Uastréimhsí tiomána agus tréimhsí scíthe san earnáil iompair de bhóthar

PRÍOMHPHOINTÍ

Rialachán (CE) Uimh. 561/2006:

• tá feidhm aige maidir le hearraí a iompaítear de bhóthar, i bhfeithiclí de lánmhais níos nó ná 3.5 tonna agus maidir le hiompar paisinéirí de bhóthar, i bhfeithiclí atá oiriúnaithe chun níos mó ná naonúr a iompar (lena n–áirítear an tiománaí);
• ón 1 Iúil 2026ar aghaidh, beidh feidhm aige maidir le hiompar earraí de bhóthar in iompar idirnáisiúnta nó in oibríochtaí cabatáiste i bhfeithiclí (lena n–áirítear leantóir nó leathleantóir) lena mbaineann lánmhais níos nó ná 2.5 tona;
• is cuma cén tír ina bhfuil an fheithicil cláraithe, le hiompar de bhóthar san Aontas Eorpach (AE) agus idir Ballstáit an Aontais Eorpaigh, an Eilvéis agus tíortha an Limistéir Eorpaigh Eacnamaíoch.

Aois íosta

Ní mór do mhátaí agus seoltóirí tiománaithe a bheith 18 mbliana d’aois ar a laghad, ach amháin i gcásanna áirithe i gcás mataí tiománaithe faoi oiliúint, a bhfuil aois íosta 16 bliana d’aois acu (féach Airteagal 5 chun tuilleadh sonraí a fháil).

Rialacha maidir le huastréimhsí tiomána, sosanna agus tréimhsí scíthe

Leagtar amach rialacha mionsonraithe maidir leo sin in Airteagail 6, 7, 8, 8a agus 9.

• Áirítear ar na rialacha sin:
  • uasmhéid ama tiomána laethúil 9 n-uaire an chloig, is féidir a shíneadh go 10 n-uaire an chloig ar a mhéad dhá uair sa tseachtain;
  • uastréimse tiomána seachtainiúil 56 uaireanta;
  • uasmhéid carnach ama tiomána de 90 uair an chloig le linn 2 sheachtain ar bith as a chéile;
  • tar éis tiomána ar feadh tréimhse 4.5 uair an chloig, nach mór don tiománaí sos gan bhriseadh nach lú ná 45 nóiméad a thógáil, mura dtógann sé tréimhse scíthe;
  • uastréimhse tiomána laethúil 11 uair an chloig, a d’fhéadfaí a laghdú go 9 n–uaire an chloig, ach nach mó ná trí huaire idir dhá thréimhse scíthe seachtainiúla ar bith;
  • tréimhse scíthe seachtainiúla rialta 45 uair an chloig ar a laghad agus tréimhse scíthe seachtainiúla laghdaithe 24 uair an chloig ar a laghad.
• Maidir le tiománaithe bus turasóireachta, tugtar roinnt solúbthachta isteach le Rialachán leasaitheach (AE) 2024/1258 maidir le sosanna agus tréimhsí scíthe do thiománaithe gairmiúla a bhíonn ag gabháil d’iompar paisinéirí ócáideach ar an leibhéal náisiúnta agus ar an leibhéal idirnáisiúnta araon. Ní athraítear leis an tsolúbthacht seo na rialacha reatha ar sosanna íosta iomlána, ar thréimhsí tiomána uasta in aghaidh na seachtaine agus in aghaidh na coicíse, ar an uastréimhse tiomána uasta agus ar an uastréimhse oibre de réir an dlí is infheidhme. Féadfaidh na tiománaithe sin a sos éigeantach a roinnt ina dhá sosanna 15 nóiméad ar a laghad gach ceann, agus aird á tabhairt ar an gcuid is mó de 45 nóiméad ag an am céanna. Féadfaidh siad an tréimhse sosa laethúil a chur siar faoi 1 uair an chloig, ar an gcoinníoll nár sáraíodh an tréimhse iomlán carntha don lá sin 7 n-uaire an chloig, agus ar an gcoinníoll nach bhfeidhmítear an rogha sin ach uair amháin i rith turais le 6 lá ar a laghad, nó dhá lá le linn na tréimhse turas 8 lá ar a laghad. Féadfaidh siad an tréimhse scíthe sheachtainiúil a chur siar ar feadh suas le 12 lá as a chéile i ndiaidh tréimhse scíthe sheachtainiúil rialta roimhe sin.
• Ní mór do chuideachtaí iompair obair tiománaithe a eagrú sa chaoi is go mbeidh siad in ann filleadh ar ionad oibríochtúil an fhostóra ina mbíonn na tiománaithe bunaithe de ghnáth sa Bhallstát nó ar áit chónaithe na dtiománaithe agus go gcaithfidh siad tréimhse scíthe seachtainiúla rialta amháin ar a laghad (nó tréimhse scíthe seachtainiúla is faide ná 45 uair an chloig mar chúiteamh ar thréimhse scíthe seachtainiúla laghdaithe) laistigh de gach tréimhse 4 seachtaine as a chéile.
• Ní mór do thiománaithe a bheith ábalta a scíth sheachtainiúil 45 uair an chloig a ghlacadh i lóistín atá oiriúnach ó thaobh inscne de ina bhfuil saoráidí imleora codlata agus sláintíochta (i.e. ar shiúl ó chábán an tiománaí), agus ní mór don chuideachta iompair, mar an fostóir, an costas as sin a íoc.
• Níor cheart cur isteach laethúla rialta, tréimhsí scíthe seachtainiúla laghdaithe agus tréimhsí scíthe seachtainiúla rialta na dtiománaithe níos mó ná dhá uair le gníomhaíochtaí eile nach faide ná 1 uair an chloig ar an iomlán, i gcás go bhfuil feithiclí leis na tiománaithe sin a iompraítear de bhád farantóireachta nó d’iarnród. Ní féidir cur isteach ar thréimhsí scíthe laethúla rialta agus tréimhsí scíthe seachtainiúla laghdaithe ach amháin le cás tiománaithe a bhfuil rochtain acu ar chábán codlata ar an mbád farantóireachta nó ar an traein agus, i gcás scíth sheachtainiúil rialta, ní féidir cur isteach uirthi i gcás go bhfuil fad sceidealaithe an turais 8 n–uaire an chloig nó níos mó agus ina bhfuil rochtain ag an tiománaí ar chábán codlata.
• Tá gníomh tarmligthe glactha ag an gCoimisiún Eorpach, Rialachán Tarmligthe (AE) 2022/1012, lena leagtar amach caighdeáin maidir leis an leibhéal seirbhíse i limistéir pháirceála shábháilte shlána do thiománaithe agus nósanna imeachta chun sábháilteacht agus slándáil na limistéar sin a dheimhniú.

