BREITHIÚNAS NA CÚIRTE (an Tríú Dlísheomra)

5 Meitheamh 2025 ( *1 )

(Tarchur chun réamhrialú – Limistéar saoirse, slándála agus ceartais – Beartas tearmainn – Stádas dídeanaí nó lena stádas cosanta coimhdí – Treoir 2011/95/AE – Airteagal 3 – Caighdeáin níos fabhraí – Cosaint choimhdeach – Foras nach bhfuil nasc aige leis an staid sa tír thionscnaimh – Réasúnaíocht na cosanta idirnáisiúnta)

I gCás C‑349/24 [Nuratau] ( i ),

IARRAIDH ar réamhrialú faoi Airteagal 267 CFAE, ón Krajský soud v Brně (an Chúirt Réigiúnach, Brno, Poblacht na Seice), trí bhreith an 9 Bealtaine 2024, a fuarthas ag an gCúirt an 13 Bealtaine 2024, sna himeachtaí

A.B.

v

Ministerstvo vnitra, Odbor azylové a migrační politiky,

tugann AN CHÚIRT (an Tríú Dlísheomra),

agus í comhdhéanta mar seo a leanas: C. Lycourgos (Rapóirtéir), Uachtarán an Dlísheomra, S. Rodin, N. Piçarra, O. Spineanu-Matei agus N. Fenger, Breithiúna,

Abhcóide Ginearálta: J. Richard de la Tour,

Cláraitheoir: A. Calot Escobar,

ag féachaint don nós imeachta i scríbhinn,

tar éis breithniú a dhéanamh ar na barúlacha arna dtíolacadh thar ceann na bpáirtithe seo a leanas

A.B., ag A. Žemla, advokátka,

Rialtas na Seice, ag A. Edelmannová, M. Smolek agus J. Vláčil, i gcáil Gníomhairí,

an Coimisiún Eorpach, ag F. Blanc-Simonetti, M. Debieuvre agus M. Salyková, i gcáil Gníomhairí,

tar éis cinneadh a dhéanamh, i ndiaidh an tAbhcóide Ginearálta a éisteacht, breith a thabhairt ar an gcás gan Tuairim,

an Breithiúnas seo a leanas:

Breithiúnas

1

Baineann an iarraidh ar réamhrialú le léiriú ar Airteagal 3 de Threoir 2011/95/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Nollaig 2011 maidir le caighdeáin i dtaca le cáilitheacht náisiúnach tríú tír nó daoine gan stát mar thairbhithe de chosaint idirnáisiúnta, i dtaca le stádas aonfhoirmeach do dhídeanaithe nó do dhaoine atá incháilithe le haghaidh cosaint choimhdeach agus i dtaca lena bhfuil sa chosaint a thugtar (IO 2011 L 337, lch. 9).

2

Rinneadh an iarraidh seo in imeachtaí idir A.B., náisiúnach tríú tír, agus Ministerstvo vnitra, Odbor azylové a migrační politiky (Aireacht Gnóthaí Baile, an Roinn Beartais Tearmainn agus Imirce, Poblacht na Seice) (‘an Aireacht’) maidir le cinneadh ón Aireacht lenar diúltaíodh cosaint idirnáisiúnta a dheonú do A.B.

An dlí lena mbaineann

Dlí an Aontais Eorpaigh

Treoir 2008/115/AE

3

Foráiltear mar a leanas le hAirteagal 5 de Threoir 2008/115/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 16 Nollaig 2008 maidir le caighdeáin choiteanna agus nósanna imeachta coiteanna sna Ballstáit i ndáil le náisiúnaigh tríú tíortha atá ag fanacht go neamhdhleathach a fhilleadh (IO 2008 L 348, lch. 98):

‘Agus an Treoir seo á cur chun feidhme, ba cheart do na Ballstáit an méid seo a leanas a chur san áireamh:

a)

leas an linbh;

b)

an saol teaghlaigh;

c)

sláinte an náisiúnaigh tríú tír lena mbaineann,

agus urraim a thabhairt do phrionsabal an non‑refoulement.’

[Aistriúchán neamhoifigiúil]

Treoir 2011/95

4

Foráiltear mar seo a leanas le haithris 14 de Threoir 2011/95:

‘Ba cheart go bhféadfaidh na Ballstáit coinníollacha atá níos fabhraí ná na caighdeáin arna leagan amach sa Treoir seo a ghlacadh nó a choinneáil ar bun do na náisiúnaigh tríú tír nó na daoine gan stát a dhéanann iarratas ar chosaint idirnáisiúnta le Ballstát, i gcás ina dtuigtear go ndearnadh an t‑iarratas sin ar an bhforas gur dídeanaí [...] nó duine atá incháilithe le haghaidh cosaint choimhdeach é an duine lena mbaineann.’

[Aistriúchán neamhoifigiúil]

5

Foráiltear mar a leanas le hAirteagal 2(d) agus (f) den Treoir sin:

‘Chun críocha na Treorach seo, tá feidhm ag na sainmhínithe seo a leanas:

[...]

(d)

ciallaíonn “dídeanaí” náisiúnach tríú tír atá lasmuigh de thír a náisiúntachta de bharr eagla a bhfuil bunús maith léi roimh ghéarleanúint mar gheall ar chine, ar reiligiún, ar náisiúntacht, ar thuairim pholaitiúil nó ar bhallraíocht i ngrúpa sóisialta áirithe agus nach bhfuil in ann nó, de bharr eagla den sórt sin, nach bhfuil toilteanach leas a bhaint as cosaint na tíre sin, nó duine gan stát atá lasmuigh den tír ina raibh gnáthchónaí air roimhe seo ar na cúiseanna sin a luaitear thuas agus nach bhfuil in ann nó, de bharr eagla den sórt sin, nach bhfuil toilteanach, filleadh ar an tír sin, sa chás gur duine é nach bhfuil feidhm ag Airteagal 12 maidir leis;

[...]

