Bunaítear leis an Rialachán an Ciste um Chabhair Eorpach do na Daoine is Díothaí (FEAD), arb é is aidhm dó cláir náisiúnta díothaithe bochtaineachta agus beartais um chuimsiú sóisialta i mBallstáit an Aontais Eorpaigh (AE) a chomhlánú. Tagann FEAD sna sála ar chlár an AE um chúnamh bia.
Féachtar leis go sonrach le cuidiú leis na cineálacha is déine bochtaineachta a mhaolú.
Is é an príomhfhócas leis cúnamh ábhartha bunúsach agus/nó bia a chur ar fáil do na daoine is díothaí, mar aon le bearta gaolmhara eile, nó tacaíocht thiomnaithe um chuimsiú sóisialta a chur ar fáil.
Agus aghaidh á tabhairt leis ar na bunriachtanais is mó atá ag daoine, comhlánaítear leis an Ciste Sóisialta na hEorpa, lenar féidir níos mó tacaíochta don chuimsiú sóisialta a sholáthar d’fhonn daoine a imeascadh i margadh an tsaothair.
Leasaíodh an rialachán roinnt uaireanta, lena n-áirítear le linn phaindéim COVID-19, nuair a méadaíodh a bhuiséad chun oiriúnú do riachtanais atá ag dul i méid, agus cuireadh síneadh leis chun an tréimhse go dtí deireadh 2022 a chumhdach. Tar éis ionradh na Rúise ar an Úcráin, lena leasaítear Rialacháin (AE) 2022/562 agus (AE) 2022/613 rinneadh an rialachán a oiriúnú do na dúshláin atá os comhair na mbuiséad poiblí i bhfianaise shreabhadh suntasach na ndídeanaithe ón Úcráin.
Chuir na húdaráis náisiúnta cláir náisiúnta isteach don tréimhse 2014-2020 lena bhformheas ag an gCoimisiún. Áirítear orthu sin an fhaisnéis go léir a bhaineann, mar shampla, leis an ngníomhaíocht a bheartaigh na Ballstáit a dhéanamh, leis an gcineál cúnaimh atá beartaithe agus leis an gcaoi a mbainisteoidh siad an clár.
Is féidir leis na Ballstáit na nithe seo a leanas a roghnú:
cén cineál cúnaimh a chuirfidh siad ar fáil:
bia, bunearraí, nó teaglaim díobh sin, nó
tacaíocht do chuimsiú sóisialta — mar shampla, gníomhaíochtaí chun cabhrú le daoine scothaosta nó leanaí a chuimsiú; agus
conas na hearraí sin a sholáthar agus a dháileadh.
Eagraíochtaí comhpháirtíochta ar an leibhéal náisiúnta
Chun an clár a chur chun feidhme ar talamh, ainmníonn gach Ballstát eagraíochtaí comhpháirtíochta – comhlachtaí poiblí nó eagraíochtaí neamhrialtasacha – trí leas a bhaint as chritéir oibiachtúla agus thrédhearcacha atá sainithe ar an leibhéal náisiúnta.
Cur chun feidhme
Tá gníomhartha cur chun feidhme glactha ag an gCoimisiún (féach doiciméid ghaolmhara thíos) lena leagtar síos rialacha maidir le cláir arna maoiniú ag FEAD a thíolacadh, a chur chun feidhme agus faireachán a dhéanamh orthu. Féachtar leis na gníomhartha sin go príomha le:
na coinníollacha a leagan amach maidir le húsáid an chórais chun cistí a bhainistiú san Aontas Eorpach, SFC2014, ar córas malartaithe sonraí leictreonacha é idir na Ballstáit agus an Coimisiún chun cistí AE a chur chun feidhme;
córas ríomhairithe a chruthú chun sonraí a stóráil maidir le bainistíocht airgeadais agus measúnú na gclár arna maoiniú ag FEAD;
samhlacha sainiúla a bhunú maidir le bainistíocht agus íocaíocht gach cláir oibriúcháin atá maoinithe faoi FEAD;
an mhinicíocht agus an fhormáid a leagan amach chun neamhrialtachtaí a thuairisciú;
samhlacha a leagan amach maidir leis an dearbhú bainistíochta, an straitéis iniúchóireachta agus tuairim na hiniúchóireachta agus an tuarascáil bhliantúil um rialú.
