na seirbhísí a gceadaítear rátaí laghdaithe CBL ina leith a thabhairt cothrom le dáta (Iarscríbhinn III); mar sin féin, tá líon na n-earraí ar féidir rátaí laghdaithe a chur i bhfeidhm orthu teoranta chun iomadú na rátaí laghdaithe a chosc;
na heisceachtaí atá ann cheana a oscailt lena gceadaítear do Bhallstáit áirithe rátaí fabhracha a chur i bhfeidhm maidir le táirgí áirithe ar na Ballstáit uile, ar choinníoll go bhfuil siad ag comhoiriúnach leis na prionsabail chomhaontaithe;
deireadh a chur de réir a chéile le tréimhsí i gcomhair rátaí laghdaithe nó eisceachtaí a chuirtear i bhfeidhm maidir le táirgí a bhfuil tionchar diúltach acu ar an gcomhshaol (e.g. ar bhreoslaí iontaise agus ar earraí eile a bhfuil tionchar comhchosúil acu ar astaíochtaí gás ceaptha teasa, nach bhfuil feidhm acu a thuilleadh ón ar a dhéanaí, agus ar lotnaidicídí ceimiceacha agus leasacháin cheimiceacha, nach bhfuil feidhm acu a thuilleadh ón ar a dhéanaí);
lena gceadaítear do na Ballstáit ráta laghdaithe, a chur i bhfeidhm, go háirithe, maidir leis an méid seo a leanas:
seirbhísí rochtana idirlín chun dul i ngleic le cumhdach íseal na seirbhísí sin agus chun a bhforbairt a chur chun cinn,
painéil ghréine, rothair leictreachas agus seirbhísí athchúrsála dramhaíola a mheastar a bheith ina n-earraí agus ina seirbhísí atá neamhdhíobhálach don chomhshaol,
earraí agus seirbhísí a fhreastalaíonn ar chuspóirí sonracha beartais shóisialta agus chultúrtha.
Treoir (AE) 2025/425 ón gComhairle an lena leasaítear Treoir 2006/112/CE maidir le deimhniú díolúine CBL leictreonach éigeantach a thabhairt isteach. Caithfidh na Ballstáit na rialacha nua sin a chur i bhfeidhm roimh an , agus beidh idirthréimhse i bhfeidhm go dtí an , tráth a mbeidh úsáid an deimhnithe leictreonaigh éigeantach.
Treoir (AE) 2025/516 ón gComhairle , lena leasaítear Treoir 2006/112/CE maidir le rialacha CBL don ré dhigiteach. Tugtar isteach leis sonrascadh leictreonach mar réamhshocrú, oibleagáidí nua maidir le tuairisciú digiteach, rialacha soláthraí measta d’ardáin i dtaca le seirbhísí cíosa cóiríochta gearrthéarmaí agus iompair paisinéirí, raon feidhme leathnaithe don scéim aon-stad, agus spriocdhátaí cur i bhfeidhm céimnithe ó 2027 go 2035.
Treoir (AE) ón gComhairle 2025/1539 an , lena leasaítear Treoir 2006/112/CE maidir le rialacha CBL i ndáil le ciandíolacháin earraí allmhairithe, le ceapachán ionadaithe cánach agus le haisghairm socruithe speisialta. Beidh feidhm leis ón .
CÉN UAIR ATÁ TOSACH FEIDHME NA RIALACHA?
Bhí Treoir 2006/112/CE le trasnú i ndlí náisiúnta faoin .
Treoir 2006/112/EC ón maidir leis an gcomhchóras cánach breisluacha (IO L 347, , lgh. 1–118).).
DOICIMÉID GHAOLMHARA
Treoir (AE) 2025/1539 ón gComhairle an lena leasaítear Treoir 2006/112/CE a mhéid a bhaineann le rialacha CBL a bhaineann le daoine inchánach a éascaíonn ciandíolacháin earraí allmhairithe agus cur i bhfeidhm na scéime speisialta le haghaidh ciandíolacháin earraí a allmhairítear ó thríú críocha nó ó thríú tíortha agus socruithe speisialta maidir le CBL ar allmhairí a dhearbhú agus a íoc (IO L, 2025/1539, ).
Treoir (AE) 2020/285 ón gComhairle an lena leasaítear Treoir 2006/112/CE maidir leis an gcomhchóras cánach breisluacha a mhéid a bhaineann leis an scéim speisialta d'fhiontair bheaga agus Rialachán (AE) Uimh. 904/2010 a mhéid a bhaineann leis an gcomhar riaracháin agus leis an malartú faisnéise chun faireachán a dhéanamh ar chur i bhfeidhm ceart na scéime speisialta d'fhiontair bheaga (IO L 62, , lgh. 13-23).
Rinneadh leasuithe comhleanúnacha ar Rialachán (AE) 2020/285 a chorprú sa bhundoiciméad. Níl de luach ar an leagan comhdhlúite seo ach luach doiciméadach amháin.
Treoir (AE) 2020/284 ón gComhairle an lena leasaítear Treoir 2006/112/CE a mhéid a bhaineann le ceanglais áirithe a thabhairt isteach le haghaidh soláthraithe seirbhíse íocaíochta (IO L 62, , lgh. 7-12)
Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle agus chuig Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa maidir le plean gníomhaíochta CBL i dtreo Limistéar CBL aonair san Aontas Eorpach – An t-am le cinneadh a dhéanamh (COM(2016) 148 final, ).
Rialachán an Chomhairle (AE) Uimh. 904/2010 den maidir le comhoibriú riaracháin agus le dul i ngleic le calaois i réimse an cháin luachmhara breise (IO L 268, , lgh. 1–18).
Treoir 2009/132/EC lena socraítear raon Airteagail 143(b) agus (c) den Treoir 2006/112/CE maidir le díolúine ó cháin bhreisluacha ar allmhairiú deiridh earraí áirithe (IO L 292, , lgh. 5–30).).
Treoir 2008/9/EC ón gComhairle an lena leagtar síos rialacha mionsonraithe maidir le haisíoc cánach breisluacha, dá bhforáiltear i dTreoir 2006/112/CE, le daoine inchánacha nach bhfuil bunaithe sa Bhallstát aisíoca ach atá bunaithe i mBallstát eile (IO L 44, , lgh. 23–28).
Treoir 2007/74/EC ón gComhairle an maidir le díolúine ó cháin bhreisluacha agus ó dhleacht mháil ar earraí a allmhairítear ag daoine a thaistealaíonn ó thríú tíortha (OJ L 346, , lgh. 6–12).
Treoir 2006/79/EC ón gComhairle an maidir le díolúine ó cháin bhreisluacha agus ó dhleacht mháil ar earraí a allmhairítear ag daoine a thaistealaíonn ó thríú tíortha (OJ L 286, , lgh. 15–18).