Aisghairtear le Treoir 2013/32/AE Treoir 2005/85/CE maidir le caighdeáin íosta i ndáil le nósanna imeachta i dtíortha an Aontais Eorpaigh (AE) chun stádas dídeanaí a dheonú nó a aistarraingt.
Bunaítear léi nósanna imeachta comhchoiteanna maidir le cosaint idirnáisiúnta (stádas dídeanaí agus an chosaint a thugtar do dhaoine nach dídeanaithe iad a d’fhéadfaí díobháil thromchúiseach a dhéanamh dóibh dá bhfillfidís ar a dtír thionscnaimh) a dheonú nó a tharraingt siad.
Cinntítear léi nua go bhfuil nósanna imeachta cosanta idirnáisiúnta:
níos tapa agus níos éifeachtúla;
níos córa d’iarrthóirí;
ag teacht le caighdeáin a chuirtear i bhfeidhm ar fud AE maidir le cosaint idirnáisiúnta a bhronnadh agus a tharraingt siar.
PRÍOMHPHOINTÍ
Cé a mbíonn tionchar ag an treoir seo orthu?
Cuimsíonn an treoir na hiarratais uile a dhéantar ar chosaint idirnáisiúnta i mBallstáit den Aontas Eorpach (ach amháin an Danmhairg, Éire agus an Ríocht Aontaithe*), lena n-áirítear ag teorainneacha, in uiscí críochacha nó i gcriosanna idirthurais.
Conas?
Leagtar amach sa treoir rialacha níos soiléire maidir leis an gcaoi a ndéantar iarratas ar an gcosaint idirnáisiúnta, ionas gur féidir cinntí a dhéanamh níos tapa agus níos éifeachtúla ná roimhe faoi na hiarratais. Ní mór socruithe sonracha a dhéanamh, ag teorainneacha ach go háirithe, chun cabhrú le daoine iarratas a chur isteach. De ghnáth, níor cheart don phróiseas iarratais tosaigh (gan achomhairc a chur san áireamh) maireachtáil ar feadh níos mó ná 6 mhí. Ní mór oiliúint speisialta faoin bpróiseas a chur ar chinnteoirí agus ní mór ráthaíochtaí nós imeachta a thabhairt d’iarrthóirí.
I gcúinsí dea-shainithe, nuair is dócha nach mbeidh bunús maith le hiarratas nó nuair a bhíonn cúraimí tromchúiseacha ann maidir le slándáil náisiúnta nó le hord poiblí, d’fhéadfaí nósanna imeachta speisialta a chur i bhfeidhm, próiseas níos tapa nó próiseáil iarratas ag an teorainn san áireamh
Ráthaíochtaí bunúsacha
Ní mór do na Ballstáit an méid seo a leanas maidir le hiarratasóirí a áirithiú:
go ndéantar scrúdú oibiachtúil neamhchlaonta ar leith ar gach iarratas;
go gcuirtear an próiseas atá á leanúint, mar aon lena gcearta agus leis an gcinneadh, in iúl do na hiarrthóirí i dteanga ar féidir leo a thuiscint. Ní mór teangeolaí a chur ar fáil dóibh chun cabhrú leo a gcásanna a chur in iúl más gá;
go mbíonn an ceart ag iarrthóirí dul i gcomhairle le comhairleoir dlí, rud a íocann siad féin as;
go mbíonn an ceart ag iarrthóirí achomharc éifeachtach a dhéanamh os comhair na cúirte nó an bhinse agus cúnamh dlíthiúil saor in aisce a fháil le linn an achomhairc.
Ní féidir le Ballstáit den Aontas Eorpach duine a choinneáil toisc gur iarrthóir tearmainn é/í, agus chuige sin amháin. Má choinnítear duine, caithfear rialacha AE a chur i bhfeidhm de réir mar a ndéantar cur síos air sa treoir athbhreithnithe maidir le caighdeáin chun glacadh le hiarratasóirí ar chosaint idirnáisiúnta (an treoir maidir le coinníollacha glactha).
Nós imeachta scrúdaithe
Sula ndéanann an t-údarás iomchuí cinneadh, bíonn an ceart an iarrthóirí agallamh pearsanta a dhéanamh agus bunús iomlán a n-iarratas a leagadh amach. Ní mór don duine a dhéanann an t-agallamh a stiúradh a bheith ábalta cúinsí pearsanta an iarrthóra, mar aon leis na cúinsí ginearálta, a chur san áireamh. Ní mór do bhallstáit den AE a chinntiú go gcoimeádtar faoi rún an fhaisnéis a chuirtear ar fáil ar iarratais ar leith.
