Eagrán sealadach
BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an Naoú Dlísheomra)
10 Meán Fómhair 2026 (*)
(Tarchur chun réamhrialú – Cosaint tomhaltóirí – Treoir 93/13/CEE – Téarmaí éagóracha i gconarthaí tomhaltóra – Airteagal 6(1) agus Airteagal 7(1) – Comhaontú iasachta morgáiste atá ainmnithe in airgeadra eachtrach agus ina bhfuil téarmaí éagóracha – Éifeachtaí an chinnidh go bhfuil téarma de chineál éagórach – Neamhbhailíocht an chonartha – Caingean arna tabhairt ag an tomhaltóir chun na méideanna a íocadh faoin gconradh a aiseag – Éileamh an díoltóra nó an tsoláthraí a fhreagraíonn don mhéid caipitil a tugadh ar iasacht – Cásdlí náisiúnta lena bhforáiltear d’éileamh cómhalartach páirtithe i gconradh neamhbhailí a fhritháireamh uaithi féin – Cásdlí náisiúnta lena bhforáiltear do dhá éileamh neamhspleácha ar aiseag a chruthú – Éifeacht dhíspreagthach an toirmisc ar théarmaí éagóracha)
I gCás C‑510/25 [Adazik] (i),
IARRAIDH ar réamhrialú faoi Airteagal 267 CFAE ó Sąd Okręgowy w Warszawie (an Chúirt Réigiúnach, Vársá, an Pholainn), trí bhreith an 28 Iúil 2025, a fuarthas ag an gCúirt an lá céanna, sna himeachtaí
T.Z.,
D.Z.
v
Bank S.A.,
tugann AN CHÚIRT (an Naoú Dlísheomra),
agus í comhdhéanta mar seo a leanas: M. Condinanzi, Uachtarán Dlísheomra, R. Frendo (Rapóirtéir) agus A. Kornezov, Breithiúna,
Abhcóide Ginearálta: R. Norkus,
Cláraitheoir: A. Calot Escobar,
ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn,
tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha arna dtíolacadh thar ceann na bpáirtithe seo a leanas:
– T.Z. agus D.Z., ag R. Górski, radca prawny,
– Bank S.A., ag P. Haiduk, B. Miąskiewicz agus M. Romanowski, adwokaci, agus A. Cudna-Wagner, radca prawny,
– Rialtas na Polainne, ag B. Majczyna, i gcáil Gníomhaire,
– an Coimisiún Eorpach, ag M. Brauhoff agus P. Kienapfel, i gcáil Gníomhairí,
tar éis cinneadh a dhéanamh, i ndiaidh an tAbhcóide Ginearálta a éisteacht, breith a thabhairt ar an gcás gan Tuairim,
an Breithiúnas seo a leanas:
Breithiúnas
1 Baineann an iarraidh ar réamhrialú le léiriú Airteagal 6(1) agus Airteagal 7(1) de Threoir 93/13/CEE ón gComhairle an 5 Aibreán 1993 maidir le téarmaí éagóracha i gconarthaí tomhaltóra (IO 1993 L 95, lch. 29).
2 Rinneadh an iarraidh seo in imeachtaí idir T.Z. agus D.Z., dhá thomhaltóir (‘na hiasachtaithe’), agus Bank S.A., banc, maidir le haiseag suimeanna a íocadh le Bank S.A. i gcomhlíonadh comhaontaithe iasachta morgáiste a cuireadh ó bhail mar gheall ar théarmaí éagóracha a bheith ann.
An dlí lena mbaineann
Dlí an Aontais Eorpaigh
3 Faoi aithris 24 de Threoir 93/13:
‘[...] nach mór modhanna leordhóthanacha agus éifeachtacha a bheith ar fáil do chúirteanna nó údaráis riaracháin na mBallstát chun cosc a chur ar chur i bhfeidhm leanúnach téarmaí éagóracha i gconarthaí tomhaltóra.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
4 Foráiltear le hAirteagal 6(1) de Threoir 93/13:
‘Déanfaidh na Ballstáit foráil nach mbeidh téarmaí éagóracha a úsáidtear i gconradh arna thabhairt i gcrích le tomhaltóir ag díoltóir nó ag soláthraí ina gceangal ar an tomhaltóir, amhail dá bhforáiltear faoina ndlí náisiúnta, agus go leanfaidh an conradh de bheith ina cheangal ar na páirtithe de réir na dtéarmaí sin más féidir leis leanúint de bheith ann gan na téarmaí éagóracha.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
5 Faoi Airteagal 7(1) den Treoir sin:
‘Áiritheoidh na Ballstáit, ar mhaithe le leas na dtomhaltóirí agus na n‑iomaitheoirí, gurb ann do mhodhanna leordhóthanacha agus éifeachtacha chun cosc a chur ar úsáid leanúnach téarmaí éagóracha i gconarthaí arna dtabhairt i gcrích le tomhaltóirí ag díoltóirí nó ag soláthraithe.’
[Aistriúchán neamhoifigiúil]
Dlí na Polainne
6 Foráiltear le hAirteagal 405 den ustawa – Kodeks cywilny (an Dlí maidir leis an gCód Sibhialta), an 23 Aibreán 1964 (Dz. U. de 1964, Uimh. 16, mír 93), sa leagan is infheidhme maidir leis an díospóid sna príomhimeachtaí (‘an Cód Sibhialta’)
‘Aon duine a fhaigheann, gan forais dhlíthiúla, buntáiste eacnamaíoch ar chostas duine eile, ceanglófar air an buntáiste comhchineáil sin a aiseag agus, i gcás nach féidir é sin a dhéanamh, luach an bhuntáiste sin a aisíoc.’
7 Foráiltear don mhéid seo a leanas in Airteagal 410 den Chód sin:
‘1 Beidh feidhm ag forálacha na n‑Airteagal roimhe seo, go háirithe, maidir le hoibleagáid mhíchuí.
2. Beidh oibleagáid míchuí i gcás nach raibh an duine a chomhlíon í faoi oibleagáid ar bhealach ar bith nó nach raibh sé faoi oibleagáid don duine dár comhlíonadh í, nó i gcás inar scoir bunús na hoibleagáide de bheith ann nó nár baineadh amach cuspóir beartaithe na hoibleagáide, nó i gcás ina raibh an t‑idirbheart dlíthiúil lena gceanglaítear an oibleagáid a chomhlíonadh neamhbhailí agus nár tháinig sé chun bheith bailí tar éis an oibleagáid a chomhlíonadh.’
8 Is mar seo a leanas atá an fhoclaíocht in Airteagal 455 den Chód sin:
‘Mura sonraítear an teorainn ama chun an oibleagáid a chomhlíonadh nó mura n‑eascraíonn sí as cineál na hoibleagáide, déanfar an oibleagáid a chomhlíonadh gan mhoill tar éis a iarraidh ar an bhféichiúnaí í a chomhlíonadh.’
9 Faoi Airteagal 498(1) agus (2) den Chód sin:
‘1 Má tá beirt ina bhféichiúnaithe agus ina gcreidiúnaithe go comhuaineach agus go cómhalartach i leith a chéile, féadfaidh gach duine acu a n‑éileamh i gcoinne éileamh an pháirtí eile a fhritháireamh, más airgead nó earraí cineálacha den cháilíocht chéanna cuspóir an dá éileamh, agus má tá an dá éileamh dlite agus más féidir iad a fhorfheidhmiú os comhair cúirte nó comhlacht Stáit eile.