Ghlac an Coimisiún gníomhartha tarmligthe freisin, i measc nithe eile, lena dtugtar isteach rialacha sonracha maidir le neamhrialtachtaí a thuairisciú (Rialachán Tarmligthe (AE) 2015/1972), lena dtugtar isteach íoscheanglais mhionsonraithe chun críocha iniúchóireachta agus na sonraí atá le taifeadadh agus le stóráil (Rialachán Tarmligthe (AE) Uimh. 532/2014) agus lena leagtar síos inneachar na dtuarascálacha cur chun feidhme bliantúla agus deiridh, lena n-áirítear liosta na dtáscairí coiteanna (Rialachán Tarmligthe (AE) Uimh. 1255/2014).
Buiséad
Leithdháiltear os cionn €3.8 billiún ar FEAD don tréimhse 2014-2020 (i bpraghsanna reatha).
Cuireadh maoiniú breise ar fáil do na Ballstáit le linn phaindéim COVID-19.
Ní mór do na Ballstáit 15% ar a laghad de chómhaoiniú náisiúnta a ranníoc lena gclár náisiúnta, ach tugadh isteach rialacha sonracha chun aghaidh a thabhairt ar phaindéim COVID-19 agus ar an ngéarchéim mar gheall ar ionradh na Rúise ar an Úcráin, rud a ligeann do na Ballstáit caiteachas a dhearbhú go heisceachtúil bunaithe ar ráta cómhaoinithe 100%.
Athbhreithniú ar an rialachán airgeadais (rialachán omnibus): an chéad leasú ar an rialachán
Le Rialachán (AE, Euratom) 2018/1046 (féach an achoimre) leasaítear Rialachán (AE) Uimh. 223/2014 chun chur chun feidhme an chiste a shimpliú, go sonrach trí:
an deis do na Ballstáit úsáid a bhaint as roghanna costais simplithe a shíneadh;
na nósanna imeachta a shimpliú maidir le gnéithe áirithe de na cláir oibriúcháin a leasú;
coimircí a chur ar bhun le haghaidh eagraíochtaí comhpháirtíochta ar eagla nach gcloífeadh an comhlacht a bheidh ag ceannach an bhia nó earraí bunúsacha eile leis an dlí is infheidhme.
Paindéim COVID-19: an dara leasú ar an rialachán
Le Rialachán (AE) 2020/559 leasaítear Rialachán (AE) Uimh. 223/2014 ionas go mbeidh na Ballstáit in ann freagairt ar ráig COVID-19 agus tugtar isteach bearta leis lena áirithiú go mbeidh na daoine is díothaí in ann leanúint le cúnamh a fháil faoi FEAD i dtimpeallacht shábháilte.
Tugann sé solúbthacht agus leachtacht leordhóthanach do na Ballstáit chun a scéimeanna tacaíochta a chur in oiriúint don chás, bunaithe ar chomhairliúcháin le heagraíochtaí comhpháirtíochta, lena n-áirítear tríd an méid seo a leanas a dhéanamh:
níos mó solúbthachta a chur ar fáil do na Ballstáit chun trealamh cosanta pearsanta a cheannach d’eagraíochtaí comhpháirtíochta;
scéimeanna malartacha um sheachadadh a cheadú, amhail trí dhearbháin nó trí chártaí i bhfoirm leictreonach nó i bhfoirm eile;
a cheadú do na Ballstáit gnéithe áirithe den chlár oibriúcháin a leasú gan gá a bheith le cinneadh ón gCoimisiún;
ligean do chaiteachas i ndáil le hoibríochtaí lena dtugtar freagairt ar ráig COVID-19 a bheith incháilithe amhail ón ; agus
ceanglais áirithe maidir le faireachán, rialú agus iniúchadh a mhaolú.