(f)

ciallaíonn “duine atá incháilithe le haghaidh cosaint choimhdeach” náisiúnach tríú tír nó duine gan stát nach gcáilíonn mar dhídeanaí ach ar taispeánadh ina leith go bhfuil forais shubstaintiúla ann lena chreidiúint go mbeadh an duine lena mbaineann, dá bhfillfeadh sé nó sí ar a thír thionscnaimh nó ar a tír thionscnaimh, nó, i gcás duine gan stát, dá bhfillfeadh sé nó sí ar an tír ina raibh gnáthchónaí air nó uirthi roimhe seo, go mbeadh fíorbhaol ann go bhfulaingeodh sé nó sí díobháil thromchúiseach mar a shainmhínítear in Airteagal 15 í, ós rud é nach bhfuil feidhm ag Airteagal 17(1) agus (2) maidir leis nó léi, agus nach bhfuil in ann nó, de bharr baol den sórt sin, nach bhfuil toilteanach leas a bhaint as cosaint na tíre sin.’

[Aistriúchán neamhoifigiúil]

6

Foráiltear an méid seo a leanas in Airteagal 3 den Treoir sin:

‘Féadfaidh na Ballstáit caighdeáin níos fabhraí a thabhairt isteach nó a choinneáil chun a chinneadh cé atá cáilithe mar dhídeanaí nó mar dhuine atá incháilithe le haghaidh cosaint choimhdeach, agus chun inneachar na cosanta idirnáisiúnta a chinneadh, a mhéid atá na caighdeáin sin ag luí leis an Treoir seo.’

[Aistriúchán neamhoifigiúil]

7

Foráiltear mar seo a leanas in Airteagal 4(3)(a) den Treoir sin:

‘Déanfar an measúnú ar iarratas ar chosaint idirnáisiúnta ar bhonn aonair agus áirítear leis an méid seo a leanas a chur san áireamh:

a)

na fíorais ábhartha go léir a bhaineann leis an tír thionscnaimh tráth a dhéantar rialú ar an iarratas, lena n‑áirítear dlíthe agus rialacháin na tíre tionscnaimh agus faoi mar a chuirtear iad i bhfeidhm.’

[Aistriúchán neamhoifigiúil]

8

Tá an fhoclaíocht in Airteagal 6 de Threoir 2011/95 mar a leanas:

‘D’fhéadfadh an méid seo a leanas a bheith ina ghníomhaithe géarleanúna nó díobhála tromchúisí:

a)

an Stát;

b)

páirtithe nó eagraíochtaí a rialaíonn an Stát nó a rialaíonn cuid shubstaintiúil de chríoch an Stáit;

c)

gníomhaithe neamhstáit, más féidir a léiriú nach bhfuil na gníomhaithe dá dtagraítear i míreanna (a) agus (b), lena n‑áirítear eagraíochtaí idirnáisiúnta, in ann nó nach bhfuil siad toilteanach cosaint a thabhairt ar ghéarleanúint nó ar dhíobháil thromchúiseach de réir bhrí Airteagal 7.’

[Aistriúchán neamhoifigiúil]

9

Foráiltear mar a leanas le hAirteagal 8(1) den Treoir sin:

‘Mar chuid den mheasúnú ar an iarratas ar chosaint idirnáisiúnta, féadfaidh na Ballstáit a chinneadh nach bhfuil gá le cosaint idirnáisiúnta nuair is ann do na himthosca seo a leanas i gcuid den tír thionscnaimh:

a)

nach bhfuil aon eagla a bhfuil bunús maith léi air roimh ghéarleanúint agus nach bhfuil sé i bhfíorbhaol díobháil thromchúiseach a fhulaingt; nó

b)

go bhfuil cosaint ar ghéarleanúint nó ar dhíobháil thromchúiseach ar fáil dó [...]

agus gur féidir leis taisteal chuige go sábháilte agus go dleathach, cead isteach ann a fháil agus ar féidir a bheith ag súil leis go réasúnta go lonnóidh sé ann.’

[Aistriúchán neamhoifigiúil]

10

Foráiltear mar a leanas le hAirteagal 10(1)(d) den Treoir sin:

‘Cuirfidh na Ballstáit na gnéithe seo a leanas san áireamh agus measúnú á dhéanamh acu ar na cúiseanna le géarleanúint:

[...]

d)

measfar gur grúpa sóisialta áirithe é grúpa, go háirithe, sna cásanna seo a leanas:

go bhfuil ag a bhaill aon saintréith dhúchasach nó cúlra coiteann nach féidir a athrú, nó go bhfuil ag a chuid ball saintréith nó creideamh atá chomh bunúsach sin dá bhféiniúlacht nó dá gcoinsias nár cheart iallach a chur ar dhuine an tsaintréith nó an creideamh sin a thréigean, agus

go bhfuil ag an ngrúpa sin féiniúlacht ar leithligh sa tír i gceist, toisc go mbraitear go bhfuil sé éagsúil leis an mórshochaí.

Ag brath ar ghnáthchúinsí na tíre tionscnaimh, d’fhéadfadh sé gur grúpa sóisialta áirithe é grúpa atá bunaithe ar shaintréith choiteann a ngnéaschlaonta. Ní féidir a thuiscint go n‑áirítear le gnéaschlaonadh gníomhartha a mheastar a bheith coiriúil i gcomhréir le dlí náisiúnta na mBallstát. [...]’

