Rialacha maidir le hintleacht shaorga iontaofa san Aontas

PRÍOMHPHOINTÍ

Cad is córas IS ann?

Córas measínbhunaithe is ea córas IS atá deartha chun oibriú le leibhéal áirithe neamhspleáchais atá ábalta an méid seo a leanas a dhéanamh:

• oiriúnú i ndiaidh é a chur in úsáid; agus
• Aschuir a ghiniúint amhail tuartha, ábhar, moltaí nó cinntí ó ionchur a fhaigheann sé (chun cuspóirí sainráite nó intuigthe a bhaint amach).

Cur chuige rioscabhunaithe

Leanann an reachtaíocht cur chuige rioscabhunaithe, rud a chiallaíonn dá airde an riosca go ndéanfaí díobháil don tsochaí, is ea is déine na rialacha. Leis an rialachán sainítear úsáid IS sna réimsí seo a leanas mar úsáid lena mbaineann ardriosca, mar gheall ar an tionchar a d’fhéadfadh a bheith acu ar chearta bunúsacha, ar shábháilteacht agus ar fholláine:

• comhpháirteanna sábháilteachta i dtáirgí atá faoi réir reachtaíocht chomhchuibhiú AE (nó mar tháirgí neamhspleácha) lena gceanglaítear go ndéanfar measúnú comhréireachta tríú páirtí orthu faoin reachtaíocht chomhchuibhithe AE sin;
• bithmhéadracht, nuair a úsáidtear í le haghaidh cianaitheantais, chun daoine aonair a chatagóiriú de réir tréithe íogaire (amhail cine nó reiligiún), nó aithint mothúchán, seachas nuair a úsáidtear í chun aitheantas a fhíorú díreach;
• bonneagar criticiúil, i gcás ina bhfuil IS ina chomhpháirt sábháilteachta i réimsí amhail bonneagar digiteach, trácht, uisce, gás, téamh agus leictreachas;
• oideachas agus gairmoiliúint, lena n–áirítear rochtain ar shaincheisteanna oideachais, measúnú a dhéanamh ar thorthaí foghlama, measúnú a dhéanamh ar leibhéil oideachais nó faireachán a dhéanamh ar iompar le linn scrúdaithe;
• fostaíocht, lena n–áirítear earcú, iarrthóirí a roghnú, cinntí a dhéanamh maidir le téarmaí fostaíochta (ardú céime, dífhostú), leithdháileadh tascanna nó faireachán ar fheidhmíocht;
• seirbhísí riachtanacha — Córais IS a úsáideann údaráis phoiblí chun measúnú a dhéanamh ar incháilitheacht le haghaidh seirbhísí poiblí (cúram sláinte, sochair), scóráil creidmheasa, measúnú riosca árachais agus freagairtí éigeandála a chur in ord tosaíochta;
• forfheidhmiú an dlí — Córais IS a úsáidtear chun measúnú a dhéanamh ar rioscaí na coireachta, brathadóirí éithigh, measúnú a dhéanamh ar iontaofacht fianaise, atitimeachas a thuar nó daoine aonair a phróifíliú le haghaidh imscrúduithe coiriúla;
• imirce agus rialú teorann — Córais IS a úsáidtear chun measúnú a dhéanamh ar na rioscaí a bhaineann le himirce, tearmann agus iarratais ar víosaí, nó chun daoine aonair a bhrath agus a aithint i gcomhthéacsanna imirce;
• riar an cheartais agus na bpróiseas daonlathach — Córais IS a úsáideann údaráis bhreithiúnacha le haghaidh taighde agus léirmhíniú dlíthiúil nó córais a d’fhéadfadh tionchar a imirt ar thorthaí toghcháin.

Cuirtear toirmeasc leis an rialachán ar na cleachtais IS seo a leanas a bhfuil leibhéal ardriosca riosca ag baint leo

• Teicnící fo-thairseachúla nó mealltacha chun iompar aonair nó grúpa a ionramháil, rud a chuireann bac ar a gcumas cinntí eolasacha a dhéanamh agus a d’fhéadfadh díobháil a dhéanamh.
• Leas a bhaint as leochaileacht bunaithe ar aois, ar mhíchumas, nó ar staideanna socheacnamaíocha chun daoine nó grúpaí a ionramháil, rud a bhféadfadh díobháil a bheith mar thoradh orthu.
• Scóráil shóisialta, daone a mheas nó a aicmiú bunaithe ar iompar nó ar thréithe, rud a mbeadh de thoradh air caitheamh éagórach nach mbaineann leis an gcomhthéacs inar bailíodh na sonraí nó ar bhealach atá díréireach le déine an iompair.
• Measúnú riosca coiriúil, an dóchúlacht a thuar go ndéanfaí coir bunaithe ar phróifíliú nó ar thréithe pearsantachta amháin, ach amháin in imscrúduithe coiriúla oibiachtúla, rioscabhunaithe.
• Cnuaschóipeáil bunachar sonraí aghaidhaithint ón idirlíon nó ó cheamaraí slándála gan spriocdhíriú ar leith.
• Tátal a bhaint as mothúcháin i réimsí íogaire, amhail ionaid oibre nó institiúidí oideachais, mura bhfuil sé á úsáid chun críocha leighis nó sábháilteachta.
• Catagóiriú bithmhéadrach bunaithe ar shonraí chun tátal a bhaint as tréithe íogaire amhail cine, reiligiún nó tuairimí polaitiúla, ach amháin le haghaidh úsáid dhleathach i bhforghníomhú an dlí.
• Aithint bhithmhéadrach fhíor–ama go poiblí ag forghníomhú an dlí, mura rud é go bhfuil géarghá leis i gcásanna áirithe (e.g. daoine ar iarraidh a aimsiú, bagairtí atá ar tí tarlú a chosc nó daoine a bhfuil amhras fúthu i gcoireanna tromchúiseacha a aithint). Ní mór dóibh sin nósanna imeachta dochta dlíthiúla a chomhlíonadh, lena n–áirítear údarú roimh ré, raon feidhme teoranta agus cosaintí chun cearta agus saoirsí a chosaint.

