Socruithe ginearálta maidir le sealbhú agus gluaiseacht táirgí atá faoi réir dleacht mháil (go dtí mí Feabhra 2023)

ACHOIMRE AR:

Treoir 2008/118/CE – socruithe ginearálta le haghaidh dleacht mháil

CAD IS AIDHM LEIS AN TREOIR?

Tugtar isteach léi socruithe comhchuibhithe do tháirgí atá faoi réir dleacht mháil d’fhonn a saorchúrsaíocht a ráthú agus dá bhrí sin feidhmiú ceart mhargadh aonair an Aontais Eorpaigh (AE).

PRÍOMHPHOINTÍ

Bunaítear leis an treoir seo na socruithe ginearálta maidir le dleachtanna máil a bhfuil feidhm acu maidir le:

• táirgí fuinnimh agus leictreachais arna gcumhdach le Treoir 2003/96/CE;
• alcól agus deochanna alcólacha a chumhdaítear le Treoir 92/83/CEE (rialacha AE maidir le cánachas ar alcól) agus Treoir 92/84/CEE;
• tobac monaraithe arna chumhdach le Treoir 2011/64/AE.

Tá na táirgí seo faoi réir dleachtanna máil sna cásanna a leanas:

• nuair a dhéantar iad a tháirgeadh, lena n áirítear, i gcás inarb infheidhme, nuair a dhéantar iad a bhaint, laistigh de AE;
• nuair a dhéantar iad a allmhairiú laistigh de AE.

Fad is nach n eascraíonn foirmiúlachtaí trasteorann laistigh de AE dá mbarr, féadfaidh Ballstáit AE cánacha a chur i bhfeidhm ar an méid seo a leanas chomh maith:

• táirgí seachas earraí máil;
• soláthar seirbhísí, lena n–áirítear iad siúd a bhaineann le táirgí faoi réir dleacht mháil, nach féidir a shainiú mar chánacha láimhdeachais.

Tá feidhm ag an treoir seo maidir le críoch AE seachas roinnt eisceachtaí, amhail:

• na hOileáin Chanáracha;
• ranna na Fraince thar lear;
• Oileáin Åland.

Inmhuirireacht, aisíocaíocht, díolúine

Tá na dleachtanna máil inmhuirearaithe tráth a scaoilte lena dtomhailt sa Bhallstát lena mbaineann. Is é an duine atá faoi dhliteanas an dleacht mháil a íoc go ginearálta an coimeádaí stórais údaraithe nó an coinsíní cláraithe.

Maidir leis na Ballstáit:

• féadfaidh siad dleacht mháil ar earraí máil a scaoileadh lena n úsáid a tharscaoileadh nó a aisíoc;
• is fúthu atá sé na coinníollacha ábhartha a shocrú, lena n áirítear rátaí cánach, ar an gcoinníoll:
  • go bhfuil na cánacha níos airde ná na rátaí atá leagtha síos ag an Aontas Eorpach,
  • nach gcruthaíonn sé sin aicme nua díolúine (féach an chéad mhír eile).

Tá táirgí atá faoi réir dleacht mháil díolmhaithe ó dhleacht mháil a íoc i gcás ina mbeartaítear iad a úsáid mar a leanas:

• i gcomhthéacs caidreamh taidhleoireachta nó consalachta;
• ag eagraíochtaí idirnáisiúnta;
• ag fórsaí armtha aon tíre de chuid ECAT seachas an Ballstát ina bhfuil an dleacht máil inmhuirearaithe;
• ag fórsaí armtha na Breataine atá lonnaithe sa Chipir;
• faoi chomhaontú arna dtabhairt i gcrích le tíortha neamh-AE nó le heagraíochtaí idirnáisiúnta.

Féadfaidh Ballstáit a bheith díolmhaithe freisin ó tháirgí atá faoi réir dleacht mháil a sholáthraíonn siopaí saor ó cháin a íoc, earraí a iompraítear i mbagáiste pearsanta daoine atá ag taisteal chuig tír nach tír de AE í ar eitilt nó ar thuras farraige.

Táirgeadh, próiseáil agus sealbhú

Leagann gach Ballstát rialacha síos maidir le táirgeadh, próiseáil agus sealbhú earraí máil. I gcás nár íocadh an dleacht mháil fós, ní mór táirgeadh, próiseáil agus sealbhú earraí máil a dhéanamh i stóras cánach.

Gluaiseacht earraí máil a bhfuil an dleacht mháil ina leith ar fionraí

I gcás go bhfuil earraí máil faoi “shocrú fionraí dleachta”, tá an dleacht mháil á chur ar fionraí ó tháirgeadh, próiseáil, sealbhú nó gluaiseacht earraí máil.

