Ionstraim um Ghníomhaíocht Slándála don Eoraip (ionstraim SAFE)

PRÍOMHPHOINTÍ

Leis an Ionstraim um Ghníomhaíocht Slándála don Eoraip cuirtear suas le €150 billiún de chúnamh airgeadais i bhfoirm iasachtaí ar fáil chun tacú leis na Ballstáit táirgí cosanta agus táirgí eile chun críoch cosanta a fháil. Chun cáiliú do na hiasachtaí sin, ceanglaítear ar na Ballstáit dul i mbun comhsholáthair arb é is aidhm dóibh:

• tacú le hoiriúnú thionscal na cosanta d’athruithe struchtúracha, lena n-áirítear trí acmhainneacht mhonaraíochta agus gníomhaíochtaí tacaíochta gaolmhara a chruthú nó a leathnú;
• infhaighteacht táirgí cosanta a fheabhsú, amhail trí amanna seachadta a laghdú, acmhainn táirgthe a chur in áirithe nó táirgí cosanta, táirgí idirmheánacha nó amhábhair a charnadh;
• feabhas a chur air eadar-obrachadh agus eadar-mhalairteachd shiostaman dìon air feadh an Aonaidh.

Raon an tsoláthair

Tha na cumhaichean airson co-sholair¹ fo SAFE ag iarraidh gun dèanar iad le:

• Ballstát amháin ar a laghad a fhaigheann cúnamh airgeadais faoin Ionstraim um Ghníomhaíocht Slándála don Eoraip; agus
• Ballstát amháin nó níos mó, tíortha atá ina gcomhaltaí de Chomhlachas Saorthrádála na hEorpa (CSTE) agus ina gcomhaltaí freisin den Limistéar Eorpach Eacnamaíoch (LEE) (‘Stáit CSTE LEE’), nó an Úcráin.

Ina theannta sin, féadfaidh tíortha aontachais, tíortha is iarrthóirí agus iarrthóirí ionchasacha, chomh maith le tíortha eile nach Ballstáit den Aontas iad a bhfuil comhpháirtíocht slándála agus cosanta sínithe acu leis an Aontas Eorpach, a bheith páirteach sa chomhsoláthar.

Féadfaidh soláthairtí arna ndéanamh ag Ballstát aonair a bheith incháilithe freisin, ar choinníoll go síneofar conradh faoin 30 Bealtaine 2026 agus go ndéanfar bearta chun a thairbhe a leathnú chuig rannpháirtithe incháilithe eile.

Féadfar táirgí sna catagóirí seo a leanas a chumhdach leis an soláthar.

• Catagóir I. Armlón agus diúracáin; córais airtléire lena n-áirítear cumais stailce cruinne domhain; cumais chomhraic ar an talamh agus a gcórais tacaíochta (lena n-áirítear trealamh saighdiúirí agus airm choisithe); dróin bheaga (aicme 1 ECAT) agus córais ghaolmhara frithdhróin; bonneagar criticiúil a chosaint; an chibearshlándáil; agus soghluaisteacht mhíleata, lena n-áirítear frithshoghluaisteacht;
• Catagóir II. Córais chosanta aeir agus diúracán; cumais mhuiri dromchla agus faoi uisce; dróin seachas dróin bheaga (aicmí 2 agus 3 ECAT) agus córais ghaolmhara frithdhróin; cumasóirí straitéiseacha (lena n-áirítear aeriompar straitéiseach, athbhreoslú aer-go-aer agus córais C4ISTAR, mar aon le sócmhainní agus seirbhísí spáis); cosaint sócmhainní spáis; an intleacht shaorga; agus an chogaíocht leictreonach.

Coinníollacha incháilitheachta

Chun cáiliú le haghaidh tacaíochta faoin Ionstraim um Ghníomhaíocht Slándála don Eoraip

• ní mór conraitheoirí agus fochonraitheoirí a bheith bunaithe agus a struchtúir bhainistíochta feidhmiúcháin a bheith acu san AE, i stáit LEE/CSTE nó san Úcráin, agus ní mór nach mbeidh siad faoi rialú ag tíortha nach bhfuil san AE ná ag eintitis lasmuigh de na limistéir seo;
• ní mór nach rachaidh costas na gcomhpháirteanna de thionscnamh lasmuigh den Aontas, de stáit CSTE an LEE nó den Úcráin thar 35 % de chostas measta chomhpháirteanna an táirge deiridh;
• ní mór go n-áiritheofar le conarthaí do tháirgí cosanta áirithe (catagóir II) gur féidir le conraitheoirí dearadh an táirge a shainiú, a oiriúnú agus a fhorbairt gan srianta arna fhorchur ag tíortha nach Ballstáit den Aontas iad nó ag eintitis eile.

D’fhéadfadh eisceachtaí a bheith i bhfeidhm faoi choinníollacha áirithe. Mar shampla, féadfaidh eintitis atá bunaithe san Aontas agus atá faoi rialú tíortha nach Ballstáit den Aontas iad páirt a ghlacadh má chuirtear bearta scagtha agus maolaithe ar fáil faoi chreat an Aontais maidir le hinfheistíocht dhíreach choigríche, nó ráthaíochtaí arna bhfíorú ag na Ballstáit.

Rannpháirtíocht tíortha nach eil san Aontas Eorpach

Is féidir caitheamh le conraitheoirí agus fochonraitheoirí ó thíortha nach Ballstáit den Aontas iad a bhfuil comhpháirtíocht slándála agus cosanta tugtha i gcrích acu leis an Aontas mar chuideachtaí de chuid an Aontais, ar choinníoll go sínítear socrú sonrach déthaobhach nó iltaobhach i gcomhréir leis an rialachán.

Teirmean ionmhais

• Ní mór do na Ballstáit iarratas ar chúnamh airgeadais a chur isteach in éineacht le plean infheistíochta don tionscal cosanta Eorpach.
• Féadfar iasachtaí a dheonú ar feadh tréimhse suas le 45 bliana, agus tréimhse ghrásta suas le 10 mbliana ann d’aisíocaíochtaí na príomhshuime.
• Tá réamh-mhaoiniú² suas le 15 % de mhéid na hiasachta ar fáil chun tacú le cur chun feidhme tapa.
• Déanann an Coimisiún Eorpach measúnú ar iarratais agus molann sé cinntí cur chun feidhme, a ghlacann Comhairle an Aontais Eorpaigh.

Gnéithe breise

• Tá conarthaí soláthair a dtacaítear leo faoin ionstraim SAFE díolmhaithe ó cháin bhreisluacha³ (CBL).
• Glactar leis go bhfuil cás práinne ann i gcás gach soláthair a fhaigheann tacaíocht ó SAFE, lena gcuirtear ar a gcumas nósanna imeachta soláthair brostaithe nó idirbheartaithe a úsáid gan fógra conartha a fhoilsiú roimh ré faoi Threoir 2009/81/CE.
• Féadfar creat-chomhaontuithe nó conarthaí atá ann cheana a leasú chun rannpháirtíocht Ballstát breise a cheadú nó chun méideanna an tsoláthair a mhéadú.

Spriocdháta iarratais

Bhí iarrataí ar chúnamh airgeadais agus na pleananna infheistíochta a ghabhann leo do thionscal cosanta na hEorpa le cur faoi bhráid an Choimisiúin faoin 30 Samhain 2025. Ní mór na cinntí cur chun feidhme uile a ghlacadh faoin 30 Meitheamh 2027.