Íoschoinníollacha maidir le cur chun feidhme an rialacháin

• Leagtar síos le Treoir 2006/22/CE, arna leasú le Treoir (AE) 2020/1057, na híoschoinníollacha maidir le cur chun feidhme Rialachán (CE) 561/2006 agus Rialachán (AE) Uimh. 165/2014 (féach an t-alt maidir le tacagraif thíos).
• Féachann sé le cur i bhfeidhm cuí agus léirmhíniú comhchuibhithe na rialacha sóisialta maidir le hiompar de bhóthar a áirithiú trí íoscheanglais a leagan síos maidir le seiceáil aonfhoirmeach agus éifeachtach ag na Ballstáit ar chomhlíonadh na rialacha ábhartha. Ba cheart na seiceálacha sin a úsáid chun sáruithe a laghdú agus a chosc.
• Ceanglaítear ar na Ballstáit córas rátála riosca a thabhairt isteach do chuideachtaí iompair a bheidh bunaithe ar líon agus ar dhéine choibhneasta aon sáruithe a rinne an chuideachta aonair. Ní mór seiceáil níos dlúithe a dhéanamh ar chuideachtaí lena mbaineann ardriosca agus iad a sheiceáil ar bhonn níos minice.

Tacagraif

• Faoi Rialachán (AE) Uimh. 165/2014 (féach an achoimre), ní mór tacagraif a shuiteáil i ngach feithicil níos troime ná 3.5 tona agus a iompraíonn earraí de bhóthar, agus i bhfeithiclí ina n–iompraítear níos mó ná naonúr (lena n–áirítear an tiománaí), le heisceachtaí áirithe. Ón 1 Iúil 2026ar aghaidh, ní mór tagagraif a shuiteáil i bhfeithiclí níos troime ná 2.5 tona a bhaineann le hiompar idirnáisiúnta de bhóthar nó le hoibríochtaí cabatáiste.
• Aistríodh an teicneolaíocht a bhaineann le tacagraif ar dtús ó analóg go digiteach agus uaidh sin ar aghaidh ó dhigiteach go hard-digiteach, i.e. cliste.
• Tugadh isteach le Rialachán (AE) Uimh. 165/2014 rialacha maidir le tacagraif chliste — glúin úr de ghléasanna ar líne chun reachtaíocht AE maidir le huastréimhsí tiomána agus tréimhsí scíthe tiománaithe a fhorfheidhmiú. Tá tacagraif chliste leagan 1 éigeantach i ngach feithicil úr a clárófar i ndiaidh an 15 Meitheamh 2019 agus leagan 2 i ndiaidh an 21 Lúnasa 2023. Le tacagraif chliste, cuirtear taifeadadh uathoibrithe ar fáil trí shuí satailíte ar am tiomána, sosanna agus tréimhsí scíthe, mar aon le tréimhsí infhaighteachta agus obair eile a dhéanann tiománaí. Ba cheart go gcuirfeadh siad le comhlíonadh agus go gcuirfeadh siad le haimsiú luath calaoise agus mí-úsáide.
• Faoi Rialachán leasaitheach (AE) 2024/1258, i gcomhthéacs seiceálacha cois bóthair, go dtí go mbeidh foirm turais dhigiteach ar fáil, ní mór do thiománaithe a bpáipéar feithicle nó cóipeanna leictreonacha de na foirmeacha turas comhlánaithe a iompar ar bord na 28 lá roimhe sin agus, ón 31 Nollaig 2024i leith, ina gcumhdaítear na 56 lá roimhe sin. Déanfaidh an Coimisiún machnamh ar na roghanna chun an fhoirm turais a athbhunú faoin 31 Nollaig 2026.
• Le Rialachán leasaitheach (AE) 2024/1258 ceadaítear do Bhallstát freisin a chur ar a chumas do na húdaráis inniúla pionós a fhorchur ar ghnóthas agus/nó ar thiománaí maidir le sárú ar Rialachán (AE) Uimh. 165/2014 (go dtí anois amháin de Rialachán (CE) Uimh. 561/2006) a aimsíodh ar a chríoch agus dá bhfuil pionós nár gearradh cheana féin, fiú má rinneadh an sárú sin ar chríoch Ballstáit eile nó ar chríoch tíre nach tír den Aontas Eorpach í.