[Aistriúchán neamhoifigiúil]

11

Is mar seo a leanas atá an fhoclaíocht in Airteagal 15 den Treoir:

‘Is iad seo a leanas na díobhálacha tromchúiseacha:

a)

pionós an bháis nó bású; nó

b)

céasadh iarratasóra nó íde a thabhairt dó nó pionós atá mídhaonna nó táireach a chur ar iarratasóir, ina thír thionscnaimh; nó

c)

bagairt thromchúiseach agus bagairt aonair ar bheatha an tsibhialtaigh nó ar iomláine an tsibhialtaigh mar gheall ar fhoréigean neamh-idirdhealaitheach i gcásanna coinbhleachta armtha idirnáisiúnta nó inmheánaí.’

[Aistriúchán neamhoifigiúil]

Dlí Phoblacht na Seice

12

Foráladh mar a leanas le hAirteagal 14a de zákon č. 325/1999 Sb. o azylu (Dlí Uimh. 325/1999, maidir le tearmann), agus an 11 Samhain 1999, sa leagan a bhí i bhfeidhm go dtí an 30 Meitheamh 2023 (‘an Dlí maidir le tearmann’):

‘1.   Déanfar cosaint choimhdeach a dheonú do náisiúnach eachtrach nach bhfuil incháilithe le haghaidh tearmainn más rud é, i gcomhthéacs an nós imeachta chun cosaint idirnáisiúnta a dheonú, go mbunaítear, ina chás, go bhfuil cúiseanna dlisteanacha ann le bheith buartha, dá ndéanfaí é a chur ar ais chuig an Stát ar saoránach de é nó, i gcás duine gan stát, chuig an Stát deireanach ina raibh buanchónaí air, go gcuirfí an duine sin i mbaol díobhála tromchúisí, de réir bhrí mhír 2 agus go mbunaítear, mar thoradh ar an mbaol sin, nach féidir leis an duine sin leas a bhaint as cosaint an Stáit ar náisiúnach de é nó a bhfuil buanchónaí air ann, nó nach bhfuil sé toilteanach leas a bhaint as an gcosaint sin.

2.   Chun críocha na Treorach seo, ciallaíonn “díobháil thromchúiseach”

a)

pionós an bháis nó bású;

b)

céasadh iarratasóra nó íde a thabhairt dó nó pionós atá mídhaonna nó táireach a chur ar iarratasóir ar chosaint idirnáisiúnta,

c)

bagairt thromchúiseach ar bheatha an tsibhialtaigh nó ar dhínit an tsibhialtaigh mar gheall ar fhoréigean neamh-idirdhealaitheach i gcás coinbhleacht armtha idirnáisiúnta nó inmheánach, nó

d)

coinbhleacht idir aistriú an náisiúnaigh eachtraigh agus oibleagáidí idirnáisiúnta Phoblacht na Seice.’

An díospóid sna príomhimeachtaí agus na ceisteanna le haghaidh réamhrialú

13

Shroich A.B. ar Phoblacht na Seice i mí Iúil 2006. Bhí a fhanacht ar chríoch an Bhallstáit sin dleathach ar feadh an chuid is mó den tréimhse ónar tháinig sé isteach sa chríoch sin go dtí gur dhiúltaigh údaráis na Seice d’iarratas, a taisceadh i mí Lúnasa 2018, ar shíneadh a chur lena chead cónaithe. Ina dhiaidh sin, i mí Aibreán 2019, rinne sé iarratas ar chosaint idirnáisiúnta sa Bhallstát céanna.

14

Diúltaíodh don iarratas sin, den chéad uair, le cinneadh ón Aireacht arna ghlacadh i mí Feabhra 2020. Le breithiúnas an 17 Meitheamh 2021, chuir an Krajský soud v Praze (an Chúirt Réigiúnach, Prág, Poblacht na Seice) an chéad chinneadh sin ar neamhní.

15

Rinne an Aireacht athbhreithniú ar an iarratas ar chosaint idirnáisiúnta a rinne A.B. agus dhiúltaigh sé dó, an dara huair, le cinneadh an 20 Deireadh Fómhair 2022. Le breithiúnas an 17 Bealtaine 2023, rinne Krajský soud v Brně (an Chúirt Réigiúnach, Brno, Poblacht na Seice), arb í an chúirt a rinne an tarchur, an dara cinneadh a chur ar neamhní.

16

Bunaíodh na cúiseanna le haghaidh neamhniú an dá chinneadh sin go bunúsach ar easnamhacht na faisnéise arna bailiú ag an Aireacht maidir le saol príobháideach agus saol theaghlaigh de chuid A.B. agus ar an gcinneadh nach ndearna an Aireacht scrúdú ar bhealach leordhóthanach ar ghnéithe áirithe maidir leis an saol príobháideach agus an saol teaghlaigh sin, amhail fad a fhanachta i bPoblacht na Seice, a lánpháirtíocht sa Bhallstát sin, a stádas sláinte agus bás a chéile sa Bhallstát sin nó fiú an easpa nasc sóisialta agus teaghlaigh ina thír thionscnaimh.

17

Le cinneadh an 9 Samhain 2023, dhiúltaigh an Aireacht, an tríú huair, don iarratas ar chosaint idirnáisiúnta arna thaisceadh ag A.B., go príomha ar an bhforas, tar éis scrúdú a dhéanamh ar na tosca ábhartha uile, gur chosúil nach raibh aon nasc láidir sóisialta ná príobháideach ag A.B. i bPoblacht na Seice. Thionscain A.B. caingean i gcoinne an tríú cinneadh sin os comhair na cúirte a rinne an tarchur.

