MEABHRÁN MÍNIÚCHÁIN

1.COMHTHÉACS AN TOGRA

•Forais agus cuspóirí an togra

I gcomhthéacs na ndúshlán práinneach geopholaitiúil agus iomaíochais atá ann, mar aon le géarchéim phláinéadach thriarach, tá gníomhaíocht AE de dhíth go práinneach chun dlús a chur le nósanna imeachta pleanála agus deonaithe ceadanna agus ardchaighdeáin chomhshaoil á n‑áirithiú an tráth céanna. An 23 Deireadh Fómhair 2025, d’iarr an Chomhairle Eorpach ar an gCoimisiún dlús a chur lena iarrachtaí tástáil struis a dhéanamh ar acquis an Aontais 1 . I gcomhthéacs an chleachtaidh tástála struis atá ar siúl faoi láthair, cuireann an Coimisiún an togra seo ar aghaidh le bearta coincréiteacha chun dlús a chur le measúnuithe comhshaoil ar fud an Aontais Eorpaigh ós rud é go bhfuil siad i gcroílár an phróisis pleanála agus deonaithe ceadanna.

Leis an togra le haghaidh Rialachán maidir le dlús a chur le measúnuithe comhshaoil (‘an togra’), áirithítear cosaint an chomhshaoil agus shláinte an duine mar chuspóirí a aithnítear sa Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh. Cuireann sé leis an acquis comhshaoil atá ann cheana agus soláthraíonn sé creat coiteann nós imeachta le haghaidh measúnuithe comhshaoil ar fud earnálacha uile an gheilleagair. Go deimhin, chun a áirithiú go mbeidh measúnuithe comhshaoil cuíchóirithe agus éifeachtach, is gá freisin foráil a dhéanamh maidir le creat aonfhoirmeach comhleanúnach le haghaidh údaruithe comhshaoil, ós rud é, murach sin, go laghdaítear éifeachtúlachtaí agus deimhneacht dhlíthiúil d’fhorbróirí tionscadail.

Fágfaidh an simpliú, an comhleanúnachas agus an deimhneacht dhlíthiúil a ghabhfaidh leis an togra go mbeidh na measúnuithe comhshaoil níos tapúla agus níos fearr, rud a sholáthróidh creat dlíthiúil do gach earnáil. Is chun leasa oibreoirí eacnamaíocha, údarás poiblí agus an phobail i gcoitinne é sin. Leis an togra, simplítear agus áirithítear ardleibhéal comhleanúnachais le haghaidh measúnuithe comhshaoil san Aontas agus aithnítear an tráth céanna na riachtanais tosaíochta atá ag roinnt earnálacha.

Tá fuinneamh in‑athnuaite, eangacha leictreachais, tionscadail stórála agus stáisiúin athluchtaithe, lárionaid sonraí agus monarchana nó gigeamhonarchana IS, tionscadail a bhaineann leis an ngeilleagar ciorclach, dícharbónú tionscal dianfhuinnimh nó bonneagar calafoirt ar chuid de na hearnálacha atá straitéiseach don Aontas Eorpach agus don domhan mór i gcomhthéacs an lae inniu. Ní liosta uileghabhálach é sin, agus d’fhéadfadh sé go sainaithneofaí earnálacha eile mar earnálacha straitéiseacha agus lárnacha chun spleáchas an Aontais a laghdú agus chun a shlándáil soláthair agus a athléimneacht fhoriomlán a áirithiú agus an t‑athrú aeráide á chomhrac an tráth céanna. Thairis sin, tá rochtain ar thithíocht inacmhainne straitéiseach d’iomaíochas an Aontais Eorpaigh, lena n‑áirítear do shoghluaisteacht an lucht saothair.

I gcás earnálacha straitéiseacha, déantar foráil sa togra seo maidir le córas brostaithe cuíchóirithe feabhsaithe le haghaidh measúnuithe comhshaoil. Is dlúthchuid de na nósanna imeachta údaraithe agus/nó pleanála iad measúnuithe comhshaoil agus is coimircí fíor-riachtanacha iad chun a áirithiú go gcoiscfear nó go n‑íoslaghdófar éifeachtaí móra ar an gcomhshaol, agus chun a áirithiú go mbeidh trédhearcacht agus rannpháirtíocht phoiblí éifeachtach i bpróisis chinnteoireachta a bhaineann le pleananna, cláir agus tionscadail. De réir phrionsabal an réamhchúraim a chumhdaítear sa Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, le measúnuithe comhshaoil soláthraítear ardleibhéal cosanta don chomhshaol ar bhealach córasach agus rannchuidítear le breithnithe comhshaoil a chomhtháthú in ullmhú pleananna, clár agus tionscadal d’fhonn a dtionchar ar an gcomhshaol a laghdú agus iad a dhéanamh níos inbhuanaithe, agus rannchuidítear dá réir sin le spriocanna forbartha inbhuanaithe.

Rannchuidíonn an togra le cur chun feidhme na Teachtaireachta maidir le ‘hEoraip níos simplí agus níos tapúla’. Chun ualaí tuairiscithe agus costais chomhlíontachta a laghdú, déanann an Coimisiún an coincheap ‘digiteach mar réamhshocrú’ a chomhtháthú a thuilleadh sa togra trí úsáid agus idir-inoibritheacht córas le Tiachóga Eorpacha Céannachta Digití agus le Tiachóga le haghaidh Ghnó na hEorpa agus le prionsabail na haonuaire, atá le cur chun feidhme i gcomhpháirtíocht le húdaráis náisiúnta, réigiúnacha agus áitiúla agus le gníomhaireachtaí ábhartha an Aontais.

Áirítear sa togra seo forálacha spriocdhírithe a bhaineann le cur i bhfeidhm Treoracha comhshaoil a mhéid a bhaineann le measúnuithe comhshaoil laistigh de na nósanna imeachta deonaithe ceadanna, a bhfuil géarghá leo chun cuspóirí an togra a bhaint amach. Modhnuithe nó maoluithe a d’fhéadfaí a dhéanamh ar na Treoracha 2 sin, tá siad go hiomlán lasmuigh de raon feidhme agus d’aidhmeanna an togra seo. Rachaidh an Coimisiún i dteagmháil ar bhealach cuiditheach leis na comhreachtóirí, chun a áirithiú go gcaomhnóidh an próiseas reachtach maidir leis an togra seo a chuspóir fíor-riachtanach go hiomlán agus nach saobhfaidh sé é.

•Comhsheasmhacht le forálacha beartais atá sa réimse beartais cheana

Tá an togra comhleanúnach leis an gcreat dlíthiúil comhshaoil atá ann cheana lena gcuimsítear measúnuithe comhshaoil faoi na Treoracha maidir le Measúnuithe Straitéiseacha Comhshaoil (MSC) 3 agus Measúnuithe ar an Tionchar ar an gComhshaol (MTC) 4 , faoi na Treoracha maidir le Gnáthóga (HD) 5 agus maidir le hÉin (BD) 6 agus faoin Treoir Réime maidir le hUisce (WFD) 7 . Comhlánaíonn an togra na treoracha sin agus áiritheoidh sé go mbeidh creat dlíthiúil foriomlán comhleanúnach agus comhtháite ann le haghaidh measúnuithe comhshaoil.

Tá an togra comhleanúnach freisin le gníomhartha reachtacha a glacadh le blianta beaga anuas d’fhonn dlús a chur leis an bpróiseas deonaithe ceadanna in earnálacha áirithe den gheilleagar. Áiríodh sa reachtaíocht sin forálacha chun measúnuithe comhshaoil a chuíchóiriú agus dlús a chur leo i roinnt earnálacha straitéiseacha, is é sin an Treoir maidir le fuinneamh in‑athnuaite (RED III) 8 , an Gníomh um an Tionscal Glan‑nialasachta (NZIA) 9 , agus an Gníomh Eorpach um Amhábhair Chriticiúla (CRMA) 10 . Tá reachtaíocht bhreise lena gcumhdaítear an réimse sin á caibidliú ag comhreachtóirí, is é sin an Gníomh um Tháirgí Íocshláinte Criticiúla 11 agus an Rialachán maidir le dlús a chur le deonú ceadanna le haghaidh tionscadail ullmhachta cosanta 12 . Thairis sin, tá an togra comhsheasmhach le tograí ón gCoimisiún atá ar na bacáin le haghaidh reachtaíocht earnálach atá á n‑ullmhú, is é sin an Gníomh um Dhlús a Chur leis an Dícharbónú Tionsclaíoch 13 , an Gníomh um an nGeilleagar Ciorclach 14 , an Pacáiste Eorpach maidir le hEangacha 15 agus an Gníomh AE um Fhorbairt na Néalríomhaireachta agus na hIntleachta Saorga 16 .

Thairis sin, tá an togra comhsheasmhach leis an tosaíocht pholaitiúil go mbeidh geilleagar níos ciorclaí agus níos athléimní ann, a fógraíodh sna Treoirlínte polaitiúla do Choimisiún 2024-2029. Faoi Chlár Oibre 2026 an Choimisiúin 17 , tá sé beartaithe ag an gCoimisiún togra a thíolacadh le haghaidh Gníomh um an nGeilleagar Ciorclach lena mbunófar Margadh Aonair le haghaidh amhábhair thánaisteacha, lena méadófar soláthar ábhar athchúrsáilte ar ardchaighdeán agus lena spreagfar éileamh ar na hábhair sin laistigh den Aontas. Bheadh sé d’aidhm aige rannchuidiú leis an uaillmhian a leagtar amach sa Chompás Iomaíochais ceannaire domhanda a dhéanamh den Aontas sa gheilleagar ciorclach faoi 2030.

•Comhsheasmhacht le beartais eile de chuid an Aontais

Tá an togra seo comhsheasmhach le Compás Iomaíochais an Choimisiúin 18 , ar treochlár nua é chun dinimiceas na hEorpa a athbhunú agus borradh a chur faoinár bhfás eacnamaíoch. Rannchuideoidh an togra go háirithe lena chuspóirí maidir leis an timpeallacht rialála a shimpliú, an t‑ualach a laghdú agus tosaíocht a thabhairt do luas agus do sholúbthacht.

Tugadh barúlacha tábhachtacha i dtuarascáil Draghi 19 freisin maidir le nósanna imeachta náisiúnta deonaithe ceadanna agus a n‑éifeachtúlacht. Cé go bhfuil tionscnaimh forbartha ag an Aontas chun fad na nósanna imeachta deonaithe a ghiorrú, tá bacainní móra fós ar an gcur chun feidhme, go háirithe easpa acmhainneachta riaracháin agus digiteáil.

Thairis sin, tá sé ríthábhachtach spriocanna uaillmhianacha glasa an Aontais Eorpaigh a bhaint amach, ós rud é go bhfuil todhchaí an Aontais ag brath ar an ngealltanas sin 20 . Tá iarmhairtí ilghnéitheacha ag baint le mainneachtain gníomhú, lena gcuimsítear gnéithe comhshaoil, eacnamaíocha agus geopholaitiúla. Trí fheidhmíocht a fheabhsú i measúnuithe comhshaoil mar chuid den phróiseas deonaithe ceadanna, mar atá foghlamtha ón taithí a fuarthas leis an nGníomh um an Tionscal Glan‑nialasachta, leis an nGníomh Eorpach um Amhábhair Chriticiúla agus leis an Treoir athbhreithnithe maidir le fuinneamh in‑athnuaite, éascófar a thuilleadh forbairt thionscadail beartais thionsclaíoch an Aontais, go háirithe na tionscadail sin a rannchuidíonn le dícharbónú an gheilleagair. Leis an togra seo, tabharfar aghaidh ar éagothromaíochtaí in acmhainneachtaí teicniúla agus riaracháin i measc na mBallstát agus a bhfiontar, rud atá ríthábhachtach chun cothrom iomaíochta a áirithiú laistigh den Mhargadh Aonair. Chuige sin, is gá infheistíocht a dhéanamh san oiliúint agus fóraim a bhunú chun dea-chleachtais a chomhroinnt agus chun tionscadail a bhfuil gealladh fúthu a shainaithint ar fud an Aontais.

Tá an togra seo comhsheasmhach freisin le Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais 21 lena leagtar amach cur chuige cuimsitheach chun tacú le huas-scálú teicneolaíochta fuinnimh ghlain. Tá an Plean seo bunaithe ar cheithre cholún. Is é is aidhm don chéad cholún timpeallacht rialála a chruthú lena simplítear agus lena gcuíchóirítear próisis deonaithe ceadanna le haghaidh láithreáin mhonaraíochta teicneolaíochta glan‑nialasachta nua, agus uas-scálú thionscal glan‑nialasachta an Aontais a éascú.

Tá an togra comhsheasmhach le gealltanas an Aontais a gheilleagar a dhícharbónú, lena n‑áirítear trí úsáid uaillmhianach a bhaint as foinsí fuinnimh in‑athnuaite chun aeráidneodracht a bhaint amach faoi 2050. Tá an cuspóir sin i gcroílár an Chomhaontaithe Ghlais don Eoraip 22 agus na Straitéise Tionsclaíche don Eoraip 23 , agus tá sé i gcomhréir le tiomantas an Aontais i leith gníomhú domhanda ar son na haeráide faoi Chomhaontú Pháras 24 . Chun sprioc aeráidneodrachta an Aontais a bhaint amach, leagtar síos leis an Dlí Aeráide Eorpach 25 sprioc cheangailteach aeráide de chuid an Aontais chun glanastaíochtaí gás ceaptha teasa a laghdú 55 % ar a laghad faoi 2030 i gcomparáid le 1990.

Thairis sin, tá an togra seo comhsheasmhach le cuspóirí Phlean Gníomhaíochta na Mór-Roinne um an Intleacht Shaorga (IS) 26 . Tá rún daingean ag an Aontas Eorpach a bheith ina cheannaire domhanda san intleacht shaorga. Mar sin féin, tá an meán‑am chun cead agus na húdaruithe comhshaoil gaolmhara a fháil chun lárionad sonraí a thógáil san Eoraip fós rófhada. Ar an gcaoi sin, is iomchuí tógáil lárionad sonraí a áireamh mar earnáil straitéiseach faoin togra seo.

Tá an togra seo comhsheasmhach freisin le Straitéis an Aontais Eorpaigh um Thithíocht agus Tógáil agus leis an bPlean Eorpach um Thithíocht Inacmhainne a bhfuil sé beartaithe ag an gCoimisiún a ghlacadh. Leagtar amach mar thosaíocht sna tionscnaimh sin go simpleofar agus go ndigiteálfar deonú ceadanna tógála foirgneamh cónaithe agus nósanna imeachta riaracháin, ní hamháin na gnéithe comhshaoil díobh, trí chostais iomarcaíochta, neamhchinnteachta agus chomhlíontachta a laghdú trí phróisis a dhigiteáil, lena n‑áirítear le haghaidh cead cónaithe. Ar an gcaoi sin, is iomchuí tógáil foirgneamh cónaithe nua agus athchóiriú foirgneamh cónaithe atá ann cheana a áireamh mar earnáil straitéiseach faoin togra seo i bhfianaise stoc foirgneamh cónaithe go speisialta a bheith in easnamh.

Thairis sin, tá an togra seo comhsheasmhach leis an Straitéis Eorpach um Chalafoirt Cumhdaítear leis an Straitéis seo saincheisteanna amhail digiteáil, uathoibriú, taighde agus nuálaíocht, an comhshaol, scileanna, sábháilteacht, riachtanais infheistíochta agus tacaíocht airgeadais chun calafoirt a fhorbairt. Ar an gcaoi sin, is iomchuí dícharbónú calafort a áireamh mar earnáil straitéiseach faoin togra seo. Trí thosaíocht a thabhairt do dhícharbónú calafort mar earnáil straitéiseach, tá an togra ag teacht leis na treoirlínte polaitiúla maidir le hinbhuanaitheacht chomhshaoil a chur chun cinn agus é ag cloí leis an gComhaontú Glas don Eoraip. Leis an gcur chuige sin, baintear leas as dul chun cinn teicneolaíoch agus an nuálaíocht laistigh d’earnáil na gcalafort chun astaíochtaí a laghdú agus chun cleachtais fuinnimh ghlain a chur chun cinn, agus na feidhmeanna níos leithne atá ag limistéir chalafoirt a bhaineann leis an gciorclaíocht agus le hoiriúnú don athrú aeráide á neartú an tráth céanna.

Tá acmhainneacht láidir ag an digiteáil éifeachtúlacht, trédhearcacht agus éifeachtacht na measúnuithe ar an tionchar ar an gcomhshaol agus próiseas údaraithe a fheabhsú. Tá sé ríthábhachtach rochtain ar shonraí, ar thuarascálacha comhshaoil agus ar fhaisnéis maidir le nósanna imeachta um measúnú comhshaoil a chumasú. Éascaíonn sé sin obair oibreoirí eacnamaíocha agus riarachán poiblí, chomh maith le rannpháirtíocht páirtithe leasmhara, agus soláthraíonn sé faisnéis shoiléir thráthúil do chinnteoirí.

Dá bhrí sin, tá an togra comhsheasmhach le beartais digiteála níos leithne. Comhtháthaíonn an togra uaillmhianta an Ghnímh um Eoraip Idir-inoibritheach 27 lena rialaítear seirbhísí poiblí digiteacha tras-Eorpacha d’fhonn idir-inoibritheacht trasteorann a fheabhsú, caighdeáin choiteanna agus rialachas coiteann a chothú agus forbairt a dhéanamh ar chomhroinnt taithí agus réiteach chomh maith le dea-chleachtais a mhalartú agus a chur chun cinn. Leis an togra, cumasaítear úsáid Tiachóg Eorpach Céannachta Digití agus Tiachóg Digiteach le haghaidh Ghnó na hEorpa chun a áirithiú go gcuirfear reachtaíocht an Aontais i bhfeidhm go comhleanúnach agus go cothrománach, chun costais riaracháin a laghdú agus chun feabhas a chur ar an éifeachtúlacht bhuiséadach. Tá an togra comhsheasmhach leis an Rialachán maidir leis an Tairseach Aonair Dhigiteach 28 lena n‑éascaítear rochtain ar líne ar fhaisnéis, nósanna imeachta riaracháin agus seirbhísí cúnaimh do shaoránaigh agus do ghnólachtaí den Aontas; agus leis an Treoir maidir le Sonraí Oscailte 29 arb é is aidhm di athúsáid sonraí poiblí a éascú trí rialacha comhchuibhithe a bhunú maidir le malartú sonraí, lena n‑áiritheofar go gcuirfear tacair sonraí ar fáil i bhformáid struchtúrtha oscailte is féidir a bheith meaisín‑inléite agus a áiritheoidh idir-inoibritheacht, athúsáid agus inrochtaineacht.

Leis an togra seo, tacaítear leis an togra ón gCoimisiún le haghaidh Rialachán maidir le dlús a chur le deonú ceadanna le haghaidh tionscadail ullmhachta cosanta 30 , ar cuid den Omnibus um Ullmhacht Cosanta é, agus tá sé gan dochar don togra sin. Tá tionscadail ullmhachta cosanta ceaptha chun tacú le riachtanais phráinneacha na mBallstát i bhfianaise bagairtí slándála atá ag teacht chun cinn. Measfar gur lex specialis é an Rialachán maidir le ceadú brostaithe le haghaidh tionscadail ullmhachta cosanta, lena ndéantar foráil maidir le rialacha sonracha le haghaidh tionscadail ullmhachta cosanta. Mar sin féin, ba cheart go rachadh feabhsuithe a thugtar isteach leis an togra reatha chun tairbhe do thionscadail ullmhachta cosanta freisin a mhéid go mbeidh feidhm ag an Rialachán is fabhraí maidir le tionscadail ullmhachta cosanta.

Ar deireadh, agus rud atá tábhachtach, tá an togra comhsheasmhach le hoibleagáidí idirnáisiúnta an Aontais agus na mBallstát. Áirithítear comhlíonadh Choinbhinsiún Aarhus 31 lena gcosnaítear rochtain ar fhaisnéis maidir leis an gcomhshaol, rannpháirtíocht phoiblí éifeachtach agus rochtain ar cheartas i gcúrsaí comhshaoil. Tá rannpháirtíocht phoiblí éifeachtach agus rochtain ar athbhreithniú riaracháin nó breithiúnach i gcomhréir freisin leis an gCairt um Chearta Bunúsacha, go háirithe Airteagal 41 di, an ceart chun dea-riaracháin agus Airteagal 47 maidir le leigheasanna éifeachtacha agus triail chóir.

2.BUNÚS DLÍ, COIMHDEACHT AGUS COMHRÉIREACHT

•Bunús dlí

Is é is bunús dlí don togra seo Airteagal 192(1) den Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh ina leagtar amach an chaoi ar cheart Airteagal 191 den Chonradh a chur chun feidhme. Déantar foráil le hAirteagal 191 den Chonradh maidir le cuspóirí bheartas comhshaoil an Aontais:

–cáilíocht an chomhshaoil a chaomhnú agus a chosaint agus feabhas a chur uirthi;

–sláinte an duine a chosaint;

–acmhainní nádúrtha a úsáid ar bhealach stuama réasúnach;

–bearta a chur chun cinn ar an leibhéal idirnáisiúnta chun dul i ngleic le fadhbanna comhshaoil réigiúnacha nó domhanda, go háirithe chun an t‑athrú aeráide a chomhrac.

•Coimhdeacht (i gcás inniúlacht neamheisiach)

Tá feidhm ag prionsabal na coimhdeachta a mhéid nach dtagann an togra faoi inniúlacht eisiach an Aontais Eorpaigh.

Ní féidir leis na Ballstáit cuspóirí an togra a bhaint amach go leormhaith. Leagtar síos leis an reachtaíocht atá ann cheana íoscheanglais maidir le measúnú comhshaoil a dhéanamh ar phleananna agus ar thionscadail ar fud an Aontais agus is é is aidhm di coinbhinsiúin idirnáisiúnta a chomhlíonadh (e.g. Espoo 32 , Aarhus 33 , an Coinbhinsiún maidir leis an mBithéagsúlacht). Coinnítear an prionsabal sin sa togra, rud a dhéanann prionsabail an mheasúnaithe comhshaoil a chomhchuibhiú a thuilleadh agus a dhíríonn a thuilleadh ar chuíchóiriú nósanna imeachta. Ní mór do gach Ballstát bearta a dhéanamh chun na híoscheanglais a chomhlíonadh; d’fhéadfadh gníomhaíocht neamhréireach náisiúnta aonair dochar a dhéanamh d’fheidhmiú an mhargaidh inmheánaigh, toisc go bhféadfadh rialáil náisiúnta éagsúil bac a chur ar ghníomhaíochtaí eacnamaíocha trasteorann.