Féadfar earraí máil a bhogadh, faoi shocrú fionraí dleachta laistigh de AE, ó stóras cánach nó ó áit allmhairithe chuig:

• stóras cánach eile;
• coinsíneacht chláraithe;
• áit onnmhairithe ó AE; nó
• tairbhí den díolúine ó dhleacht mhál dá dtagraítear thuas (caidreamh taidhleoireachta nó consalachta, eagraíochtaí idirnáisiúnta, fórsaí armtha, etc.).

Ní mór gluaisteacht earraí máil i bprionsabal a dhéanamh faoi chumhdach doiciméid leictreonaigh riaracháin mar a shainítear i Rialachán (CE) Uimh. 684/2009, arna leasú le déanaí le Rialachán (AE) 2021/2265.

Féadfaidh údaráis inniúla an Bhallstáit ráthaíocht a iarraidh ar an gcoimeádaí stórais údaraithe nó ar an gcoinsíneoir cláraithe ina gcumhdaítear na rioscaí ar gné dhílis iad sa ghluaiseacht a bhfuil an dleacht mháil ina leith ar fionraí. I bprionsabal, is féidir le páirtí eile an ráthaíocht a sholáthar.

Beidh an ráthaíocht bailí ar fud an Aontais Eorpaigh agus is iad na Ballstáit a leagfaidh síos na rialacha mionsonraithe.

Gluaiseachtaí agus cánachas ar earraí máil tar éis iad a scaoileadh lena n úsáid

Nuair a scaoilfear earraí máil lena n úsáid, beidh an méid seo a leanas i gceist leis na hearraí máil:

• d’fhág siad socrú fionraí dleachta;
• tá siad á sealbhú lasmuigh de shocrú fionraí dleachta i gcás nár gearradh dleacht mháil de bhun fhorálacha infheidhme dhlí AE agus na reachtaíochta náisiúnta;
• tá siad á dtáirgeadh lasmuigh de shocrú fionraí dleachta;
• rinneadh iad a allmhairiú, murar cuireadh faoi shocrú fionraí dleachta iad, díreach i ndiaidh iad allmhairiú.

Féadfar dleachtanna máil ar earraí a fhaigheann duine aonair príobháideach dá (h)úsáid phearsanta féin, agus a iompraíonn sé/sí ó Bhallstát amháin go Ballstát eile a ghearradh i dtír AE ina bhfuarthas na hearraí agus sa tír sin amháin. Lena chinneadh cibé an bhfuil na hearraí máil beartaithe do dhuine aonair príobháideach nó nach bhfuil, cuireann na Ballstát an méid seo a leanas san áireamh:

• stádas tráchtála shealbhóir na dtáirgí;
• an áit ina bhfuil na táirgí suite;
• aon doiciméad a bhaineann leis na táirgí;
• cineál na dtáirgí;
• cainníocht na dtáirgí.

I gcás go ndéantar earraí máil atá beartaithe lena n-úsáid i mBallstát chun críocha tráchtála i mBallstát eile, beidh na táirgí faoi réir dhleachtanna máil an dara Ballstáit. Féadfar dleachtanna máil a íocadh sa chéad Bhallstát a aisíoc.

I gcás ciandíola ó Bhallstát amháin go Ballstát eile, ní mór don díoltóir nó dá ghníomhaire dleacht mháil a íoc sa Bhallstát cinn scríbe.

Féadfar na Ballstáit a cheangal go mbeidh marcanna cánach marcanna aitheantais náisiúnta ar earraí máil.

Aisghairm

Aisghairfear Treoir 2008/118/CE le Treoir (AE) 2020/262 agus cuirfear an treoir sin ina hionad (féach an achoimre) ón 13 Feabhra 2023 i leith.

CÉN UAIR ATÁ TOSACH FEIDHME NA TREORACH?

Tá feidhm léi ón 15 Eanáir 2009 agus b’éigean dlí a dhéanamh di sna Ballstáit faoi 2010.

CÚLRA

Le haghaidh tuilleadh faisnéise, féach:

• Forálacha coiteanna maidir le dleacht mháil (An Coimisiún Eorpach).

PRÍOMHDHOICIMÉAD

Treoir 2008/118/CE ón gComhairle an 16 Nollaig 2008 maidir leis na socruithe ginearálta le haghaidh dleacht mháil lena n aisghairtear Treoir 92/12/CEE (IO L 9, 14.1.2009, lgh. 12-30).

Rinneadh leasuithe agus athruithe comhleanúnacha ar Threoir 2008/118/CE a chorprú sa bhuntéacs. Níl de luach ar an leagan comhdhlúite seo ach luach doiciméadach amháin.

DOICIMÉID GHAOLMHARA

Rialachán (CE) Uimh. 684/2009 ón gCoimisiún an 24 Iúil 2009 lena gcuirtear chun feidhme Treoir 2008/118/CE ón gComhairle i ndáil leis na nósanna imeachta ríomhairithe maidir le gluaiseacht earraí máil a bhfuil an dleacht mháil ina leith ar fionraí (IO L 197, 29.7.2009, lgh. 24-64).

Féach an leagan comhdhlúite.

Nuashonraithe 08.11.2021