Slándáil an tsoláthair gáis in AE

PRÍOMHPHOINTÍ

Is faoi fhreagracht chomhroinnte na gcuideachtaí gáis nádúrtha, na mBallstát agus an Choimisiúin Eorpaigh atá slándáil an tsoláthair gáis. Is iad seo a leanas príomhghnéithe an rialacháin.

• Spreagann sé comhar agus comhordú níos fearr idir grúpaí réigiúnacha Ballstát chun comhrioscaí soláthair a mheasúnú agus chun comhbhearta coisctheacha agus éigeandála a fhorbairt agus a chomhaontú. I gcásanna eisceachtúla áirithe, lena leasaítear Rialachán (AE) 2024/1789, ceadaítear do na Ballstáit cinneadh a dhéanamh bearta sealadacha a ghlacadh chun tomhaltas gáis neamhriachtanach na gcustaiméirí cosanta a laghdú. Ní thabharfaí na bearta sealadacha sin isteach ach amháin tar éis measúnú mionsonraithe a bheith déanta ag na húdaráis inniúla.
• Tugtar isteach leis an sásra dlúthpháirtíochta, trína gcaithfidh na Ballstáit cabhrú lena chéile i gcónaí soláthar gáis a ráthú do na tomhaltóirí is leochailí – fiú i gcásanna tromchúiseacha soláthair gáis – faoi choinníollacha cúitimh córa ag an mBallstát a fhaigheann cúnamh. Tugann Rialachán leasaitheach (AE) 2024/1789 isteach airteagal nua ina leagtar amach rialacha maidir le comhar idir Ballstáit atá nasctha go hindíreach ag baint úsáide as bearta margadh-bhunaithe (bearta deonacha).
• Méadaíonn sé trédhearcacht trína chur iallach ar chuideachtaí gáis fógra a thabhairt dá n-údarás náisiúnta maidir lena mórchonarthaí fadtéarmacha soláthair gáis a d’fhéadfadh a bheith ábhartha maidir le cinnteacht an tsoláthair.
• Déanfaidh Líonra Eorpach na nOibreoirí Córais Tarchurtha ionsamhlúchán breise uile-AE ar chásanna cur isteach ar sholáthar gáis agus bonneagair faoin 1 Samhain 2026.
• Tá oibleagáidí sonracha maidir leis an gComhphobal Fuinnimh ar na Ballstáit, agus déanann an Coimisiún comhordú ar na rialacha dlíthiúla.
• Tar éis dul in airde ar ionsaí míleata neamhspreagtha na Rúise i gcoinne na hÚcráine agus an ghá le cúlchistí gáis an AE a áirithiú, ceanglaíodh le reachtaíocht leasaitheach stóráil gáis faoi thalamh ar chríoch na mBallstát a líonadh go 80 % ar a laghad dá hacmhainn roimh gheimhreadh 2022/2023 agus go 90 % roimh thréimhsí an gheimhridh sna blianta ina dhiaidh sin. Bhí sé mar aidhm ag an AE 85 % d’acmhainn iomlán stórála gáis faoi thalamh an AE a líonadh le chéile in 2022. Comhaontaíodh sprioc líonadh stórais de 90 % go dtí an 31 Nollaig 2025 in 2022.
• Agus éagsúlachtaí in acmhainn stórála gáis agus staideanna náisiúnta á n-aithint acu, tá na Ballstáit in ann an sprioc stórála a bhaint amach i bpáirt trí stoic de ghás nádúrtha leachtaithe nó de bhreoslaí malartacha a chomhaireamh. I gcás na mBallstát a bhfuil toilleadh stórála an-mhór acu i gcomparáid lena n-ídiú gáis intíre, bhí an oibleagáid maidir le stoic faoi thalamh a líonadh teoranta do thoirt a chomhfhreagraíonn do 35 % den mheántomhaltas bliantúil gáis sna cúig bliana roimhe sin.
• Chun cinnteacht an tsoláthair a neartú, is féidir le Ballstáit nach bhfuil saoráidí stórála acu 15 % dá n-ídiú bliantúil gáis intíre a stóráil i stoic atá lonnaithe i mBallstáit eile agus rochtain a bheith acu ar chúlchistí gáis atá stóráilte i mBallstáit eile. Deonaíodh eisceacht d’Éirinn, don Chipir agus do Mhálta chomh fada agus nach bhfuil siad idirnasctha go díreach le córais gháis Ballstát eile.
• Ceanglaítear ar na Ballstáit lena leasaítear Rialachán (AE) 2024/1789 bearta iomchuí a mheas a bhaineann le cibearshlándáil agus a bpleananna um ghníomhaíocht choisctheach agus a bpleananna éigeandála á ndréachtú acu. Glacfaidh an Coimisiún gníomh tarmligthe lena socrófar rialacha earnáilsonracha maidir le gnéithe cibearshlándála na sreafaí trasteorann gáis, lena n-áirítear rialacha maidir le comhcheanglais íosta, pleanáil, faireachán, tuairisciú agus bainistiú géarchéime. Thairis sin, déanfaidh an leasú meicníocht na dlúthpháirtíochta a oibriú agus a leathnú, lena n-áirithítear go soláthróidh na Ballstáit 'gás dlúthpháirtíochta' dá chéile fiú i gcás géaréigeandála, trína ráthú go mbeidh feidhm ag sraith rialacha caighdeánacha nuair nach bhfuil comhaontuithe déthaobhacha sínithe ag na Ballstáit.

Aisghairm

Aisghairtear leis an rialachán Rialachán (AE) Uimh. 994/2010.