2. Mar thoradh ar fhritháireamh, déantar an dá éileamh a fhritháireamh in aghaidh a chéile go feadh mhéid an éilimh níos ísle.’
10 Foráiltear don mhéid seo a leanas in Airteagal 499 den Chód Sibhialta:
‘Déanfar an fritháireamh trí dhearbhú a dhéanamh leis an bpáirtí eile. Beidh éifeacht chúlghabhálach ag an dearbhú ón tráth ab fhéidir an fritháireamh a dhéanamh.’
An díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
11 An 30 Meán Fómhair 2005, thug na hiasachtaithe comhaontú iasachta morgáiste i gcrích le Bank, arna ainmniú i bhfrancanna na hEilvéise (CHF), faoinar íoc Bank, an 26 Deireadh Fómhair 2005, méid 229 685.50 zloty na Polainne (PLN) (thart ar EUR 54 275) leo (‘an comhaontú atá i gceist’).
12 Maidir le comhlíonadh an chomhaontaithe sin, rinne na hiasachtaithe aistrithe chuig Bank i zloty na Polainne agus i bhfrancanna na hEilvéise araon. Is é PLN 296 613.33 (thart ar EUR 70 000) agus CHF 50 579.63 (thart ar EUR 55 800) an méid iomlán a íocadh leis Bank.
13 An 29 Samhain 2021, thug na hiasachtaithe, agus iad den tuairim go raibh an comhaontú sin neamhbhailí mar gheall ar na téarmaí éagóracha atá ann, caingean os comhair Sąd Okręgowy w Warszawie (an Chúirt Réigiúnach, Vársá, an Pholainn), arb í an chúirt a rinne an tarchur í, ag iarraidh ar an gcúirt sin Bank a thoghairm chuig éisteacht chun teacht ar réiteach cairdiúil ar an díospóid, agus na hiasachtaithe ag iarraidh go n‑aisíocfar na suimeanna a íocadh i gcomhlíonadh an chomhaontaithe sin. An 22 Feabhra 2022, tionóladh éisteacht os comhair na cúirte sin, ach níorbh fhéidir teacht ar réiteach cairdiúil.
14 Tar éis mhainneachtain na hiarrachta teacht ar réiteach cairdiúil, d’iarr na hiasachtaithe ar an gcúirt a rinne an tarchur a ordú do Bank cuid de na suimeanna a d’íoc siad leis a aisíoc leo, lena n‑áirítear le linn na tréimhse nár sháraigh méid a n‑íocaíochtaí carnacha an méid caipitil a tugadh ar iasacht go fóill. Sa chomhthéacs sin, mhaígh siad go raibh a n‑éileamh ar aiseag na méideanna a fuair Bank go míchuí dlite ón 23 Feabhra 2022, is é sin le rá, an lá tar éis na héisteachta dá dtagraítear sa mhír roimhe seo, arbh ionann é agus iarraidh de réir bhrí Airteagal 455 den Chód Sibhialta ar a raibh an t‑éileamh ar íocaíocht úis bunaithe.
15 D’áitigh Bank gur cheart éileamh na n‑iasachtaithe a dhíbhe agus gur cheart a ordú dóibh na costais a íoc, ag áitiú, inter alia, go bhfuil an comhaontú atá i gceist bailí go dlíthiúil.
16 Cuireann an chúirt a rinne an tarchur in iúl gur eascair dhá líne chásdlí sa Pholainn as an gceist maidir le socrú éilimh chómhalartacha na bpáirtithe i gcomhaontú iasachta morgáiste a dearbhaíodh a bheith neamhbhailí, ceann amháin bunaithe ar ‘t[h]eoiric an dá éileamh’ agus an ceann eile ar ‘t[h]eoiric an iarmhéid’.
17 Sonraíonn an chúirt sin, ar an gcéad dul síos, de réir theoiric an dá éileamh, agus forálacha comhcheangailte Airteagail 405 agus 410 den Chód Sibhialta á gcur i bhfeidhm, go bhfuil gach páirtí i gconradh den sórt sin i dteideal aiseag na n‑íocaíochtaí a rinneadh a éileamh, nach mór a mheas go bhfuil siad míchuí. Is ann don cheart sin gan beann ar a mhéid atá páirtí amháin faoi dhliteanas an tráth céanna an páirtí eile a íoc i leith íocaíocht a aiseag a fuarthas go míchuí.
18 Ar an dara dul síos, de réir theoiric an iarmhéid, tar éis neamhbhailíocht conartha arna thabhairt i gcrích idir an tomhaltóir agus an díoltóir nó an soláthraí, níor cheart íocaíochtaí airgid an tomhaltóra a aicmiú mar íocaíochtaí neamhdhlite ach amháin má tá an méid iomlán atá i gceist leo níos mó ná méid an chaipitil a thug an díoltóir nó an soláthraí ar iasacht. Chiallódh an teoiric sin go leanfadh an chúirt, uaithi féin, chun éilimh chómhalartacha na bpáirtithe a fhritháireamh go dtí an méid is ísle, gan é a bheith de cheangal ar pháirtí dearbhú fritháirimh a chur isteach. Ar bhonn na teoirice sin, bheadh éileamh amháin ann, dá bhrí sin, chun tairbhe an pháirtí sa chonradh a raibh éileamh aige ar mhéid níos mó ná éileamh an pháirtí eile.
19 Míníonn an chúirt a rinne an tarchur gur mhol an Sąd Najwyższy (an Chúirt Uachtarach, an Pholainn), ó 2019, teoiric an dá éileamh a chur i bhfeidhm, go háirithe toisc mar gheall ar an easpa bunús dlí, i ndlí na Polainne, do theoiric an iarmhéid. Mar sin féin, tar éis bhreithiúnas na Cúirte Breithiúnais an 19 Meitheamh 2025, Lubreczlik (C‑396/24, EU:C:2025:460), mheas cinntí áirithe ón Sąd Najwyższy (an Chúirt Uachtarach) go dtugann Airteagal 6(1) de Threoir 93/13 údar le teoiric an iarmhéid a chur i bhfeidhm.
20 Sonraíonn an chúirt a rinne an tarchur, sa chás seo, go mbainfeadh cur i bhfeidhm theoiric an iarmhéid an ceart de na hiasachtaithe aisíocaíocht na suimeanna a íocadh le Bank le linn na tréimhse inar fhan méid carnach na suimeanna sin níos ísle ná méid an chaipitil a tugadh ar iasacht agus an úis ar na suimeanna sin a éileamh. Ina theannta sin, sonraíonn an chúirt sin, ós rud é, mar is léir ó mhír 12 den bhreithiúnas seo, go ndearna na hiasachtaithe íocaíochtaí le Banc in dhá airgeadra éagsúla, nach féidir leo a léiriú cathain a aisíocadh an caipiteal a tugadh ar iasacht ina iomláine.
21 Ar leibhéal níos ginearálta, measann an chúirt a rinne an tarchur gur dócha go mbeidh iarmhairtí diúltacha ag teoiric an iarmhéid do thomhaltóirí, chun tairbhe na mbanc. Dá bhrí sin, measann sí go bhfuil an teoiric sin contrártha do chuspóirí Threoir 93/13 agus, dá bhrí sin, go bhfuil sé deacair réiteach a dhéanamh le dlí an Aontais.