Is le gníomhaíocht an Aontais is fearr a bhainfear amach cuspóirí an togra, ar cuspóirí iad atá tábhachtach don Aontas ina iomláine agus ar de chineál trasteorann iad. Mar gheall ar an ngéarchéim fuinnimh agus aeráide, mar aon leis an staid gheopholaitiúil theasaí a d’eascair as an gcogadh in aghaidh na hÚcráine agus lena n‑iarrtar gníomhaíocht chun aghaidh a thabhairt ar riachtanais iomaíochais, neamhspleáchais agus slándála, tá gá le gníomhaíocht ar leibhéal an Aontais i ndáil le nósanna imeachta um measúnú comhshaoil ar mhaithe le héifeachtacht agus éifeachtúlacht. Raon feidhme agus tromchúis na saincheisteanna aeráide agus comhshaoil nach mór dul i ngleic leo agus an líon mórthionscadal bonneagair ar leibhéal an Aontais (e.g. tionscadail trasteorann i réimse an fhuinnimh nó an iompair), tá méadú tagtha orthu araon. Mar gheall ar chineál trasteorann saincheisteanna comhshaoil (e.g. an t‑athrú aeráide, rioscaí tubaiste) agus tionscadal gaolmhar, tá gá le gníomhaíocht ar leibhéal an Aontais agus tá breisluach ag baint léi i gcomparáid le gníomhaíochtaí náisiúnta aonair.

Dá bhrí sin, urramaítear leis an togra prionsabal na coimhdeachta.

•Comhréireacht

Ní théann na bearta atá beartaithe thar a bhfuil riachtanach chun a áirithiú go mbeidh nósanna imeachta níos cuíchóirithe agus níos tapúla maidir le measúnuithe comhshaoil mar chuid de phróisis deonaithe ceadanna. Tá breisluach inléirithe ag baint le gníomhú ar leibhéal an Aontais de dhroim scála, phráinn agus raon feidhme na n‑iarrachtaí is gá. Bunaithe ar fhianaise a bailíodh le déanaí trí chruinnithe agus comhairliúcháin 34 leis na páirtithe leasmhara éagsúla, sainaithníodh príomhthopaicí ar ina leith a d’éascódh idirghabháil spriocdhírithe ar leibhéal an Aontais baint amach an chuspóra fhoriomláin maidir le cuíchóiriú nósanna imeachta measúnaithe ar an tionchar ar an gcomhshaol. Leis na bearta spriocdhírithe, ghiorrófaí amlínte na nósanna imeachta measúnaithe tionchair, d’áiritheofaí comhordú níos fearr, trí chur le leibhéal níos airde cuíchóirithe, tríd an riosca a bhaineann le dúbláil iarrachtaí a laghdú agus trí na nósanna imeachta a shimpliú trí rómhaorlathas a laghdú.

I bhfianaise chineál trasteorann na measúnuithe comhshaoil i bhformhór na n‑earnálacha straitéiseacha, tá na bearta atá beartaithe comhréireach leis na cuspóirí a bhfuiltear ag féachaint lena mbaint amach. Beidh timpeallacht rialála ag forbróirí a bheidh intuartha, comhchuibhithe agus cinnte ó thaobh an dlí de, agus beidh sé sin amhlaidh freisin nuair a bheidh orthu aghaidh a thabhairt ar mheasúnú tionchair ar phleananna, ar chláir agus ar thionscadail lena gcumhdaítear roinnt Ballstát nó fiú an tAontas ar fad.

•An rogha ionstraime

Tá an togra i bhfoirm Rialacháin ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle.

Is í sin an ionstraim dlí is oiriúnaí i bhfianaise an ghá atá le cur i bhfeidhm aonfhoirmeach na rialacha nua. Is gá a áirithiú go mbunófar nósanna imeachta aonfhoirmeacha comhordaithe agus/nó comhpháirteacha i ngach ceann de na 27 mBallstát, agus cineál trasteorann na nósanna imeachta sin mar bhonn agus thaca acu freisin agus go gcuirfear na híostréimhsí ama le haghaidh chéimeanna éagsúla na nósanna imeachta um measúnú i bhfeidhm ar fud an Aontais. Tá sé fíor-riachtanach go mbunófar an creat cumasúcháin, amhail na forálacha maidir le scileanna, oiliúint agus digiteáil, chun a áirithiú go ráthófar an cur chun feidhme. Na forálacha maidir leis na nósanna imeachta a rialaítear faoin Rialachán, ní cheanglaítear go dtrasuífí iad trí bhearta náisiúnta agus tá siad infheidhme go díreach.

Meastar gurb é rialachán an ionstraim is iomchuí. Fágann sé gur féidir ceanglais a leagan síos a bhfuil feidhm dhíreach acu maidir le húdaráis náisiúnta agus páirtithe leasmhara ábhartha. Cuideoidh sé sin lena áirithiú go gcuirfear na ceanglais chun feidhme ar bhealach tráthúil comhchuibhithe, rud a mbeidh níos mó deimhneachta dlíthiúla mar thoradh air.

3.TORTHAÍ AR MHEASTÓIREACHTAÍ EX POST, AR CHOMHAIRLIÚCHÁIN LEIS NA PÁIRTITHE LEASMHARA AGUS AR MHEASÚNUITHE TIONCHAIR

•Meastóireachtaí ex post/seiceálacha oiriúnachta ar an reachtaíocht atá ann cheana

Bhí measúnuithe comhshaoil faoi Threoracha MTC 35 agus MSC 36 ina n‑ábhar do thuarascálacha cur chun feidhme in 2025.

Rinneadh seiceáil oiriúnachta le haghaidh na dTreoracha maidir le Gnáthóga agus Éin 37 inar cuireadh i dtábhacht go bhfuil gá le cur chuige comhtháite lena gcuíchóirítear nósanna imeachta um measúnú. Thairis sin, moladh sa tseiceáil oiriúnachta 38 ar an Treoir Réime maidir le hUisce a nósanna imeachta um measúnú comhshaoil a chuíchóiriú chun feabhas a chur ar éifeachtúlacht, comhsheasmhacht a áirithiú agus costais a laghdú.

•Comhairliúcháin leis na páirtithe leasmhara

In 2025, reáchtáladh idirphlé cur chun feidhme maidir le measúnuithe comhshaoil 39 agus ceadú agus maidir le ceadú le haghaidh tionscadail fuinnimh in‑athnuaite agus bonneagar gaolmhar 40 . Bhailigh siad páirtithe leasmhara éagsúla le chéile, lena n‑áirítear gnólachtaí agus an tionscal, an tsochaí shibhialta, údaráis phoiblí agus breithiúna. Áirítear ar phríomhthorthaí an idirphlé sin an fonn go mbainfear cothromaíocht amach idir leasanna éagsúla a shainaithint, lena n‑áirítear an gá atá le dul chun cinn a dhéanamh maidir le cuspóirí dícharbónaithe, slándáil fuinnimh a áirithiú agus ardleibhéal cosanta a áirithiú don chomhshaol agus do shláinte an duine. Go sonrach, cuireann na rannpháirtithe i dtábhacht gur gá measúnuithe comhshaoil agus nósanna imeachta deonaithe ceadanna a dhigiteáil; nósanna imeachta deonaithe ceadanna a shimpliú a thuilleadh tríd an ualach rialála a laghdú agus feabhas a chur ar cháilíocht sonraí agus ar chomhroinnt sonraí maidir le measúnuithe comhshaoil chun dlús a chur le nósanna imeachta agus chun costais a shábháil. Iarrtar go forleathan go ndéanfaí gnéithe áirithe de nósanna imeachta um measúnú comhshaoil, d’údaruithe agus de cheadanna a shoiléiriú trí bhíthin treoirdhoiciméad, chun tuilleadh tacaíochta a thabhairt d’fhothú acmhainneachta na mBallstát, lena n‑áirítear trí chistiú i gcás inar féidir, agus chun scaipeadh dea-chleachtas ó údaráis agus pháirtithe leasmhara na mBallstát go chéile a éascú.

Le déanaí, d’fhoilsigh an Coimisiún glao ar fhianaise maidir leis an bpacáiste simpliúcháin comhshaoil ar an suíomh gréasáin ‘Cloisimis uait’: Simpliú an ualaigh riaracháin sa reachtaíocht chomhshaoil 41 – lena ngabhann tréimhse aiseolais go dtí an 10 Meán Fómhair 2025. Rinneadh 56 aighneacht chun freagairt don ghlao ar fhianaise, a sholáthraíonn ionchur substainteach maidir le próisis údaraithe agus aird á díriú ar mheasúnuithe comhshaoil faoi Threoracha MSC agus MTC, faoin Treoir maidir le Gnáthóga 42 agus faoin Treoir maidir le hÉin 43 , agus faoin Treoir Réime maidir le hUisce 44 .Baineann sé cinn de na haighneachtaí le heagraíochtaí comhshaoil nó le heagraíochtaí neamhrialtasacha 45 , 30 ceann le comhlachais ghnó 46 , 13 cinn le gnólachtaí 47 , trí cinn le húdaráis phoiblí 48 agus dhá cheann le cineálacha eile eintiteas 49 .

Luann formhór na bpáirtithe leasmhara sin dúshláin a bhaineann le héifeachtúlacht, fad agus digiteáil measúnuithe comhshaoil. Tagraíonn siad don ghá atá le hionad ilfhreastail le haghaidh na nósanna imeachta deonaithe ceadanna uile, lena n‑áirítear iarratas aonair ar chead, agus próiseáil chomhpháirteach ar dheonú ceadanna agus digitiú trí chórais leictreonacha ceadaithe. Cuireann go leor páirtithe leasmhara in iúl go bhfuil gá le huasfhad don phróiseas deonaithe ceadanna agus do ghníomhaíochtaí dlíthiúla ina dhiaidh sin (2-3 bliana ar a mhéad san iomlán) agus gur gá amlínte níos soiléire a leagan síos maidir le freagairtí ó údaráis phoiblí, e.g. le haghaidh scagadh, agus gur gá caoi a thabhairt d’am leordhóthanach agus dea-cháilíocht sa phleanáil luathchéime agus i measúnuithe comhshaoil.

Cuireann roinnt mhaith de na páirtithe leasmhara sin ábhair imní in iúl maidir le rannpháirtíocht phoiblí, dlíthíocht, deimhneacht dhlíthiúil, easpa comhordaithe idir údaráis agus an easpa eolais agus acmhainní atá acu. Cuireann siad i dtábhacht go bhfuil sé tábhachtach dlíthíocht chráiteach agus moilleanna gan údar a sheachaint. Iarrtar le roinnt aighneachtaí go dtabharfaí aghaidh ar easpa acmhainní agus eolais na n‑údarás inniúil maidir le measúnuithe casta i ndáil le reachtaíocht chomhshaoil, agus ar an droch-chomhordú idir údaráis agus ar acmhainní airgeadais neamhleora. Cuireadh in iúl gur ábhar imní í rochtain ar an gceartas agus moladh go mbeadh dúshláin teoranta do chéim thosaigh aonair den chinnteoireacht, le linn nósanna imeachta criosaithe más féidir agus gur cheart iarraidh réasúnaithe (ní achomharc) ar an údarás riaracháin inniúil a bheith sa chéad chéim den athbhreithniú. Tá gá le treoir níos soiléire maidir le raon feidhme agus leibhéal na mionsonraí is gá le haghaidh measúnuithe tionchair bithéagsúlachta agus chun dúbláil a sheachaint idir measúnuithe straitéiseacha comhshaoil, measúnuithe ar an tionchar ar an gcomhshaol agus measúnuithe eile.

•Bailiú agus úsáid saineolais

Ní hinfheidhme.

•Measúnú tionchair

Níl measúnú tionchair foirmiúil ag gabháil leis an togra seo mar gheall ar an bpráinn a bhaineann le gníomhú, mar a leagtar síos sa mheabhrán míniúcháin seo. Mar sin féin, leagtar síos an anailís agus an fhianaise thacaíochta sa Doiciméad Inmheánach Oibre de chuid an Choimisiúin [tagairt ar feitheamh] ina gcuimsítear an ‘tseiceáil comhsheasmhachta aeráide’.

Baintear leas sa togra seo as an staidéar a d’ordaigh an Coimisiún Eorpach agus a foilsíodh i mí Feabhra 2025 i ndáil le cur chun feidhme na Treorach maidir le Measúnuithe Straitéiseacha Comhshaoil 50 . Mar a mhínítear thuas, cuireann an togra freisin le hIdirphlé Cur Chun Feidhme 2025 maidir le measúnuithe comhshaoil agus ceadú, agus maidir le ceadú le haghaidh tionscadail fuinnimh in‑athnuaite agus bonneagar gaolmhar a reáchtáil an Coimisinéir Jessika Roswall agus an Coimisinéir Dan Jørgensen faoi seach; agus leis an nGlao ar Fhianaise maidir leis an bpacáiste simpliúcháin comhshaoil: Simpliú na n‑ualaí riaracháin sa reachtaíocht chomhshaoil 51 .

•Oiriúnacht rialála agus simpliú

Ní hinfheidhme.

•Cearta bunúsacha

Urramaítear leis an togra na cearta bunúsacha agus na prionsabail a chumhdaítear i gCairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh. Leagtar síos leis an togra bearta chun measúnuithe comhshaoil níos cuíchóirithe a bhaint amach. Soláthróidh sé sin leibhéal níos airde cosanta comhshaoil. Féachtar leis an togra ardleibhéal cosanta comhshaoil a chomhtháthú i mbeartais an Aontais agus feabhas a chur ar cháilíocht an chomhshaoil, i gcomhréir le prionsabal na forbartha inbhuanaithe a leagtar síos in Airteagal 37 de Chairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh. Luaitear ann i dtéarmaí coincréiteacha freisin an oibleagáid maidir leis an gceart chun na beatha a chosaint mar a leagtar síos in Airteagal 2 den Chairt.

Rannchuidíonn an togra leis an gceart chun leigheas éifeachtach a fháil os comhair binse, mar a leagtar síos in Airteagal 47 den Chairt, agus tá forálacha mionsonraithe maidir le rochtain ar an gceartas.

4.IMPLEACHTAÍ BUISÉADACHA

Leis an ráiteas airgeadais reachtach a ghabhann leis an togra seo, leagtar amach na himpleachtaí a bhaineann leis na hacmhainní buiséadacha, daonna agus riaracháin. Bunaithe ar mheasúnú tosaigh, eascraíonn na himpleachtaí do bhuiséad an Aontais as Airteagal 7(1) atá sa dréacht‑togra ón gCoimisiún faoi láthair. De bhun an Airteagail sin agus arna iarraidh sin do na Ballstáit lena mbaineann, beidh ról éascaitheora ag an gCoimisiún chun tacú le comhar idir na húdaráis inniúla náisiúnta lena mbaineann agus chun comhaontú a éascú maidir le nós imeachta comhpháirteach i gcás measúnuithe comhshaoil a bhfuil éifeachtaí trasteorann acu.

Fuarthas taithí phraiticiúil ar nós imeachta MTC a chur i bhfeidhm maidir le tionscadail mhórscála ‘trasteorann’ trí roinnt tionscadal, go háirithe i réimse an fhuinnimh agus an iompair, e.g. trí phíblíne gháis ‘Nabucco’, ‘Nasc Seasta Fehmarnbelt’, píblíne gháis ‘Sruth Theas’ agus tríd an iarnród ‘Brenner Base Tunnel’. Ó thaobh MSC de, léiríonn meastachán coimeádach go mbíonn thart ar 54 phlean nó chlár in aghaidh na bliana ann a bhfuil éifeachtaí trasteorann acu 52 .

San Aontas Eorpach, ní bhíonn an Coimisiún Eorpach rannpháirteach in MTC ná i nósanna imeachta údaraithe; is ar údaráis na mBallstát amháin atá na freagrachtaí sin. Le téacs Airteagal 7(1) den dréacht‑togra ón gCoimisiún, is féidir leis an gCoimisiún Eorpach idirghabháil a dhéanamh mar éascaitheoir i nósanna imeachta riaracháin idir na Ballstáit i dtionscadail atá thar a bheith casta agus dian ar acmhainní.

Ós rud é go mbraitheann gníomhachtú Airteagal 7(1) go hiomlán ar ghníomhachtú an tsásra éascaithe sin ag na Ballstáit, is deacair meastachán a dhéanamh ar acmhainní coincréiteacha buiséadacha, daonna agus riaracháin. Bheadh beirt oifigeach lánaimseartha coibhéiseach le toimhde choimeádach ag an gcéad chéim, ós rud é, fiú mura ndéanfaí an próiseas a spreagadh ach le haghaidh tionscadal amháin an tráth céanna, go mbeadh saineolas teicniúil, eacnamaíoch agus/nó dlíthiúil domhain i gceist le ról an Choimisiúin agus go bhfeidhmeodh sé i gcomhthéacs nósanna imeachta náisiúnta riaracháin agus deonaithe ceadanna agus sa réimse rialála earnála ábhartha. Is éard a bheadh i gceist le ról nua an Choimisiúin freisin cruinnithe a eagrú a d’fhéadfadh an Coimisiún Eorpach a óstáil.

Meastar go mbeidh an tionchar riaracháin agus na costais ar na Ballstáit measartha agus sealadach. Sa ghearrthéarma, beidh roinnt costas ar na Ballstáit maidir leis na pointí teagmhála aonair a chur chun feidhme agus maidir leis an gceanglas go mbunófar tairseach aonair chomhshaoil chun rochtain ar mheasúnuithe comhshaoil agus ar fhaisnéis ghaolmhar a éascú, lena n‑áirítear a mhéid a bhaineann le céim nós imeachta tionscadal, cé go bhfuil tairseacha den sórt sin i bhfeidhm cheana féin ag roinnt Ballstát. In aon chás, le himeacht ama, laghdóidh na hinfheistíochtaí sin costais riaracháin agus an t‑ualach oibre. Thairis sin, tá coinne leis go mbeidh coigilteas mór costais ann do na Ballstáit mar thoradh ar chuíchóiriú foriomlán nósanna imeachta. Déanfar costais tosaigh agus shealadacha a chothromú freisin trí chostais a laghdú d’fhorbróirí tionscadail agus don gheilleagar foriomlán, agus trí thairbhí eacnamaíocha, comhshaoil agus sóisialta eile agus athléimneacht níos fearr in aghaidh seachtrachtaí.

5.EILIMINTÍ EILE

•Pleananna cur chun feidhme, agus socruithe faireacháin, meastóireachta agus tuairiscithe

Déanfaidh an Coimisiún faireachán gníomhach ar chur chun feidhme an rialacháin atá beartaithe agus áiritheoidh sé go mbainfidh an rialachán atá beartaithe a chuspóirí amach. Díreoidh an faireachán go háirithe ar a áirithiú go mbainfidh na bearta a mholtar faoin Rialachán seo a gcuspóir amach, go háirithe chun dlús a chur le nósanna imeachta náisiúnta um measúnú tionchair trína bheith ag brath ar dhigiteáil agus trí urramú na dtráthchlár, rud a dhéanfaidh an comhar idir údaráis inniúla níos éifeachtaí, agus faireachán á dhéanamh an tráth céanna ar riachtanais náisiúnta oiliúna agus acmhainní. Cuirfear san áireamh ann freisin an tionchar ar ghnó agus go háirithe ar fhiontair bheaga agus mheánmhéide (FBManna).

•Doiciméid mhíniúcháin (i gcás treoracha)

Ní hinfheidhme.

•Míniúchán mionsonraithe ar fhorálacha sonracha an togra

Airteagal 1 Raon feidhme

Leagtar amach san fhoráil sin na measúnuithe ar an tionchar ar an gcomhshaol agus scagadh na bpleananna, na gclár agus na dtionscadal a thagann faoi raon feidhme an togra.

Airteagal 2 Sainmhínithe

Tá sainmhínithe san fhoráil sin ar na téarmaí a úsáidtear sa togra, amhail nós imeachta maidir le scóip nó scagadh, nach bhfuil sainmhínithe cheana féin sa Treoir maidir le Measúnú ar an Tionchar ar an gComhshaol ná sa Treoir maidir le Measúnuithe Straitéiseacha Comhshaoil, chun deimhneacht dhlíthiúil agus intuarthacht próiseas a áirithiú.

Roinn 1: Forálacha coiteanna maidir le measúnuithe comhshaoil a chuíchóiriú

Airteagal 3 Pointe teagmhála aonair comhshaoil

Rialaítear leis an bhforáil sin bunú pointí teagmhála aonair comhshaoil.

Le tionscnaimh a bhí ann roimhe seo agus atá ar siúl faoi láthair, féachadh lena cheangal ar na Ballstáit ‘Pointe Teagmhála Aonair’ a bhunú, agus d’fhéadfadh sé gur bhunaigh roinnt Ballstát iad cheana féin ar a dtionscnamh féin, le haghaidh forbróirí tionscadail chun próisis deonaithe ceadanna a éascú agus a chomhordú ina n‑iomláine. I gcás nach ndéanann na tionscnaimh sin foráil cheana féin maidir le pointe teagmhála aonair den sórt sin le haghaidh an phróisis fhoriomláin deonaithe ceadanna, bunófar leis an togra pointe teagmhála aonair comhshaoil le haghaidh na measúnuithe comhshaoil uile a bhaineann le tionscadal.

Airteagal 4 Nósanna imeachta um measúnú comhshaoil a chuíchóiriú

Is é is aidhm don fhoráil sin cuíchóiriú a dhéanamh ar na nósanna imeachta éagsúla um measúnú comhshaoil a d’fhéadfadh reachtaíocht an Aontais a cheangal le haghaidh an phlean, an chláir nó an tionscadail chéanna.

Áirithítear sin leis an bhforáil sin i gcás pleananna, clár nó tionscadal a bhfuil oibleagáid ann ina leith measúnuithe a dhéanamh ar na héifeachtaí ar an gcomhshaol nó scagadh a dhéanamh a eascraíonn go comhuaineach as Treoir 2001/42/CE, Treoir 2011/92/AE, Treoir 92/43/CEE ón gComhairle, Treoir 2009/147/CE agus Treoir 2000/60/CE. Cuireann na Ballstáit nósanna imeachta comhordaithe nó comhpháirteacha i bhfeidhm lena gcomhlíontar ceanglais uile na ngníomhartha reachtacha sin de chuid an Aontais.

Freagraíonn sé sin d’ábhair imní arna gcur in iúl ag páirtithe leasmhara go bhfuil fad nósanna imeachta údaraithe an‑éagsúil idir na Ballstáit toisc go ndéanann roinnt Ballstát nósanna imeachta um measúnú comhshaoil a chomhcheangal a mhéid is féidir agus go bhfuil sé ina cheangal ag roinnt eile go dtabharfar próiseas measúnaithe amháin chun críche sula ndéanfar an ceann ina dhiaidh.

Airteagal 5 Athruithe ar thionscadail

Soiléirítear leis an bhforáil sin an cás ina bhfágfadh athruithe ar thionscadail go bhfuil gá le measúnú ar an tionchar ar an gcomhshaol.

Airteagal 6 Toirmeasc substaintiúil

Leagtar amach leis an bhforáil sin an fhéidearthacht go dtabharfaidh na Ballstáit an rogha maidir le toirmeasc substaintiúil isteach in imeachtaí breithiúnacha. D’fhéadfaí bac a chur ar argóintí a dhéanamh os comhair cúirt dlí i gcás nach ndearnadh iad le linn na céime riaracháin, gan dochar don cheart chun rochtain a fháil ar an gceartas.