18

Soiléiríonn an chúirt a rinne an tarchur go raibh breithiúnais an 17 Meitheamh 2021 agus an 17 Bealtaine 2023, mar aon le measúnú na hAireachta, bunaithe ar léiriú Airteagal 14a2(d) den Dlí maidir le tearmann, arna leanúint go comhsheasmhach ag cúirteanna Phoblacht na Seice. De réir an léirithe sin, bhí feidhm ag an bhforáil sin i ngach cás ina sárófaí oibleagáidí idirnáisiúnta Phoblacht na Seice mar thoradh ar aistriú an iarratasóra. I gcomhréir leis an léiriú sin, is éard a bhí i gceist leis an bhforáil sin, inter alia, cosaint choimhdeach a dheonú do náisiúnaigh tríú tír a ndéanfaí sárú ar a gceart ar an saol príobháideach agus ar shaol an teaghlaigh i gcás aistriú ó Phoblacht na Seice.

19

Mar sin féin, le hordú an 15 Feabhra 2024, ghlac an Nejvyšší správní soud (an Chúirt Riaracháin Uachtarach, Poblacht na Seice), ina suí di i ndlísheomra méadaithe, léiriú eile d’Airteagal 14a(2)(d) den Dlí maidir le tearmann. Chinn an chúirt sin, mar sin, nárbh fhéidir cosaint choimhdeach a dheonú, ar bhonn na forála sin, ar náisiúnach tríú tír ach amháin i gcás ina bhfágfaí é gan chosaint ar shárú ar oibleagáidí idirnáisiúnta Phoblacht na Seice dá ndéanfaí é a aistriú. Dá bhrí sin, de réir an léirithe eile sin, ní fhéadfaí cosaint choimhdeach a dheonú don iarratasóir a thuilleadh mar gheall ar shárú ar a shaol príobháideach nó ar a shaol teaghlaigh i bPoblacht na Seice i gcás aistriú.

20

Tá amhras ar an gcúirt a rinne an tarchur faoi chomhoiriúnacht an léirithe eile sin le hAirteagal 3 de Threoir 2011/95. Measann an chúirt a rinne an tarchur, dá bhrí sin, go gceadaítear le hAirteagal 3 de Threoir 2011/95 cosaint idirnáisiúnta a dheonú i gcásanna nach mbaineann le cosaint choimhdeach, mar a shainmhínítear leis an Treoir seo, agus a théann níos faide ná na cásanna inar féidir leis na Ballstáit cinneadh a dhéanamh iad a chur faoi réir cosaint choimhdeach de bhun Airteagal 3, lena n‑údaraítear do na Ballstáit caighdeáin níos fabhraí a ghlacadh chun an chosaint sin a dheonú, ar choinníoll go bhfuil na caighdeáin sin i gcomhréir leis an Treoir sin.

21

Measann an chúirt a rinne an tarchur, dá thoradh sin, go bhfuil Airteagal 14a(2)(d) den Dlí maidir le tearmann ag teacht salach, in aon chás, ar Threoir 2011/95 agus nach féidir an fhoráil sin a léiriú i gcomhréir leis an Treoir sin. Mar sin féin, ní fhéadfaí neamhaird a thabhairt ar fheidhmiú na forála sin sa chás sna príomhimeachtaí, ós rud é nach bhféadfaí foráil ó Threoir a chur i bhfeidhm go díreach ar bhealach lena ndéanfaí dochar do dhuine príobháideach. Dá bhrí sin, i gcás nach mbeadh an léiriú ar Airteagal 14a(2)(d) den Dlí maidir le tearmann, arna ghlacadh san Ordú ón Nejvyšší správní soud (an Chúirt Riaracháin Uachtarach) an 15 Feabhra 2024, arna thabhairt i ndlísheomra méadaithe, comhoiriúnach le Treoir 2011/95, measann an chúirt a rinne an tarchur gur cheart di léiriú a dhéanamh ar an bhforáil sin de réir an chur chuige arna ghlacadh ag cúirteanna na Seice sular eisíodh an tOrdú sin.

22

Sna himthosca sin, chinn an Krajský soud v Brně (an Chúirt Réigiúnach, Brno) bac a chur ar na himeachtaí agus an cheist seo a leanas a tharchur chuig an gCúirt Bhreithiúnais le haghaidh réamhrialú:

‘An bhfuil léiriú le déanamh ar Airteagal 3 de Threoir [2011/95] amhail gurb inmheasta gur fearr an caighdeán i dtaca le daoine a shocrú atá incháilithe do chosaint choimhdeach, de réir an sainmhínithe san fhoráil sin, ná reachtaíocht Bhallstáit faoina bhfuil cosaint choimhdeach indeonaithe d’iarratasóir ar chosaint choimhdeach, fiú i gcás ina bhfuil fíorbhagairt cineáil mórdhíobhála ann nach bhforáiltear dó in Airteagal 15 den Treoir, rud arb é atá i gceist leis ná go sárófaí oibleagáidí idirnáisiúnta an Bhallstáit sin leis iarratasóir ar chosaint idirnáisiúnta a dhíbirt, ar choinníoll go mbaineann an sárú sin ar oibleagáidí idirnáisiúnta an Bhallstáit sin le cúrsaí mar atá i dtír thionscnaimh an iarratasóra ar chosaint idirnáisiúnta?’

An cheist a tharchuirtear

23

De réir chásdlí socair na Cúirte Breithiúnais, faoin nós imeachta a leagtar síos in Airteagal 267 CFAE, lena bhforáiltear do chomhar idir na cúirteanna náisiúnta agus an Chúirt Bhreithiúnais, is faoin gCúirt Bhreithiúnais atá sé freagra a thabhairt ar an gcúirt náisiúnta a bheidh úsáideach di agus lena gcuirfear ar a cumas cinneadh a dhéanamh sa díospóid atá roimpi. Chuige sin, is féidir leis an gCúirt Bhreithiúnais, i gcás inarb iomchuí, na ceisteanna a chuirtear faoina bráid a chur i bhfocail eile. Chuige sin, is faoin gCúirt Bhreithiúnais atá sé, ag féachaint ar an ábhar go léir a sholáthair an chúirt náisiúnta, agus go háirithe an t‑ábhar sa ráiteas ar na cúiseanna leis an ordú tarchuir, na heilimintí de dhlí an Aontais is gá a léiriú i bhfianaise ábhar na díospóide sna príomhimeachtaí a tharraingt amach (féach, chuige sin, breithiúnais an 13 Nollaig 1984, Haug-Adrion, 251/83, EU:C:1984:397, mír 9, agus an 30 Aibreán 2024, M.N. (EncroChat), C‑670/22, EU:C:2024:372, mír 78).