22 Sonraíonn an chúirt sin, áfach, go léiríonn cuid de chásdlí na Polainne breithiúnas an 19 Meitheamh 2025, Lubreczlik (C‑396/24, EU:C:2025:460), sa chaoi gur chinn an Chúirt Bhreithiúnais nach mór éilimh chómhalartacha na bpáirtithe i gcomhaontú iasachta a dearbhaíodh a bheith neamhbhailí a fhritháireamh uaithi féin, i gcomhréir le prionsabal an iarmhéid.
23 Tá amhras ar an gcúirt a rinne an tarchur an bhfuil léiriú den sórt sin ceart. Sa chéad áit, sa bhreithiúnas sin, níor luaigh an Chúirt go sainráite go bhfuil teoiric an dá éileamh contrártha le Treoir 93/13. Sa dara háit, is léir ó bhreithiúnais an 25 Samhain 2020, Banca B.(C‑269/19, EU:C:2020:954), agus an 16 Márta 2023, M.B. agus páirtithe eile (Éifeachtaí neamhbhailíochtú conartha) (C‑6/22, EU:C:2023:216), i gcás neamhbhailíochtú conartha arna thabhairt i gcrích idir tomhaltóir agus díoltóir nó soláthraí mar gheall ar chineál éagórach téarmaí áirithe, gur faoi na Ballstáit atá sé, trína ndlí náisiúnta, éifeachtaí an neamhbhailíochtaithe sin a rialáil i gcomhréir leis an gcosaint a thugtar don tomhaltóir leis an Treoir sin, go háirithe trína áirithiú go n‑athbhunófar an staid dhlíthiúil agus fhíorasach ina mbeadh an tomhaltóir murach gurbh ann don téarma éagórach sin.
24 Sna himthosca sin, chinn Sąd Okręgowy w Warszawie (an Chúirt Réigiúnach, Vársá) bac a chur ar na himeachtaí agus na ceisteanna seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt le haghaidh réamhrialú:
‘1. An bhfuil Airteagal 6(1), in éineacht le hAirteagal 7(1) de Threoir [93/13] le léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc, agus comhaontú creidmheasa neamhbhailí á shocrú, ar shásra ar dá réir a fhritháiríonn an chúirt ag plé leis an gcás éileamh an tomhaltóra ar íocaíochtaí [i gcomhlíonadh comhaontaithe] ex officio in aghaidh éileamh an bhainc ar aisíocaíocht phríomhshuim dhiúscartha na hiasachta, rud a fhágann nach mbíonn éileamh ag an tomhaltóir ach i gcás inar mó iomlán a íocaíochtaí ná méid phríomhshuim dhiúscartha na hiasachta?
2. An bhfuil Airteagal 6(1), in éineacht le hAirteagal 7(1) de Threoir [93/13] le léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc ar theorainn a chur le ceart an tomhlatóra ar ús mainneachtana ar gach íocaíocht arna déanamh aige leis an mbanc [i gcomhlíonadh comhaontaithe] creidmheasa neamhbhailí? Anuas air sin, an gcuirtear cosc trí na hAirteagail sin ar dhlí náisiúnta a léiriú sa chaoi nach ndlitear do thomhaltóir ús mainneachtana ar gach íocaíocht arna déanamh leis an mbanc [i gcomhlíonadh comhaontaithe] creidmheasa neamhbhailí [...]?’
Iarratas go dtosófar an chuid ó bhéal den nós imeachta
25 Le litir a taisceadh i gClárlann na Cúirte an 24 Aibreán 2026, d’iarr na hiasachtaithe go dtosófaí an chuid ó bhéal den nós imeachta, ag áitiú, inter alia, gur ghá, ar an gcéad dul síos, freagra a thabhairt ar bharúlacha i scríbhinn an Choimisiúin Eorpaigh maidir leis an easpa difríocht shuntasach, ó thaobh na heacnamaíochta de, idir cur i bhfeidhm theoiric an iarmhéid agus teoiric an dá éileamh agus, ar an dara dul síos, míniú breise a thabhairt ar iarmhairtí diúltacha an chéad chinn de na teoiricí sin, arna gcur i bhfeidhm ag roinnt cúirteanna de chuid na Polainne, go háirithe maidir le hiasachtaí a aisíoctar in airgeadra eachtrach.
26 I ndáil leis sin, ba cheart a thabhairt faoi deara, d’ainneoin na n‑iarratas ar éisteacht arna dtaisceadh ag na páirtithe sna príomhimeachtaí, gur chinn an Chúirt, i gcomhréir le hAirteagal 76(2) dá Rialacha Nós Imeachta, ar mholadh ón mBreitheamh is Rapóirtéir agus tar éis di an tAbhcóide Ginearálta a éisteacht, gan éisteacht a thionól, agus í ag meas, ar léamh na mbarúlacha i scríbhinn a taisceadh le linn na coda i scríbhinn den nós imeachta, go raibh a dóthain faisnéise aici chun breithiúnas a thabhairt sa chás seo.
27 Ina theannta sin, ba cheart a mheabhrú, de bhun Airteagal 83 de na Rialacha Nós Imeachta, go bhféadfaidh an Chúirt tráth ar bith, tar éis di an tAbhcóide Ginearálta a éisteacht, a ordú go dtosófar nó go n‑atosófar an chuid ó bhéal den nós imeachta, go háirithe má mheasann sí nach bhfuil dóthain faisnéise os a comhair, nó i gcás, tar éis clabhsúr a chur leis an gcuid sin den nós imeachta, ina dtíolacfaidh páirtí fíoras nua a mbeidh a chineál ina thoisc chinntitheach ar bhreith na Cúirte nó i gcás ina gcaithfear an cás a chinneadh ar bhonn argóint nár pléadh idir na páirtithe agus na daoine leasmhara dá dtagraítear in Airteagal 23 de Reacht Chúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh.
28 Sa chás seo, measann an Chúirt, tar éis di an tAbhcóide Ginearálta a éisteacht, nár suíodh aon cheann de na cásanna dá dtagraítear in Airteagal 83 agus nach bhfuil aon imthosca eile ann a thugann údar le tosú na coda ó bhéal den nós imeachta.
29 Dá bhrí sin, ní mór diúltú d’iarratas na n‑iasachtaithe.
Na ceisteanna a tharchuirtear le haghaidh réamhrialú
Inghlacthacht
30 Cuireann Bank amhras in iúl maidir le hinghlacthacht na gceisteanna a tharchuirtear, ar an bhforas nach bhfuil gá le freagra orthu chun an díospóid sna príomhimeachtaí a réiteach. Ar an gcéad dul síos, dá gcuirfí teoiric an iarmhéid i bhfeidhm maidir leis an díospóid sin, chuirfí ar chumas iasachtaithe na méideanna a éilíonn siad a fháil, lena n‑áirítear ús. Ar an dara dul síos, ní féidir leis an gcúirt a rinne an tarchur rialú a thabhairt ultra petita.