Airteagal 7 Fad an scagtha agus na measúnuithe comhshaoil

Is é is aidhm don fhoráil sin uastréimhsí a shainiú do mheasúnuithe tionchair faoi Threoracha MTC agus MSC, chun freagairt don iarraidh ghinearálaithe dlús a chur le measúnuithe comhshaoil.

Airteagal 8 Speicis faoi chosaint

Leagtar amach leis an bhforáil sin nach meastar díobháil ócáideach a dhéanfaí d’éin agus do speicis eile faoi chosaint le linn gníomhaíochtaí tionscadail a bheith ina díobháil d’aon ghnó de réir bhrí Threoir 2009/147/CE agus Threoir 92/43/CEE má úsáidtear bearta maolaithe iomchuí agus comhréireacha agus na teicneolaíochtaí is fearr, lena gceanglaítear ar na Ballstáit faireachán a dhéanamh ar éifeachtacht agus bearta a oiriúnú chun tionchair mhóra ar phobail speiceas a chosc.

Airteagal 9 Measúnú comhshaoil ar éifeachtaí trasteorann

Sainordaítear leis an bhforáil comhar éifeachtach i measc údaráis náisiúnta chun measúnú a dhéanamh ar éifeachtaí comhshaoil trasteorann i gcás pleananna a bhfuil gá le cinntí ilstáit ina leith, agus tá an Coimisiún ar fáil mar éascaitheoir le haghaidh nósanna imeachta comhpháirteacha.

Airteagal 10 Inrochtaineacht faisnéise ar líne agus digiteáil na measúnuithe comhshaoil

Is é is aidhm don fhoráil sin nósanna imeachta measúnaithe tionchair agus bainistiú sonraí gaolmhara a dhigitiú go hiomlán. Idir an dá linn, ba cheart cead a bheith ag forbróirí tionscadail a n‑iarratais a chur isteach go digiteach.

Airteagal 11 Costais riaracháin measúnuithe comhshaoil

Leis an bhforáil sin, moltar do na Ballstáit na costais riaracháin (tobhaigh) a bhaineann leis na measúnuithe comhshaoil i gcás tionscadal ar leith a íoc, chun costais a laghdú d’fhorbróirí tionscadail ar fud na dtionscadal tosaíochta a chumhdaítear.

Airteagal 12 Acmhainní agus oiliúint

Leis an bhforáil sin, ceanglaítear ar na Ballstáit a áirithiú go mbeidh foireann agus acmhainní leordhóthanacha ag pointe teagmhála aonair comhshaoil agus ag údaráis ábhartha a bhfuil baint acu le scagadh agus measúnuithe comhshaoil, lena n‑áirítear deiseanna le haghaidh uas-sciliú agus athsciliú, chun a ndualgais a chomhlíonadh go héifeachtach faoin Rialachán seo agus faoi Threoracha gaolmhara. Is é is aidhm don fhoráil sin acmhainneacht riaracháin agus theicniúil a neartú sna Ballstáit chun measúnuithe comhshaoil tapa ar ardchaighdeáin a chumasú.

Airteagal 13 Infheidhmeacht Choinbhinsiúin Choimisiún Eacnamaíochta na Náisiún Aontaithe don Eoraip

Is é is aidhm don fhoráil sin a mheabhrú go bhfuil cearta ag daoine den phobal chun rochtain a fháil ar fhaisnéis faoin gcomhshaol, chun páirt a ghlacadh i gcinnteoireacht agus chun rochtain a fháil ar cheartas i gcomhréir le Coinbhinsiúin Aarhus 53 agus Espoo 54 .

Airteagal 14 Bosca uirlisí le haghaidh earnálacha nó catagóirí straitéiseacha

Tagraíonn an fhoráil sin do bhosca uirlisí is infheidhme maidir le hearnálacha nó catagóirí straitéiseacha, a leagtar amach san Iarscríbhinn.

Airteagal 15 Fógra a thabhairt faoi rialacha agus bearta náisiúnta cur chun feidhme

Airteagal 16 Teacht i bhfeidhm agus cur i bhfeidhm

2025/0391 (COD)

Togra le haghaidh

RIALACHÁN Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE

maidir le dlús a chur le measúnuithe comhshaoil

TÁ PARLAIMINT NA hEORPA AGUS COMHAIRLE AN AONTAIS EORPAIGH,

Ag féachaint don Chonradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh, agus go háirithe Airteagal 192(1) de,

Ag féachaint don togra ón gCoimisiún Eorpach,

Tar éis dóibh an dréachtghníomh reachtach a chur chuig na parlaimintí náisiúnta,

Ag féachaint don tuairim ó Choiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa 55 ,

Ag féachaint don tuairim ó Choiste na Réigiún 56 ,

Ag gníomhú dóibh i gcomhréir leis an ngnáthnós imeachta reachtach,

De bharr an mhéid seo a leanas:

(1)Sna treoirlínte polaitiúla do théarma 2024–2029 an Choimisiúin Eorpaigh 57 , leagtar amach plean le haghaidh rathúnas agus iomaíochas inbhuanaithe an Aontais. I measc na bpríomhthosaíochtaí tá an gnó a dhéanamh níos éasca agus an Margadh Aonair a dhoimhniú.

(2)Tá an tAontas tiomanta do dhícharbónú luathaithe a gheilleagair chun aeráidneodracht a bhaint amach, is é sin astaíochtaí glan‑nialasacha nó astaíochtaí tar éis aistrithe a asbhaint, faoi 2050. Tá an cuspóir sin i gcroílár an Chomhaontaithe Ghlais don Eoraip agus tá sé i gcomhréir le tiomantas an Aontais do ghníomhú domhanda ar son na haeráide faoi Chomhaontú Pháras.

(3)An tráth céanna, léirítear le torthaí thuarascáil Draghi 2024 58 go bhfuil nósanna imeachta deonaithe ceadanna atá fada agus neamhchinnte ina mbacainn ar rolladh amach tionscadal criticiúil amhail soláthar cumhachta agus eangacha nua. Léirítear sa Teachtaireacht i ndáil leis an gComhaontú maidir le Tionsclaíocht Ghlan 59 go bhfuil dlús le cur le nósanna imeachta deonaithe ceadanna, go háirithe chun eangacha a chur in úsáid agus le haghaidh stóráil fuinnimh agus tionscadail fuinnimh in‑athnuaite, rochtain thionsclaíoch ar fhuinneamh agus tionscadail dícharbónaithe thionsclaíoch chomh maith le monarú teicneolaíochtaí glana. Tá nósanna imeachta deonaithe ceadanna níos tapúla, i measc nithe eile, ag teastáil le haghaidh tionscadail lárionaid sonraí, saoráidí sár-ríomhaireachta EuroHPC, monarchana IS, gigeamhonarchana IS agus tionscadail leathsheoltóra. Tá gá leo sin freisin le haghaidh tionscadail a thacaíonn leis an aistriú digiteach, ina gcás siúd a bhaineann le calafoirt mhuirí agus intíre, aerfoirt agus iarnróid an ghréasáin thras-Eorpaigh iompair a dhícharbónú. Tá gá le ceadú níos tapúla freisin le haghaidh tionscadail atá ríthábhachtach chun slándáil bia a áirithiú san Aontas.

(4)Ba cheart tithíocht inacmhainne a bheith ar fáil do theaghlaigh nach bhfuil in ann, mar gheall ar thorthaí margaidh agus go háirithe teipeanna margaidh, rochtain a fháil ar thithíocht faoi dhálaí inacmhainne. Chun na críche sin, ba cheart inacmhainneacht tithíochta a thomhas ar bhonn táscairí iontaofa amhail, mar shampla, an ráta ró-ualaigh maidir le costas tithíochta, cóimheas idir cíos agus ioncam, cóimheas idir íocaíocht mhorgáiste agus ioncam, cóimheas idir praghas agus ioncam, nó blianta ioncaim chun teach a cheannach. Ba cheart a mheas gur cuid de na costais iomlána tithíochta iad costais fuinnimh, ar a laghad i gcás foirgnimh a bhfuil feidhmíocht íseal fuinnimh acu.

(5)Nósanna imeachta atá nasctha le measúnuithe comhshaoil, ba cheart dlús a chur leo agus iad a chuíchóiriú le haghaidh pleananna, clár agus tionscadal ar fud earnálacha uile an gheilleagair trí chreat coiteann luasghéaraithe a bhunú le haghaidh measúnuithe comhshaoil sa chaoi go gcuirfear borradh faoi phríomhtheicneolaíochtaí a bheith á rolladh amach ag an Aontas, go laghdófar spleáchais agus go neartófar iomaíochas. Foráiltear leis an Rialachán seo do chreat den sórt sin, agus an leibhéal céanna cosanta do shláinte an duine agus don chomhshaol á choinneáil ar bun an tráth céanna.

(6)D’fhéadfadh sé, áfach, go mbeadh measúnuithe comhshaoil níos tapúla ag teastáil i roinnt earnálacha. Dá bhrí sin, chun comhleanúnachas chreat dlíthiúil na measúnuithe comhshaoil a choimirciú, agus na riachtanais bhreise maidir le dlús a chur leo in earnálacha straitéiseacha áirithe á gcur san áireamh, ba cheart bosca uirlisí tiomnaithe a sholáthar a mbeidh feidhm aige i gcás inarb iomchuí, agus aird ar leith á díriú ar dhícharbónú, ar éifeachtúlacht acmhainní agus ar athléimneacht. Ba cheart feidhm a bheith aige sin chun críche ceadaithe níos tapúla i gcás ina sainítear earnálacha nó catagóirí straitéiseacha tionscadal i reachtaíocht earnála an Aontais atá ann cheana, amhail maidir le hamhábhair chriticiúla 60 , leis an tionscal glan‑nialasachta 61 , le leathsheoltóirí 62 agus le calafoirt mhuirí agus intíre, aerfoirt agus iarnróid ar cuid den ghréasán tras-Eorpach iompair iad 63 , agus i reachtaíocht earnála an Aontais a bheidh ann amach anseo

(7)Tá measúnuithe comhshaoil a cheanglaítear faoi dhlí an Aontais ina gcuid dhílis de na nósanna imeachta um údarú agus pleanáil tionscadail agus is coimircí fíor-riachtanacha iad chun a áirithiú go gcoiscfear nó go n‑íoslaghdófar éifeachtaí móra ar an gcomhshaol, agus chun a áirithiú go mbeidh trédhearcacht agus rannpháirtíocht phoiblí éifeachtach i bpróisis chinnteoireachta a bhaineann le pleananna, cláir agus tionscadail ar dócha go mbeidh éifeachtaí móra acu ar an gcomhshaol.

(8)I gcomhréir le prionsabal an réamhchúraim a chumhdaítear sa Chonradh, soláthraíonn measúnuithe comhshaoil ardleibhéal córasach cosanta don chomhshaol agus rannchuidíonn siad le breithnithe comhshaoil a chomhtháthú in ullmhú pleananna, clár agus tionscadal d’fhonn a n‑éifeachtaí comhshaoil a laghdú agus iad a dhéanamh níos inbhuanaithe, rud a rannchuidíonn le forbairt inbhuanaithe dá réir.

(9)Cumhdaítear leis an bpróiseas deonaithe ceadanna gach toiliú agus cead ábhartha chun tionscadal a thógáil, a leathnú, a thiontú nó a oibriú, lena n‑áirítear measúnuithe comhshaoil ábhartha, de réir mar is infheidhme maidir le gach tionscadal sonrach, agus go háirithe a mhéid a bhaineann le huisce, ithir, aer, éiceachórais, gnáthóga agus bithéagsúlacht. Cuimsítear le measúnuithe comhshaoil na nósanna imeachta measúnaithe ábhartha uile a cheanglaítear faoi dhlí comhshaoil an Aontais agus soláthraítear leo an fhaisnéis is gá do chinnteoirí agus don phobal maidir leis na héifeachtaí comhshaoil a bheidh ag plean, clár nó tionscadal ar leith a eisíonn an t‑údarás inniúil nó atá le húdarú aige.

(10)Chun a áirithiú go mbeidh measúnuithe comhshaoil, mar chuid de na nósanna imeachta foriomlána deonaithe ceadanna, níos tapúla, níos éifeachtaí agus níos costéifeachtúla, ba cheart bearta a chur i bhfeidhm a d’fhéadfadh dlús a chur leis na measúnuithe sin agus iad a chuíchóiriú, agus ardleibhéal cosanta comhshaoil á choinneáil ar bun an tráth céanna mar a leagtar amach in Airteagal 192(1) den Chonradh.

(11)Chun feabhas a chur ar éifeachtacht na measúnuithe, castacht riaracháin a laghdú agus éifeachtúlacht eacnamaíoch a mhéadú, i gcás ina n‑eascróidh an oibleagáid measúnuithe comhshaoil a dhéanamh go comhuaineach as an Rialachán seo agus as Treoir 2000/60/CE 64 , Treoir 2001/42/CE 65 , Treoir 2009/147/CE 66 agus Treoir 2011/92/AE 67 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle, agus as Treoir 92/43/CEE 68 ón gComhairle, ba cheart do na Ballstáit a áirithiú go ndéanfar foráil maidir le nósanna imeachta comhordaithe agus/nó comhpháirteacha lena gcomhlíonfar ceanglais na dTreoracha sin. I gcás ina mbunófar nósanna imeachta comhordaithe nó comhpháirteacha, ba cheart do na Ballstáit údarás a ainmniú a bheidh freagrach as na dualgais chomhfhreagracha a chomhlíonadh. Agus struchtúir institiúideacha agus a saintréithe eagraíochtúla sonracha á gcur san áireamh, ba cheart an deis a bheith ag na Ballstáit, i gcás ina measfaidh siad gur gá, níos mó ná údarás amháin a ainmniú.

(12)De bhun Threoir 2010/75/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle 69 , i gcás suiteáil nua nó athrú substaintiúil mar a bhfuil feidhm ag Airteagal 4 de Threoir 2011/92/AE, ba cheart aon fhaisnéis ábhartha a fhaightear nó aon chonclúid a dhéantar de bhun Threoir 2011/92/CE a scrúdú agus a úsáid chun cead a dheonú faoi Threoir 2010/75/AE.

(13)Leis an Rialachán seo, níor cheart athrú a dhéanamh ar na critéir ná na coinníollacha faoina gceanglaítear scagadh nó measúnuithe comhshaoil faoi reachtaíocht chomhshaoil eile de chuid an Aontais, amhail Treoracha 2000/60/CE, 2001/42/CE, 2009/147/CE agus 2011/92/AE, agus Treoir 92/43/CEE. Ina ionad sin, ba cheart dó an creat dlíthiúil is gá a sholáthar chun na nósanna imeachta a leagtar amach sna Treoracha sin a chomhcheangal agus dlús a chur leo.

(14)Maidir le tionscadail lárionaid sonraí, tógáil saoráidí sár-ríomhaireachta EuroHPC, monarchana IS, agus gigeamhonarchana IS faoi Rialachán (AE) 2024/1732 70 agus Rialachán (AE) 2025/xxxx lena leasaítear Rialachán (AE) 2021/1173 maidir leis an gComhghnóthas Ríomhaireachta Ardfheidhmíochta Eorpach a bhunú, tagann tionscadail leathsheoltóra, tionscadail forbartha tithíochta inacmhainne agus tionscadail maidir le pointí athluchtaithe d’fheithiclí leictreacha faoi raon Iarscríbhinn II a ghabhann le Treoir 2011/92/AE. Tionscadail a thagann faoi raon na hIarscríbhinne sin, níl siad faoi réir measúnú éigeantach ar an tionchar ar an gcomhshaol. Ina ionad sin, is faoi na Ballstáit atá sé a chinneadh an gá na tionscadail sin a bheith faoi réir measúnú ar an tionchar ar an gcomhshaol mar gheall ar na héifeachtaí móra is dócha a bheidh acu ar an gcomhshaol, bíodh sin ar bhonn cás ar chás nó trí thairseacha nó critéir eile a bhunú.

(15)Ba cheart do na Ballstáit pointe teagmhála aonair comhshaoil a bhunú le haghaidh measúnuithe comhshaoil. Ba cheart do na Ballstáit a bheith in ann, i bhfianaise a n‑eagrúcháin inmheánaigh, a roghnú an mbunófaí nó an ainmneofaí a bpointí teagmhála ar an leibhéal áitiúil, réigiúnach nó náisiúnta, nó ar aon leibhéal riaracháin ábhartha eile. Thairis sin, ba cheart do na húdaráis inniúla ábhartha na ceanglais agus an méid faisnéise atá le hiarraidh ar an bhforbróir a shonrú agus a chur ar fáil don phointe teagmhála aonair comhshaoil. Ba cheart don phointe teagmhála aonair comhshaoil, ina ról mar chomhordaitheoir, soláthar faisnéise do na húdaráis inniúla a éascú.

(16)Sa chaoi go mbeidh gnólachtaí agus forbróirí, lena n‑áirítear le haghaidh tionscadail trasteorann, in ann tairbhiú go díreach de thairbhí an mhargaidh inmheánaigh gan ualach riaracháin breise nach bhfuil gá leis a bheith orthu, déantar foráil i Rialachán (AE) 2018/1724 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle 71 , lenar bunaíodh an Tairseach Aonair Dhigiteach, maidir le rialacha ginearálta chun faisnéis, nósanna imeachta agus seirbhísí cúnaimh atá ábhartha d’fheidhmiú an mhargaidh inmheánaigh a sholáthar ar líne. Déantar pointí teagmhála aonair arna mbunú nó arna n‑ainmniú de bhun an Rialacháin sin a áireamh ar an liosta de sheirbhísí cúnaimh agus réitigh fadhbanna in Iarscríbhinn III a ghabhann leis an Rialachán sin. Chun críoch an Rialacháin seo, ba cheart do na Ballstáit a bheith in ann pointí teagmhála aonair a ainmniú a bheidh comhthráthach leis an bpointe teagmhála aonair arna ainmniú de bhun Rialachán (AE) 2018/1724.

(17)Chun luas, éifeachtacht agus costéifeachtúlacht na nósanna imeachta um measúnú comhshaoil a cheanglaítear faoi dhlí an Aontais a mhéadú, agus chun an t‑ualach riaracháin a laghdú, ba cheart measúnuithe comhshaoil a chomhcheangal a mhéid is féidir, agus saintréithe eagraíochtúla sonracha na mBallstát á gcur san áireamh. Má chomhcheanglaítear measúnuithe, níor cheart dó sin difear a dhéanamh dá n‑ábhar ná dá gcáilíocht. Ba cheart go ndéanfar measúnuithe comhcheangailte ar bhealach nach mbeidh fadú ar na teorainneacha ama a leagtar amach sa Rialachán sin mar thoradh air.

(18)Na nósanna imeachta um measúnú comhshaoil is infheidhme maidir le plean, clár nó tionscadal a chomhordú nó a dhéanamh go comhpháirteach, tá sé d’aidhm aige sin forluí agus iomarcaíocht a sheachaint, agus leas iomlán á bhaint as sineirgí an tráth céanna, agus an t‑am is gá le haghaidh údarú a íoslaghdú. I gcás ina ndéanfar na nósanna imeachta comhordaithe nó comhpháirteacha sin faoi Threoracha 2001/42/CE agus 2011/92/AE, go háirithe, ba cheart do na Ballstáit a áirithiú go gcomhcheanglófar céimeanna nós imeachta um measúnú comhshaoil, lena n‑áirítear nós imeachta maidir le scóip a dhéanamh, tuarascáil measúnaithe comhshaoil a ullmhú, comhairliúcháin a dhéanamh agus conclúid réasúnaithe a eisiúint maidir leis na héifeachtaí ar an gcomhshaol.

(19)Ba cheart do na húdaráis inniúla agus don phointe teagmhála aonair comhshaoil comhoibriú agus comhordú a dhéanamh maidir leis na nósanna imeachta um scagadh agus measúnú comhshaoil ar an leibhéal náisiúnta agus ar leibhéal an Aontais de réir mar is iomchuí. Ba cheart é a bheith d’aidhm ag an gcomhar agus ag an gcomhordú sin tosaíochtaí coiteanna agus tuiscint ar an ngaol idir pleananna, cláir agus tionscadail agus a dtionchar ar an gcomhshaol a áirithiú; faisnéis a mhalartú chun críoch straitéiseach agus oibríochtúil, laistigh de na teorainneacha a leagtar amach i ndlí an Aontais agus sa dlí náisiúnta is infheidhme; feabhas a chur ar an gcomhairliúchán idir na húdaráis ábhartha; dea-chleachtais a mhalartú; chomh maith le huirlisí digiteacha a fhorbairt a thuilleadh chun tacú le measúnuithe comhshaoil níos éifeachtúla lena n‑áirítear i gcomhthéacs trasteorann. Féadfaidh na sásraí comhair agus comhordúcháin a bheith i bhfoirm sainchomhlachtaí comhordúcháin, meabhráin tuisceana idir údaráis inniúla, comhghníomhaíochtaí oiliúna, nó comhar agus comhordú iomchuí eile arna sainaithint ag na Ballstáit.

(20)D’fhonn an próiseas cinnteoireachta a chuíchóiriú agus comhairliúcháin éifeachtacha thráthúla a áirithiú leis an bpobal lena mbaineann agus leis na húdaráis ar dócha go mbainfidh an plean, an clár agus an tionscadal leo mar gheall ar a bhfreagrachtaí sonracha comhshaoil nó a n‑inniúlachtaí áitiúla agus réigiúnacha, ba cheart na comhairliúcháin sin a reáchtáil i gcomhthráth. Ba cheart do na Ballstáit a áirithiú go ndéanfar na comhairliúcháin ar an mbealach is éifeachtaí. Níor cheart do na Ballstáit a cheangal go sainráite agus go ginearálta go rachfaí i gcomhairle leis na húdaráis ar dócha go mbainfidh an tionscadal leo mar gheall ar a bhfreagrachtaí sonracha comhshaoil nó a n‑inniúlachtaí áitiúla agus réigiúnacha os comhair an phobail lena mbaineann. An tráth céanna, áiritheoidh na Ballstáit go rachfar i gcomhairle leis an bpobal lena mbaineann maidir le gach gné fhíor-riachtanach de phlean, de chlár nó de thionscadal, a mbeadh tionchar mór aici ar an gcomhshaol nó ar shláinte an duine.

(21)Chun forluí agus iomarcaíocht a sheachaint, agus lántairbhe á baint as sineirgí freisin, agus chun an t‑am is gá le haghaidh údarú a íoslaghdú agus éifeachtúlacht i mbailiú sonraí a uasmhéadú, is iomchuí go gcuirfeadh údaráis inniúla na mBallstát faoi seach aon toradh atá ar fáil ó mheasúnuithe comhshaoil ábhartha eile faoi reachtaíocht an Aontais nó faoin reachtaíocht náisiúnta ar fáil don fhorbróir, laistigh de thréimhse ama réasúnta agus luath go leor sa phróiseas, chun an tuarascáil chomhshaoil a ullmhú le haghaidh tionscadal ar leith, go háirithe maidir le measúnú a dhéanamh ar roghanna malartacha réasúnta, i gcás ina mbeidh siad ar fáil.