24

Sa chás seo, is léir ó fhoclaíocht na ceiste a tarchuireadh go mbaineann an cheist sin le foras le haghaidh cosaint choimhdeach bunaithe ar staid thír thionscnaimh an iarratasóra ar chosaint idirnáisiúnta.

25

Is léir, mar sin féin, ón ordú tarchuir, sa chás sna príomhimeachtaí, nach bhfuil an foras atá beartaithe le haghaidh cosaint choimhdeach bunaithe ar staid thír thionscnaimh an iarratasóra ar chosaint idirnáisiúnta, ach ar an mbaol go ndéanfar sárú ar cheart an iarratasóra chun príobháideachais mar thoradh ar bhriseadh na nasc idir an t‑iarratasóir agus an Ballstát a scrúdaíonn a iarratas ar chosaint idirnáisiúnta, i gcás aistriú chuig an tír sin.

26

Dá bhrí sin, ní mór an cheist a tharchuirtear a thuiscint mar chuireadh a thabhairt don Chúirt Bhreithiúnais cinneadh a dhéanamh maidir le cé acu an bhfuil Treoir 2011/95 le léiriú sa chaoi go gcuirtear bac leis ar reachtaíocht náisiúnta lena bhforáiltear go ndeonófar cosaint choimhdeach do náisiúnach tríu tír ar ina leith a mbeadh baol ann, dá n‑aistreofaí é chuig a thír thionscnaimh, go sárófaí a cheart chun príobháideachais mar thoradh ar an mbriseadh ar a naisc leis an mBallstát a scrúdaíonn an t‑iarratas ar chosaint idirnáisiúnta, a mheas mar chaighdeán níos fabhraí a d’fhéadfaí a ghlacadh i gcomhréir leis an Airteagal sin.

27

I gcomhréir le hAirteagal 2(f) de Threoir 2011/95, ní mór cosaint choimhdeach a dheonú do gach náisiúnach tríú tír nach gcáilíonn mar dhídeanaí ach ar taispeánadh ina leith go bhfuil forais shubstaintiúla ann lena chreidiúint go mbeadh fíorbhaol ann, dá bhfillfeadh sé ar a thír thionscnaimh, go mbeadh sé i bhfíorbhaol díobháil thromchúiseach a fhulaingt mar a shainmhínítear in Airteagal 15 í, ós rud é nach dtagann an náisiúnach tríú tír sin faoi chlásal eisiaimh agus nach féidir leis an duine sin, nó i bhfianaise an bhaoil sin, nach bhfuil sí toilteanach brath ar chosaint na tíre sin.

28

De réir Airteagal 15 den Treoir sin, is éard atá i ndíobháil thromchúiseach ‘pionós an bháis nó bású’, céasadh iarratasóra nó íde a thabhairt dó nó pionós atá mídhaonna nó táireach a chur ar iarratasóir, ina thír thionscnaimh nó bagairt thromchúiseach agus bagairt aonair ar bheatha an tsibhialtaigh nó ar iomláine an tsibhialtaigh mar gheall ar fhoréigean neamh-idirdhealaitheach i gcásanna coinbhleachta armtha idirnáisiúnta nó inmheánaí.

29

Leanann sé ón méid sin, mar a thugann an chúirt a rinne an tarchur dá haire, nach bhfuil an sárú ar an saol príobháideach ar cheann de na sáruithe tromchúiseacha lena dtugtar údar, faoi Threoir 2011/95, le deonú na cosanta coimhdí.

30

Mar sin féin, ceadaítear le hAirteagal 3 den Treoir sin do Bhallstáit ‘[...] caighdeáin níos fabhraí a thabhairt isteach nó a choinneáil chun a chinneadh cé atá cáilithe mar dhídeanaí nó mar dhuine atá incháilithe le haghaidh cosaint choimhdeach, agus chun inneachar na cosanta idirnáisiúnta a chinneadh, a mhéid atá na caighdeáin sin ag luí leis an Treoir seo.’

[Aistriúchán neamhoifigiúil]

31

Is léir ón bhfoclaíocht sin, arna léamh i gcomhar le haithris 14 de Threoir 2011/95 go bhféadfadh sé gurb é a bheadh sna caighdeáin níos fabhraí dá dtagraítear in Airteagal 3 den Treoir sin, inter alia, maolú ar na coinníollacha faoina bhféadfaidh náisiúnach tríú tír leas a bhaint as stádas cosanta coimhdí (féach, chuige sin, breithiúnais an 4 Deireadh Fómhair 2018, Ahmedbekova, C‑652/16, EU:C:2018:801, mír 70, agus an 9 Samhain 2021, Bundesrepublik Deutschland (Aontacht teaghlaigh a chaomhnú), C‑91/20, EU:C:2021:898, mír 39).