Paindéim COVID-19: an trí leasú ar an rialachán
Le Rialachán leasaitheach (AE) 2021/177 féadfaidh na Ballstáit leas a bhaint as na cistí breise a cuireadh ar fáil i gcomhair téarnaimh i ndiaidh COVID-19 faoi thionscnamh REACT-EU in 2021 agus 2022.
Chun a áirithiú go mbeidh acmhainní airgeadais leordhóthanacha ag na Ballstáit chun bearta a chur chun feidhme go pras chun cabhrú leis na daoine is díothaí, féadfaidh siad tairbhe a bhaint as ráta cómhaoinithe suas le 100% do na cistí breise sin. Maolaíonn sé sin an t-ualach ar bhuiséid phoiblí na mBallstát agus cuireann sé roinnt faoisimh ar fáil d’eagraíochtaí atá ag freagairt d’éigeandáil COVID-19 trí leanúnachas a soláthair cúnaimh a chumasú.
Gníomhaíocht an Chomhtháthaithe do Dhídeanaithe san Eoraip: an ceathrú leasú ar an rialachán
Rialachán Leasaitheach (AE) 2022/562 tugtar isteach leis rialacha lenar féidir leis na Ballstáit FEAD a úsáid ar bhealach níos éasca chun freagairt don ghéarchéim mar gheall ar ionradh na Rúise ar an Úcráin agus chun cabhrú le líon méadaitheach na ndaoine a bhfuil cúnamh de dhíth orthu. Déanann sé an méid seo a leanas go háirithe:
síneadh a chur leis an deis atá ag na Ballstáit tairbhe a bhaint as ráta cómhaoinithe sealadach 100% don bhliain chuntasaíochta dar tús agus dar críoch ;
ceadaítear leis caiteachas i ndáil le hoibríochtaí lena dtugtar aghaidh ar shreabhadh na ndídeanaithe mar thoradh ar ionsaí míleata a rinne Cónaidhm na Rúise ar an Úcráin ón ;
cuireann sé ar chumas na mBallstát gnéithe áirithe den chlár oibríochtúil a leasú gan gá le cinneadh ón gCoimisiún nuair atá gá leis an leasú chun freagairt don ghéarchéim seo.
Réamh-mhaoiniú ó acmhainní REACT-EU a mhéadú mar chomhlánú ar Ghníomhaíocht an Chomhtháthaithe do Dhídeanaithe san Eoraip: an cúigiú leasú ar an rialachán
Rialachán Leasaitheach (AE) 2022/613 déantar foráil leis maidir le réamh-mhaoiniú breise a íoc faoi REACT-EU le haghaidh cláir oibríochtúla a fhaigheann tacaíocht ó FEAD agus ar cuireadh acmhainní REACT-EU leo chun foráil a dhéanamh maidir le maoiniú breise do na Ballstáit chun aghaidh a thabhairt ar an ngéarchéim mar gheall ar ionradh na Rúise ar an Úcráin.
CÉN UAIR ATÁ TOSACH FEIDHME AN RIALACHÁIN?
Tá sé i bhfeidhm ón .
CÚLRA
In 2012, de réir Eurostat, bhí thart ar 125 milliún duine – beagnach ceathrú de dhaonra AE – i mbaol bochtaineachta nó eisiamh sóisialta. Bhí beagnach 50 milliún duine thíos le diandíothacht ábhartha.
Rialachán (AE) Uimh. 223/2014 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an maidir leis an gCiste um Chabhair Eorpach do na Daoine is Díothaí (IO L 72, , lgh. 1-41).
Rinneadh leasuithe comhleanúnacha ar Rialachán (AE) Uimh. 223/2014 a chorprú sa bhuntéacs. Níl de luach ar an leagan comhdhlúite seo ach luach doiciméadach amháin.