(22)Cé gur chinn Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh go comhsheasmhach go léirítear le foclaíocht Threoir 2011/92/AE go bhfuil raon feidhme leathan agus cuspóir leathan aici 72 , bhreithnigh sí freisin nach mór an Treoir sin a léirmhíniú sa chaoi nach gceanglaítear léi go gcuirfí aon tionscadal ar dócha go mbeadh tionchar mór aige ar an gcomhshaol faoi réir an mheasúnaithe ar an tionchar ar an gcomhshaol dá bhforáiltear sa Treoir sin, ach go gcuirfí é faoi réir na measúnuithe sin dá dtagraítear in Iarscríbhinní I agus II a ghabhann leis an Treoir sin agus fúthu sin amháin 73 . Go sonrach, chinn an Chúirt Bhreithiúnais nach dtagann síntí áirithe le tionscadail a thagann faoi raon Iarscríbhinní I agus II a ghabhann leis an Treoir sin faoi na catagóirí tionscadal a chumhdaítear leis na forálacha sin 74 .

(23)Tá sé tábhachtach go réiteofar dúshláin dhlíthiúla gan moill mhíchuí agus rochtain ar cheartas i gcúrsaí comhshaoil á caomhnú an tráth céanna. Fágann nósanna imeachta fada go mbíonn na costais dlíthíochta níos airde, rud a mhéadaíonn an t‑ualach airgeadais ar na páirtithe i ndíospóid dhlíthiúil. D’fhéadfaidís a bheith ina gcúis le moilleanna ar thionscadail agus ar ghníomhaíochtaí eacnamaíocha eile a ndearbhaítear sa deireadh go bhfuil siad dleathach. Dá bhrí sin, tá nósanna imeachta tráthúla chun leasa ghníomhaithe uile na sochaí, lena n‑áirítear oibreoirí eacnamaíocha agus iarratasóirí a dhéanann ionadaíocht do leas an chomhshaoil in imeachtaí riaracháin agus breithiúnacha.

(24)Chun ardleibhéal cosanta comhshaoil, deimhneacht dhlíthiúil agus éifeachtúlacht riaracháin a áirithiú, ba cheart an rogha a bheith ag na Ballstáit laistigh dá gcórais náisiúnta faoi seach a cheangal go gcuirfí na hargóintí ábhartha uile in iúl le linn chéim riaracháin an nós imeachta as a dtiocfaidh údarú tionscadail sula bhféadfaí aon athbhreithniú breithiúnach a dhéanamh, rud a chuirfeadh ar a gcumas d’údaráis inniúla aghaidh a thabhairt orthu le linn na cinnteoireachta chun moilleanna iomarcacha sa phróiseas deonaithe ceadanna a sheachaint, gan dochar don cheart rochtana ar an gceartas.

(25)Sa bhreis ar Dhearbhú Aireachta 2017 maidir le Ríomhsheirbhísí Rialtais (Dearbhú Thaillinn) agus ar Dhearbhú 2023 maidir le Cearta agus Prionsabail Dhigiteacha le haghaidh na Deacáide Digití, agus i gcomhréir le Teachtaireacht 2025 ón gCoimisiún maidir le cur chun feidhme agus simpliú ‘Eoraip níos simplí agus níos tapúla’ 75 , déanfaidh an Coimisiún an coincheap ‘digiteach mar réamhshocrú’ a leabú a thuilleadh agus úsáid á baint as Tiachóga Eorpacha Céannachta Digití agus Tiachóga le haghaidh Ghnó na hEorpa agus as prionsabail aonuaire i gcomhpháirtíocht le húdaráis náisiúnta, réigiúnacha agus áitiúla agus le gníomhaireachtaí ábhartha an Aontais chun ualaí tuairiscithe agus costais chomhlíontachta a laghdú. Is le Rialachán (AE) 2024/903 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle 76 a rialaítear seirbhísí poiblí digiteacha lena ngabhann malartú sonraí trasteorann acu, agus éascaíonn an Creat Eorpach Idir-inoibritheachta (CEI) malartú sonraí trasteorann. Ceanglaítear ar údaráis a thagann faoi raon feidhme an Rialacháin sin nós imeachta lándigiteáilte a bhunú de réir a chéile le haghaidh measúnuithe comhshaoil, lena n‑áirítear cur isteach iarratais agus inrochtaineacht faisnéise ar líne.

(26)Chun costais a laghdú d’fhorbróirí tionscadail agus a n‑oibleagáidí comhshaoil á gcomhlíonadh acu, ba cheart a mholadh do na Ballstáit go n‑íocfaidh siad na costais riaracháin (tobhaigh) a bhaineann leis na measúnuithe comhshaoil le haghaidh tionscadal ar leith, go háirithe i gcás forbróirí beaga. Is é forbróir an tionscadail fós ba cheart na costais a bhaineann le hullmhú tuarascálacha measúnaithe comhshaoil a íoc. Is é is aidhm don fhéidearthacht sin a thugtar do na Ballstáit cur i bhfeidhm praiticiúil reachtaíocht an Aontais ag forbróirí beaga a éascú agus iomaíochas agus inbhuanaitheacht gheilleagar an Aontais a neartú.

(27)D’fhéadfadh forbróirí beaga den sórt sin a bheith de chatagóirí éagsúla, amhail fiontair mheánchaipitlithe bheaga mar a shainmhínítear i Moladh (AE) 2025/1099 77 ón gCoimisiún, nó fiontair bheaga agus mheánmhéide mar a shainmhínítear i Moladh 361/2003/CE 78 ón gCoimisiún.

(28)Chun a áirithiú go ndéanfar na cúraimí a leithdháiltear ar na húdaráis faoin Rialachán seo ar chaighdeán sách ard, ba cheart do na Ballstáit a áirithiú go mbeidh líon leordhóthanach ball foirne cáilithe agus na hacmhainní leordhóthanacha airgeadais, teicniúla agus teicneolaíocha is gá ag an bpointe teagmhála aonair comhshaoil agus ag na húdaráis inniúla uile atá freagrach as aon chéim feadh na bpróiseas scagtha agus measúnaithe comhshaoil, lena n‑áirítear gach céim nós imeachta.

(29)Cé go bhfuil sé ríthábhachtach nósanna imeachta a chuíchóiriú agus a shimpliú, tá sé chomh tábhachtach céanna go n‑urramófar na caighdeáin chomhshaoil, lena n‑áirítear na caighdeáin sin a eascraíonn as an dlí idirnáisiúnta, lena n‑áirítear na hoibleagáidí faoi Choinbhinsiún Choimisiún Eacnamaíochta na Náisiún Aontaithe don Eoraip (CEE-NA) maidir le Rochtain ar Fhaisnéis, Rannpháirtíocht Phoiblí i gCinnteoireacht agus Rochtain ar Cheartas i gCúrsaí Comhshaoil, a síníodh in Aarhus an 25 Meitheamh 1998, agus faoi Choinbhinsiún CEE-NA maidir le Measúnacht Tionchair Timpeallachta i gComhthéacs Trasteorann, a síníodh in Espoo an 25 Feabhra 1991 agus a Phrótacal maidir le Measúnú Straitéiseach Timpeallachta, a síníodh i gCív an 21 Bealtaine 2003.

(30)Chun an tslándáil agus an tsoiléireacht is gá a sholáthar d’fhorbróirí agus d’infheisteoirí chun forbairt tionscadal a mhéadú, ba cheart do na Ballstáit a áirithiú nach mairfidh an próiseas measúnaithe comhshaoil a bhaineann leis na tionscadail sin níos faide ná teorainneacha ama réamhshocraithe. Chun dlús a chur le forbairt tionscadal, ba cheart amlínte soiléire a thabhairt isteach le haghaidh cinntí atá le déanamh ag na húdaráis inniúla i gcaitheamh an phróisis measúnaithe comhshaoil ar bhonn iarratais iomláin. Níor cheart an t‑am a thógann sé an tionscadal iarbhír a thógáil a áireamh i leith na n‑amlínte sin, ach amháin i gcás ina dtarlóidh sé i gcomhthráth le céimeanna riaracháin eile sa phróiseas measúnaithe comhshaoil. I gcásanna eisceachtúla a bhaineann le cineál, castacht, suíomh nó méid an tionscadail atá beartaithe, ba cheart do na Ballstáit a bheith in ann síneadh a chur leis na hamlínte. D’fhéadfaí a áireamh ar na cásanna eisceachtúla sin imthosca gan choinne as a n‑eascróidh an gá go gcuirfí leis na measúnuithe comhshaoil a bhaineann leis an tionscadal nó go dtabharfaí chun críche iad.

(31)Is minic gurb é forbróir an tionscadail go príomha a dhéanann an chéad chéim den mheasúnú ar an tionchar ar an gcomhshaol de bhun Threoir 2011/92/AE, arb é atá inti tuarascáil a ullmhú faoin measúnú ar an tionchar ar an gcomhshaol. Níor cheart, dá bhrí sin, an chéim sin a chomhtháthú sna hamlínte a shainítear laistigh den Rialachán seo.

(32)Tar éis comhairliúcháin a chur i gcrích leis an bpobal lena mbaineann, le húdaráis áitiúla agus réigiúnacha agus le húdaráis eile ar dócha go mbeidh baint acu leo mar gheall ar a bhfreagrachtaí sonracha comhshaoil chomh maith le Ballstáit eile, i gcás inar gá, ba cheart do na húdaráis inniúla iomláine na faisnéise arna soláthar ag forbróir tionscadail a aithint. Sula dtabharfar an t‑aitheantas sin, ba cheart na húdaráis inniúla a bheith in ann faisnéis bhreise a iarraidh chun é a chur ar a gcumas dóibh cinneadh eolasach a dhéanamh maidir leis na héifeachtaí a bheidh ag an tionscadal ar an gcomhshaol. Tar éis an aitheantais sin, mura dtiocfaidh imthosca sonracha chun cinn, ní iarrfar ar an bhforbróir faisnéis nua a chur isteach.

(33)Chun malartuithe idir údaráis inniúla agus forbróirí a shimpliú agus a chomhchuibhiú, ba cheart na malartuithe sin a chumasú agus úsáid á baint as Tiachóga le haghaidh Ghnó na hEorpa a bhunaítear de bhun [Oifig na bhFoilseachán: cuir isteach - Togra le haghaidh Rialachán maidir le Tiachóga le haghaidh Ghnó na hEorpa a bhunú], toisc go soláthraíonn siad ardán slán, caighdeánaithe agus idir-inoibritheach d’fhorbróirí chun idirghníomhú le húdaráis inniúla sa chaoi go mbeifear in ann an fhaisnéis is gá a chur isteach ar bhealach níos éifeachtúla agus níos éifeachtaí, agus ardleibhéal cosanta sonraí, cibearshlándála agus sláine faisnéise á áirithiú an tráth céanna.

(34)D’fhéadfadh marú nó corraí teagmhasach speiceas éan a chosnaítear faoi Threoir 2009/147/CE agus speiceas eile a chosnaítear faoi Threoir 92/43/CEE a bheith mar thoradh ar thógáil, oibriú agus díchoimisiúnú tionscadal. Méid an mharaithe nó an tsuaite, d’fhéadfadh sé a bheith éagsúil ag brath ar an gcineál tionscadail agus ar a dhearadh, ar thábhacht éiceolaíoch an limistéir don speiceas agus ar a láithreacht sa limistéar lena mbaineann. Mar sin féin, ba cheart bearta maolaithe iomchuí agus úsáid na dteicneolaíochtaí is fearr atá ar fáil a áireamh sna tionscadail sin chun na héifeachtaí díobhálacha sin a chosc nó a laghdú go leibhéil neamhshuntasacha.

(35)Ba cheart bearta maolaithe a bheith iomchuí agus comhréireach, lena n‑áiritheofar ar bhonn na sonraí eolaíocha is fearr atá ar fáil nach ndéanfaidh aon éifeacht iarmharach dochar do na pobail speiceas lena mbaineann. Dá bhrí sin, comhfhreagróidh leibhéal na hiarrachta maolúcháin do mhéid an riosca agus do leochaileacht an speicis, gan dul thar a bhfuil riachtanach chun an cuspóir sin a bhaint amach. Cé gur cheart costas an mhaolaithe a mheas freisin mar chuid den mheasúnú comhréireachta, níor bearta riachtanacha a fhágáil ar lár i ngeall ar thosca eacnamaíocha amháin, ná níor cheart diúltú do mhaolú éifeachtach ar a bhforas sin.

(36)Agus cinneadh á dhéanamh an bhféadfar tionscadail a chumhdach faoin bhforáil maidir le measúnú a dhéanamh ar leas poiblí sáraitheach faoin Rialachán seo, ba cheart aird ar leith a thabhairt ar a gcineál straitéiseach, ar cé acu a rannchuidíonn nó nach rannchuidíonn siad le spriocanna dícharbónaithe, le héifeachtúlacht acmhainní agus le hathléimneacht agus ar a mhéid is dócha – nó nach dócha – go mbeidh tionchar mór acu ar an gcomhshaol. Sa Ghníomh um an nGeilleagar Ciorclach atá ar na bacáin, ba cheart tionscadail a bhaineann le cosc dramhaíola, lena bailiú ar leithligh, lena hathúsáid, lena hullmhú i gcomhair athúsáide, agus lena hathchúrsáil a shainiú mar thionscadail straitéiseacha freisin, i bhfianaise a rannchuidithe thábhachtaigh leis an ngeilleagar ciorclach. Chomh maith leis sin, sa Ghníomh um Dhlús a Chur leis an Dícharbónú Tionsclaíoch atá ar na bacáin, ba cheart tionscadail a bhaineann le dícharbónú tionscal dianfhuinnimh chomh maith leo siúd atá lonnaithe i limistéir ina bhfuil dlús le cur leis an dícharbónú tionsclaíoch a shainiú mar thionscadail straitéiseacha i bhfianaise a thábhachtaí atá siad don athléimneacht agus don dícharbónú.

(37)Tá gá le próisis intuartha atá níos simplí agus níos tapúla le haghaidh measúnuithe comhshaoil mar chuid de na próisis údaraithe náisiúnta fhoriomlána, chun an tslándáil infheistíochta is gá a sholáthar chun tionscadail a fhorbairt go héifeachtach, rud a d’fhéadfadh a bheith an‑tábhachtach in earnálacha áirithe den gheilleagar ag an bpointe seo. Dá bhrí sin, mar chuid den bhosca uirlisí, féadfar a fhoráil freisin le reachtaíocht earnála an Aontais, i gcomhréir leis an Rialachán seo, gur cheart pleananna, cláir agus tionscadail in earnálacha nó catagóirí áirithe a mheas a bheith ina bpleananna, ina gcláir agus ina dtionscadail phráinneacha ar an leibhéal náisiúnta agus, dá bhrí sin, gur cheart stádas tosaíochta a thabhairt dóibh a mhéid a dhéantar foráil leis an dlí náisiúnta maidir le nósanna imeachta brostaithe den sórt sin i ngach nós imeachta breithiúnach agus réitigh díospóidí a bhaineann leo, agus urraim do na cearta chun rochtana ar cheartas agus ar chosaint á háirithiú an tráth céanna, má dhéantar, agus a mhéid a dhéantar, foráil leis an dlí náisiúnta maidir le nósanna imeachta brostaithe den sórt sin.

(38)Chun coinníollacha aonfhoirmeacha a áirithiú maidir leis an Rialachán seo a chur chun feidhme, ba cheart cumhachtaí cur chun feidhme a thabhairt don Choimisiún chun tionscadail straitéiseacha a shainaithint a bhaineann le tógáil agus athchóiriú foirgneamh cónaithe inacmhainne nó sóisialta, chomh maith leis an mbonneagar is gá a fhreastalaíonn go díreach ar na foirgnimh sin.

(39)Níl sé oiriúnach go gcuirfí roinnt forálacha den Rialachán seo i bhfeidhm láithreach tar éis a theacht i bhfeidhm. Is amhlaidh sin i gcás forálacha lena gceanglaítear ar na Ballstáit próisis nua a bhunú amhail pointí teagmhála aonair comhshaoil a ainmniú nó tairseacha lárnacha a bhunú le haghaidh tuarascálacha agus sonraí comhshaoil a eascraíonn as measúnuithe comhshaoil agus nósanna imeachta um scagadh. Dá bhrí sin, is gá cur i bhfeidhm na bhforálacha sin a chur siar go dtí tráth níos déanaí ná teacht i bhfeidhm an Rialacháin seo.

(40)Ós rud é nach féidir leis na Ballstáit cuspóirí an Rialacháin seo a ghnóthú go leordhóthanach agus, de bharr fhairsinge agus éifeachtaí a bhearta, gur fearr is féidir iad a ghnóthú ar leibhéal an Aontais, féadfaidh an tAontas bearta a ghlacadh, i gcomhréir le prionsabal na coimhdeachta a leagtar amach in Airteagal 5 den Chonradh ar an Aontas Eorpach. I gcomhréir le prionsabal na comhréireachta a leagtar amach san Airteagal sin, ní théann an Rialachán sin thar a bhfuil riachtanach chun na cuspóirí sin a ghnóthú.

TAR ÉIS AN RIALACHÁN SEO A GHLACADH:

CAIBIDIL I

Forálacha ginearálta

Airteagal 1

Raon feidhme

Tá feidhm ag an Rialachán seo maidir le measúnuithe comhshaoil agus scagadh pleananna, clár agus tionscadal a thagann faoi raon feidhme Threoracha 2000/60/CE, 2001/42/CE, 2009/147/CE, 2011/92/AE agus 92/43/CEE.

Airteagal 2

Sainmhínithe

1.Chun críocha an Rialacháin seo, beidh feidhm ag na sainmhínithe i dTreoracha 2001/42/CE agus 2011/92/AE, ach amháin i gcás ina ndéantar téarma a shainmhínítear sna Treoracha sin a shainmhíniú ar bhealach eile sa Rialachán seo.

2.Beidh feidhm freisin ag na sainmhínithe seo a leanas:

(a)ciallaíonn ‘conclúid réasúnaithe’ tuairim nó cinneadh an údaráis inniúil a chríochnaíonn a scrúdú ar na héifeachtaí comhshaoil a bheidh ag tionscadal;

(b)ciallaíonn ‘nós imeachta maidir le scóip’ an nós imeachta atá le déanamh ag an údarás inniúil lena gcinntear raon feidhme agus leibhéal mionsonraí na faisnéise comhshaoil atá le soláthar i bhfoirm tuarascála measúnaithe comhshaoil le haghaidh an phlean, an chláir nó an tionscadail;

(c)ciallaíonn ‘scagadh’ an nós imeachta atá le déanamh ag an údarás inniúil lena gcinntear cé acu a bheidh nó nach mbeidh pleananna, cláir nó tionscadail faoi réir measúnú comhshaoil mar gheall ar na héifeachtaí móra is dócha a bheidh acu ar an gcomhshaol.

CAIBIDIL II

Forálacha coiteanna maidir le measúnuithe comhshaoil a chuíchóiriú

Airteagal 3

Pointe teagmhála aonair comhshaoil

1.Faoin [Oifig na bhFoilseachán: cuir isteach – 6 mhí tar éis theacht i bhfeidhm an Rialacháin seo], bunóidh nó ainmneoidh na Ballstáit pointí teagmhála aonair comhshaoil ar an leibhéal riaracháin ábhartha le haghaidh measúnuithe comhshaoil. Beidh gach pointe teagmhála aonair freagrach as gach gné de na measúnuithe comhshaoil faoin Rialachán seo a éascú agus a chomhordú, lena n‑áirítear as faisnéis a sholáthar maidir le cathain a mheastar iarratas a bheith comhlánaithe i gcomhréir le hAirteagal 7 den Rialachán seo.

2.I gcás ina bhfuil gá le pointe teagmhála aonair le haghaidh próiseas foriomlán deonaithe ceadanna de bhun reachtaíocht eile de chuid an Aontais nó reachtaíocht náisiúnta eile, is éard a bheidh sa phointe teagmhála aonair comhshaoil dá dtagraítear i mír 1 an pointe teagmhála a bhunaítear le haghaidh an nós imeachta fhoriomláin deonaithe ceadanna sin.

3.Soláthróidh na Ballstáit uirlisí chun cuidiú le forbróirí an pointe teagmhála iomchuí arna bhunú nó arna ainmniú a shainaithint ar an tairseach ar líne a bhunófar i gcomhréir le hAirteagal 10.

4.An pointe teagmhála aonair comhshaoil a bhunófar nó a ainmneofar de bhun mhír 1, is é sin an t‑aon phointe teagmhála don fhorbróir le haghaidh na measúnuithe comhshaoil faoin Rialachán seo. Déanfaidh sé tíolacadh na ndoiciméad agus na faisnéise ábhartha uile a chomhordú agus a éascú agus tabharfaidh sé fógra don tionscnóir tionscadail maidir le toradh an chinnidh chuimsithigh.

Airteagal 4

Nósanna imeachta um measúnú comhshaoil a chuíchóiriú

1.I gcás pleananna, cláir nó tionscadail atá faoi réir oibleagáid go ndéanfar measúnuithe ar na héifeachtaí ar an gcomhshaol nó scagadh orthu, ar oibleagáid í a eascraíonn go comhuaineach as aon dá cheann nó níos mó de na Treoracha dá dtagraítear in Airteagal 1(1), bunóidh na Ballstáit nós imeachta comhordaithe nó comhpháirteach lena gcomhlíonfar ceanglais uile na dTreoracha sin.

Faoin nós imeachta comhordaithe dá dtagraítear sa chéad fhomhír, comhordóidh údarás inniúil náisiúnta na measúnuithe aonair éagsúla ar an tionchar a imreoidh plean, clár nó tionscadal ar leith ar an gcomhshaol, ar measúnuithe iad a cheanglaítear leis na Treoracha ábhartha.

Faoin nós imeachta comhpháirteach dá dtagraítear sa chéad fhomhír, déanfaidh údarás inniúil foráil maidir le measúnú aonair ar an tionchar a imreoidh plean, clár nó tionscadal ar leith ar an gcomhshaol, ar measúnú é a cheanglaítear leis na Treoracha ábhartha.

2.Bunóidh na Ballstáit sásraí iomchuí um chomhordú agus comhar ar an leibhéal straitéiseach agus ar leibhéal an tionscadail i measc na n‑údarás inniúil uile dá gcuid a bhfuil baint acu le measúnuithe comhshaoil nó le scagadh ar phleananna, ar chláir nó ar thionscadail. I gcás ina mbeidh plean, clár nó tionscadal faoi réir nós imeachta comhordaithe measúnaithe faoi Threoracha 2001/42/CE agus 2011/92/AE araon, comhcheanglófar na céimeanna nós imeachta faoi na Treoracha sin.

3.I gcás pleananna, cláir nó tionscadail ar ina leith a eascraíonn an oibleagáid go ndéanfar measúnuithe ar na héifeachtaí ar an gcomhshaol go comhuaineach as dhá cheann nó níos mó de na Treoracha dá dtagraítear in Airteagal 1(1), eiseoidh na Ballstáit aon tuairim amháin maidir le raon feidhme agus leibhéal mionsonraí na faisnéise atá le háireamh sa tuarascáil measúnaithe comhshaoil.