31 I ndáil leis sin, ba cheart a mheabhrú, de réir cásdlí socair, go bhfuil toimhde ábharthachta ann maidir le ceisteanna a bhaineann le dlí an Aontais. Ní féidir leis an gCúirt Bhreithiúnais diúltú rialú a thabhairt ar cheist arna tarchur ag cúirt náisiúnta ach amháin má dhealraíonn sé go follasach nach bhfuil baint ar bith ag an léiriú arna iarraidh ar dhlí an Aontais le fíorais iarbhír nó cuspóir na díospóide sna príomhimeachtaí, gur fadhb de chineál hipitéiseach í nó nach bhfuil an fhaisnéis fhíorasach agus dhlíthiúil is gá ag an gCúirt Bhreithiúnais chun freagra úsáideach a thabhairt ar na ceisteanna a cuireadh uirthi (féach breithiúnais an 7 Meán Fómhair 1999, Beck agus Bergdorf, C‑355/97, EU:C:1999:391, mír 22, agus an 11 Nollaig 2025, Kuszycka, C‑767/24, EU:C:2025:962, mír 34).
32 Thairis sin, leanann sé ó chásdlí socair, gur ag an gcúirt a rinne an tarchur amháin atá an dlínse fíorais na díospóide atá os a comhair a aimsiú agus a mheas agus an dlí náisiúnta a léiriú agus a chur i bhfeidhm. Is faoin gCúirt Bhreithiúnais atá sé comhthéacs fíorasach agus reachtach na gceisteanna a tharchuirtear a chur san áireamh, mar a shainítear san ordú tarchuir, i gcomhthéacs roinnt na dlínse idir an Chúirt Bhreithiúnais agus na cúirteanna náisiúnta (breithiúnas an 17 Deireadh Fómhair 2024, NFŠ, C‑28/23, EU:C:2024:893, mír 31 agus an cásdlí dá dtagraítear).
33 Sa chás seo, sa chéad áit, tá comhthuiscint ann go mbaineann na ceisteanna a tharchuirtear le léiriú fhorálacha dhlí an Aontais, agus mar thoradh air sin go bhfuil toimhde ábharthachta ann maidir leo. Sa dara háit, ní léir ón iarraidh ar réamhrialú, dá gcuirfí teoiric an iarmhéid i bhfeidhm, go n‑éireodh go hiomlán leis na hiasachtaithe, mar a éilíonn Bank.
34 Dá bhrí sin, tá na ceisteanna a tharchuirtear san iarraidh ar réamhrialú seo inghlactha.
Substaint
35 Lena ceisteanna, ar cheart iad a scrúdú le chéile, fiafraíonn an chúirt a rinne an tarchur, go bunúsach, an bhfuil Airteagal 6(1) agus Airteagal 7(1) de Threoir 93/13 le léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leo ar léiriú breithiúnach ar an dlí náisiúnta faoina bhfuil an chúirt ar thug an tomhaltóir caingean os a comhair chun suimeanna a íocadh i gcomhlíonadh comhaontaithe iasachta morgáiste a aisíoc, a cuireadh ó bhail mar gheall ar na téarmaí éagóracha atá ann, le leanúint uaithi féin chun éilimh chómhalartacha an tomhaltóra agus an díoltóra nó an tsoláthraí is páirtithe sa chomhaontú sin a fritháireamh, agus mar thoradh air sin nach n‑aithnítear go bhfuil éileamh ag an tomhaltóir ach amháin ar mhéid na n‑íocaíochtaí a rinneadh i gcomhlíonadh comhaontaithe, a sháraíonn méid an chaipitil a tugadh ar iasacht agus ceart chun ús mainneachtana a fháil ar an méid sáraithe sin.
36 Faoi Airteagal 6(1) de Threoir 93/13, déanfaidh na Ballstáit foráil nach mbeidh téarmaí éagóracha a úsáidtear i gconradh arna thabhairt i gcrích le tomhaltóir ag díoltóir nó ag soláthraí ina gceangal ar an tomhaltóir, amhail dá bhforáiltear faoina ndlí náisiúnta.
37 Ina theannta sin, i bhfianaise chineál agus thábhacht leas an phobail a bhaineann le cosaint tomhaltóirí, atá i staid laige i leith díoltóirí nó soláthraithe, ceanglaítear leis an Treoir sin, mar is léir ó Airteagal 7(1) di, arna léamh i bhfianaise aithris 24, ar na Ballstáit foráil a dhéanamh maidir le modhanna leordhóthanacha agus éifeachtacha ‘chun cosc a chur ar úsáid leanúnach téarmaí éagóracha i gconarthaí arna dtabhairt i gcrích le tomhaltóirí ag díoltóirí nó ag soláthraithe’ (breithiúnas an 22 Eanáir 2026, Herchoski, C‑902/24, EU:C:2026:42, mír 56 agus an cásdlí dá dtagraítear).
38 Chinn an Chúirt nach mór go bhféadfaí dhá chuspóir a bhaint amach leis na hiarmhairtí ba cheart a bheith ann mar thoradh ar an gcinneadh go bhfuil téarma i gconradh arna thabhairt i gcrích idir díoltóir nó soláthraí agus tomhaltóir de chineál éagórach. Ar an gcéad dul síos, ní mór don chúirt a áirithiú go n‑athbhunófar an comhionannas idir na páirtithe, a mbainfí an bonn de dá gcuirfí téarma conartha éagórach i bhfeidhm maidir leis an tomhaltóir. Ar an dara dul síos, is gá a áirithiú go ndíspreagtar an díoltóir nó an soláthraí ó théarmaí den sórt sin a áireamh i gconarthaí le tomhaltóirí. Dá bhrí sin, tá éifeacht aisig chomhfhreagrach i leith na suimeanna sin i gceist, i bprionsabal, leis an oibleagáid atá ar an gcúirt náisiúnta téarma conartha éagórach lena bhforchuirtear íocaíocht suimeanna nach bhfuil dlite a eisiamh (breithiúnas an 27 Samhain 2025, Gryczara, C‑746/24, EU:C:2025:925, mír 45 agus an cásdlí dá dtagraítear).
39 A mhéid a d’fhéadfadh easpa éifeachta den sórt sin an bonn a bhaint den éifeacht dhíspreagthach a bhféachtar le hAirteagal 6(1) de Threoir 93/13, arna léamh i gcomhar le hAirteagal 7(1) den Treoir sin, a cheangal le cinneadh go bhfuil téarmaí i gconarthaí arna dtabhairt i gcrích le tomhaltóirí ag díoltóir nó ag soláthraí de chineál éagórach, ní mór éifeacht aisig chomhchosúil a aithint i gcás ina bhfuil ní hamháin neamhbhailíocht na dtéarmaí sin, ach freisin neamhbhailíocht an chonartha sin ina iomláine, mar thoradh ar chineál éagórach téarmaí conartha i gconradh arna thabhairt i gcrích idir tomhaltóir agus díoltóir nó soláthraí (breithiúnas an 15 Meitheamh 2023, Bank M. (Iarmhairtí neamhniú an chonartha), C‑520/21, EU:C:2023:478, mír 66 agus an cásdlí dá dtagraítear).
