Cosaint tomhaltóirí — Caingne ionadaíocha

PRÍOMHPHOINTÍ

Eintitis cháilithe

Ainmníonn Ballstáit na heintitis a chuirfear ar a gcumas caingne ionadaíocha a thabhairt thar ceann tomhaltóirí (eintitis cháilithe).

D’fhonn go gcuirfí ar a gcumas na caingne ionadaíocha a thionscain i mBallstát seachas i dtír a n–ainmnithe (caingne trasteorann), ní mór do na heintitis cháilithe:

• bheith ina nduine dlítheanach arna chomhdhéanamh i gcomhréir le dlí náisiúnta Bhallstát a ainmniúcháin;
• bheith in ann 12 mhí de ghníomhaíocht phoiblí iarbhír a bhaineann le cosaint tomhaltóirí a léiriú, sula ndéanfaidh siad iarratas ar ainmniúchán;
• bheith neamhbhrabúsach;
• a gcuspóir reachtúil a léiriú maidir le leas dlisteanach a bheith acu i leasanna tomhaltóirí a chosaint dá bhforáiltear i rialacha dhlí AE dá dtagraítear in Iarscríbhinn I a ghabhann leis an treoir;
• gan bheith ina n–ábhar d’imeachtaí dócmhainneachta agus gan bheith dearbhaithe bheith dócmhainneach;
• a bheith neamhspleách agus gan tionchar ag daoine, oibreoirí margaidh go háirithe, seachas tomhaltóirí;
• nós imeachta bunaithe a bheith acu chun an tionchar agus na coinbhleachtaí leasa sin a chosc;
• conas a mhaoinítear é a nochtadh go poiblí;
• a struchtúr eagraíochtúil, bainistíochta agus ballraíochta, cuspóirí, modhanna oibre agus gníomhaíochtaí a nochtadh;
• faisnéis a nochtadh go poiblí a léiríonn go gcomhlíonann sé na critéir thuas go léir.

Féadfaidh na Ballstáit na hoibleagáidí thuasluaite a chur i bhfeidhm maidir leis na heintitis cháilithe a ainmniú roimh ré agus a chur ar a gcumas caingne intíre a thionscnamh (sa Bhallstát ina n–ainmnítear iad). Féadfaidh na Ballstáit eintitis cháilithe a ainmniú ar bhonn ad hoc chun caingean ionadaíoch intíre shonrach a thionscnamh.

Foilsíonn an Coimisiún Eorpach liosta na n-eintiteas cáilithe atá ainmnithe le haghaidh gníomhartha trasteorann atá comhtháite i leathanach gréasáin atá furasta le húsáid ag an tomhaltóir, agus déantar é a nuashonrú de réir mar is gá.

Bearta urghaire

Is beart sealadach nó cinntitheach é beart urghaire chun cleachtas a stopadh nó a thoirmeasc. D’fhéadfaí an dá cheann a úsáid chun cleachtas atá ann cheana a stopadh nó chun cleachtas atá ar tí tarlú a thoirmeasc. D’fhéadfadh oibleagáid a bheith san áireamh leis freisin (ag brath ar an dlí náisiúnta) chun an cinneadh arna ghlacadh ag an gcúirt nó ráiteas ceartaitheach a fhoilsiú.

Ní bheidh sé de cheangal ar an eintiteas cáilithe cruthúnas a thabhairt maidir le caillteanas nó díobháil iarbhír ar thaobh na dtomhaltóirí aonair a ndeachaigh an sárú i bhfeidhm orthu, nó maidir le hintinn nó faillí an trádálaí.

Bearta sásaimh

Ceanglaítear ar an trádálaí le beart sásaimh leigheasanna a sholáthar amhail cúiteamh, deisiú, , athsholáthar, , laghdú praghsanna, , foirceannadh conarthanó aisíocaíocht an phraghais a íocadh, de réir mar is iomchuí agus de réir mar a bheidh ar fáil faoi dhlí an Aontais Eorpaigh nó faoin dlí náisiúnta.