32

Maidir leis an soiléiriú a leagtar amach in Airteagal 3 ar dá réir nach mór go mbeadh an caighdeán níos fabhraí sin comhoiriúnach le Treoir 2011/95, chinn an Chúirt Bhreithiúnais go gciallaíonn sé sin nach mór go mbeadh an caighdeán sin gan dochar don gheilleagar foriomlán nó do chuspóirí na Treorach sin. Go háirithe, tá toirmeasc ar na caighdeáin a bhaineann le stádas dídeanaí nó an stádas cosanta coimhdí a aithint do náisiúnaigh tríú tír nó do dhaoine gan stát i gcásanna nach mbaineann le réasúnaíocht na cosanta idirnáisiúnta (féach, chuige sin, breithiúnas an 18 Nollaig 2014, M’Bodj, C‑542/13, EU:C:2014:2452, mír 44; an 4 Deireadh Fómhair 2018, Ahmedbekova, C‑652/16, EU:C:2018:801, mír 71, agus an 9 Samhain 2021, Bundesrepublik Deutschland (Aontacht teaghlaigh a chaomhnú), C‑91/20, EU:C:2021:898, mír 40).

33

Luaitear i roinnt forálacha de Threoir 2011/95 go bhfuil nasc idir cosaint idirnáisiúnta agus staid an iarratasóra, ní sa Bhallstát a bhfuil scrúdú á dhéanamh aige ar a iarratas ar chosaint idirnáisiúnta, ach ina thír thionscnaimh, i gcás inar cheart dó filleadh ar an tír sin.

34

Dá bhrí sin, is léir, ar an gcéad dul síos, ón sainmhíniú ar na coincheapa ‘dídeanaí’ agus ‘duine atá incháilithe le haghaidh cosaint choimhdeach’, a leagtar amach in Airteagal 2(d) agus (f) den Treoir sin, gurb é cuspóir na cosanta idirnáisiúnta cosaint na tíre tionscnaimh a ionadú i gcás nach féidir leis an iarratasóir leas a bhaint as cosaint na tíre sin nó, i bhfianaise eagla nó rioscaí áirithe, nach mian leis leas a bhaint as cosaint na tíre sin.

35

I ndáil leis sin, shoiléirigh an Chúirt Bhreithiúnais nach mór an measúnú ar chumas na tíre tionscnaimh cosaint a áirithiú i gcoinne gníomhartha géarleanúna, ar gné chinntitheach é den mheasúnú as a n‑eascraíonn deonú stádais dídeanaí, a bheith bunaithe, amhail an measúnú ar eagla a bhfuil bunús maith léi roimh ghéarleanúint, ar scrúdú ar na himthosca atá ann sa tír thionscnaimh (féach, chuige sin, breithiúnais an 7 Samhain 2013, X agus páirtithe eile, C‑199/12 go C‑201/12, EU:C:2013:720, mír 43; an 19 Samhain 2020, Bundesamt für Migration und Flüchtlinge (Seirbhís mhíleata agus tearmann), C‑238/19, EU:C:2020:945, mír 21, agus an 20 Eanáir 2021, Secretary of State for the Home Department, C‑255/19, EU:C:2021:36, míreanna 36 agus 57).

36

Sa dara háit, ní luaitear in Airteagal 4(3) de Threoir 2011/95, lena leagtar amach na heilimintí nach mór a chur san áireamh agus measúnú ar bhonn aonair á dhéanamh ar chosaint idirnáisiúnta, imscrúdú ar chás an iarratasóra sa Bhallstát a bhfuil scrúdú á dhéanamh aige ar iarratais ar chosaint idirnáisiúnta nó ar na hiarmhairtí a bhaineann le briseadh na nasc idir an t‑iarratasóir agus an Ballstát sin. Ceanglaítear leis an bhforáil sin, ar an taobh eile, scrúdú a dhéanamh ar na fíorais ábhartha uile a bhaineann leis an tír thionscnaimh tráth a dhéantar an cinneadh maidir leis an iarratas.

37

Ar an tríú dul síos, léirítear leis na heilimintí a bhfuil reachtóir an Aontais ag brath orthu chun an imní agus na rioscaí a thréithriú ar bhealach níos cruinne chun údar a thabhairt do dheonú cosanta idirnáisiúnta, go mbaineann an imní agus na rioscaí sin leis an staid sa tír thionscnaimh agus, in aon chás, nár bhain siad leis an staid sa Bhallstát a bhfuil scrúdú a dhéanamh aige ar an iarratas ar chosaint idirnáisiúnta.

38

Ar an gcéad dul síos, sainaithnítear le hAirteagal 6 de Threoir 2011/95 ‘g[h]níomhaithe géarleanúna nó díobhála tromchúisí’, mar Stát, páirtithe nó eagraíochtaí a rialaíonn an Stát nó cuid shubstaintiúil de chríoch an Stáit sin nó gníomhaithe neamhstáit nach féidir leis an Stát nó na heagraíochtaí sin cosaint a dheonú ina gcoinne nó nach féidir leis nó nach mian leis an Stát nó na heagraíochtaí cosaint a dheonú ina gcoinne.

39

Ós rud é nach féidir leis an ‘Stát’ dá dtagraítear in Airteagal 6 a bheith ina Bhallstát a bhfuil a chosaint á lorg chun é féin a chosaint ar chleachtais gníomhaithe géarleanúna nó díobhála tromchúisí, ní féidir a mheas go n‑eascraíonn briseadh na nasc idir an t‑iarratasóir agus an Ballstát sin as iompar duine de na gníomhaithe sin.

40

Ar an dara dul síos, ceadaítear do Bhallstáit le hAirteagal 8 den Treoir sin deonú cosanta idirnáisiúnta a eisiamh i gcás inar dócha nach bhfulaingeoidh an t‑iarratasóir gníomhartha géarleanúna agus díobhála tromchúisí nó nach mbainfidh sé tairbhe as cosaint i gcoinne gníomhartha agus díobháil den sórt sin i gcuid dá thír thionscnaimh.