40 Bíodh is minic gur leag an Chúirt amach an bhealach nach mór don chúirt náisiúnta na cearta a chosaint a bhfuil ag tomhaltóirí de réir Threoir 93/13, ní chomhchuibhítear le dlí an Aontais na nósanna imeachta is infheidhme maidir le cineál éagórach líomhainte téarma chonarthaigh ná na hiarmhairtí a bhaineann lena leithéid de chineál éagórach a fháil amach mar sin féin. Dá bhrí sin, in éagmais reachtaíocht shonrach de chuid an Aontais maidir leis an ábhar sin, is faoi dhlíchóras intíre na mBallstát atá na rialacha maidir le cosaint tomhaltóirí a chur chun feidhme dá bhforáiltear leis an Treoir sin de réir phrionsabal neamhspleáchas nós imeachta na mBallstát sin. Mar sin féin, níor cheart go mbeadh na rialacha sin níos mífhabhraí ná na rialacha lena rialaítear caingne intíre comhchosúla (prionsabal na coibhéise); ná ní fhéadfar iad a chumadh ar bhealach a bhfhágfadh go mbeadh sé dodhéanta nó ródheacair na cearta a thugtar le dlí an Aontais a fheidhmiú (prionsabal na héifeachtachta) (breithiúnas an 11 Nollaig 2025, Kuszycka, C‑767/24, EU:C:2025:962, mír 44 agus an cásdlí dá dtagraítear).
41 Leanann sé ón gcásdlí dá dtagraítear i míreanna 38 go 40 den bhreithiúnas seo, faoi réir a áirithiú go gcomhlíonfar na héifeachtaí aisig agus díspreagthacha a cheanglaítear le cur i bhfeidhm Threoir 93/13 agus prionsabail na coibhéise agus na héifeachtachta, go bhfuil sé de shaoirse ag Ballstát, i bprionsabal, an bealach a roghnú inar mian leis an chosaint tomhaltóirí a cheanglaítear leis an Treoir sin a áirithiú.
42 Dá bhrí sin, ní féidir an Treoir sin a léiriú sa chaoi go gceanglaítear ar chúirteanna na Polainne tosaíocht a thabhairt do chur i bhfeidhm theoiric an iarmhéid nó theoiric an dá éileamh, ós rud é gur faoi na cúirteanna sin atá sé rogha a dhéanamh ina leith sin, ar choinníoll go n‑áirithíonn siad an tomhaltóir, i ngach cás, an chosaint a ráthaítear dó le dlí an Aontais.
43 I mbreithiúnas an 19 Meitheamh 2025, Lubreczlik (C‑396/24, EU:C:2025:460, mír 44), ar thagair an chúirt a rinne an tarchur dó, níor rialaigh an Chúirt i bhfabhar ceachtar den dá theoiric atá i gceist. Níor rialaigh sí ach nach mór Airteagal 7(1) de Threoir 93/13 a léiriú sa chaoi go gcuirtear cosc leis ar chásdlí náisiúnta ar dá réir, i gcás ina bhfágann téarma i gcomhaontú iasachta a aicmítear mar théarma éagórach an comhaontú neamhbhailí, go bhfuil an díoltóir nó an soláthraí i dteideal a cheangal ar an tomhaltóir méid ainmniúil iomlán na hiasachta a fuarthas a aisíoc, gan beann ar mhéid na n‑aisíocaíochtaí a rinne an tomhaltóir i gcomhlíonadh an chomhaontaithe sin agus gan beann ar an méid atá dlite fós.
44 Ina dhiaidh sin, shonraigh an Chúirt nach gcuirtear cosc leis na prionsabail a bunaíodh i mbreithiúnas an 19 Meitheamh 2025, Lubreczlik (C‑396/24, EU:C:2025:460, mír 44), ar léiriú ar rialacha ábhartha an dlí náisiúnta lena gceadaítear teacht ar chás, tar éis fritháireamh ar thionscnamh an díoltóra nó an tsoláthraí idir a éileamh agus éileamh an tomhaltóra, nach ionann a mhéideanna faoi seach, nach n‑ordaítear ach don pháirtí a bheidh faoi dhliteanas i leith an mhéid nach gcumhdaítear lena éileamh féin i gcoinne an pháirtí eile an méid sin a íoc leis an bpáirtí eile (féach, chuige sin, breithiúnas an 22 Eanáir 2026, Herchoski, C‑902/24, EU:C:2026:42, míreanna 61 agus 62). I gcás den sórt sin, cuirtear san áireamh méid na n‑aisíocaíochtaí a rinne an tomhaltóir i gcomhlíonadh an chomhaontaithe neamhbhailí agus an méid atá dlite fós, agus mar thoradh air sin ní cheanglaítear ar an tomhaltóir sin méid ainmniúil iomlán na hiasachta a fuarthas a aisíoc.
45 Sa chás seo, cuireann an chúirt a rinne an tarchur in iúl go gceanglaítear le cur i bhfeidhm theoiric an iarmhéid ar an gcúirt leanúint uaithi féin chun éilimh chómhalartacha na bpáirtithe a fhritháireamh. Sonraíonn sí nach dtugtar le dlí na Polainne an chumhacht dó fritháireamh den sórt sin a dhéanamh, ós rud é nach bhforáiltear leis an dlí sin don fhéidearthacht éilimh a fhritháireamh ach amháin ar thionscnamh páirtí, i gcomhréir le coinníollacha áirithe, go háirithe, dearbhú fritháirimh a bheith curtha isteach ag an gcreidiúnaí.
46 I ndáil leis sin, leanann sé ón gcásdlí, cé go gceanglaítear ar na Ballstáit rialacha nós imeachta mionsonraithe a leagan síos ina ndlí náisiúnta lena bhféadfar a áirithiú go n‑urramófar ceart an tomhaltóra chun aisig a ráthaítear le Treoir 93/13, nach leanann sé, i bprionsabal, go bhfuil oibleagáid ann an ceart chun aisig sin a chur chun feidhme trí fhritháireamh atá le déanamh ag an gcúirt náisiúnta uaithi féin (féach, chuige sin, breithiúnas an 30 Meitheamh 2022, Profi Credit Bulgaria (Cúiteamh ex officio i gcás téarma éagórach), C‑170/21, EU:C:2022:518, mír 44).
47 Leanann sé nach chuireann an Treoir sin, gan ceangal a chur ar an gcúirt náisiúnta leanúint uaithi féin chun éilimh chómhalartacha an tomhaltóra agus an díoltóra nó an tsoláthraí a fhritháireamh, cosc, i bprionsabal, ar an gcúirt sin é sin a dhéanamh, má cheadaítear di lena dlí náisiúnta, lena n‑áirítear an gá atá le haon cheanglas nós imeachta a leagtar síos leis an dlí sin maidir le héilimh a fhritháireamh, é sin a dhéanamh.
48 Áitíonn an chúirt a rinne an tarchur gur dócha go leanfaidh fritháireamh na n‑éileamh cómhalartach uaithi féin tar éis dearbhú go bhfuil conradh neamhbhailí mar gheall ar na téarmaí éagóracha atá ann chun tairbhe an díoltóra nó an tsoláthraí agus go mbeidh iarmhairtí diúltacha aige don tomhaltóir, agus mar thoradh air sin go bhféadfadh sé an bonn a bhaint den chosaint a ráthaítear don tomhaltóir leis an Treoir sin.
