Prionsabal na córa comhionainne idir fir agus mná lasmuigh den mhargadh fostaíochta

PRÍOMHGHNÉITHE

Raon feidhme

Tá feidhm ag an treoir maidir le hearraí agus seirbhísí a chuirtear ar fáil don phobal, beag beann ar chúinsí pearsanta fhaighteoir na seirbhíse, agus a chuirtear ar fáil lasmuigh de réimsí príobháideacha agus teaghlaigh. Léirítear sa téarma "seirbhísí" anseo seirbhísí a chuirtear ar fáil mar chúiteamh ar luach saothair.

Níl feidhm ag an treoir maidir le hábhar meán nó fógraíochta nó maidir le hoideachas.

Cosc ar idirdhealú sa réimse earraí agus seirbhísí

Leis an treoir cuirtear toirmeasc ar:

• caitheamh is lú fabhar le fir agus le mná de bharr a n–inscne;
• caitheamh is lú fabhar le mná de bharr toirchis nó máithreachais;
• ciapadh¹, gnéaschiapadh² nó aon ghríosú chun idirdhealú a dhéanamh maidir le tairiscint nó soláthar earraí nó seirbhísí.

Ní féidir glacadh le cóir dhifreálach ach amháin má thugtar údar léi le cuspóir dlisteanach amhail íospartaigh na mí–úsáide gnéis a chosaint (e.g. tearmainn ban a chruthú), saoirse comhlachais a áirithiú (e.g. ballraíocht i gclubanna príobháideacha fear agus ban) nó gníomhaíochtaí spóirt fear agus ban a eagrú. Ní mór teorainn ar bith a bheith cuí agus riachtanach.

Ní chuirtear cosc le prionsabal na córa comhionainne ar ghníomh dearfach a dhéanamh chun éagothroime inscne sa réimse earraí agus seirbhísí a chosc nó a chúiteamh.

Ní bhunaítear leis an treoir ach íoscheanglais, ionas go mbeidh Ballstáit AE ábalta leibhéil chosanta níos airde nó níos fairsinge a choimeád más mian leo.

Cur i bhfeidhm ar an réimse árachais

Cuirtear toirmeasc leis an treoir ar inscne a chur san áireamh agus préimheanna árachais agus sochair i gcomhaontuithe árachais a síníodh i ndiaidh an 21 Nollaig 2007 á ríomh. Cuireadh an rogha ar fáil léi, ina ainneoin sin, do na Ballstáit gan an toirmeasc sin a chur i bhfeidhm i gcásanna ina raibh inscne ina thoisc chinntitheach i measúnú riosca agus bunaithe ar shonraí ábhartha achtúireacha agus staidrimh.

Dhearbhaigh Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh, áfach, ina rialú ar chás Test-Achats (C-236/09), go raibh an maolú ó phrionsabal na córa comhionainne lena raibh na Ballstáit ábalta idirdhealú a dhéanamh idir fir agus mná maidir le préimheanna agus sochair árachais neamhbhailí, le héifeacht ón 21 Nollaig 2012. Maidir le gach comhaontú nua a síníodh ón dáta sin, tá feidhm ag taraif mheasctha maidir leis an earnáil árachais. D’fhonn cur chun feidhme rialú na Cúirte a éascú, ghlac an Coimisiún Eorpach treoirlínte maidir le cur i bhfeidhm na treorach ar an earnáil árachais. I gcás ar bith, níor cheart go n–eascródh difríochtaí i dtéarmaí préimheanna agus sochair as na costais a bhaineann le toircheas agus le máithreachas.

Comhlachtaí a chuireann cóir chomhionann chun cinn

Le Treoir leasaitheach (AE) 2024/1499, soiléirítear ról na gcomhlachtaí atá ainmnithe ar an leibhéal náisiúnta chun cóir chomhionann a chur chun cinn agus chun idirdhealú a chomhrac (comhlachtaí comhionannais). Leagtar síos léi na híoscheanglais nach mór do na Ballstáit a chur chun feidhme maidir le ról agus oibriú na gcomhlachtaí sin, lena n–áirítear conas is ceart dóibh cuidiú le híospartaigh i ndiaidh dóibh a ngearán a fháil. Maidir leis na comhlachtaí sin:

• ní mór dóibh bheith neamhspleách maidir lena struchtúr dlíthiúil, cuntasacht, buiséad, soláthar foirne agus cúrsaí eagraíochtúla;
• ní mór acmhainní leordhóthanacha a chur ar fáil dóibh chun a gcúraimí go léir a dhéanamh agus a bhfreagrachtaí a fheidhmiú go héifeachtach;
• ní mór dóibh a bheith ábalta cásanna féideartha idirdhealaithe a imscrúdú agus tuairim neamhcheangailteach a eisiúint nó cinneadh ceangailteach a ghlacadh;
• ní mór don rialtas agus d’institiúidí poiblí eile dul i gcomhairle leo go rialta maidir le reachtaíocht agus beartais ina gcuimsítear gnéithe comhionannais agus idirdhealaithe;
• ní mór a cheangal orthu sonraí a bhailiú faoina ngníomhaíochtaí féin;
• ní mór dóibh pleanáil agus tuairisciú poiblí a dhéanamh maidir lena gcuid oibre agus maidir le staid na córa comhionainne agus an idirdhealaithe ar bhonn rialta.

Faoi Threoir leasaitheach (AE) 2024/1499, ní mór do na Ballstáit freisin:

• rialacha a thabhairt isteach lena n–éascófar an fhéidearthacht díospóidí a réiteach lasmuigh den chúirt;
• a áirithiú go bhfuil an ceart chun gníomhú ag comhlachtaí comhionannais in ábhair a bhaineann leis an dlí sibhialta agus riaracháin a bhaineann le prionsabal na córa comhionainne a chur chun feidhme;
• a áirithiú go gcuirfidh comhlachtaí comhionannais a seirbhísí ar fáil saor in aisce do ghearánaigh, ar fud a gcríche, lena n–áirítear i limistéir thuaithe agus iargúlta;
• a cheangal ar chomhlachtaí comhionannais inrochtaineacht a áirithiú agus freastal réasúnta a chur ar fáil do dhaoine faoi mhíchumas ar a seirbhísí agus ar a ngníomhaíochtaí go léir.

Cearta íospartach a chosaint

Ceanglaítear leis an treoir ar Bhallstáit a áirithiú go bhfuil rochtain ag íospartaigh ar nós imeachta breithiúnach agus/nó riaracháin lena gcearta a chosaint, agus gur féidir le híospartaigh an sásamh nó an cúiteamh cuí a fháil.

Tá comhlachais, eagraíochtaí agus daoine dlítheanacha eile a bhfuil leas dlisteanach acu ábalta páirt a ghlacadh chomh maith i nós imeachta breithiúnach agus/nó riaracháin ionas go mbeidh íospartaigh ábalta a gcearta a chosaint agus sásamh nó cúiteamh a fháil.

Nuair a thacaíonn fíricí a chuirtear os comhair binse leis an toimhde go bhfuil idirdhealú ann, ní mór don chosantóir a bheith ábalta a chruthú nár sáraíodh prionsabal na córa comhionainne (diúltú don chúiseamh).

Ní mór do na Ballstáit smachtbhannaí a chur i bhfeidhm i gcás sáraithe ar phrionsabal na córa comhionainne.