Rochtain ar eolas eolaíochta agus caomhnú an eolais sin

Féachann tograí chun rochtain ar eolas eolaíochta agus caomhnú an eolais sin a neartú le rochtain níos fearr agus níos tapa a sholáthar do shaoránaigh ar na buntáistí a bhaineann le fionnachtana eolaíochta.

ACHT

Moladh 2012/417/AE ón Choimisiún an 17 Iúil 2012 maidir le rochtain ar eolas eolaíochta agus le caomhnú an eolais sin.

ACHOIMRE

I mí Iúil 2012, mhol an Coimisiún Eorpach bealaí le go mbeadh Ballstáit an Aontais Eorpaigh (AE) in ann rochtain ar an eolas eolaíochta a tháirgtear san Eoraip a fheabhsú. Le rochtain níos leithne agus níos tapa ar pháipéir agus ar shonraí eolaíochta, beidh sé níos éasca do thaighdeoirí agus do ghnóthais cur le torthaí an taighde a mhaoinítear le hairgead poiblí. Is é atá i gceist anseo ná cumas nuála na hEorpa a spreagadh agus rochtain níos tapa a sholáthar do shaoránaigh ar na buntáistí a bhaineann le fionnachtana eolaíochta.

Féachann beartais rochtana oscailte le rochtain saor in aisce a sholáthar do léitheoirí ar fhoilseacháin eolaíochta phiaraí-athbhreithnithe agus ar shonraí taighde a luaithe is féidir tar éis iad a scaipeadh agus le húsáid agus le hathúsáid thorthaí taighde eolaíochta a chumasú.

Rochtain oscailte ar fhoilseacháin

Molann an Coimisiún go ndéanfadh Ballstáit an AE beartais shoiléire a shainiú le cinntiú go scaipfí foilseacháin eolaíochta a eascraíonn as taighde a mhaoinítear le hairgead poiblí agus go mbeadh rochtain oscailte ar fáil ar na foilseacháin sin.

I measc aidhmeanna na mbeartas seo tá:

• Rochtain oscailte, a luaithe is féidir, ar fhoilseacháin a eascraíonn as taighde a mhaoinítear le hairgead poiblí: rochtain ar an bpointe más féidir nó rochtain nach mó ná sé mhí ar a mhéad tar éis an dáta foilseacháin (12 mhí i gcás na n-eolaíochtaí sóisialta agus na ndaonnachtaí);
• Córais cheadúnaithe a chuireann le rochtain oscailte ar fhoilseacháin eolaíochta a eascraíonn as taighde a mhaoinítear le hairgead poiblí;
• Córas gairme acadúla a thacaíonn le agus a chúitíonn taighdeoirí a roinneann torthaí a gcuid taighde;
• Trédhearcacht níos mó, go háirithe trí eolas a thabhairt don phobal maidir le comhaontuithe idir institiúidí poiblí nó grúpaí institiúidí poiblí agus foilsitheoirí, comhaontuithe a bhaineann le heolas eolaíochta a sholáthar;
• An rochtain is leithne ar an chostas is ísle is féidir a bheith ag fiontair bheaga agus mheánmhéide agus ag taighdeoirí neamhchleamhnaithe ar fhoilseacháin eolaíochta a bhaineann le torthaí taighde a fhaigheann maoiniú poiblí.

Eolas eolaíochta a chaomhnú agus a athúsáid

Tá raon tograí ag an Choimisiún chomh maith a bhaineann le heolas eolaíochta a chaomhnú agus a athúsáid. Ina measc sin tá tograí le cinntiú go gcaomhnaítear torthaí taighde san fhadtéarma, le cinntiú go bhfuil córas éifeachtach taiscthe i bhfeidhm don eolas leictreonach eolaíochta agus leis na crua-earraí agus na bogearraí a chaomhnú a bheidh ag teastáil chun an t-eolas a léamh sa todhchaí nó tríd an eolas a bhogadh go timpeallachtaí nua bogearraí agus crua-earraí go rialta.

Ríomh-bhonneagair

Tá sraith moltaí curtha le chéile ag an Choimisiún chomh maith chun forbairt bhreise a dhéanamh ar ríomh-bhonneagair le sreabhadh an eolas eolaíochta a éascú. Féachann ceann de na moltaí seo le tacaíocht a thabhairt d’fhorbairt chohóirt nua de shaineolaithe ríomheolaíochta dian ar shonraí - speisialtóirí sonraí, teicneoirí agus bainisteoirí sonraí san áireamh - agus le hoiliúint a chur orthu.

Molann an Coimisiún chomh maith go gceapfadh Ballstáit an AE pointe tagartha náisiúnta chun:

• na bearta sa mholadh seo a chomhordú;
• gníomhú mar idirghabhálaí leis an Choimisiún i ndáil le ceisteanna a bhaineann le rochtain ar eolas eolaíochta agus le caomhnú an eolais sin;
• tuairisciú ar mheasúnú iar-iniúchta ar an mholadh seo.

DOICIMÉID GHAOLMHARA

Doiciméad oibre foirne ón Choimisiún: Achoimre fheidhmeach den mheasúnú tionchair a ghabhann leis an doiciméad “Moladh maidir le rochtain ar eolas eolaíochta agus le caomhnú an eolais sin”. [SWD(2012)221 críochnaitheach an 17.7.2012].

Doiciméad oibre foirne ón Choimisiún: Measúnú tionchair a ghabhann leis an doiciméad “Moladh maidir le rochtain ar eolas eolaíochta agus le caomhnú an eolais sin sa ré dhigiteach”. [SWD(2012)222 an 17.7.2012].

Nuashonraithe 17.03.2014