4.An pobal lena mbaineann an nós imeachta cinnteoireachta comhshaoil a bhaineann le plean, clár nó tionscadal atá faoi réir measúnú i gcomhréir le mír 1, rachaidh na húdaráis inniúla i gcomhairle leis an tráth céanna a rachaidh siad i gcomhairle leis na húdaráis ar dócha go mbainfidh an plean, an clár nó an tionscadal sin leo mar gheall ar a bhfreagrachtaí sonracha comhshaoil nó a n‑inniúlachtaí áitiúla agus réigiúnacha dá dtagraítear in Airteagal 6(2) de Threoir 2001/42/CE agus in Airteagal 6(1) de Threoir 2011/92/AE.

5.Áiritheoidh na Ballstáit go gcuirfear torthaí measúnuithe comhshaoil ábhartha eile faoi reachtaíocht an Aontais nó faoin reachtaíocht náisiúnta ar fáil d’fhorbróirí chun na tuarascálacha comhshaoil dá dtagraítear in Airteagal 5 de Threoir 2011/92/AE a ullmhú laistigh d’amlínte réasúnta, agus na teorainneacha maidir le rúndacht tráchtála agus thionsclaíoch, lena n‑áirítear maoin intleachtúil, cosaint sonraí agus cosaint leas an phobail, á n‑urramú. Agus tuarascáil measúnaithe comhshaoil á hullmhú, ceadófar d’fhorbróir tionscadail sonraí nó faisnéis atá chomh sean le 5 bliana d’aois a úsáid, ar choinníoll go gcuirfidh na sonraí sa tuarascáil san áireamh cuspóirí caomhnaithe Natura 2000 a bhaineann go sonrach leis an láithreán i gcás nach bhfuil sonraí ábhartha níos déanaí ar fáil, agus i gcás nach bhfuil athrú substaintiúil tagtha ar na dálaí comhshaoil faoinar bailíodh na sonraí ar bhealach ar dócha go mbeadh tionchar aige ar an measúnú ar an tionchar ar an gcomhshaol.

Airteagal 5

Athruithe ar thionscadail

1.Maidir le hathruithe ar thionscadail nó síntí leo, amhail athrú cuspóra píblínte nó láithreán tionsclaíoch, agus síneadh lena dtréimhse oibríochta agus modhnuithe chun dícharbónú a áirithiú, ní bheidh siad faoi réir scagadh ag na húdaráis inniúla ach amháin chun a chinneadh an dócha go mbeidh éifeachtaí móra acu ar an gcomhshaol. Ní bheidh na hathruithe nó na síntí sin faoi réir measúnú comhshaoil ach amháin i gcás ina mbeidh móroibreacha i gceist leo a bhfuil rioscaí ag baint leo atá comhchosúil, i dtéarmaí a n‑éifeachtaí ar an gcomhshaol, leis na rioscaí a bhaineann leis an mbuntionscadal nó níos mó ná na rioscaí sin.

2.I gcás athruithe ar thionscadail nó síntí le tionscadail ar dócha go mbeidh éifeachtaí móra acu ar an gcomhshaol i mBallstát eile nó i gcás ina n‑iarrfaidh Ballstát amhlaidh, ar dócha go ndéanfar difear mór dó, áiritheoidh an Ballstát a bhfuil sé beartaithe an tionscadal a chur i gcrích ar a chríoch go gcuirfear Airteagal 7 de Threoir 2011/92/AE i bhfeidhm.

Airteagal 6

Toirmeasc substaintiúil

I gcomhthéacs imeachtaí breithiúnacha a bhaineann le measúnuithe comhshaoil de réir bhrí an Rialacháin seo, féadfaidh na Ballstáit cosc a chur ar argóintí a dhéanamh os comhair cúirt dlí i gcás nach ndearnadh iad le linn na céime riaracháin, fad a chuir an t‑údarás inniúil an fhaisnéis is gá ar fáil in am trátha sa chaoi go raibh na hargóintí sin ar eolas nó go bhféadfaidís a bheith ar eolas agus go bhféadfaí athbhreithniú a dhéanamh orthu le linn na céime riaracháin as a dtagann údarú an tionscadail, gan dochar don cheart chun rochtana ar an gceartas.

Airteagal 7

Fad an scagtha agus na measúnuithe comhshaoil

1.I gcás ina dtiocfaidh tionscadal faoi raon feidhme Threoir 2011/92/AE, áiritheoidh na Ballstáit an méid seo a leanas:

(a)maidir le tionscadail atá faoi réir scagadh, déanfaidh na húdaráis inniúla an scagadh sin laistigh de thréimhse 60 lá ar a mhéad ón dáta a bheidh an fhaisnéis uile is gá curtha isteach ag an bhforbróir; maidir le hathruithe ar thionscadail nó síntí le tionscadail dá dtagraítear in Airteagal 5 den Rialachán seo, 45 lá ar a mhéad a bheidh san amlíne sin;

(b)i gcás tionscadail atá faoi réir measúnú comhshaoil, eiseoidh an t‑údarás inniúil tuairim maidir le raon feidhme agus leibhéal mionsonraí na faisnéise atá le cur san áireamh i dtuarascáil measúnaithe comhshaoil laistigh de thréimhse 30 lá ar a mhéad ón dáta a chuirfidh an forbróir a iarraidh ar thuairim isteach;

(c)idir 30 agus 90 lá a bheidh sna tréimhsí ama chun dul i gcomhairle leis an bpobal lena mbaineann maidir leis an tuarascáil chomhshaoil dá dtagraítear i bpointe (b);

(d)laistigh de 30 lá ó chuirfear i gcrích na comhairliúcháin faoi seach faoi Airteagail 6 agus 7 de Threoir 2011/92/AE, aithneoidh an t‑údarás inniúil iomláine na faisnéise arna soláthar ag an bhforbróir, ar faisnéis í is gá chun cinneadh eolasach a dhéanamh maidir leis na héifeachtaí a bheidh ag an tionscadal ar an gcomhshaol. Áireofar ar an bhfaisnéis sin an fhaisnéis is gá a bhailítear de bhun Airteagail 5, 6 agus 7 de Threoir 2011/92/AE lena n‑áirítear, i gcás inarb ábhartha, measúnuithe sonracha a cheanglaítear faoi reachtaíocht eile de chuid an Aontais.

Más rud é, roimh dheireadh na tréimhse 30 lá, go measann an t‑údarás inniúil nach bhfuil an fhaisnéis uile is gá aige chun an cinneadh eolasach a dhéanamh, cuirfidh an forbróir an fhaisnéis sin isteach laistigh de thréimhse ama réasúnta. Tar éis an iomláine dá dtagraítear sa phointe seo a aithint, ní iarrfar ar an bhforbróir aon fhaisnéis nua a sholáthar ach amháin má tá údar cuí leis.

(e)eiseoidh an t‑údarás inniúil conclúid réasúnaithe maidir le measúnú comhshaoil an tionscadail laistigh de 90 lá ar a mhéad tar éis iomláine an tionscadail dá dtagraítear i bpointe (d) a aithint.

Beidh feidhm ag na sprioc-amanna a leagtar amach sa mhír seo freisin i gcás nósanna imeachta comhpháirteacha nó comhordaithe ina ndéantar an measúnú ar éifeachtaí comhshaoil tionscadail faoi Threoir 2011/92/AE a chomhcheangal le measúnuithe faoi Threoracha 92/43/CEE, 2000/60/CE nó 2009/147/CE.

I gcásanna eisceachtúla, ina bhfágann cineál, castacht, suíomh nó méid an tionscadail atá beartaithe gur gá, féadfaidh an t‑údarás inniúil síneadh nach faide ná 30 lá a chur leis na sprioc-amanna a leagtar amach sa mhír seo. Sa chás sin, cuirfidh an t‑údarás inniúil an forbróir ar an eolas i scríbhinn gan mhoill faoi na cúiseanna a thugann údar leis an síneadh agus faoin dáta a bhfuil coinne leis an ngníomh riaracháin faoi seach.

2.I gcás ina dtiocfaidh plean nó clár faoi raon feidhme Threoir 2001/42/CE, áiritheoidh na Ballstáit an méid seo a leanas:

(a)déanfaidh na húdaráis inniúla an scagadh faoi Airteagal 3(5) den Treoir sin agus foilseoidh siad na torthaí laistigh de thréimhse 90 lá;

(b)déanfaidh na húdaráis inniúla an nós imeachta maidir le raon feidhme faoi Airteagal 5(3) den Treoir sin agus foilseoidh siad na torthaí laistigh de 40 lá;

(c)idir 30 agus 60 lá a bheidh na tréimhsí ama chun dul i gcomhairle leis an bpobal lena mbaineann maidir leis an tuarascáil chomhshaoil dá dtagraítear in Airteagal 5 den Treoir sin;

(d)déanfaidh na húdaráis inniúla an tuarascáil chomhshaoil a cheanglaítear faoi Airteagal 5(1) den Treoir sin a thabhairt i gcrích agus a fhoilsiú laistigh de 7 mí ón lá a bheidh an fhaisnéis is gá a cheanglaítear faoin Treoir sin curtha ar fáil dóibh, agus a bheidh na comhairliúcháin ábhartha faoin Treoir sin curtha i gcrích.

Na sprioc-amanna a leagtar amach sa mhír seo, beidh feidhm acu freisin i gcás nósanna imeachta comhpháirteacha nó comhordaithe ina ndéantar an measúnú ar éifeachtaí comhshaoil plean nó cláir mar a shainmhínítear faoi Threoir 2001/42/CE a chomhcheangal le measúnuithe faoi Threoracha 92/43/CEE, 2000/60/CE nó 2009/147/CE.

I gcásanna eisceachtúla, i gcás ina bhfágann cineál, castacht, suíomh nó méid an phlean nó an chláir atá beartaithe gur gá, féadfaidh an t‑údarás inniúil síneadh breise nach faide ná 30 lá a chur leis na hamlínte faoin gcéad fhomhír. Sa chás sin, cuirfidh an t‑údarás inniúil an t‑údarás a bhfuil an plean nó an clár á fhorbairt aige ar an eolas i scríbhinn gan mhoill faoi na cúiseanna a thugann údar leis an síneadh agus faoin dáta a bhfuil coinne leis an ngníomh riaracháin faoi seach.

3.I gcásanna ina bhfuil plean, clár nó tionscadal faoi réir nós imeachta measúnaithe comhpháirteach nó comhordaithe faoi Threoir 2001/42/CE agus faoi Threoir 2011/92/AE araon, beidh feidhm ag na sprioc-amanna a leagtar amach i mír 1.

4.I gcás ina mbunaítear le reachtaíocht eile de chuid an Aontais amlínte níos giorra ná na hamlínte a leagtar amach i míreanna 1 agus 2 den Airteagal seo, beidh feidhm ag na sprioc-amanna níos giorra sin.

I gcás ina mbunaítear amlínte le reachtaíocht eile de chuid an Aontais don phróiseas foriomlán deonaithe ceadanna atá níos giorra ná an teaglaim d’amlínte a bhaineann leis na céimeanna éagsúla den nós imeachta um measúnú comhshaoil faoi mhír 1 nó 2 den Airteagal seo, beidh feidhm ag an amlíne níos giorra don phróiseas foriomlán deonaithe ceadanna.

5.Beidh na sprioc-amanna a leagtar amach san Airteagal seo, cé is moite de na cinn a leagtar amach i mír 1, pointe (c), agus i mír 2, pointe (c), gan dochar d’aon teorainn ama níos giorra arna leagan síos ag na Ballstáit, d’oibleagáidí a eascraíonn as dlí an Aontais agus as an dlí idirnáisiúnta, agus do chearta daoine nádúrtha agus dlítheanacha rochtain a fháil ar nósanna imeachta riaracháin nó breithiúnacha chun athbhreithniú a dhéanamh ar dhlíthiúlacht chinntí, ghníomhartha nó neamhghníomh na n‑údarás inniúil.

Airteagal 8

Speicis faoi chosaint

I gcás ina bhfágfaidh cur chun feidhme pleananna nó tógáil, oibriú nó díchoimisiúnú tionscadal go ndéantar éin a chosnaítear faoi Threoir 2009/147/CE nó speicis eile a chosnaítear faoi Threoir 92/43/CEE a mharú nó a chorraí go hócáideach, ní mheasfar marú nó corraí na speiceas sin faoi chosaint a bheith d’aon ghnó de réir bhrí Airteagal 5 de Threoir 2009/147/CE agus Airteagal 12(1) de Threoir 92/43/CEE, ar choinníoll go bhfuil bearta maolaithe iomchuí agus comhréireacha glactha ag an bplean nó ag an tionscadal agus go bhfuil na teicneolaíochtaí is fearr atá ar fáil á n‑úsáid chun an marú sin a sheachaint agus corraí a chosc.

Agus measúnú á dhéanamh ag an údarás inniúil ar cé acu atá nó nach bhfuil na bearta maolaithe sin iomchuí agus comhréireach chun Airteagal 5 den Treoir maidir le hÉin agus Airteagal 12(1) den Treoir maidir le Gnáthóga a chomhlíonadh, cuirfidh sé san áireamh an áirithítear leo go seachnaítear drochthionchair shuntasacha ar an bpobal speicis lena mbaineann, d’ainneoin go bhféadfadh tionchair dhiúltacha a bheith ar eiseamail aonair de na speicis sin. Áiritheoidh na Ballstáit go gcuirfear na bearta sin i bhfeidhm agus go ndéanfar faireachán ar a n‑éifeachtacht agus, i bhfianaise na faisnéise a bhaileofar, go nglacfar bearta breise de réir mar is gá chun a áirithiú nach mbeidh aon drochthionchar suntasach ar an bpobal speicis lena mbaineann.

Airteagal 9

Measúnú comhshaoil ar éifeachtaí trasteorann

1.I gcás ina gceanglaítear le plean, le clár nó le tionscadal a thagann faoi raon feidhme an Rialacháin seo go ndéanfar cinntí in dhá Bhallstát nó níos mó, déanfaidh na húdaráis inniúla náisiúnta ábhartha gach beart is gá chun a áirithiú go mbeidh comhar agus cumarsáid éifeachtúil agus éifeachtach eatarthu féin. Féachfaidh na Ballstáit le foráil a dhéanamh maidir le nós imeachta comhpháirteach agus pointe teagmhála uathúil a mhéid a bhaineann leis an measúnú ar éifeachtaí comhshaoil an phlean, an chláir nó an tionscadail. Arna iarraidh sin do na Ballstáit lena mbaineann plean, clár nó tionscadal, gníomhóidh an Coimisiún mar éascaitheoir chun tacú le comhar idir na húdaráis inniúla náisiúnta lena mbaineann agus chun comhaontú maidir le nós imeachta comhpháirteach a éascú.

2.Tá mír 1 gan dochar do nósanna imeachta níos mionsonraithe, lena n‑áirítear nósanna imeachta comhpháirteacha trasteorann, dá bhforáiltear i reachtaíocht eile de chuid an Aontais maidir le comhar idir údaráis a mhéid a bhaineann le measúnú comhshaoil ar éifeachtaí trasteorann.

Airteagal 10

Inrochtaineacht faisnéise ar líne agus digiteáil na measúnuithe comhshaoil

1.Ó [Oifig na bhFoilseachán: cuir isteach an dáta = 6 mhí tar éis dháta theacht i bhfeidhm an Rialacháin seo], beidh cead ag forbróirí aon fhaisnéis a bhaineann leis na measúnuithe comhshaoil agus na nósanna imeachta um scagadh a chur isteach i bhfoirm leictreonach.

2.Ó [Oifig na bhFoilseachán: cuir isteach an dáta = 6 mhí tar éis dháta theacht i bhfeidhm an Rialacháin seo], tabharfaidh na Ballstáit rochtain d’fhorbróirí agus don phobal ar an bhfaisnéis seo a leanas a mhéid a bhaineann le pleananna, cláir nó tionscadail, ar líne agus ar bhealach láraithe ina mbeidh rochtain éasca uirthi:

(a)Na pointí teagmhála aonair comhshaoil dá dtagraítear in Airteagal 3;

(b)dul chun cinn na measúnuithe comhshaoil agus na nósanna imeachta um scagadh, lena n‑áirítear na céimeanna atá le teacht sa nós imeachta agus amlíne na gcéimeanna sin, mar aon le faisnéis maidir le réiteach díospóidí;

3.Ó [Oifig na bhFoilseachán: cuir isteach an dáta = 12 mhí tar éis dháta theacht i bhfeidhm an Rialacháin seo], áiritheoidh na Ballstáit go gcuirfear ar fáil tuarascálacha agus sonraí a eascraíonn as nósanna imeachta um measúnú comhshaoil agus scagadh, as cinntí gaolmhara agus as an bhfaireachán ar éifeachtaí agus nósanna imeachta comhshaoil agus go leanfaidh siad de bheith ar fáil i bhformáid dhigiteach trí thairseach lárnach ar líne, ar bhealach atá comhoiriúnach le caomhnú rún gnó agus le ceanglais an Aontais nó le ceanglais náisiúnta maidir le cosaint sonraí. Beidh an tairseach sin bunaithe ar chóras faisnéise geografaí digiteach agus áireofar inti na sonraí uile atá ar fáil maidir le breathnóireachtaí speiceas agus sonraí comhshaoil agus geolaíocha eile.

4.Ó [Oifig na bhFoilseachán: cuir isteach an dáta = 24 mhí tar éis dháta theacht i bhfeidhm an Rialacháin seo], áiritheoidh na Ballstáit go ndéanfar nósanna imeachta um measúnú comhshaoil agus um scagadh a dhigitiú go hiomlán agus go mbeifear in ann athúsáid a bhaint as sonraí agus doiciméid atá i seilbh údarás poiblí ar an leibhéal náisiúnta agus go mbeifear in ann na sonraí sin a chomhroinnt idir na Ballstáit, na forbróirí agus an pobal ar bhealach rianúil. I gcás inarb iomchuí, beidh na nósanna imeachta sin idir-inoibritheach le Tiachóga Eorpacha Céannachta Digití agus le Tiachóga le haghaidh Ghnó na hEorpa. Ón dáta sin ar aghaidh, déanfaidh na Ballstáit na bearta is gá freisin chun éifeachtúlacht agus éifeachtacht a nósanna imeachta um measúnú comhshaoil agus um scagadh a fheabhsú, lena n‑áirítear trí chórais uathoibrithe a úsáid. Déanfar na córais uathoibrithe sin a ailíniú le beartais ábhartha an Aontais, urramóidh siad dlíthe cosanta sonraí agus príobháideachais, agus cloífidh siad le prionsabail na trédhearcachta agus na cuntasachta, lena n‑áirítear rialú cinnteoireachta daonna.

Airteagal 11

Costais riaracháin measúnuithe comhshaoil

Féachfaidh na Ballstáit le muirir agus táillí riaracháin a bhaineann le measúnuithe comhshaoil a tharscaoileadh d’fhorbróirí a thagann faoin sainmhíniú ar fhiontair mheánchaipitlithe bheaga faoi Mholadh (AE) 2025/1099 nó faoin sainmhíniú ar fhiontair bheaga agus mheánmhéide faoi Mholadh 361/2003/CE.

Airteagal 12

Acmhainní agus oiliúint

Áiritheoidh na Ballstáit go mbeidh líon leordhóthanach ball foirne cáilithe agus na hacmhainní leordhóthanacha airgeadais, teicniúla agus teicneolaíocha is gá, lena n‑áirítear, i gcás inarb iomchuí, le haghaidh uas-sciliú agus athsciliú ball foirne, ag an bpointe teagmhála aonair comhshaoil agus ag na húdaráis inniúla uile atá freagrach as aon chéim sna nósanna imeachta um measúnú comhshaoil agus scagadh, lena n‑áirítear gach céim ghnásúil, chun a gcúraimí faoin Rialachán seo agus faoi na Treoracha dá dtagraítear in Airteagal 1 a chomhlíonadh go héifeachtach.

Airteagal 13

Infheidhmeacht Choinbhinsiúin Choimisiún Eacnamaíochta na Náisiún Aontaithe don Eoraip

Tabharfar don phobal an ceart rochtain a fháil ar fhaisnéis maidir leis an gcomhshaol, rannpháirtíocht i gcinnteoireacht agus rochtain ar cheartas maidir le pleananna, cláir nó tionscadail dá dtagraítear in Airteagal 1(1), i gcomhréir le Coinbhinsiún Choimisiún Eacnamaíochta na Náisiún Aontaithe don Eoraip (CEE-NA) maidir le Rochtain ar Fhaisnéis, Rannpháirtíocht Phoiblí i gCinnteoireacht agus Rochtain ar Cheartas i gCúrsaí Comhshaoil, a síníodh in Aarhus an 25 Meitheamh 1998, agus faoi Choinbhinsiún CEE-NA maidir le Measúnacht Tionchair Timpeallachta i gComhthéacs Trasteorann, a síníodh in Espoo an 25 Feabhra 1991 agus a Phrótacal maidir le Measúnú Straitéiseach Timpeallachta, a síníodh i gCív an 21 Bealtaine 2003.

Airteagal 14

Bosca uirlisí le haghaidh earnálacha nó catagóirí straitéiseacha

Na forálacha a leagtar amach san Iarscríbhinn, beidh feidhm acu i gcás ina sainítear earnálacha straitéiseacha nó catagóirí de thionscadail straitéiseacha i reachtaíocht earnála an Aontais atá ann cheana agus tá sé d’aidhm acu dlús a chur leis an gceadú, ar choinníoll go rannchuidíonn na tionscadail sin le hathléimneacht agus dícharbónú nó le héifeachtúlacht acmhainní.

Cumhachtaítear don Choimisiún gníomh cur chun feidhme a ghlacadh lena sainaithnítear tionscadail straitéiseacha chun foirgnimh chónaithe inacmhainne nó shóisialta a thógáil agus a athchóiriú, chomh maith leis an mbonneagar is gá a fhreastalaíonn go díreach ar na foirgnimh sin. Beidh feidhm ag na forálacha a leagtar amach san Iarscríbhinn maidir leis na tionscadail sin.

2.Beidh feidhm ag na forálacha a leagtar amach san Iarscríbhinn freisin maidir le hearnálacha nó catagóirí straitéiseacha tionscadal a shaineofar i reachtaíocht an Aontais a bheidh ann amach anseo ina dtagrófar don Rialachán seo, ar choinníoll go rannchuideoidh na tionscadail sin le hathléimneacht agus dícharbónú nó le héifeachtúlacht acmhainní.

Airteagal 15

Fógra a thabhairt faoi rialacha agus bearta náisiúnta cur chun feidhme

Má leagann na Ballstáit síos rialacha agus bearta maidir le cur chun feidhme praiticiúil an Rialacháin seo, tabharfaidh siad fógra don Choimisiún faoi na rialacha agus na bearta sin agus, gan mhoill, faoi aon leasú ina dhiaidh sin a dhéanfaidh difear dóibh.

Airteagal 16

Teacht i bhfeidhm agus cur i bhfeidhm

Tiocfaidh an Rialachán seo i bhfeidhm an fichiú lá tar éis lá a fhoilsithe in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh.