Tugtar isteach leis an rialachán oibleagáidí um nochtadh i gcás go bhféadfadh riosca teacht as easpa trédhearcachta maidir le húsáid IS:

• Ní mór do IS atá deartha chun daoine a phearsanú (e.g. bota comhrá) an duine a bhfuil sé ag idirghníomhú leis a chur ar an eolas faoin méid seo a leanas;
• ní mór aschur IS giniúnach a mharcáil mar IS a ghintear ar bhealach meaisín–inléite;
• i gcásanna áirithe, is gá an t–aschur ó IS giniúnach a lipéadú go soiléir, is é sin, domhainbhrionnuithe agus téacs atá ceaptha chun an pobal a chur ar an eolas faoi ábhair leasa phoiblí.

Meastar nach mbaineann ach riosca teoranta le córas IS eile agus dá bhrí sin ní thugtar isteach aon rialacha eile leis an rialachán.

Úsáid iontaofa as samhlacha móra IS

• Is samhlacha IS iad samhlacha IS ilchuspóireach a gcuirtear oiliúint orthu ar mhéideanna móra sonraí agus ar féidir leo réimse leathan tascanna a dhéanamh. Is féidir leo a bheith ina gcomhpháirteanna de chórais IS.
• Leis an rialachán, tugtar isteach oibleagáidí trédhearcachta do sholáthraithe samhlacha IS ilchuspóireach den sórt sin, mar atá doiciméadú teicniúil, faisnéis a sholáthar d’fhorbróirí iartheachtacha na gcóras IS agus nochtadh na sonraí a úsáidtear chun oiliúint a chur ar an tsamhail.
• Is féidir rioscaí córasacha a bheith ag baint leis na samhlacha IS ilchuspóireach is feidhmiúla. Má chomhlíonann samhail tairseach áirithe cumais, ní mór do sholáthraí na samhla sin oibleagáidí breise maidir le bainistíocht riosca agus cibearshlándáil a chomhlíonadh.

Rialachas

• Bunaítear leis an rialachán roinnt comhlachtaí rialaithe a bheidh gníomhach ón 2 Lúnasa 2025:
  • údaráis náisiúnta inniúla a dhéanfaidh maoirseacht ar na rialacha maidir le córais IS agus a fhorfheidhmeoidh iad;
  • Oifig IS laistigh den Choimisiún Eorpach a chomhordóidh cur i bhfeidhm comhleanúnach na rialacha comhchoiteanna ar fud an Aontais agus a ghníomhóidh mar idirghabhálaithe le haghaidh samhlacha ardriosca IS.
• Comhoibreoidh Ballstáit AE agus Oifig IS go dlúth ar Bhord IS, ina mbeidh ionadaithe ó na Ballstáit, chun cur i bhfeidhm comhsheasmhach agus éifeachtach an rialacháin a áirithiú.
• Bunaítear leis an rialachán dhá chomhlacht chomhairleacha d’Oifig IS agus do Bhord IS:
  • painéal eolaíochta de shaineolaithe neamhspleácha chun comhairle eolaíoch a sholáthar;
  • fóram comhairleach do pháirtithe leasmhara chun saineolas teicniúil a sholáthar don Bhord IS agus don Choimisiún.

Pionóis

Socraítear na fíneálacha as sáruithe mar chéatadán de láimhdeachas bliantúil na cuideachta is tairgí nó mar mhéid réamhshocraithe, cibé acu is airde. Tá fiontair bheaga agus mheánmhéide agus gnólachtaí nuathionscanta faoi réir fíneálacha riaracháin comhréireacha.

Trédhearcacht agus cearta bunúsacha a chosaint

Tá feidhm ag trédhearcacht mhéadaithe maidir le forbairt agus úsáid córas ardriosca IS:

• Sula gcuirfidh eintitis a sholáthraíonn seirbhísí poiblí córas ardriosca IS in úsáid, ní mór a thionchar ar chearta bunúsacha a mheasúnú;
• ní mór córais ardriosca IS agus eintitis a úsáideann iad a chlárú i mbunachar sonraí AE.

Nuálaíocht

Déantar foráil sa rialachán i leith creat dlíthiúil a thacaíonn leis an nuálaíocht agus tá sé mar aidhm leis foghlaim rialála bunaithe ar fhianaise a chur chun cinn. Beartaítear leis boscaí gainnimh rialála IS, lena n–éascófar timpeallacht rialaithe inar féidir córais nuálacha IS a fhorbairt, a thástáil agus a bhailíochtú, fíordhálaí san áireamh. Ina theannta sin, éascaítear leis an rialachán fíorthástáil a dhéanamh ar chórais ardriosca IS faoi dhálaí áirithe.

Meastóireacht agus athbhreithniú

Déanann an Coimisiún measúnú ar an ngá leasuithe a dhéanamh ar an liosta úsáidí ardriosca as IS agus ar liosta na gcleachtas toirmiscthe gach bliain. Faoin 2 Lúnasa 2028, agus gach ceithre bliana ina dhiaidh sin, déanfaidh an Coimisiún measúnú agus tuairisciú ar an méid seo a leanas:

• cur leis an liosta catagóirí ardriosca nó é a shíneadh;
• leasuithe ar liosta na gcóras IS lena dteastaíonn bearta breise trédhearcachta;
• leasuithe chun feabhas a chur ar mhaoirseacht agus ar rialachas.