Ráthaíochtaí sonracha le haghaidh daoine leochaileacha:
Na daoine a bhfuil riachtanais shonracha nós imeachta acu, mar shampla, de bharr aoise, míchumais, galair nó claonta ghnéasaigh, nó de thoradh ar thráma, nó ar aon chúis eile, ní mór tacaíocht chuí a thabhairt dóibh, lena n-áirítear dóthain ama, chun cabhrú leo lena n-iarratais.
Tá riachtanais shonracha ann do mhionaoisigh neamhthionlactha, lena n-áirítear an oibleagáid chun ionadaí cáilithe a cheapadh. I gcoitinne, ba cheart smaoineamh ar leasanna an linbh nuair a chuirtear an treoir i bhfeidhm.
Athiarratais a chosc
Tá bealaí nua ag ballstáit den AE chun déileáil le hathiarratais ag an duine céanna. Mura bhfuil cosaint de dhíth ar dhuine, ní féidir leis an duine sin iarratais nua a dhéanamh i gcónaí ionas nach mbeidh air/uirthi filleadh ar a t(h)ír féin.
Aisghairm
Aisghairtear Treoir 2013/32/AE ón agus cuirtear Rialachán (AE) 2024/1348 (féach an achoimre) ina ionad.
CÉN UAIR ATÁ TOSACH FEIDHME NA RIALACHA?
Bhí an treoir le corprú ag tíortha AE sa dlí náisiúnta faoin , seachas gnéithe áirithe d’Airteagal 31, ina ndéileáiltear leis an nós imeachta scrúdúcháin, a thiocfaidh i bhfeidhm an .
Rinneadh Treoir 2005/85/CE a leasú le Treoir 2013/32/AE agus cuireadh an Treoir sin ina hionad.
Treoir 2013/32/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an maidir le nósanna imeachta coiteanna i ndáil le cosaint idirnáisiúnta a dheonú agus a tharraingt siar (athmhúnlú) (IO L 180, , lgh. 60–95).
DOICIMÉID GHAOLMHARA
Treoir 2011/95/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an maidir le caighdeáin do cháilíocht náisiúnach tríú tír nó daoine gan stát mar thairbhithe de chosaint idirnáisiúnta, do stádas aonfhoirmeach do dhídeanaithe nó do dhaoine atá incháilithe do chosaint choimhdeach, agus maidir le hinneachar na cosanta a deonaíodh (athmhúnlú) (IO L 337, , lgh. 9–26).
Rialachán (AE) Uimh. 603/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an maidir le bunú “Eurodac” chun méarloirg a chur i gcomparáid lena chéile ar mhaithe le cur i bhfeidhm éifeachtach Rialachán (CE) Uimh. 604/2013 lena mbunaítear na critéir agus na sásraí lena gcinntear cé acu Ballstát atá freagrach as scrúdú a dhéanamh ar iarratas ar chosaint idirnáisiúnta arna thaisceadh i mBallstát ag náisiúnach tríú tír nó ag duine gan stát agus maidir le hiarrataí ó údaráis forghníomhaithe dlí na mBallstát agus ó Europol ar chomparáidí le sonraí Eurodac chun críocha forghníomhaithe dlí, agus lena leasaítear Rialachán (AE) Uimh. 1077/2011 lena mbunaítear Gníomhaireacht Eorpach le haghaidh bainistiú oibríochtúil córas TF ar mhórscála sa limistéar saoirse, slándála agus ceartais (athmhúnlú) (IO L 180, , lgh. 1–30).
Rialachán (AE) Uimh. 604/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an lena mbunaítear na critéir agus na sásraí lena gcinntear cé acu tír AE atá freagrach as scrúdú a dhéanamh ar iarratas ar chosaint idirnáisiúnta arna thaisceadh i gceann de thíortha AE ag náisiúnach tríú tír nó ag duine gan stát (IO L 180, , lgh. 31–59).
Rinneadh leasuithe comhleanúnacha ar Rialachán (AE) Uimh. 604/2013 a chorprú sa bhundoiciméad. Níl de luach ar an leagan comhdhlúite seo ach luach doiciméadach amháin.
Treoir 2013/33/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an lena leagtar síos caighdeáin maidir le glacadh iarratasóirí ar chosaint idirnáisiúnta (athmhúnlú) (IO L 180, , lgh. 96–116).
*Tharraing an Ríocht Aontaithe siar as an Aontas Eorpach agus rinneadh tríú tír (tír neamh–AE) di ón 1 Feabhra 2020.