Beidh feidhm ag Airteagal 3(1) agus ag Airteagal 10 ón dáta dá bhforáiltear sna forálacha sin.

Beidh an Rialachán seo ina cheangal go huile agus go hiomlán agus beidh sé infheidhme go díreach i ngach Ballstát.

Arna dhéanamh sa Bhruiséil,

Thar ceann Pharlaimint na hEorpa Thar ceann na Comhairle

An tUachtarán An tUachtarán

RÁITEAS REACHTACH AIRGEADAIS AGUS DIGITEACH

1.LEAGAN AMACH AN TOGRA/TIONSCNAIMH3

1.1.Teideal an togra/tionscnaimh3

1.2.Réimsí beartais lena mbaineann3

1.3.Cuspóirí3

1.3.1.Cuspóirí ginearálta3

1.3.2.Cuspóirí sonracha3

1.3.3.An toradh agus an tionchar a mheastar a bheidh ann3

1.3.4.Táscairí feidhmíochta3

1.4.Baineann an togra/tionscnamh le:4

1.5.Foras an togra/tionscnaimh4

1.5.1.Na ceanglais is gá a chomhlíonadh sa ghearrthéarma nó san fhadtéarma, lena n‑áirítear amlíne mhionsonraithe maidir le cur chun feidhme céimneach an tionscnaimh4

1.5.2.Breisluach a bhaineann le rannpháirteachas an Aontais (tá rudaí éagsúla a bhféadfadh an breisluach sin eascairt astu, e.g. gnóthachain de thoradh comhordú, deimhneacht dhlíthiúil, breis éifeachtachta nó comhlántachtaí). Chun críocha na roinne sin, is é a chiallaíonn ‘breisluach a bhaineann le rannpháirteachas an Aontais’ an luach a thagann as idirghabháil an Aontais, ar luach breise é le cois an luacha a bheadh ann dá mbeadh na Ballstáit ag feidhmiú astu féin.4

1.5.3.Ceachtanna a foghlaimíodh ó thaithí eile den sórt sin san am a chuaigh thart4

1.5.4.Comhoiriúnacht don chreat airgeadais ilbhliantúil agus sineirgí a d’fhéadfadh a bheith ann le hionstraimí iomchuí eile5

1.5.5.Measúnú ar na roghanna éagsúla maoinithe atá ar fáil, lena n‑áirítear na féidearthachtaí athshannadh a dhéanamh5

1.6.Fad an togra/tionscnaimh agus an fad a mhairfidh an tionchar airgeadais a bheidh aige6

1.7.Na modhanna atá beartaithe chun an buiséad a chur chun feidhme6

2.BEARTA BAINISTÍOCHTA8

2.1.Rialacha faireacháin agus tuairiscithe8

2.2.Córais bainistíochta agus rialaithe8

2.2.1.An réasúnaíocht atá leis na modhanna cur chun feidhme buiséid atá beartaithe, leis na sásraí cur chun feidhme cistithe atá beartaithe, leis na módúlachtaí íocaíochta atá beartaithe agus leis an straitéis rialaithe atá beartaithe8

2.2.2.Faisnéis faoi na rioscaí a aithníodh agus na córais rialaithe inmheánacha a cuireadh ar bun chun na rioscaí a mhaolú8

2.2.3.Meastachán ar chostéifeachtacht na rialuithe agus an réasúnaíocht atá leis an gcostéifeachtacht sin (an cóimheas idir na costais rialaithe agus luach na gcistí gaolmhara arna mbainistiú), agus measúnú ar an leibhéal riosca earráide a mheastar a bheidh ann (tráth na híocaíochta agus an tráth a dhúnfar an clár)8

2.3.Bearta chun calaois agus neamhrialtachtaí a chosc9

3.AN TIONCHAR AIRGEADAIS A MHEASTAR A BHEIDH AG AN TOGRA/TIONSCNAMH10

3.1.Ceannteidil an chreata airgeadais ilbhliantúil agus na línte buiséid caiteachais ar a n‑imreofar tionchar10

3.2.An tionchar airgeadais a mheastar a bheidh ag an togra ar leithreasuithe12

3.2.1.Achoimre ar an tionchar a mheastar a imreofar ar leithreasuithe faoi chomhair oibríochtaí12

3.2.1.1.Leithreasuithe ón mbuiséad ar vótáladh ina fhabhar12

3.2.1.2.Leithreasuithe ó ioncaim shannta sheachtracha17

3.2.2.An t‑aschur a mheastar a chisteofar ó leithreasuithe faoi chomhair oibríochtaí22

3.2.3.Achoimre ar an tionchar a mheastar a imreofar ar leithreasuithe riaracháin24

3.2.3.1. Leithreasuithe ón mbuiséad ar vótáladh ina fhabhar24

3.2.3.2.Leithreasuithe ó ioncaim shannta sheachtracha24

3.2.3.3.Iomlán na leithreasuithe24

3.2.4.Na hacmhainní daonna a mheastar a bheidh riachtanach25

3.2.4.1.Nithe arna maoiniú ón mbuiséad ar vótáladh ina fhabhar25

3.2.4.2.Nithe arna maoiniú ó ioncaim shannta sheachtracha26

3.2.4.3.Iomlán na n‑acmhainní daonna a bheidh riachtanach26

3.2.5.Forléargas ar an tionchar a mheastar a imreofar ar infheistíochtaí a bhaineann le teicneolaíochtaí digiteacha28

3.2.6.Comhoiriúnacht don chreat airgeadais ilbhliantúil reatha28

3.2.7.Rannchuidiú tríú páirtí28

3.3.An tionchar a mheastar a imreofar ar ioncam29

4.Gnéithe digiteacha29

4.1.Ceanglais a bhaineann le cúrsaí digiteacha30

4.2.Sonraí30

4.3.Réitigh dhigiteacha31

4.4.Measúnú idir-inoibritheachta31

4.5.Bearta chun tacú le cur chun feidhme digiteach32

1.LEAGAN AMACH AN TOGRA/TIONSCNAIMH

1.1.Teideal an togra/tionscnaimh

RIALACHÁN Ó PHARLAIMINT NA hEORPA AGUS ÓN gCOMHAIRLE maidir le dlús a chur le measúnuithe comhshaoil agus iad a chuíchóiriú

1.2.Réimsí beartais lena mbaineann

‘Comhaontú Glas don Eoraip’

‘Eoraip atá oiriúnach don Aois Dhigiteach’

‘Eoraip níos láidre sa Domhan’

‘Plean Tionsclaíoch Glas’

1.3.Cuspóirí

1.3.1.Cuspóirí ginearálta

Is é cuspóir ginearálta an Rialacháin seo dlús a chur le measúnuithe comhshaoil agus iad a chuíchóiriú agus ardleibhéal comhleanúnachais a áirithiú idir roinnt gníomhartha reachtacha. Is é is aidhm don Rialachán seo creat coiteann nós imeachta a sholáthar maidir le measúnuithe comhshaoil trína áirithiú go mbeidh na measúnuithe comhshaoil uile, mar chuid de na nósanna imeachta údaraithe foriomlána, níos tapúla, níos éifeachtaí agus níos costéifeachtúla.

1.3.2.Cuspóirí sonracha

Cuspóir sonrach Uimh.

Tá bearta sa Rialachán seo chun na cuspóirí sonracha a bhaint amach maidir le measúnuithe comhshaoil a dhigiteáil, amlínte sonracha a bhunú le haghaidh na bpríomhchéimeanna nós imeachta agus tosaíocht a thabhairt d’earnálacha straitéiseacha áirithe.

1.3.3.An toradh agus an tionchar a mheastar a bheidh ann

Sonraigh an tionchar a bheadh ag an togra/tionscnamh ar na tairbhithe / grúpaí ar a bhfuil sé dírithe.

Tairbheoidh na páirtithe leasmhara uile, lena n‑áirítear infheisteoirí agus forbróirí, de thréimhse níos giorra de nósanna imeachta measúnaithe tionchair mar gheall ar na measúnuithe a bheith níos giorra, níos comhpháirtí nó níos comhordaithe, rud a dhéanfar i bhformáid lándigiteáilte.

Beidh riaracháin phoiblí in ann brath ar phróisis a bhfuil níos mó digiteála déanta orthu agus atá níos simplí, i gcomhthéacs trasteorann freisin.

Tairbheoidh an pobal freisin de phróisis a bhfuil níos mó digiteála déanta orthu agus atá níos simplí, agus beidh tréimhse ama íosta ann do chomhairliúcháin phoiblí i gcomhthéacs pleanála.

1.3.4.Táscairí feidhmíochta

Sonraigh na táscairí chun faireachán a dhéanamh ar dhul chun cinn agus ar ghnóthachain.

Tá coinne leis go laghdófar fad na measúnuithe tionchair ar leibhéil na mBallstát agus go gcuirfear dlús breise leis na nósanna imeachta deonaithe ceadanna.

1.4.Baineann an togra/tionscnamh le:

 beart nua

 beart nua a leanann treoirthionscadal / réamhbheart 79

 síneadh ar bheart atá ann cheana

 beart nó bearta a chumasc nó a atreorú i dtreo beart eile/beart nua

1.5.Foras an togra/tionscnaimh

1.5.1.Na ceanglais is gá a chomhlíonadh sa ghearrthéarma nó san fhadtéarma, lena n‑áirítear amlíne mhionsonraithe maidir le cur chun feidhme céimneach an tionscnaimh

Ba cheart an Rialachán a bheith infheidhme go hiomlán an lá i ndiaidh lá a fhoilsithe in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh.

Maidir le gnéithe áirithe faoin Rialachán, tabharfar tréimhse áirithe ama do na Ballstáit chun tús a chur le cur i bhfeidhm na bhforálacha maidir le pointe teagmhála aonair comhshaoil agus digiteáil.

1.5.2.Breisluach AE (tá tosca éagsúla a bhféadfadh an breisluach sin eascairt astu, e.g. gnóthachain de thoradh comhordú, deimhneacht dhlíthiúil, breis éifeachtachta nó comhlántachtaí). Chun críocha na roinne sin, is é a chiallaíonn ‘breisluach AE’ an luach a thagann as gníomhaíocht an Aontais, ar luach breise é le cois an luacha a bheadh ann dá mbeadh na Ballstáit ag feidhmiú astu féin.

Cúiseanna le beart a dhéanamh ar leibhéal an Aontais (ex ante)

Ní féidir le haon Bhallstát as féin aghaidh a thabhairt go héifeachtach ar mheasúnuithe tionchair, go háirithe i gcomhthéacs trasteorann. Ní bheadh na bearta a áirítear sa tionscnamh seo chomh héifeachtach céanna dá gcuirfeadh na Ballstáit chun feidhme astu féin iad, ós rud é go mbaineann na fadhbanna a dtugtar aghaidh orthu leis an aistriú glas a bhfuil tionchar aige ar an Margadh Aonair ina iomláine. Níl siad teoranta do Bhallstáit aonair ná d’fhothacar de Bhallstáit ach baineann siad leis an Aontas ina iomláine. Ina theannta sin, chuirfeadh cineálacha cur chuige ar leibhéal na mBallstát isteach ar an margadh inmheánach agus chruthóidís éagothroime iomaíochta, agus bheadh timpeallacht rialála éagsúil ann, rud a d’fhágfadh go mbeadh tuilleadh rómhaorlathais ann d’fhorbróirí agus d’infheisteoirí.

Breisluach AE a mheastar a ghinfear (ex post)

Tá gníomhaíocht an Aontais fíor-riachtanach chun barainneachtaí scála agus raon feidhme a chruthú agus chun ilroinnt iarrachtaí agus na neamhéifeachtúlachtaí a bhaineann leo a theorannú, mura seachnófar iad. Ar aon dul leis an loighic sin, dírítear sna gníomhaíochtaí atá beartaithe ar réimsí ina ngabhann breisluach inléirithe le bheith ag gníomhú ar leibhéal an Aontais mar gheall ar scála, luas agus raon feidhme na n‑iarrachtaí is gá. Mar shampla:

- gníomhaíochtaí arb é is aidhm dóibh amlínte éifeachtacha aonfhoirmeacha a bhunú lena ngabhann nósanna imeachta comhordaithe nó comhpháirteacha sna Ballstáit uile agus an cuspóir ann freisin dúbláil iarrachtaí a sheachaint;

- gníomhaíochtaí amhail digiteáil, oiliúint agus fothú acmhainneachta sa chaoi go mbeidh na huirlisí agus na hacmhainní ag na Ballstáit, agus go mbeidh siad cothrom le dáta acu, chun na cuspóirí uaillmhianacha maidir le cuíchóiriú nósanna imeachta measúnaithe tionchair a bhaint amach.

1.5.3.Ceachtanna a foghlaimíodh ó thaithí eile den sórt sin san am a chuaigh thart

Le reachtaíocht earnála a glacadh/atá beartaithe le déanaí, bunaíodh amlínte uasta don phróiseas foriomlán deonaithe ceadanna. Déantar foráil i Rialachán (AE) 2024/1252 maidir le hamlíne dhifreáilte a mhairfidh ó 12 mhí go 27 mí, le haghaidh amhábhair chriticiúla. Déantar foráil i Rialachán (AE) 2024/1735 maidir le tréimhse dhifreáilte 12 mhí nó 18 mí (ar féidir síneadh a chur léi). Le Treoir (AE) 2023/2413 (staid an trasuite anseo ), déantar idirdhealú idir tionscadail fuinnimh in‑athnuaite atá lonnaithe laistigh nó lasmuigh de ‘limistéir luathaithe fuinnimh in‑athnuaite’: laistigh de 12 mhí, lasmuigh de 2 bhliain. D’áireofaí leis na hamlínte sin de ghnáth measúnuithe comhshaoil i gcás inar gá, lena n‑áirítear iad siúd faoi Threoir 2001/42/CE, Treoir 92/43/CEE ón gComhairle, Treoir 2000/60/CE agus Treoir 2010/75/AE. Leis an rialachán atá beartaithe, tugtar isteach uastréimhsí ama do na céimeanna sonracha chun measúnuithe comhshaoil a dhéanamh faoi Threoir 2001/42/CE, Treoir 92/43/CEE ón gComhairle, Treoir 2000/60/CE agus Treoir 2009/147/CE de réir na réasúnaíochta agus na réiteach ar a bhfuil na tionscnaimh thuasluaite ag brath.

1.5.4.Comhoiriúnacht don chreat airgeadais ilbhliantúil agus sineirgí a d’fhéadfadh a bheith ann le hionstraimí iomchuí eile

Meastar nach bhfuil aon tionchar ar bhuiséad an Aontais, agus dá bhrí sin nach bhfuil aon tionchar ar an gcreat airgeadais ilbhliantúil (CAI) ach oiread.

Mar sin féin, chun feabhas a chur ar acmhainneachtaí agus chun a áirithiú go mbeidh na hacmhainní leordhóthanacha ag na Ballstáit chun cuspóirí riachtanacha an togra a bhaint amach, d’fhéadfadh uirlisí airgeadais atá ann cheana a bheith úsáideach. Tugtar roinnt samplaí thíos d’fhoinsí tacaíochta a d’fhéadfadh a bheith ann ar an leibhéal Eorpach agus ar leibhéal na mBallstát:

- An úsáid a bhaineann na Ballstáit as an gCiste Téarnaimh agus Athléimneachta (RRF) chun ranníoc leis na hinfheistíochtaí is gá.

- An clár Fís Eorpach

- An Ciste Forbraíochta Réigiúnaí agus an Ciste Comhtháthaithe agus an Ciste um Aistriú Cóir

- Saoráid ráthaíochta an Chiste Eorpaigh um Fhorbairt Inbhuanaithe Plus (CEFI+)

- An Ionstraim um Chomharsanacht, Forbairt agus Comhar Idirnáisiúnta - An Eoraip Dhomhanda (ICFCI) (agus, go háirithe, saoráid ráthaíochta agus saoráid mheasctha CEFI+) agus an Ionstraim um Chúnamh Réamhaontachais IPA)).

Féadtar an tionscnamh beartaithe a chur i gcomhthéacs roinnt beartas agus tosaíochtaí Eorpacha a fógraíodh le déanaí:

- An Straitéis Thionsclaíoch don Eoraip;

- Plean Téarnaimh don Eoraip;

- REPowerEU;

- An Comhaontú Glas;

- Taighde agus nuálaíocht faoin gclár Fís Eorpach atá beartaithe, Colún II Braisle 4 ‘Cúrsaí Digiteacha, an Tionscal agus an Spás’ arb é is aidhm dó rannchuidiú go coincréiteach le trí bheartas uileghabhálacha de chuid an Aontais:

- Eoraip atá oiriúnach don Aois Dhigiteach;

- Geilleagar a Fhóireann do Dhaoine;

- Comhaontú Glas don Eoraip.

1.5.5.Measúnú ar na roghanna éagsúla maoinithe atá ar fáil, lena n‑áirítear na féidearthachtaí athshannadh a dhéanamh

Ní hinfheidhme.

1.6.Fad an togra/tionscnaimh agus an fad a mhairfidh an tionchar airgeadais a bheidh aige

 tréimhse theoranta

– i bhfeidhm ón [LL/MM]BBBB go dtí an [LL/MM]BBBB

– tionchar airgeadais ó BBBB go BBBB maidir le leithreasuithe faoi chomhair gealltanas agus ó BBBB go BBBB maidir le leithreasuithe faoi chomhair íocaíochtaí.

 tréimhse neamhtheoranta

–Cuirfear chun feidhme é le linn na tréimhse tosaigh BBBB go BBBB,

–agus cuirfear ag feidhmiú go hiomlán ina dhiaidh sin é.

1.7.Na modhanna atá beartaithe chun an buiséad a chur chun feidhme

 Bainistíocht dhíreach a dhéanann an Coimisiún

–ina ranna, lena n‑áirítear an chuid sin den fhoireann atá i dtoscaireachtaí an Aontais;

– trí na gníomhaireachtaí feidhmiúcháin

 Bainistíocht atá comhroinnte leis na Ballstáit

 Bainistíocht indíreach trí chúraimí a bhaineann le cur chun feidhme an bhuiséid a shannadh dóibh seo a leanas:

– tríú tíortha nó na comhlachtaí a d’ainmnigh siad

– eagraíochtaí idirnáisiúnta agus a ngníomhaireachtaí (tabhair sonraí)

– an Banc Eorpach Infheistíochta agus an Ciste Eorpach Infheistíochta

– comhlachtaí dá dtagraítear in Airteagail 70 agus 71 den Rialachán Airgeadais

– comhlachtaí dlí poiblí

– comhlachtaí arna rialú ag an dlí príobháideach agus a bhfuil misean seirbhíse poiblí acu sa mhéid go soláthraítear ráthaíochtaí airgeadais leordhóthanacha dóibh

– comhlachtaí arna rialú ag dlí príobháideach Ballstáit, ar comhlachtaí iad a bhfuil sé de chúram orthu comhpháirtíocht phríobháideach phoiblí a chur chun feidhme agus dá soláthraítear ráthaíochtaí airgeadais leordhóthanacha

– comhlachtaí nó daoine a bhfuil sé de chúram orthu bearta sonracha de chuid an chomhbheartais eachtraigh agus slándála a chur chun feidhme de bhun Theideal V den Chonradh ar an Aontas Eorpach, ar comhlachtaí nó daoine iad a aithnítear sa bhunghníomh ábhartha

–comhlachtaí arna mbunú i mBallstát, arna rialú ag dlí príobháideach Ballstáit nó ag dlí an Aontais agus atá incháilithe le go gcuirfear de chúram orthu, i gcomhréir le rialacha earnáilsonracha, cistí an Aontais nó ráthaíochtaí buiséadacha a chur chun feidhme, a mhéid a bhíonn na comhlachtaí sin á rialú ag comhlachtaí dlí poiblí nó ag comhlachtaí arna rialú ag an dlí príobháideach a bhfuil misean seirbhíse poiblí acu, agus a mhéid a sholáthraíonn na comhlachtaí rialúcháin ráthaíochtaí airgeadais leordhóthanacha dóibh i bhfoirm dliteanas comhpháirteach agus leithleach nó ráthaíochtaí airgeadais coibhéiseacha, agus ar ráthaíochtaí iad a d’fhéadfadh, le haghaidh gach birt, a bheith teoranta d’uasmhéid thacaíocht an Aontais.

Nótaí

Ní hinfheidhme.

2.BEARTA BAINISTÍOCHTA

2.1.Rialacha faireacháin agus tuairiscithe

Ní hinfheidhme.

2.2.Córais bainistíochta agus rialaithe

Ní hinfheidhme.

2.2.2.Faisnéis faoi na rioscaí a aithníodh agus na córais rialaithe inmheánacha a cuireadh ar bun chun na rioscaí a mhaolú

Ní hinfheidhme.

2.3.Bearta chun calaois agus neamhrialtachtaí a chosc

Ní hinfheidhme.

3.AN TIONCHAR AIRGEADAIS A MHEASTAR A BHEIDH AG AN TOGRA/TIONSCNAMH

3.1.Ceannteidil an chreata airgeadais ilbhliantúil agus na línte buiséid caiteachais ar a n‑imreofar tionchar

NEAMHBHAINTEACH – Meastar go gcumhdófar leis na hacmhainní atá ar fáil cheana ó thaobh an Choimisiúin de faireachán ar chur chun feidhme na bhforálacha faoin togra.

·Línte buiséid atá ann cheana

In ord cheannteidil agus línte buiséid an chreata airgeadais ilbhliantúil.

Ceannteideal de chuid an chreata airgeadais ilbhliantúil	Líne bhuiséid	Cineál caiteachais	Ranníocaíocht
	Uimhir	Difreáilte/Neamhdhifreáilte 80 .	ó thíortha de chuid CSTE 81	ó thíortha is iarrthóirí agus tíortha is iarrthóirí ionchasacha 82	Ó thríú tíortha eile	ioncam sannta eile
	[XX.YY.YY.YY]	LD/LN	TÁ/NÍL	TÁ/NÍL	TÁ/NÍL	TÁ/NÍL
	[XX.YY.YY.YY]	LD/LN	TÁ/NÍL	TÁ/NÍL	TÁ/NÍL	TÁ/NÍL
	[XX.YY.YY.YY]	LD/LN	TÁ/NÍL	TÁ/NÍL	TÁ/NÍL	TÁ/NÍL

·Línte nua buiséid atá á n‑iarraidh

In ord cheannteidil agus línte buiséid an chreata airgeadais ilbhliantúil.