41

Ar an tríú dul síos, maidir leis na cúiseanna leis an ngéarleanúint, ní mór a thabhairt faoi deara, go háirithe, gur léir ón dara fomhír d’Airteagal 10(1)(d) den Treoir sin nach mór a chinneadh go bhfuil ann do ‘g[h]rúpa sóisialta’, de réir bhrí Airteagal 10(1)(d) ag brath ar na himthosca sa tír thionscnaimh. Ar an gcaoi chéanna, chinn an Chúirt nach mór measúnú a dhéanamh ar thuairimí polaitiúla a bheith ann agus ar an nasc cúisíoch atá eatarthu agus na gníomhartha géarleanúna i bhfianaise chomhthéacs ginearálta thír thionscnaimh an iarratasóra ar chosaint idirnáisiúnta (féach, chuige sin, breithiúnas an 12 Eanáir 2023, Migracijos departamentas (Fáthanna le géarleanúint ar bhonn tuairimí polaitiúla), C‑280/21, EU:C:2023:13, mír 33).

42

Ar an gceathrú dul síos, leanann sé ó Airteagal 15(b) den Treoir chéanna nach bhfuil feidhm ag an díobháil thromchúiseach dá dtagraítear san fhoráil sin ach amháin i gcás ina ndéantar íde atá mídhaonna nó táireach i dtír thionscnaimh an iarratasóra ar chosaint idirnáisiúnta (féach, de réir analaí, breithiúnas an 18 Nollaig 2014, M’Bodj, C‑542/13, EU:C:2014:2452, mír 33).

43

Leanann sé ón méid sin go léir nach mór a mheas nach bhfuil baint ar bith ag deonú ceada cónaithe ar fhoras nach mbaineann leis an staid i dtír thionscnaimh an iarratasóra le réasúnaíocht na cosanta idirnáisiúnta, sa chaoi nach féidir le Ballstát cosaint choimhdeach a dheonú, de réir bhrí Threoir 2011/95, ar bhonn foras den sórt sin, gan Airteagal 3 den Treoir sin a shárú.

44

Ós rud é gur léir ón iarraidh ar réamhrialú go bhfuil sé ar intinn ag an gcúirt a rinne an tarchur an reachtaíocht atá i gceist sna príomhimeachtaí a léiriú mar reachtaíocht lena gceadaítear cosaint choimhdeach a dheonú ar bhonn foras nach mbaineann leis an staid i dtír thionscnaimh an iarratasóra, ní mór a mheabhrú go gceanglaítear ar chúirt náisiúnta, agus forálacha a dlí náisiúnta arna nglacadh chun na hoibleagáidí a leagtar síos le treoir á gcur i bhfeidhm aici, a áirithiú go ndéanfar an dlí náisiúnta lena mbaineann a léiriú i gcomhréir le dlí an Aontais, chun lánéifeachtacht dhlí an Aontais a áirithiú, laistigh dá inniúlachtaí (féach, chuige sin, breithiúnais an 5 Deireadh Fómhair 2004, Pfeiffer agus páirtithe eile, C‑397/01 go C‑403/01, EU:C:2004:584, mír 114, agus an 8 Samhain 2016, Ognyanov, C‑554/14, EU:C:2016:835, mír 58).

45

Is fíor go bhfuil teorainneacha áirithe ag baint leis an bprionsabal nach mór an dlí náisiúnta a léiriú i gcomhréir le dlí an Aontais Eorpaigh. Dá bhrí sin, tá an oibleagáid atá ar an gcúirt náisiúnta chun tagairt a dhéanamh d’ábhar treorach nuair a bhíonn rialacha ábhartha an dlí náisiúnta á léiriú agus á gcur i bhfeidhm, teoranta ag prionsabail ghinearálta an dlí, go háirithe prionsabail na deimhneachta dlíthiúla agus na neamh-aisghníomhaíochta, agus ní fhéadfaidh sí a bheith mar bhonn le léiriú ar an dlí náisiúnta contra legem (féach, chuige sin, breithiúnais an 4 Iúil 2006, Adeneler agus páirtithe eile, C‑212/04, EU:C:2006:443, mír 110, agus an 21 Nollaig 2023, BMW Bank agus páirtithe eile, C‑38/21, C‑47/21 agus C‑232/21, EU:C:2023:1014, mír 222).

46

Mar sin féin, éilítear leis an bprionsabal nach mór léiriú a dhéanamh i gcomhréir leis an dlí náisiúnta go ndéanann na cúirteanna náisiúnta gach rud a bhaineann lena n‑inniúlacht agus an dlí náisiúnta uile á cur san áireamh aici agus na modhanna léirithe atá aitheanta aici á gcur i bhfeidhm, d’fhonn éifeacht iomlán na Treorach atá i gceist a áirithiú agus réiteach atá i gcomhréir leis an gcuspóir atá á saothrú ag an gcúirt sin a bhaint amach (féach, chuige sin, breithiúnais an 5 Deireadh Fómhair 2004, Pfeiffer agus páirtithe eile, C‑397/01 go C‑403/01, EU:C:2004:584, míreanna 118 agus 119, agus an 15 Deireadh Fómhair 2024, KUBERA, C‑144/23, EU:C:2024:881, mír 51).

47

Sa chás seo, is léir ón iarraidh ar réamhrialú go ndearna an Nejvyšší správní soud (an Chúirt Riaracháin Uachtarach), ina suí dlí i ndlísheomra méadaithe, san Ordú a thug sí an 15 Feabhra 2024, léiriú ar an bhforáil náisiúnta atá i gceist mar fhoráil a thagraíonn go heisiach don riosca go ndéanfaí sáruithe ar chearta bunúsacha a bhaineann leis an staid i dtír thionscnaimh an iarratasóra. Is cosúil mar sin, faoi réir na bhfíoruithe atá le déanamh ag an gcúirt a rinne an tarchur, go bhféadfadh sé go ndéanfaí an fhoráil náisiúnta sin a léiriú ar bhealach a d’fhágadh go mbeadh réiteach ann a bheadh comhsheasmhach leis an gcuspóir a shaothraítear le Treoir 2011/95.