49 Ar an gcéad dul síos, de réir na cúirte sin, baineann fritháireamh den sórt sin cuid mhór dá éileamh den tomhaltóir agus den ús a bhaineann leis, ós rud é nach n‑eascraíonn éileamh ach amháin má tá méid níos mó ná méid an chaipitil a tugadh ar iasacht aisíoctha ag an tomhaltóir. Bheadh toradh den sórt sin contrártha do chuspóir na Treorach sin, is é sin an tomhaltóir a athbhunú, trí bhíthin na héifeachta aisig, chuig an staid ina mbeadh sé mura mbeadh aon téarmaí éagóracha ann.
50 I ndáil leis sin, ba cheart a mheabhrú nach mór an cuspóir sin a shaothrú i gcomhréir le prionsabal na comhréireachta, ar prionsabal ginearálta de dhlí an Aontais é, lena gceanglaítear ar reachtaíocht náisiúnta lena gcuirtear an dlí sin chun feidhme gan dul thar a bhfuil riachtanach chun an cuspóir atá á shaothrú a bhaint amach (féach, chuige sin, breithiúnas an 16 Aibreán 2026, Jangielak, C‑752/24, EU:C:2026:307, mír 33 agus an cásdlí dá dtagraítear).
51 Shárófaí an prionsabal sin dá ndéanfaí restitutio in integrum a eisiamh i leith an díoltóra nó an tsoláthraí. Dá bhrí sin, ní mór gur oibleagáid fhrithpháirteach í an oibleagáid aisig a dhéanamh, tar éis comhaontú iasachta ina bhfuil téarmaí éagóracha a neamhbhailíochtú, ní fhéadfaidh an díoltóir nó an soláthraí, áfach, cúiteamh a iarraidh ar an tomhaltóir a théann thar aisíocaíocht an chaipitil a íocadh i leith chomhlíonadh an chomhaontaithe ina bhfuil téarmaí éagóracha agus íocaíocht úis mainneachtana ar an ráta reachtúil ó dháta na hiarrata (breithiúnas an 16 Aibreán 2026, Jangielak, C‑752/24, EU:C:2026:307, mír 34 agus an cásdlí dá dtagraítear).
52 Ina theannta sin, ní mór a áirithiú freisin leis an éifeacht aisig a bhaineann le comhaontú iasachta ina bhfuil téarmaí éagóracha a neamhbhailíochtú, rud a thugann údar freisin d’éileamh an díoltóra nó an tsoláthraí ar aiseag, nach mbeidh saibhriú éagórach an tomhaltóra mar thoradh ar chosaint na gceart a ráthaítear le dlíchóras an Aontais (breithiúnas an 16 Aibreán 2026, Jangielak, C‑752/24, EU:C:2026:307, mír 35 agus an cásdlí dá dtagraítear).
53 Sa chás seo, ba cheart a thabhairt faoi deara go n‑eascraíonn ceart chun aisig i bhfabhar an pháirtí a bhfuil an t‑éileamh is airde aige as fritháireamh éilimh chómhalartacha an tomhaltóra agus an díoltóra nó an tsoláthraí, i méid a chomhfhreagraíonn don difríocht idir na héilimh sin.
54 Chun na héifeachtaí aisig agus díspreagthacha dá dtagraítear i míreanna 38 agus 39 den bhreithiúnas seo a ráthú, ní mór don chúirt náisiúnta a áirithiú go mbeidh an ceart ag an tomhaltóir ús mainneachtana a fháil ar mhéid na n‑íocaíochtaí a rinne sé i gcomhlíonadh an chonartha atá níos mó ná méid an chaipitil a tugadh ar iasacht.
55 Faoi réir fíorú ag an gcúirt a rinne an tarchur, is cosúil gurb amhlaidh atá sna príomhimeachtaí, ós rud é gur léir ón gcomhad os comhair na Cúirte go nglacann Bank, go bunúsach, go bhfuil ús ar an méid is mó ná méid an chaipitil a tugadh ar iasacht iníoctha leis na hiasachtaithe, ón lá tar éis na hiarrata arb ionann é agus iarracht teacht ar réiteach cairdiúil dá dtagraítear i mír 13 den bhreithiúnas seo.
56 Ar an dara dul síos, tá imní ar an gcúirt a rinne an tarchur go ngearrfadh fritháireamh, arna dhéanamh uaithi féin, idir éilimh chómhalartacha an tomhaltóra agus an díoltóra nó an tsoláthraí pionós ar an díoltóir nó ar an soláthraí ar an bhforas, fad nach n‑aisíocfar an caipiteal a tugadh ar iasacht, go bhféadfadh an díoltóir nó an soláthraí moill a chur ar na himeachtaí dlíthiúla agus íocaíocht na sochar a sheachaint gan aon iarmhairtí diúltacha a fhulaingt.
57 I ndáil leis sin, ba cheart a mheabhrú, de réir an chásdlí, go gcuirtear cosc le hAirteagal 6(1) agus Airteagal 7(1) de Threoir 93/13 ar léiriú breithiúnach ar dhlí Ballstáit ar dá réir, tar éis neamhniú comhaontaithe iasachta morgáiste a dhearbhú, go bhfuil sé de cheart ag an mbanc méid a éileamh ón tomhaltóir a théann thar aisíoc an chaipitil a íocadh i leith chomhlíonadh an chomhaontaithe sin agus íocaíocht úis mainneachtana ar an ráta reachtúil ó dháta na hiarrata. Faoi réir an fhorchoimeádais sin maidir le hús mainneachtana ar an ráta reachtúil, níl an banc i dteideal luach saothair a fháil as úsáid an chaipitil sin ag an tomhaltóir (breithiúnas an 22 Eanáir 2026, Herchoski, C‑902/24, EU:C:2026:42, mír 73 agus an cásdlí dá dtagraítear).
58 Dá bhrí sin, chuirfeadh díoltóir nó soláthraí atá ag iarraidh moill a chur ar imeachtaí dlíthiúla le haghaidh dearbhú neamhbhailíochta comhaontaithe iasachta ina bhfuil téarmaí éagóracha síneadh den mhéid céanna leis an tréimhse nach dtabharfadh an méid a chomhfhreagraíonn don chaipiteal a tugadh ar iasacht don tomhaltóir aon luach saothair dó.
59 Dá bhrí sin, is cosúil nach bhfuil údar maith leis an imní a chuir an chúirt a rinne an tarchur in iúl.
60 Ar an tríú dul síos, cuireann an chúirt sin in iúl, trí fhritháireamh uaithi féin, gur féidir leis an díoltóir nó leis an soláthraí an caipiteal a tugadh ar iasacht a aisghabháil agus é fós neamhghníomhach ar feadh blianta fada, agus dá bhrí sin go bhfuil cosc ama ar a éileamh.
61 I ndáil leis sin, ní mór a chur in iúl, ós rud é gurb ann d’éilimh an tomhaltóra agus an díoltóra nó an tsoláthraí ar aiseag, go nglactar leis go bhfuil an comhaontú iasachta a tugadh i gcrích eatarthu neamhbhailí. Dá bhrí sin, fad nach gcuireann an tomhaltóir bailíocht an chonartha sin faoi cheist, níl aon éileamh ar aiseag ag an díoltóir nó ag an soláthraí a d’fhéadfadh a bheith faoi urchosc ama.