Ní mór do na Ballstáit an méid seo a leanas a áirithiú:

• nach féidir tomhaltóirí a chuir in iúl go sainráite nó go hintuigthe gur mian leo go ndéanfaí ionadaíocht dóibh i gcaingean ionadaíoch (“roghnaigh siad a bheith páirteach” nó “roghnaigh siad gan a bheith páirteach”) a bheith páirteach i gcaingean ionadaíoch eile nó caingean aonair a thionscain leis an gcúis caingne chéanna agus i gcoinne an trádálaí chéanna;
• ní bhfaighidh tomhaltóirí cúiteamh níos mó ná aon uair amháin don chúis chéanna;
• le beart sásaimh beidh tomhaltóirí i dteideal tairbhe a bhaint as na leigheasanna gan an gá le caingean ar leith a thabhairt iad féin;
• leagtar síos rialacha maidir le teorainneacha ama do thomhaltóirí aonair chun tairbhe a bhaint as bearta sásaimh.

Tá na leigheasanna sin gan dochar d’aon leigheasanna breise nach bhfuil ina n–ábhar don chaingean ionadaíoch sin.

Chun coinbhleacht leasa a sheachaint nuair a sholáthraíonn tríú páirtí cistiú sásaimh, ní mór do na Ballstáit a cheadaíonn an cineál sin cistiúcháin an méid a leanas a áirithiú, go háirithe:

• nach mbeidh tionchar ag an soláthraí cistiúcháin tríú páirtí ar chinntí eintitis cháilithe ar bhealach a ndéanfadh dochar do leasanna comhchoiteanna na dtomhaltóirí lena mbaineann;
• nach dtionscnófar an chaingean ionadaíoch i gcoinne iomaitheora de chuid an tsoláthraí cistiúcháin nó de chuid cosantóra a bhfuil an soláthraí cistiúcháin spleách air.

Socraíochtaí

Ní mór do na Ballstáit an méid seo a leanas a áirithiú:

• go bhféadfaidh an t–eintiteas cáilithe agus an trádálaí go comhpháirteach socrú i ndáil le sásamh a mholadh; nó
• féadfaidh an chúirt nó an t–údarás riaracháin, tar éis di nó dó dul i gcomhairle leis an eintiteas cáilithe agus leis an trádálaí, a iarraidh ar na páirtithe teacht ar shocraíocht laistigh de theorainn ama réasúnta;

go mbeidh socraíochtaí arna gceadú ag an gcúirt nó ag an údarás riaracháin ceangailteach ar na heintitis cháilithe, ar thrádálaithe ar cosantóirí iad agus ar thomhaltóirí ar cosantóirí iad lena mbaineann, ach féadfaidh na Ballstáit rialacha a leagan síos lenar féidir leis na tomhaltóirí lena mbaineann glacadh leis an tsocraíocht nó í a dhiúltú.

Costais na n–imeachtaí

• Ceanglaítear i bprionsabal ar an bpáirtí nár éirigh leis costais na n–imeachtaí a íoc.
• Ní íocann tomhaltóirí aonair i gcaingean ionadaíoch costais na n–imeachtaí, ach amháin nuair a tabhaíodh na costais mar thoradh ar iompar d’aon ghnó nó iompar faillíoch na dtomhaltóirí aonair sin.
• Ní mór do na Ballstáit rialacha a thabhairt isteach a bhfuil sé d’aidhm leo a áirithiú nach gcuirfidh costais na n–imeachtaí a bhaineann le caingne ionadaíocha cosc ar eintitis cháilithe a gceart a fheidhmiú chun na bearta urghaire a lorg go héifeachtach.
• Féadfaidh na Ballstáit rialacha a leagan síos chun go bhféadfaidh eintitis cháilithe a cheangal ar thomhaltóirí ar mian leo go ndéanfaí ionadaíocht orthu i gcaingean ionadaíoch shonrach le haghaidh bearta sásaimh táille iontrála mheasartha nó muirear comhchosúil a íoc chun páirt a ghlacadh sa chaingean ionadaíoch sin.

Pionóis

Ní mór do na Ballstáit:

• rialacha a leagan amach maidir le pionóis mar gheall ar mhainneachtain nó diúltú beart urghaire, oibleagáid faisnéise nó oibleagáid nochta fianaise a chomhlíonadh;
• a áirithiú go gcuirfear na rialacha sin chun feidhme — ní mór pionóis a bheith éifeachtach, comhréireach agus athchomhairleach.

Aisghairm

Aisghairtear Treoir (AE) 2009/22/EC le Treoir 2020/1828 (féach an achoimre) ón 25 Meitheamh 2023.