48

Thairis sin, ní chuirtear toirmeasc le hAirteagal 3 de Threoir 2011/95 ar Bhallstát cosaint náisiúnta a dheonú le cearta lena gcuirtear ar chumas daoine nach bhfuil stádas dídeanaí acu agus nach tairbhithe de chosaint choimhdeach iad fanacht ina chríoch, ar an tuiscint nach dtagann deonú na cosanta sin faoi raon feidhme na Treorach sin. Mar sin, tá sé ceadmhach do Bhallstát, faoina dhlí náisiúnta amháin, ceart cónaithe ar fhorais dhaonnúla a dheonú do náisiúnaigh tríú tír a shárófaí a gceart chun príobháideachais dá bhfilleadh ar a dtír thionscnaimh, mar gheall ar bhriseadh ar a nasc leis an mBallstát sin, ar choinníoll nach féidir an ceart cónaithe sin a mheascadh le stádas dídeanaí nó tairbhí de chosaint choimhdeach, de réir bhrí na Treorach sin (féach, chuige sin, breithiúnais an 9 Samhain 2010, B agus D, C‑57/09 agus C‑101/09, EU:C:2010:661, míreanna 117 go 120, agus an 12 Meán Fómhair 2024, Changu, C‑352/23, EU:C:2024:748, míreanna 48 agus 49).

49

Ina theannta sin, i gcás inarb iomchuí, a mhéid a d’fhéadfadh sé go nglacfadh na húdaráis idirnáisiúnta cinneadh um fhilleadh i gcoinne A.B. mar thoradh ar dhiúltú an iarratais ar chosaint idirnáisiúnta, ní mór a mheabhrú gurb ionann Airteagal 5 de Threoir 2008/115 agus riail ghinearálta atá ina ceangal ar na Ballstáit a luaithe a chuireann siad an Treoir seo i bhfeidhm, ag gach céim den nós imeachta um fhilleadh (féach, i ndáil leis sin, breithiúnas an 22 Samhain 2022, Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Aistriú - Cannabas teiripeach), C‑69/21, EU:C:2022:913, mír 55).

50

Cé nach luaitear saol príobháideach an náisiúnaigh tríú tír atá ag fanacht go neamhdhleathach i mBallstát i measc na dtosca nach mór do na Ballstáit a chur san áireamh agus an Treoir sin á cur chun feidhme acu, ceanglaítear ar na Ballstáit, mar sin féin, na cearta bunúsacha a aithnítear a bheith ag náisiúnach tríú tír faoin gCairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh agus, dá bhrí sin, cinneadh um fhilleadh nó ordú aistrithe a ghlacadh i gcás ina bhfuil sé ar neamhréir le ceart an náisiúnaigh tríú tír lena mbaineann chun measa ar an saol príobháideach (féach, chuige sin, breithiúnas an 22 Samhain 2022, Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid (Aistriú - Cannabas teiripeach), C‑69/21, EU:C:2022:913, mír 92).

51

I bhfianaise na mbreithnithe go léir roimhe seo, is é an freagra ar an gceist a tharchuirtear nach mór Airteagal 3 de Threoir 2011/95 a léiriú sa chaoi go gcuirtear bac leis ar reachtaíocht náisiúnta lena bhforáiltear go dtabharfar cosaint choimhdeach do náisiúnach tríu tír ar ina leith a mbeadh baol ann, dá n‑aistreofaí é chuig a thír thionscnaimh, go sárófaí a cheart chun príobháideachais mar thoradh ar an mbriseadh ar a naisc leis an mBallstát a scrúdaíonn an t‑iarratas ar chosaint idirnáisiúnta a mheas mar chaighdeán níos fabhraí a d’fhéadfaí a ghlacadh i gcomhréir leis an Airteagal sin.

Costais

52

Os rud é, a mhéid a bhaineann sé leis na páirtithe sna príomhimeachtaí, go bhfuil na himeachtaí mar chéim sa chás os comhair na cúirte a rinne an tarchur, baineann ceist na gcostas leis an gcúirt sin. Níl na costais a tabhaíodh trí bharúlacha a chur faoi bhráid na Cúirte, seachas costais na bpáirtithe sin, inghnóthaithe.

 

Ar na forais sin, rialaíonn an Chúirt (an Tríú Dlísheomra) mar seo a leanas:

 

Maidir le hAirteagal 3 de Threoir 2011/95/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Nollaig 2011 maidir le caighdeáin i dtaca le cáilitheacht náisiúnach tríú tír nó daoine gan stát mar thairbhithe de chosaint idirnáisiúnta, ar mhaithe le stádas aonfhoirmeach do dhídeanaithe nó do dhaoine atá incháilithe le haghaidh cosaint choimhdeach agus i dtaca lena bhfuil sa chosaint a thugtar,

 

ní mór léiriú a dhéanamh mar seo a leanas:

 

cuirtear bac leis ar reachtaíocht náisiúnta lena bhforáiltear go dtabharfar cosaint choimhdeach do náisiúnach tríu tír ar ina leith a mbeadh baol ann, dá n‑aistreofaí é chuig a thír thionscnaimh, go sárófaí a cheart chun príobháideachais mar thoradh ar an mbriseadh ar a naisc leis an mBallstát a scrúdaíonn an t‑iarratas ar chosaint idirnáisiúnta a mheas mar chaighdeán níos fabhraí a d’fhéadfaí a ghlacadh i gcomhréir leis an Airteagal sin.

 

Sínithe


( *1 ) Teanga an cháis: an tSeicis.

( i ) Is ainm bréige é ainm an cháis seo. Ní fhreagraíonn sé d’fhíorainm aon pháirtí sna himeachtaí.