Ceannteideal de chuid an chreata airgeadais ilbhliantúil	Líne bhuiséid	Cineál caiteachais	Ranníocaíocht
	Uimhir	LD/LN	ó thíortha de chuid CSTE	ó thíortha is iarrthóirí agus tíortha is iarrthóirí ionchasacha	ó thríú tíortha eile	ioncam sannta eile
	[XX.YY.YY.YY]	LD/LN	TÁ/NÍL	TÁ/NÍL	TÁ/NÍL	TÁ/NÍL
	[XX.YY.YY.YY]	LD/LN	TÁ/NÍL	TÁ/NÍL	TÁ/NÍL	TÁ/NÍL
	[XX.YY.YY.YY]	LD/LN	TÁ/NÍL	TÁ/NÍL	TÁ/NÍL	TÁ/NÍL

3.2.An tionchar airgeadais a mheastar a bheidh ag an togra ar leithreasuithe

3.2.1.Achoimre ar an tionchar a mheastar a imreofar ar leithreasuithe faoi chomhair oibríochtaí

– Ní éilíonn an togra/tionscnamh go n‑úsáidfear leithreasuithe faoi chomhair oibríochtaí

– Éilíonn an togra/tionscnamh go n‑úsáidfear leithreasuithe faoi chomhair oibríochtaí, mar a mhínítear thíos

3.2.1.1.Leithreasuithe ón mbuiséad ar vótáladh ina fhabhar

EUR milliúin (go dtí an tríú deachúil)

Ceannteideal de chuid an chreata airgeadais ilbhliantúil

Uimhir

AS: <…….>

Bliain

Bliain

Bliain

Bliain

IOMLÁN CAI 2021‑2027

2024

2025

2026

2027

Leithreasuithe faoi chomhair oibríochtaí

Líne bhuiséid

Gealltanais

(1a)

0.000

Íocaíochtaí

(2a)

0.000

Líne bhuiséid

Gealltanais

(1b)

0.000

Íocaíochtaí

(2b)

0.000

Leithreasuithe de chineál riaracháin arna maoiniú as imchlúdach na gclár sonrach

Líne bhuiséid

(3)

0.000

IOMLÁN leithreasuithe

i gcomhair AS <…….>

Gealltanais

=1a+1b+3

0.000

0.000

0.000

0.000

0.000

Íocaíochtaí

=2a+2b+3

0.000

0.000

0.000

0.000

0.000

AS: <…….>

Bliain

Bliain

Bliain

Bliain

IOMLÁN CAI 2021‑2027

2024

2025

2026

2027

Leithreasuithe faoi chomhair oibríochtaí

Líne bhuiséid

Gealltanais

(1a)

0.000

Íocaíochtaí

(2a)

0.000

Líne bhuiséid

Gealltanais

(1b)

0.000

Íocaíochtaí

(2b)

0.000

Leithreasuithe de chineál riaracháin arna maoiniú as imchlúdach na gclár sonrach

Líne bhuiséid

(3)

0.000

IOMLÁN leithreasuithe

i gcomhair AS <…….>

Gealltanais

=1a+1b+3

0.000

0.000

0.000

0.000

0.000

Íocaíochtaí

=2a+2b+3

0.000

0.000

0.000

0.000

0.000

Bliain

Bliain

Bliain

Bliain

IOMLÁN CAI 2021‑2027

2024

2025

2026

2027

IOMLÁN na leithreasuithe faoi chomhair oibríochtaí

Gealltanais

(4)

0.000

0.000

0.000

0.000

0.000

Íocaíochtaí

(5)

0.000

0.000

0.000

0.000

0.000

IOMLÁN na leithreasuithe de chineál riaracháin arna maoiniú as imchlúdach na gclár sonrach

(6)

0.000

0.000

0.000

0.000

0.000

IOMLÁN na leithreasuithe faoi CHEANNTEIDEAL <….>

Gealltanais

=4+6

0.000

0.000

0.000

0.000

0.000

den chreat airgeadais ilbhliantúil

Íocaíochtaí

=5+6

0.000

0.000

0.000

0.000

0.000

Ceannteideal de chuid an chreata airgeadais
ilbhliantúil

Uimhir

Bliain

Bliain

Bliain

Bliain

IOMLÁN CAI 2021‑2027

2024

2025

2026

2027

IOMLÁN na leithreasuithe faoi chomhair oibríochtaí

Gealltanais

(4)

0.000

0.000

0.000

0.000

0.000

Íocaíochtaí

(5)

0.000

0.000

0.000

0.000

0.000

IOMLÁN na leithreasuithe de chineál riaracháin arna maoiniú as imchlúdach na gclár sonrach

(6)

0.000

0.000

0.000

0.000

0.000

IOMLÁN na leithreasuithe faoi CHEANNTEIDEAL <….>

Gealltanais

=4+6

0.000

0.000

0.000

0.000

0.000

den chreat airgeadais ilbhliantúil

Íocaíochtaí

=5+6

0.000

0.000

0.000

0.000

0.000

Bliain

Bliain

Bliain

Bliain

IOMLÁN CAI 2021‑2027

2024

2025

2026

2027

• IOMLÁN na leithreasuithe faoi chomhair oibríochtaí (gach ceannteideal oibríochta)

Gealltanais

(4)

0.000

0.000

0.000

0.000

0.000

Íocaíochtaí

(5)

0.000

0.000

0.000

0.000

0.000

• IOMLÁN na leithreasuithe de chineál riaracháin arna maoiniú as imchlúdach na gclár sonrach (gach ceannteideal oibríochta)

(6)

0.000

0.000

0.000

0.000

0.000

IOMLÁN na leithreasuithe Faoi Cheannteidil 1 go 6

Gealltanais

=4+6

0.000

0.000

0.000

0.000

0.000

den chreat airgeadais ilbhliantúil
(Méid tagartha)

Íocaíochtaí

=5+6

0.000

0.000

0.000

0.000

0.000

Ceannteideal de chuid an chreata airgeadais ilbhliantúil

7

‘Caiteachas riaracháin’

AS: ENV

Bliain

Bliain

Bliain

Bliain

IOMLÁN CAI 2021‑2027

2024

2025

2026

2027

 Acmhainní daonna

0.000

0.000

0.188

0.188

0.376

 Caiteachas riaracháin eile

0.000

0.000

0.008

0.008

0.016

IOMLÁN AS ENV

Leithreasuithe

0.000

0.000

0.196

0.196

0.392

AS: ENER

Bliain

Bliain

Bliain

Bliain

IOMLÁN CAI 2021‑2027

2024

2025

2026

2027

 Acmhainní daonna

0.000

0.000

0.188

0.188

0.376

 Caiteachas riaracháin eile

0.000

0.000

0.008

0.008

0.016

IOMLÁN AS ENER

Leithreasuithe

0.000

0.000

0.196

0.196

0.392

IOMLÁN na leithreasuithe faoi CHEANNTEIDEAL 7 den chreat airgeadais ilbhliantúil

(Iomlán na ngealltanas = Iomlán na n‑íocaíochtaí)

0.000

0.000

0.000

0.000

0.000

AS: GROW

Bliain

Bliain

Bliain

Bliain

IOMLÁN CAI 2021‑2027

2024

2025

2026

2027

 Acmhainní daonna

0.000

0.000

0.188

0.188

0.376

 Caiteachas riaracháin eile

0.000

0.000

0.008

0.008

0.016

IOMLÁN AS GROW

Leithreasuithe

0.000

0.000

0.196

0.196

0.392

AS: CNECT

Bliain

Bliain

Bliain

Bliain

IOMLÁN CAI 2021‑2027

2024

2025

2026

2027

 Acmhainní daonna

0.000

0,000

0.188

0.188

0.376

 Caiteachas riaracháin eile

0.000

0.000

0.008

0.008

0.016

IOMLÁN AS CNECT

Leithreasuithe

0,000

0.000

0.196

0.196

0.392

IOMLÁN na leithreasuithe faoi CHEANNTEIDEAL 7 den chreat airgeadais ilbhliantúil

(Iomlán na ngealltanas = Iomlán na n‑íocaíochtaí)

0,000

0.000

0.784

0.784

1.568

EUR milliúin (go dtí an tríú deachúil)

		Bliain	Bliain	Bliain	Bliain	IOMLÁN CAI 2021‑2027
		2024	2025	2026	2027
IOMLÁN na leithreasuithe faoi CHEANNTEIDIL 1 go 7	Gealltanais	0,000	0.000	0.000	0.000	0.000
den chreat airgeadais ilbhliantúil	Íocaíochtaí	0.000	0.000	0.000	0.000	0.000

3.2.1.2.Leithreasuithe ó ioncaim shannta sheachtracha

EUR milliúin (go dtí an tríú deachúil)

Ceannteideal de chuid an chreata airgeadais ilbhliantúil

Uimhir

Ceannteideal de chuid an chreata airgeadais ilbhliantúil

7

‘Caiteachas riaracháin’

EUR milliúin (go dtí an tríú deachúil)

AS: <…….>			Bliain	Bliain	Bliain	Bliain	IOMLÁN CAI 2021‑2027
			2024	2025	2026	2027
 Acmhainní daonna			0.000	0.000	0.000	0.000	0.000
 Caiteachas riaracháin eile			0.000	0.000	0.000	0.000	0.000
IOMLÁN AS <….>	Leithreasuithe		0.000	0.000	0.000	0.000	0.000

AS: <…….>			Bliain	Bliain	Bliain	Bliain	IOMLÁN CAI 2021‑2027
			2024	2025	2026	2027
 Acmhainní daonna			0.000	0.000	0.000	0.000	0.000
 Caiteachas riaracháin eile			0.000	0.000	0.000	0.000	0.000
IOMLÁN AS <….>	Leithreasuithe		0.000	0.000	0.000	0.000	0.000

IOMLÁN na leithreasuithe faoi CHEANNTEIDEAL 7 den chreat airgeadais ilbhliantúil		(Iomlán na ngealltanas = Iomlán na n‑íocaíochtaí)	0.000	0.000	0.000	0.000	0.000

EUR milliúin (go dtí an tríú deachúil)

		Bliain	Bliain	Bliain	Bliain	IOMLÁN CAI 2021‑2027
		2024	2025	2026	2027
IOMLÁN na leithreasuithe faoi CHEANNTEIDIL 1 go 7	Gealltanais	0.000	0.000	0.000	0.000	0.000
den chreat airgeadais ilbhliantúil	Íocaíochtaí	0.000	0.000	0.000	0.000	0.000

3.2.2.An t‑aschur measta a chistítear ó leithreasuithe faoi chomhair oibríochtaí (ná comhlánaítear i gcás gníomhaireachtaí díláraithe)

Leithreasuithe faoi chomhair gealltanas in EUR milliúin (go dtí an tríú deachúil)

Sonraigh cuspóirí agus aschuir



Bliain
2024

Bliain
2025

Bliain
2026

Bliain
2027

Iontráil na blianta ar fad is gá chun a léiriú cé chomh fada agus a mhairfidh an tionchar (féach Roinn 1.6)

IOMLÁN

ASCHUIR

Cineál 83

Meánchostas

Uimh.

Costas

Uimh.

Costas

Uimh.

Costas

Uimh.

Costas

Uimh.

Costas

Uimh.

Costas

Uimh.

Costas

Líon iomlán

Costas iomlán

CUSPÓIR SONRACH Uimh. 1 84 …

- Aschur

Fo-iomlán do chuspóir sonrach Uimh. 1

CUSPÓIR SONRACH Uimh. 2...

- Aschur

Fo-iomlán do chuspóir sonrach Uimh. 2

IOMLÁIN

3.2.3.Achoimre ar an tionchar a mheastar a imreofar ar leithreasuithe riaracháin

– Ní éilíonn an togra/tionscnamh go n‑úsáidfear leithreasuithe de chineál riaracháin

– Éilíonn an togra/tionscnamh go n‑úsáidfear leithreasuithe de chineál riaracháin, mar a mhínítear thíos

3.2.3.1. Leithreasuithe ón mbuiséad ar vótáladh ina fhabhar

LEITHREASUITHE AR VÓTÁLADH INA bhFABHAR	Bliain	Bliain	Bliain	Bliain	IOMLÁN 2021 - 2027
	2024	2025	2026	2027
CEANNTEIDEAL 7
Acmhainní daonna	0.000	0.000	0.752	0.752	1.504
Caiteachas riaracháin eile	0.000	0.000	0.032	0.032	0.064
Fo-iomlán CHEANNTEIDEAL 7	0.000	0.000	0.784	0.784	1.568
Lasmuigh de CHEANNTEIDEAL 7
Acmhainní daonna	0.000	0.000	0.000	0.000	0.000
Caiteachas eile de chineál riaracháin	0.000	0.000	0.000	0.000	0.000
Fo-iomlán lasmuigh de CHEANNTEIDEAL 7	0.000	0.000	0.000	0.000	0.000

IOMLÁN	0.000	0.000	0.716	0.716	1.432

3.2.3.2.Leithreasuithe ó ioncaim shannta sheachtracha

IONCAM SANNTA SEACHTRACH	Bliain	Bliain	Bliain	Bliain	IOMLÁN 2021 - 2027
	2024	2025	2026	2027
CEANNTEIDEAL 7
Acmhainní daonna	0.000	0.000	0.000	0.000	0.000
Caiteachas riaracháin eile	0.000	0.000	0.000	0.000	0.000
Fo-iomlán CHEANNTEIDEAL 7	0.000	0.000	0.000	0.000	0.000
Lasmuigh de CHEANNTEIDEAL 7
Acmhainní daonna	0.000	0.000	0.000	0.000	0.000
Caiteachas eile de chineál riaracháin	0.000	0.000	0.000	0.000	0.000
Fo-iomlán lasmuigh de CHEANNTEIDEAL 7	0.000	0.000	0.000	0.000	0.000

IOMLÁN	0.000	0.000	0.000	0.000	0.000

3.2.3.3.Iomlán na leithreasuithe

IOMLÁN IOMLÁN NA LEITHREASUITHE AR VÓTÁLADH INA bhFABHAR+IONCAIM SHANNTA SHEACHTRACHA	Bliain	Bliain	Bliain	Bliain	IOMLÁN 2021 - 2027
	2024	2025	2026	2027
CEANNTEIDEAL 7
Acmhainní daonna	0.000	0.000	0.752	0.752	1.504
Caiteachas riaracháin eile	0.000	0.000	0.032	0.032	0.064
Fo-iomlán CHEANNTEIDEAL 7	0.000	0.000	0.784	0.784	1.568
Lasmuigh de CHEANNTEIDEAL 7
Acmhainní daonna	0.000	0.000	0.000	0.000	0.000
Caiteachas eile de chineál riaracháin	0.000	0.000	0.000	0.000	0.000
Fo-iomlán lasmuigh de CHEANNTEIDEAL 7	0.000	0.000	0.000	0.000	0.000

IOMLÁN	0.000	0.000	0.784	0.784	1.568

Cumhdófar na leithreasuithe is gá le haghaidh acmhainní daonna agus caiteachas eile de chineál riaracháin le leithreasuithe ó na hArd-Stiúrthóireachtaí cur chun feidhme a bhfuil bainistíocht an bhirt faoina gcúram cheana agus/nó atá ath-imlonnaithe laistigh den Ard-Stiúrthóireacht, mar aon, más gá, le haon leithdháileadh breise a d’fhéadfaí a thabhairt don Ard-Stiúrthóireacht atá i mbun bainistíochta faoi chuimsiú an nós imeachta maidir le leithdháileadh bliantúil i bhfianaise na srianta buiséadacha.

3.2.4.Na hacmhainní daonna a mheastar a bheidh riachtanach

– Ní éilíonn an togra/tionscnamh go n‑úsáidfear acmhainní daonna

– Éilíonn an togra/tionscnamh go n‑úsáidfear acmhainní daonna, mar a mhínítear thíos

3.2.4.1.Nithe arna maoiniú ón mbuiséad ar vótáladh ina fhabhar

Sloinnfear an meastachán in aonaid de choibhéis lánaimseartha

LEITHREASUITHE AR VÓTÁLADH INA bhFABHAR

Bliain

Bliain

Bliain

Bliain

2024

2025

2026

2027

 Poist don phlean bunaíochta (oifigigh agus foireann shealadach)

20 01 02 01(Ceanncheathrú agus Oifigí Ionadaíocht an Choimisiúin)

0

0

4

4

20 01 02 03 (Toscaireachtaí an Aontais)

0

0

0

0

01 01 01 01 (Taighde indíreach)

0

0

0

0

01 01 01 11 (Taighde díreach)

0

0

0

0

Línte buiséid eile (sonraigh)

0

0

0

0

• Foireann sheachtrach (i gcoibhéis lánaimseartha)

20 02 01(CA, SNE ón ‘imchlúdach iomlánaíoch’)

0

0

0

0

20 02 03 (AC, AL, END, agus JPD i dToscaireachtaí an Aontais)

0

0

0

0

Riarachán Líne tacaíochta
[XX.01.YY.YY]

- sa Cheanncheathrú

0

0

0

0

- i dToscaireachtaí an Aontais

0

0

0

0

01 01 01 02 (CA, SNE - Taighde indíreach)

0

0

0

0

01 01 01 12 (AC, END – Taighde díreach)

0

0

0

0

Línte buiséid eile (sonraigh) - Ceannteideal 7

0

0

0

0

Línte buiséid eile (sonraigh) - Lasmuigh de Cheannteideal 7

0

0

0

0

IOMLÁN

0

0

4

4

3.2.4.2.Nithe arna maoiniú ó ioncaim shannta sheachtracha

IONCAM SANNTA SEACHTRACH		Bliain	Bliain	Bliain	Bliain
		2024	2025	2026	2027
 Poist don phlean bunaíochta (oifigigh agus foireann shealadach)
20 01 02 01(Ceanncheathrú agus Oifigí Ionadaíocht an Choimisiúin)		0	0	0	0
20 01 02 03 (Toscaireachtaí an Aontais)		0	0	0	0
01 01 01 01 (Taighde indíreach)		0	0	0	0
01 01 01 11 (Taighde díreach)		0	0	0	0
Línte buiséid eile (sonraigh)		0	0	0	0
Foireann sheachtrach (in aonaid de choibhéis lánaimseartha)
20 02 01(CA, SNE ón ‘imchlúdach iomlánaíoch’)		0	0	0	0
20 02 03 (AC, AL, END, agus JPD i dToscaireachtaí an Aontais)		0	0	0	0
Riarachán Líne thacaíochta [XX.01.YY.YY]	- sa Cheanncheathrú	0	0	0	0
	-i dToscaireachtaí an Aontais	0	0	0	0
01 01 01 02 (CA, SNE - Taighde indíreach)		0	0	0	0
01 01 01 12 (AC, END – Taighde díreach)		0	0	0	0
Línte buiséid eile (sonraigh) - Ceannteideal 7		0	0	0	0
Línte buiséid eile (sonraigh) - Lasmuigh de Cheannteideal 7		0	0	0	0
IOMLÁN		0	0	0	0

3.2.4.3.Iomlán na n‑acmhainní daonna a bheidh riachtanach

IOMLÁN NA LEITHREASUITHE AR VÓTÁLADH INA bhFABHAR + IONCAIM SHANNTA SHEACHTRACHA		Bliain	Bliain	Bliain	Bliain
		2024	2025	2026	2027
 Poist don phlean bunaíochta (oifigigh agus foireann shealadach)
20 01 02 01(Ceanncheathrú agus Oifigí Ionadaíocht an Choimisiúin)		0	0	4	4
20 01 02 03 (Toscaireachtaí an Aontais)		0	0	0	0
01 01 01 01 (Taighde indíreach)		0	0	0	0
01 01 01 11 (Taighde díreach)		0	0	0	0
Línte buiséid eile (sonraigh)		0	0	0	0
Foireann sheachtrach (in aonaid de choibhéis lánaimseartha)
20 02 01(CA, SNE ón ‘imchlúdach iomlánaíoch’)		0	0	0	0
20 02 03 (AC, AL, END, agus JPD i dToscaireachtaí an Aontais)		0	0	0	0
Riarachán Líne thacaíochta [XX.01.YY.YY]	- sa Cheanncheathrú	0	0	0	0
	-i dToscaireachtaí an Aontais	0	0	0	0
01 01 01 02 (CA, SNE - Taighde indíreach)		0	0	0	0
01 01 01 12 (AC, END – Taighde díreach)		0	0	0	0
Línte buiséid eile (sonraigh) - Ceannteideal 7		0	0	0	0
Línte buiséid eile (sonraigh) - Lasmuigh de Cheannteideal 7		0	0	0	0
IOMLÁN		0	0	4	4

I bhfianaise an bhrú fhoriomláin a léirítear i gCeannteideal 7, i dtéarmaí soláthair foirne agus an leibhéil leithreasuithe araon, is baill foirne ó na hArd-Stiúrthóireachtaí cur chun feidhme a bhfuil bainistíocht an bhirt faoina gcúram cheana agus/nó atá ath-imlonnaithe laistigh de na hArd-Stiúrthóireachtaí cur chun feidhme a sholáthróidh na hacmhainní daonna is gá.

An fhoireann is gá chun an togra a chur chun feidhme (in aonaid de choibhéis lánaimseartha):

	Le cumhdach ag baill foirne atá ar fáil faoi láthair i ranna an Choimisiúin	Foireann bhreise eisceachtúil*
		Le maoiniú faoi Cheannteideal 7 nó Taighde	Le maoiniú ó líne BA	Le maoiniú ó tháillí
Poist sa phlean bunaíochta	4		Ní bhaineann le hábhar
Foireann sheachtrach (CA, SNEnna, INT)

Cur síos ar na cúraimí a bheidh le déanamh ag:

Oifigigh agus pearsanra sealadach	Oifigeach amháin do AS ENV, AS ENER, AS GROW agus AS CNECT chun ról an éascaitheora a chumhdach de réir Airteagal 7(1).
Pearsanra seachtrach

3.2.5.Forléargas ar an tionchar a mheastar a imreofar ar infheistíochtaí a bhaineann le teicneolaíochtaí digiteacha

Éigeantach: na hinfheistíochtaí atá i gceist leis an togra/tionscnamh seo arb infheistíochtaí iad a bhaineann le teicneolaíochtaí digiteacha, ba cheart meastachán chomh maith agus is féidir ina dtaobh a chur sa tábla thíos.

Go heisceachtúil, ba cheart na leithreasuithe faoi Cheannteideal 7 a chur sa líne atá ainmnithe chuige sin, i gcásanna inar gá sin chun an togra/tionscnamh a chur chun feidhme.

Is mar ‘Chaiteachas beartais ar uirlisí TF i dtaca le cláir oibríochtúla’ is ceart na leithreasuithe faoi Cheannteidil 1-6 a chur in iúl. Is é rud dá dtagraíonn an caiteachas sin an buiséad oibríochtúil atá le húsáid i gcomhair athúsáid/ ceannach/ forbairt ardán/uirlisí TF atá nasctha go díreach le cur chun feidhme an tionscnaimh, agus i gcomhair na n‑infheistíochtaí a bhaineann leis na hardáin/uirlisí sin (e.g. ceadúnais, staidéir, stóráil sonraí etc). An fhaisnéis a sholáthraítear sa tábla seo, ba cheart í a bheith comhsheasmhach leis na mionsonraí a chuirtear i láthair faoi Roinn 4 ‘Gnéithe digiteacha’.

