CAD IS AIDHM LEIS AN TREOIR?

Bunaítear léi comhchóras chun fuinneamh ó fhoinsí inathnuaite¹ a chur chun cinn ar fud na n–earnálacha éagsúla. Maidir leis, go sonrach:
- sprioc cheangailteach an Aontais Eorpaigh (AE) a shocrú dá sciar sa mheascán fuinnimh in 2030;
- féintomhaltas a rialáil den chéad uair; agus
- rialacha comhchoiteanna a bhunú maidir le foinsí inathnuaite a úsáid i leictreachas, téamh agus fuarú, agus iompar san AE.
Tá sé mar aidhm léi úsáid fuinnimh ó fhoinsí inathnuaite a mhéadú chun an t–athrú aeráide a chomhrac, ár gcomhshaol a chosaint agus spleáchas an Aontais ar fhuinneamh a laghdú, agus cur le ceannaireacht theicneolaíoch agus thionsclaíoch an Aontais agus cruthú post agus fás, lena n–áirítear i limistéir thuaithe agus iargúlta.

PRÍOMHPHOINTÍ

Fuinneamh inathnuaite

Tá cur chun cinn cineálacha inathnuaite fuinnimh ar cheann de spriocanna bheartas fuinnimh AE.
Tá an úsáid mhéadaithe fuinnimh ó fhoinsí inathnuaite ina cuid thábhachtach den phacáiste beart a theastaíonn chun astaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú agus chun Comhaontú Pháras 2015 agus Creat Beartais AE don Athrú Aeráide agus don Fhuinneamh (2020 go 2030) a chomhlíonadh.
Leagtar amach sa phacáiste “fuinneamh glan do gach Eorpach” rialacha cuimsitheacha AE maidir le fuinneamh inathnuaite, éifeachtúlacht fuinnimh agus rialachas.

Leasuithe 2023

Tá a rialacha fuinnimh tugtha cothrom le dáta ag an Aontas Eorpach mar chuid den Chomhaontú Glas don Eoraip agus dá phacáiste “oiriúnach do 55”, a bhfuil sé mar aidhm leis a áirithiú go mbeidh na rialacha sin ag teacht leis an gcuspóir i ndáil le haeráidneodracht 2050 agus lena chuspóir laghdú 55% ar a laghad a dhéanamh ar astaíochtaí gás ceaptha teasa faoi 2030 i gcomparáid le leibhéil 1990.
Leasaíodh na rialacha sin chomh maith chun an plean REPowerEUa chur chun feidhme, a bhfuil sé mar aidhm leis spleáchas an Aontais ar ola agus ar ghás na Rúise a laghdú.
Leasaíodh an treoir le Treoir (AE) 2023/2413.

Áirítear leis an treoir:

rialacha maidir le tacaíocht airgeadais cost–éifeachtúil agus mhargadhbhunaithe le haghaidh leictreachais ó fhoinsí inathnuaite;
cosaint scéimeanna tacaíochta ó athruithe lena gcuirtear tionscadail atá ann cheana i mbaol;
sásraí comhair idir Ballstáit AE, agus idir na Ballstáit agus tríú tíortha;
rialacha a chuidíonn le feithiclí leictreacha agus ceallraí solúbthacht a chur ar fáil dár gcóras fuinnimh trí leictreachas inathnuaite a ionchur san eangach nuair is gá;
rialacha lenar féidir le tomhaltóirí a leictreachas féin a tháirgeadh, ina n–aonar nó mar chuid de phobail fuinnimh inathnuaite, gan srianta míchuí;
nósanna imeachta ceadaithe le haghaidh tionscadail fuinnimh inathnuaite;
ceanglais neartaithe maidir le tacú le bithmhais agus í a úsáid le haghaidh fuinnimh, chun an riosca a bhaineann le táirgeadh bithfhuinnimh neamh–inbhuanaithe a laghdú.

Spriocanna

Sprioc cheangailteach fhoriomlán de 42,5% faoi 2030 don sciar d’fhoinsí inathnuaite ídiú fuinnimh foriomlán an Aontais, agus méadú táscach breise 2,5% curtha leis chun sprioc 45% a bhaint amach.
Maidir leis an earnáil iompair, féadfaidh na Ballstáit rogha a dhéanamh idir:
- sprioc cheangailteach de laghdú 14,5% ar an déine gás ceaptha teasa in iompar ó úsáid foinsí inathnuaite faoi 2030; nó
- sciar cheangailteach de 29% ar a laghad d’fhoinsí inathnuaite laistigh den ídiú deiridh fuinnimh san earnáil iompair faoi 2030.
Maidir leis an earnáil thionsclaíoch:
- méadú táscach bliantúil ar úsáid fuinnimh inathnuaite de 1,6%;
- ní foláir go dtiocfaidh 42% den hidrigin a úsáidtear sa tionscal ó bhreoslaí inathnuaite de thionscnamh neamh–bhitheolaíoch faoi 2030 agus 60% faoi lár 2035.
Maidir leis an earnáil foirgnimh agus maidir leis an earnáil téimh agus fuaraithe:
- sprioc tháscach de sciar fuinnimh inathnuaite 49% ar a laghad i bhfoirgnimh in 2030;
- méadú de réir a chéile ar spriocanna inathnuaite le haghaidh téimh agus fuaraithe de 0,8% in aghaidh na bliana ar an leibhéal náisiúnta go dtí 2026 agus 1,1% ó 2026 go 2030.

Gníomhartha tarmligthe agus gníomhartha cur chun feidhme

Ghlac an Coimisiún Eorpach roinnt gníomhartha tarmligthe agus gníomhartha cur chun feidhme.
Ina measc sin, bunaítear le Rialachán Tarmligthe (AE) 2021/2003 ardán forbartha maidir le foinsí inathnuaite fuinnimh an Aontais, arb é is aidhm dó tacú leis na Ballstáit a bhfuil suim acu i sásraí comhair maidir le fuinneamh inathnuaite agus, go háirithe, le haistrithe staidreamhacha.

PRÍOMHDHOICIMÉID

Treoir (AE) 2018/2001 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Nollaig 2018 maidir le húsáid fuinnimh ó fhoinsí inathnuaite a chur chun cinn (athmhúnlú) (IO L 328, 21.12.2018, lgh. 82–209).

Rinneadh leasuithe comhleanúnacha ar Threoir (AE) 2018/2001 a chorprú sa téacs bunaidh. Níl de luach ar an leagan comhdhlúite seo ach luach doiciméadach amháin.

Treoir (AE) 2023/2413 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 18 Deireadh Fómhair 2023 lena leasaítear Treoir (AE) 2018/2001, Rialachán (AE) 2018/1999 agus Treoir 98/70/CE a mhéid a bhaineann le fuinneamh ó fhoinsí in-athnuaite a chur chun cinn, agus lena n-aisghairtear Treoir (AE) 2015/652 ón gComhairle (IO L, 2023/2413, 31.10.2023).

Fuinneamh inathnuaite

ACHOIMRE AR:

CAD IS AIDHM LEIS AN TREOIR?

PRÍOMHPHOINTÍ