62 Ar an gceathrú dul síos, tagraíonn an chúirt a rinne an tarchur don bhaol go bhféadfaí a mheas, tar éis don chúirt náisiúnta éilimh chómhalartacha an tomhaltóra sin agus an bhainc sin a fhritháireamh uaithi féin, nár éirigh go páirteach leis an tomhaltóir agus, mar thoradh air sin, go n‑ordaítear dó na costais nó cuid díobh a íoc.
63 Ba cheart a thabhairt faoi deara, mar a d’aithin an chúirt sin, go bunúsach, go gcuireann fritháireamh éileamh cosc ar an díoltóir nó ar an soláthraí rogha a dhéanamh caingean ar leithligh a thionscnamh chun a éileamh i gcoinne an tomhaltóra a fhorfheidhmiú, as a n‑eascraíonn iolrú imeachtaí agus, dá bhrí sin, costais bhreise, nach mbeadh chun leasa an tomhaltór (féach, chuige sin, breithiúnas an 22 Eanáir 2026, Herchoski, C‑902/24, EU:C:2026:42, mír 69).
64 Ina theannta sin, ní mór a mheabhrú, de réir cásdlí socair, go dtagann dámhachtain chostais na n‑imeachtaí dlíthiúla os comhair na gcúirteanna náisiúnta faoi neamhspleáchas nós imeachta na mBallstát, faoi réir chomhlíonadh phrionsabail na coibhéise agus na héifeachtachta (breithiúnas an 27 Samhain 2025, Gryczara, C‑746/24, EU:C:2025:925, mír 46 agus an cásdlí dá dtagraítear).
65 In éagmais tagairtí do na prionsabail sin ag an gcúirt a rinne an tarchur, is cosúil nach bhfuil ach prionsabal na héifeachtachta ábhartha, sa chás seo, maidir le costais.
66 I ndáil leis sin, chinn an Chúirt arís agus arís eile, cé nach gcuirtear cosc leis an bprionsabal sin, go ginearálta, ar thomhaltóir costais dlí áirithe a thabhú nuair a thionscnaíonn sé caingean lena n‑iarrtar dearbhú go bhfuil téarma conarthach de chineál éagórach, ba cheart a thabhairt faoi deara freisin go dtugtar le Treoir 93/13 an ceart do thomhaltóirí iarratas a dhéanamh ar chúirt go ndearbhófaí go bhfuil téarma conarthach de chineál éagórach agus go gcuirfí as feidhm é, agus ní mór a chineál éifeachtachta a chaomhnú. Dá bhrí sin, níor cheart do na rialacha maidir le costais a dhámhachtain in imeachtaí den sórt sin tomhaltóirí a dhíspreagadh ón gceart sin a fheidhmiú (breithiúnais an 27 Samhain 2025, Gryczara, C‑746/24, EU:C:2025:925, mír 48 agus an 22 Eanáir 2026, Herchoski, C‑902/24, EU:C:2026:42, mír 78)
67 Ina theannta sin, ba cheart a mheabhrú go gceanglaítear leis an bprionsabal gur cheart an dlí náisiúnta a léiriú i gcomhréir le dlí an Aontais ar chúirteanna náisiúnta, agus urraim á tabhairt, inter alia, don toirmeasc ar léiriú contra legem ar an dlí náisiúnta, cibé rud a thagann faoina ndlínse a dhéanamh, agus corpas iomlán an dlí náisiúnta á chur san áireamh agus na modhanna léiritheacha a aithnítear leis an dlí náisiúnta á gcur i bhfeidhm, d’fhonn a áirithiú go mbeidh an Treoir atá i gceist go hiomlán éifeachtach agus go mbainfear amach toradh atá comhsheasmhach leis an gcuspóir atá á shaothrú léi (breithiúnas an 22 Eanáir 2026, Herchoski, C‑902/24, EU:C:2026:42, mír 80 agus an cásdlí dá dtagraítear).
68 Sa chás seo, áitíonn Bank, faoi dhlí na Polainne, má éiríonn leis an tomhaltóir maidir le conradh a neamhbhailíochtú, go bhféadfaidh an chúirt, fiú má dhíbheann sí cuid d’éileamh an tomhaltóra ar aiseag, a mheas gur éirigh leis an tomhaltóir agus, dá bhrí sin, nár cheart di na costais a bhaineann leis na himeachtaí lena mbaineann a íoc.
69 Ar deireadh, is faoin gcúirt a rinne an tarchur atá sé scrúdú a dhéanamh an féidir an reachtaíocht náisiúnta atá i gceist sna príomhimeachtaí a léiriú i gcomhréir le Treoir 93/13 agus, más féidir, teacht ar na conclúidí dlíthiúla iomchuí (breithiúnas an 22 Eanáir 2026, Herchoski, C‑902/24, EU:C:2026:42, mír 82).
70 Go háirithe, ní mór don chúirt sin éifeachtacht cheart na n‑iasachtaithe a áirithiú chun neamhbhailíochtú an chomhaontaithe atá i gceist a fháil, ina bhfuil téarmaí éagóracha, agus aiseag na n‑íocaíochtaí a fuair Banc go míchuí, trí chosc a chur ar na rialacha maidir le dámhachtain costas na hiasachtaithe sin a dhíspreagadh ó bheith ag brath ar na cearta a thugtar dóibh le Treoir 93/13.
71 Ar an gcúigiú dul síos, sonraíonn an chúirt a rinne an tarchur go n‑eascraíonn deacrachtaí as sásra chun éilimh a fhritháireamh i gcás inar eascair íocaíochtaí airgeadais ilchineálacha as comhlíonadh an chomhaontaithe iasachta, go háirithe i gcás inar tugadh an caipiteal ar iasacht i zloty na Polainne, ach ina ndearnadh na haisíocaíochtaí i bhfrancanna na hEilvéise. Ní féidir fritháireamh a dhéanamh i gcás den sórt sin, ar an bhforas, faoi Airteagal 498 den Chód Sibhialta, go bhfuil fritháireamh faoi réir chineál aonchineálach na n‑íocaíochtaí cómhalartacha.
72 I ndáil leis sin, sonraíonn Bank go leagtar síos le dlí na Polainne na rialacha ar dá réir nach mór suimeanna airgid a shloinntear in airgeadraí eachtracha a chomhshó go zloty na Polainne.
73 Ina theannta sin, ba cheart a mheabhrú, mar is léir ó mhír 12 den bhreithiúnas seo, go ndearna na hiasachtaithe, i leith chomhlíonadh an chomhaontaithe atá i gceist, aistrithe chuig Bank go páirteach i zloty na Polainne agus go páirteach i bhfrancanna na hEilvéise.
74 Sna himthosca sin, is faoin gcúirt a rinne an tarchur a bheidh sé, i gcomhréir leis an bprionsabal gur cheart an dlí náisiúnta a léiriú i gcomhréir le dlí an Aontais, mar a mheabhraítear i mír 67 den bhreithiúnas seo, a mheas an gceadaítear leis an dlí náisiúnta di an éifeacht aisig a cheanglaítear le Treoir 93/13 a ráthú, trí éilimh chómhalartacha na bpáirtithe sa chonradh a fhritháireamh, agus na híocaíochtaí go léir arna ndéanamh ag na hiasachtaithe á gcur san áireamh.