DOICIMÉID GHAOLMHARA
Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2016/594 ón gCoimisiún an lena mbunaítear teimpléad don suirbhé struchtúrtha ar fhaighteoirí deiridh chláir oibriúcháin um bia agus/nó cúnamh ábhartha bunúsach an Chiste um Chabhair Eorpach do na Daoine is Díothaí de bhun Rialachán (AE) 223/2014 ó Parlaimint na hEorpa agus ón gComhairle (IO L 103, , lgh. 13-21).
Rialachán Tarmligthe (AE) 2015/1972 ón gCoimisiún an lena bhforlíontar Rialachán (AE) Uimh. 223/2014 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle le forálacha sonracha maidir le neamhrialtachtaí a bhaineann leis an gCiste um Chabhair Eorpach do na Daoine is Díothaí a thuairisciú (IO L 293, , lgh. 11-14).
Rialachán Cur Chun Feidhme (AE) 2015/1976 ón gCoimisiún an lena leagtar amach minicíocht agus formáid an tuairiscithe ar neamhrialtachtaí a bhaineann leis an gCiste um Chabhair Eorpach do na Daoine is Díothaí, faoi Rialachán (AE) Uimh. 223/2014 ó Pharlaimint na hEorpa agus an Chomhairle (IO L 293, , lgh. 26-28).
Rialachán Cur chun Feidhme (AE) Uimh. 2015/1386 ón gCoimisiún an lena leagtar síos na rialacha maidir le cur chun feidhme Rialachán (AE) Uimh. 223/2014 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle i dtaca le samhlacha maidir leis an dearbhú bainistíochta, an straitéis iniúchóireachta, tuairim na hiniúchóireachta agus an tuarascáil bhliantúil um rialú (IO L 214, , lgh. 9-23).
Rialachán Cur chun Feidhme (AE) Uimh. 2015/341 ón gCoimisiún an lena leagtar síos na rialacha maidir le cur chun feidhme Rialachán (AE) Uimh. 223/2014 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle i dtaca le samhlacha i gcomhair faisnéis áirithe a chur isteach chuig an gCoimisiún (IO L 60, , lgh. 1-30).
Rialachán Cur chun Feidhme (AE) Uimh. 2015/212 ón gCoimisiún an lena leagtar síos na rialacha maidir le cur chun feidhme Rialachán (AE) Uimh. 223/2014 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle i dtaca le sonraíochtaí teicniúla an chórais chun sonraí maidir le gach oibríocht is gá do mhonatóireacht, measúnú, bainistíocht airgeadais, fíorú agus iniúchadh a thaifeadadh agus a stóráil, lena n–áirítear sonraí maidir le rannpháirtithe aonair in oibríochtaí arna gcómhaoiniú ag OP II (IO L 36, , lgh. 1-3).
Rialachán Cur chun Feidhme (AE) Uimh. 1255/2014 ón gCoimisiún an lena bhforlíontar Rialachán (AE) Uimh. 223/2014 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir leis an gCiste um Chabhair Eorpach do na Daoine is Díothaí trí ábhar na dtuarascálacha bliantúla agus deiridh maidir le cur chun feidhme, lena n–áirítear an liosta comhchoiteann táscairí, a leagan síos (IO L 337, , lgh. 46-50).
Rialachán Tarmligthe (AE) Uimh. 532/2014 ón gCoimisiún an lena bhforlíontar Rialachán (AE) Uimh. 223/2014 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir leis an gCiste um Chabhair Eorpach do na Daoine is Díothaí a thuairisciú (IO L 148, , lgh. 54-69).
Rialachán Cur chun Feidhme (AE) Uimh. 463/2014 ón gCoimisiún an lena leagtar síos de bhun Rialachán (AE) Uimh. 223/2014 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir leis an gCiste um Chabhair Eorpach do na Daoine is Díothaí, na téarmaí agus na coinníollacha is infheidhme maidir leis an ríomhchóras malartaithe sonraí idir na Ballstáit agus an Coimisiún (IO L 134, , lgh. 32-36).