75 Sa séú háit agus ar deireadh, measann an chúirt sin go ndéanann aon sásra chun éilimh a fhritháireamh uaithi féin neamhaird ar thoil an tomhaltóra a d’éileodh, i bhformhór na gcásanna neamhbhailíochta comhaontaithe iasachta morgáiste, go n‑aisíocfaí na híocaíochtaí go léir a rinneadh agus nach roghnódh méid na n‑íocaíochtaí sin afhritháireamh in aghaidh an chaipitil a tugadh ar iasacht. Sonraíonn an chúirt sin go sáraíonn fritháireamh den sórt sin prionsabal na sáraíochta, atá ina cheangal ar an gcúirt, go háirithe, nuair a chinneann sí díospóid ar bhonn pléadáil dlí a ardaíodh uaithi féin.
76 I ndáil leis sin, ba cheart a mheabhrú, chun measúnú a dhéanamh ar na hiarmhairtí do staid an tomhaltóra a eascraíonn as neamhbhailíochtú conartha ina iomláine, go bhfuil an rún a chuir an tomhaltóir in iúl cinntitheach. Níl feidhm ag an gcóras cosanta a ceapadh le Treoir 93/13 má dhéanann an tomhaltóir agóid ina choinne. D’fhéadfadh an tomhaltóir sin, i ndiaidh dó dul i gcomhairle le cúirt náisiúnta, cineál éagórach neamhcheangailteach téarma, ar dá réir a thoilleann sé go saor agus feasach leis an téarma i gceist agus a sheachnaíonn sé neamhniú an chonartha dá bhrí sin. Chun go mbeidh an tomhaltóir in ann a thoiliú saor agus feasach a thabhairt, is faoin gcúirt náisiúnta atá sé na hiarmhairtí dlíthiúla a d’fhéadfadh a bheith ag baint le deireadh a chur leis an téarma éagórach a chur in iúl do na páirtithe, i gcomhthéacs rialacha náisiúnta nós imeachta agus i bhfianaise phrionsabal an chothromais in imeachtaí sibhialta. Tá faisnéis den sórt sin níos tábhachtaí fós i gcás ina bhféadfadh neamhchur i bhfeidhm an téarma éagóraigh a bheith ina chúis le neamhbhailíochtú an chonartha ina iomláine, rud a d’fhéadfadh an tomhaltóir a nochtadh d’éilimh ar aiseag (breithiúnas an 22 Eanáir 2026, Herchoski, C‑902/24, EU:C:2026:42, mír 67 agus an cásdlí dá dtagraítear).
77 Dá bhrí sin, má tá sé beartaithe ag an gcúirt náisiúnta an dlí náisiúnta a chur i bhfeidhm sa chaoi go ndéanfaí éilimh ar aiseag faoi seach na bpáirtithe sa chonradh sin a fhritháireamh uaithi féin mar thoradh ar an neamhbhailíochtú sin, ceanglaítear uirthi an tomhaltóir a chur ar an eolas roimh ré, d’fhonn a chur ar a chumas a rún a chur in iúl agus láneolas aige ar na fíorais maidir leis an neamhbhailíochtú sin.
78 Dá bhrí sin, i gcás ina gcinneann an tomhaltóir, tar éis dó an fhaisnéis a fháil ón gcúirt a bhfuil dlínse aici a bhaineann leis na hiarmhairtí a d’fhéadfadh a bheith ag neamhbhailíochtú an chomhaontaithe iasachta idir é féin agus an díoltóir nó an soláthraí, gan agóid a dhéanamh i gcoinne neamhbhailíocht an chomhaontaithe sin ag an gcúirt sin, níl sé contrártha do thoil an tomhaltóra ná do phrionsabal na sáraíochta go bhféadfaidh an chúirt sin éilimh chómhalartacha na bpáirtithe a fhritháireamh uaithi féin.
79 Leanann sé ó mhíreanna 49 go 78 den bhreithiúnas seo nach gceadaítear le haon cheann de na barúlacha a thug an chúirt a rinne an tarchur maidir leis an sásra lena gcuirtear ar a cumas éilimh chómhalartacha na bpáirtithe i gconradh a fhritháireamh uaithi féin tar éis an comhaontú sin a neamhbhailíochtú mar gheall ar na téarmaí éagóracha atá ann an tátal go gcuirtear cosc le dlí an Aontais ar chúirt náisiúnta fritháireamh den sórt sin a dhéanamh, i gcomhréir leis na ceanglais nós imeachta a leagtar síos leis an dlí náisiúnta, ar faoin gcúirt sin atá sé measúnú a dhéanamh orthu.
80 I bhfianaise an mhéid sin roimhe seo, is é an freagra ar na ceisteanna a tharchuirtear ná nach mór Airteagal 6(1) agus Airteagal 7(1) de Threoir 93/13 a léiriú sa chaoi nach gcuirtear cosc leo, i bprionsabal, ar léiriú breithiúnach ar an dlí náisiúnta faoina bhfuil an chúirt ar thug an tomhaltóir caingean os a comhair chun suimeanna a íocadh i gcomhlíonadh comhaontaithe iasachta morgáiste a aisíoc, a cuireadh ó bhail mar gheall ar na téarmaí éagóracha atá ann, le leanúint uaithi féin chun éilimh chómhalartacha an tomhaltóra agus an díoltóra nó an tsoláthraí is páirtithe sa chomhaontú sin a fritháireamh, agus mar thoradh air sin nach n‑aithnítear go bhfuil éileamh ag an tomhaltóir ach amháin ar mhéid na n‑íocaíochtaí a rinneadh i gcomhlíonadh comhaontaithe, a sháraíonn méid an chaipitil a tugadh ar iasacht agus ceart chun ús mainneachtana a fháil ar an méid sáraithe sin.
Costais
81 Ós rud é, a mhéid a bhaineann sé leis na páirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte náisiúnta, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a chur faoi bhráid na Cúirte, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.
Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (an Naoú Dlísheomra) mar seo a leanas:
Maidir le hAirteagal 6(1) agus Airteagal 7(1) de Threoir 93/13/CEE ón gComhairle an 5 Aibreán 1993 maidir le téarmaí éagóracha i gconarthaí tomhaltóra,
ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:
ní chuirtear cosc leo, i bprionsabal, ar léiriú breithiúnach ar an dlí náisiúnta faoina bhfuil an chúirt ar thug an tomhaltóir caingean os a comhair chun suimeanna a íocadh i gcomhlíonadh comhaontaithe iasachta morgáiste a aisíoc, a cuireadh ó bhail mar gheall ar na téarmaí éagóracha atá ann, le leanúint uaithi féin chun éilimh chómhalartacha an tomhaltóra agus an díoltóra nó an tsoláthraí is páirtithe sa chomhaontú sin a fritháireamh, agus mar thoradh air sin nach n‑aithnítear go bhfuil éileamh ag an tomhaltóir ach amháin ar mhéid na n‑íocaíochtaí a rinneadh i gcomhlíonadh comhaontaithe, a sháraíonn méid an chaipitil a tugadh ar iasacht agus ceart chun ús mainneachtana a fháil ar an méid sáraithe sin.
Sínithe
* Teanga an cháis: an Pholainnis.
i Is ainm bréige é ainm an cháis seo. Ní fhreagraíonn sé d’fhíorainm aon pháirtí sna himeachtaí.