IOMLÁN Na leithreasuithe digiteacha agus TF	Bliain	Bliain	Bliain	Bliain	IOMLÁN CAI 2021 ‑ 2027
	2024	2025	2026	2027
CEANNTEIDEAL 7
Caiteachas TF (corparáideach)	0.000	0.000	0.000	0.000	0.000
Fo-iomlán CHEANNTEIDEAL 7	0.000	0.000	0.000	0.000	0.000
Lasmuigh de CHEANNTEIDEAL 7
Caiteachas beartais ar uirlisí TF i dtaca le cláir oibríochtúla	0.000	0.000	0.000	0.000	0.000
Fo-iomlán lasmuigh de CHEANNTEIDEAL 7	0.000	0.000	0.000	0.000	0.000

IOMLÁN	0.000	0.000	0.000	0.000	0.000

3.2.6.Comhoiriúnacht don chreat airgeadais ilbhliantúil reatha

I gcás an togra/tionscnaimh seo:

– is féidir é a mhaoiniú ina iomláine trí athshannadh laistigh den cheannteideal ábhartha den chreat airgeadais ilbhliantúil (CAI)

– is gá an corrlach gan leithdháileadh faoin gceannteideal ábhartha de CAI a úsáid agus/nó na hionstraimí speisialta a shainítear sa Rialachán maidir le CAI a úsáid

– is gá athbhreithniú a dhéanamh ar CAI

3.2.7.Rannchuidiú tríú páirtí

I gcás an togra/tionscnaimh seo:

– ní dhéantar foráil maidir le cómhaoiniú le tríú páirtithe

– déantar foráil maidir leis an gcómhaoiniú le tríú páirtithe atá réamh-mheasta thíos:

Leithreasuithe in EUR milliúin (go dtí an tríú deachúil)

	Bliain 2024	Bliain 2025	Bliain 2026	Bliain 2027	Iomlán
Sonraigh an comhlacht cómhaoinithe
IOMLÁN na leithreasuithe cómhaoinithe

3.3. An tionchar a mheastar a imreofar ar ioncam

– Ní bheidh aon tionchar airgeadais ag an togra/tionscnamh ar ioncam.

– Beidh an tionchar airgeadais seo a leanas ag an togra/tionscnamh:

– ar acmhainní dílse

– ar ioncam eile

– má tá an t‑ioncam sannta do línte caiteachais, sonraigh sin

EUR milliúin (go dtí an tríú deachúil)

Líne buiséid ioncaim:	Leithreasuithe atá ar fáil don bhliain airgeadais reatha	Tionchar an togra/tionscnaimh 85
		Bliain 2024	Bliain 2025	Bliain 2026	Bliain 2027
Airteagal ….

I gcás ioncam atá sannta, sonraigh na línte buiséid caiteachais a ndéantar difear dóibh.

Aon rud eile (e.g. an modh nó an fhoirmle a úsáideadh chun an tionchar ar ioncam a ríomh nó aon fhaisnéis eile).

4.Gnéithe digiteacha

Leis an Ráiteas Digiteach seo, sainaithnítear agus déantar anailís ar na ceanglais maidir le hábharthacht dhigiteach sa togra. Eisiatar aithrisí agus iarscríbhinní. Is do na hairteagail agus na míreanna oibríochtúla den togra agus dóibh sin amháin a thagraíonn na tagairtí uile thíos.

4.1.Ceanglais a bhaineann le cúrsaí digiteacha

Tagairt don cheanglas

Tuairisc ar an gceanglas

Gníomhaí/gníomhaithe a ndéanann an ceanglas difear dóibh nó a bhfuil baint aige leo

Próisis Ardleibhéil

Catagóirí

Airteagal 3(3)

Cuirfidh na Ballstáit uirlisí ar fáil chun cuidiú le forbróirí an pointe teagmhála iomchuí arna bhunú nó arna ainmniú a shainaithint ar an tairseach ar líne a bhunaítear i gcomhréir le hAirteagal 10.

Ballstáit; Forbróirí

Soláthar faisnéise

Seirbhís phoiblí dhigiteach; Réiteach digiteach

Airteagal 10(1)

Ceadófar d’fhorbróirí aon fhaisnéis a bhaineann leis an measúnú comhshaoil a chur isteach i bhfoirm leictreonach (tar éis 6 mhí ón teacht i bhfeidhm).

Forbróirí; Údaráis inniúla

Ríomhaighneacht; Iontógáil

Réiteach digiteach; Seirbhís phoiblí dhigiteach;

Airteagal 10(2)(a)-(b)

Soláthróidh na Ballstáit rochtain d’fhorbróirí agus don phobal ar an bhfaisnéis seo a leanas maidir le pleananna, cláir nó tionscadail, ar líne agus ar bhealach láraithe ina mbeidh rochtain éasca uirthi: (a) na pointí teagmhála aonair comhshaoil dá dtagraítear in Airteagal 3; (b) dul chun cinn na measúnuithe comhshaoil agus na nósanna imeachta um scagadh, lena n‑áirítear na céimeanna atá le teacht sa nós imeachta agus amlíne na gcéimeanna sin, mar aon le faisnéis maidir le réiteach díospóidí (tar éis 6 mhí ón teacht i bhfeidhm).

Ballstáit; An pobal; Forbróirí

Soláthar faisnéise ar líne; Trédhearcacht

Sonraí; Réiteach digiteach; Seirbhís phoiblí dhigiteach;

Airteagal 10(3)

Áiritheoidh na Ballstáit go gcuirfear ar fáil tuarascálacha agus sonraí a eascraíonn as nósanna imeachta um measúnú comhshaoil agus scagadh, as cinntí gaolmhara agus as an bhfaireachán ar éifeachtaí agus nósanna imeachta comhshaoil agus go leanfaidh siad de bheith ar fáil go poiblí i bhformáid dhigiteach trí thairseach lárnach ar líne, ar bhealach atá comhoiriúnach le caomhnú rún gnó agus le ceanglais an Aontais nó le ceanglais náisiúnta maidir le cosaint sonraí. Beidh an tairseach sin bunaithe ar chóras faisnéise geografaí digiteach agus áireofar inti na sonraí uile atá ar fáil maidir le breathnóireachtaí speiceas agus sonraí comhshaoil agus geolaíocha eile. (tar éis 12 mhí ón teacht i bhfeidhm).

Ballstáit; An pobal; Forbróirí

Foilsiú; Comhlíonadh maidir le cosaint sonraí

Sonraí; Réiteach digiteach

Airteagal 10(4)

Áiritheoidh na Ballstáit go ndéanfar nósanna imeachta um measúnú comhshaoil agus scagadh a dhigitiú go hiomlán agus go mbeifear in ann athúsáid a bhaint as sonraí agus doiciméid atá i seilbh údarás poiblí ar an leibhéal náisiúnta agus go mbeifear in ann na sonraí sin a chomhroinnt idir na Ballstáit, na forbróirí agus an pobal, ar bhealach rianúil. I gcás inarb iomchuí, beidh na nósanna imeachta sin idir-inoibritheach le Tiachóga Eorpacha Céannachta Digití agus le Tiachóga le haghaidh Ghnó na hEorpa.] (tar éis 24 mhí ón teacht i bhfeidhm).

Ballstáit; Údaráis inniúla

Digiteáil próiseas; Malartú trasteorann; Rialachas uathoibrithe

Sonraí; Réiteach digiteach; Seirbhís phoiblí dhigiteach;

Airteagal 12

Áiritheoidh na Ballstáit go mbeidh líon leordhóthanach ball foirne cáilithe agus na hacmhainní leordhóthanacha airgeadais, teicniúla agus teicneolaíocha is gá, lena n‑áirítear, i gcás inarb iomchuí, le haghaidh uas-sciliú agus athsciliú ball foirne, ag an bpointe teagmhála aonair agus ag na húdaráis inniúla uile atá freagrach as aon chéim sna nósanna imeachta um measúnú comhshaoil agus scagadh, lena n‑áirítear gach céim ghnásúil, chun a gcúraimí faoin Rialachán seo agus faoi na Treoracha dá dtagraítear in Airteagal 1 a chomhlíonadh go héifeachtach.

Ballstáit; Údaráis inniúla

Fothú acmhainneachta; Ullmhacht teicneolaíochta

Rialachas digiteach

Airteagal 10(2)(b)(5)

Tabharfaidh na Ballstáit rochtain d’fhorbróirí agus don phobal ar an bhfaisnéis maidir le réiteach díospóidí a mhéid a bhaineann le pleananna, cláir nó tionscadail, ar líne agus ar bhealach láraithe ina mbeidh rochtain éasca uirthi:

Ballstáit; Forbróirí

Rochtain ar fhaisnéis; Conairí sásaimh

Seirbhís phoiblí dhigiteach;

4.2.Sonraí

Tuairisc ardleibhéil ar na sonraí sa raon feidhme agus aon chaighdeán/sonraíocht a bhaineann leo

Cineál sonraí

Tagairt do na ceanglais

Caighdeán agus/nó sonraíocht (más infheidhme)

Aighneachtaí ó fhorbróirí (doiciméid/faisnéis le haghaidh measúnuithe comhshaoil i bhfoirm leictreonach)

Airteagal 10(1)

Ní shonraítear sa togra

Faisnéis maidir le pointí teagmhála aonair agus leis na nósanna imeachta um measúnú comhshaoil (lena n‑áirítear nósanna imeachta um réiteach díospóidí)

Airteagal 10(2)(a)-(b);

Ní shonraítear sa togra

Faisnéis ábhartha a bhaineann le nósanna imeachta um measúnú comhshaoil agus scagadh a chuirtear ar fáil go poiblí trí thairseach ar líne

Airteagal 10(3)

Is gá rúin ghnó a chosaint agus reachtaíocht an Aontais agus an reachtaíocht náisiúnta maidir le cosaint sonraí a chomhlíonadh; níor ainmníodh aon chaighdeán teicniúil sonrach

Sonraí lena gcumasaítear malartú trasteorann agus nósanna imeachta lándigiteáilte; sonraí a úsáideann córais uathoibrithe i gcás inarb infheidhme

Airteagal 10(4)

Ní shonraítear sa togra

Ailíniú leis an Straitéis Eorpach maidir le Sonraí

Ní shonraítear i bhforálacha oibríochtúla an togra.

Ailíniú le prionsabal na haonuaire

Ní shonraítear i bhforálacha oibríochtúla an togra.

Ceanglais maidir le sonraí FAIR (sonraí inaimsithe, inrochtana, idir-inoibritheacha, in‑athúsáidte): Ní shonraítear i bhforálacha oibríochtúla an togra.

Sreabha sonraí

Maidir le gach sreabh sonraí, líon isteach an tábla thíos:

Cineál sonraí

Tagairtí do na ceanglais

Gníomhaí a sholáthraíonn na sonraí

Gníomhaí a fhaigheann na sonraí

Truicear don mhalartú sonraí

Minicíocht (más infheidhme)

Aighneachtaí ó fhorbróirí (leictreonach)

Airteagal 10(1)

Forbróirí

Údaráis inniúla/Pointe teagmhála aonair

Faisnéis a chomhdú le haghaidh measúnú

In aghaidh an cháis

Faisnéis ar líne maidir le pointí teagmhála aonair agus nósanna imeachta um measúnú comhshaoil (lena n‑áirítear faisnéis maidir le réiteach díospóidí)

Airteagal 10(2)(a)-(b);

Ballstáit

An pobal/Forbróirí

Leagan amach tosaigh; nuashonruithe ina dhiaidh sin

Leanúnach

Faisnéis atá ar fáil go poiblí maidir le nósanna imeachta um measúnú comhshaoil agus scagadh

Airteagal 10(3)

Ballstáit

An pobal/Páirtithe leasmhara

Foilsiú/nuashonrú tairsí

Leanúnach

Comhroinnt trasteorann sonraí a bhaineann le measúnú; úsáid i nósanna imeachta digitithe/uathoibrithe

Airteagal 10(4)

Ballstáit

Údaráis na mBallstát eile

I gcás inarb ábhartha le haghaidh nósanna imeachta a bhfuil ábharthacht trasteorann ag baint leo

De réir mar is gá

4.3.Réitigh dhigiteacha

Réiteach digiteach

Tagairtí do na ceanglais

Na príomhfheidhmiúlachtaí sainordaithe

An comhlacht atá freagrach

Conas a dhéantar freastal ar an inrochtaineacht?

Conas a chuirtear an ath-inúsáidteacht san áireamh?

Úsáid teicneolaíochtaí IS (más infheidhme)

Tairseach ar líne le haghaidh measúnuithe comhshaoil

Airteagal 10(2)-(3); Airteagal 3(3) (uirlis aimsithe pointe teagmhála aonair)

 Faisnéis a sholáthar ar líne ar bhealach láraithe ina bhfuil rochtain éasca uirthi; faisnéis ábhartha a fhoilsiú i bhformáid dhigiteach; uirlisí a óstáil chun cuidiú le sainaithint

Ballstáit; Údaráis inniúla

Ní shonraítear sa togra

Tá córais uathoibrithe beartaithe in Airteagal 10(4) (ní luaitear aon oibleagáid shonrach maidir le IS)

Bealach ríomhaighneachta d’fhorbróirí

Airteagal 10(1)

Ríomhaighneacht aon fhaisnéise atá ábhartha do mheasúnuithe comhshaoil a ghlacadh.

Ballstáit/Údaráis inniúla

Ní shonraítear sa togra

Ní shonraítear lasmuigh d’Airteagal 10(4)

Córais lena gcumasaítear digitiú iomlán agus malartú sonraí trasteorann

Airteagal 10(4)

Nósanna imeachta digiteacha ó cheann go ceann; comhroinnt rianúil sonraí trasteorann; i gcás ina n‑úsáidtear iad, córais uathoibrithe atá ailínithe le beartais an Aontais, lena ngabhann rialú cinnteoireachta an duine agus comhlíontacht le cosaint sonraí/príobháideachas.

Ballstáit/Údaráis inniúla

Ní shonraítear sa togra

Tagraítear in Airteagal 10(4) do ‘chórais uathoibrithe’; ní sholáthraítear aon sonraí breise

Comhlíontacht le creataí cibearshlándála an Aontais/eIDAS/spriocanna forbartha inbhuanaithe/creataí eile: Ní shonraítear sna forálacha oibríochtúla.

4.4.Measúnú idir-inoibritheachta

Tabhair tuairisc ar an tseirbhís phoiblí dhigiteach (na seirbhísí poiblí digiteacha) dá ndéanann na ceanglais difear

Seirbhís phoiblí dhigiteach nó catagóir de sheirbhísí poiblí digiteacha

Tuairisc

Tagairtí do na ceanglais

Réitigh um Eoraip Idir-inoibritheach (NEAMHBHAINTEACH)

Réitigh idir-inoibritheachta eile

Tairseach ar líne le haghaidh measúnuithe comhshaoil

Rochtain láraithe ar líne ar fhaisnéis maidir le pointí teagmhála aonair agus ar fhaisnéis maidir le nósanna imeachta um measúnú comhshaoil; faisnéis ábhartha a fhoilsiú i bhformáid dhigiteach.

Airteagal 10(2)-(3); Airteagal 3(3)

Ní shonraítear

Ní shonraítear

Cumas malartaithe sonraí trasteorann

Foráil a dhéanamh maidir le sonraí gaolmhara a chomhroinnt idir na Ballstáit ar bhealach rianúil (mar a bhfanann téacs idir lúibíní sa dréacht).

Airteagal 10(4)

Ní shonraítear

Ní shonraítear

Measúnú a dhéanamh ar thionchar an cheanglais (na gceanglas) ar idir-inoibritheacht trasteorann

Comhroinnt sonraí trasteorann le haghaidh nósanna imeachta digitithe

Measúnú

Bearta

Bacainní a d’fhéadfadh a bheith ann i gcónaí (más infheidhme)

Ailíniú le beartais dhigiteacha agus beartais earnálacha atá ann cheana. Liostaigh na beartais dhigiteacha agus na beartais earnálacha infheidhme a sainaithníodh

Ní shonraítear sna forálacha oibríochtúla.

Bearta eagraíochtúla maidir le seirbhísí poiblí digiteacha trasteorann a sholáthar go rianúil. Liostaigh na bearta rialachais atá beartaithe

Ní shonraítear sna forálacha oibríochtúla.

Bearta a glacadh chun a áirithiú go mbeidh comhthuiscint ann i leith na sonraí. Liostaigh na bearta sin

Ní shonraítear sna forálacha oibríochtúla.

Úsáid sonraíochtaí agus caighdeán teicniúil oscailte comhaontaithe. Liostaigh na bearta sin

Ní shonraítear sna forálacha oibríochtúla.

4.5.Bearta chun tacú le cur chun feidhme digiteach

Tuairisc ar an mbeart

Tagairtí do na ceanglais

Ról an Choimisiúin (más infheidhme)

Gníomhaithe a bheidh rannpháirteach (más infheidhme)

An amlíne a mheastar a bheidh i gceist (más infheidhme)

Tairseach agus uirlisí ar líne (lena n‑áirítear aimsitheoir pointe teagmhála aonair), faisnéis láraithe, agus rochtain dhigiteach phoiblí ar fhaisnéis ábhartha a sholáthar.

Airteagal 10(2)-(3); Airteagal 3(3)

Ní shonraítear

Ballstáit; Údaráis inniúla

Tar éis 6 go 12 mhí ón teacht i bhfeidhm

Ríomhaighneachtaí ó fhorbróirí a chumasú.

Airteagal 10(1)

Ní shonraítear

Ballstáit; Údaráis inniúla; Forbróirí

Tar éis 6 mhí ón teacht i bhfeidhm

Nósanna imeachta a dhigitiú go hiomlán; comhroinnt rianúil sonraí trasteorann a chumasú; cuimhneamh ar chórais uathoibrithe a úsáid a bhfuil coimircí ag gabháil leo.

Airteagal 10(4)

Ní shonraítear

Ballstáit; Údaráis inniúla

Tar éis 24 mhí ón teacht i bhfeidhm

Bearta acmhainní agus scileanna (airgeadais, teicniúla, teicneolaíocha; uas-sciliú/athsciliú) do na húdaráis chun nósanna imeachta digitithe a oibriú.

Airteagal 12

Ní shonraítear

Ballstáit; Údaráis inniúla

Ní shonraítear

Rochtain ar fhaisnéis maidir le nósanna imeachta um réiteach díospóidí a áirithiú d’fhorbróirí

Airteagal 10(1)

Ní shonraítear

Ballstáit; Forbróirí

Ní shonraítear

(1) Conclúidí ón gComhairle Eorpach, EUCO 18/25, an 23 Deireadh Fómhair 2025.

(2) Féach na tagairtí thíos don Treoir maidir le Measúnuithe ar an Tionchar ar an gComhshaol (MTC), don Treoir maidir le Measúnuithe Straitéiseacha Comhshaoil (MSC), do na Treoracha maidir le hÉin agus Gnáthóga agus don Treoir Réime maidir le hUisce (WFD).

(3) →Treoir 2001/42/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Meitheamh 2001 maidir le measúnú ar na héifeachtaí atá ag tionscadail áirithe phoiblí agus phríobháideacha ar an gcomhshaol ( IO L 197, 21.7.2001 ).

(4) Treoir 2001/92/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Nollaig 2011 maidir le measúnú ar na héifeachtaí atá ag tionscadail áirithe phoiblí agus phríobháideacha ar an gcomhshaol ( IO L 26, 28.1.2001, lch. 2012 ).

(5) Treoir 92/43/CEE ón gComhairle an 21 Bealtaine 1992 maidir le caomhnú gnáthóg nádúrtha agus fána agus flóra fiáine ( IO L 206, 22.7.1992 .

(6) Treoir 2009/147/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 30 Samhain 2009 maidir le héin fhiáine a chaomhnú ( IO L 20, 26.1.2010 ).

(7) Treoir 2000/60/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 23 Deireadh Fómhair 2000 lena mbunaítear creat i gcomhair gníomhaíocht Chomhphobail i réimse an bheartais uisce ( IO L 327, 22.12.2000 ).

(8) Treoir (AE) 2023/2413 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 18 Deireadh Fómhair 2023 lena leasaítear Treoir (AE) 2018/2001, Rialachán (AE) 2018/1999 agus Treoir 98/70/CE a mhéid a bhaineann le fuinneamh ó fhoinsí in‑athnuaite a chur chun cinn, agus lena n‑aisghairtear Treoir (AE) 2015/652 ón gComhairle ( IO L 31.10.2023, lch. 77 ).

(9) Rialachán (AE) 2024/1735 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Meitheamh 2024 maidir le creat beart a bhunú chun éiceachóras monaraíochta teicneolaíochta glan nialasachta na hEorpa a neartú agus lena leasaítear Rialachán (AE) 2018/1724.

(10) Rialachán (AE) 2024/1252 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Aibreán 2024 lena mbunaítear creat chun soláthar slán inbhuanaithe amhábhar criticiúil a áirithiú agus lena leasaítear Rialacháin (AE) Uimh. 168/2013, (AE) 2018/858, (AE) 2018/1724 agus (AE) 2019/1020 ( IO L 1252, 3.5.2024 ).

(11)

Togra le haghaidh Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle lena leagtar síos creat chun infhaighteacht agus slándáil soláthair táirgí íocshláinte criticiúla a neartú chomh maith le hinfhaighteacht agus inrochtaineacht táirgí íocshláinte leasa choitinn, agus lena leasaítear Rialachán (AE) 2024/795, COM/2025/102 final.

(12) Togra le haghaidh Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le dlús a chur le deonú ceadanna le haghaidh tionscadail ullmhachta cosanta, COM/2025/821 final/2.

(13) Féach an Glao ar fhianaise le haghaidh Gníomh um Dhlús a Chur leis an Dícharbónú Tionsclaíoch – dlús a chur leis an dícharbónú, Ares(2025)3570423.

(14) Féach an Glao ar fhianaise le haghaidh Gníomh um an nGeilleagar Ciorclach, Ares(2025)6250342.

(15) Féach an Glao ar fhianaise le haghaidh Pacáiste Eorpach maidir le hEangacha, Ares(2025)3806419.

(16) Féach an Glao ar fhianaise le haghaidh Gníomh um Fhorbairt na Néalríomhaireachta agus na hIntleachta Saorga, Ares(2025)2878100. Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle, chuig Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus chuig Coiste na Réigiún, Clár Oibre 2026 an Choimisiúin – Tráth Neamhspleáchais na hEorpa, COM/2025/870 final.

(17) Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle, chuig Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus chuig Coiste na Réigiún, Clár Oibre 2026 an Choimisiúin – Tráth Neamhspleáchais na hEorpa, COM/2025/870 final.

(18)

Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle, chuig Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus chuig Coiste na Réigiún, Compás Iomaíochais don Aontas Eorpach, COM(2025)30 final.

(19)

Tuarascáil Mario Draghi, The Future of European Competitiveness [Todhchaí Iomaíochas na hEorpa] - Cuid A, Caibidil 3, lch. 45.

(20)

Tuarascáil Enrico Letta, Speed, Security, Solidarity, Empowering the Single Market to deliver a sustainable future and prosperity for all EU Citizens [Luas, Slándáil, Dlúthpháirtíocht, An Margadh Aonair a chumhachtú chun todhchaí inbhuanaithe agus rathúnas a bhaint amach do shaoránaigh uile an Aontais] - mí Aibreáin 2024.

(21)

Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle, chuig Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus chuig Coiste na Réigiún, Plean Tionsclaíoch an Chomhaontaithe Ghlais don Ré Ghlan‑Nialasach, COM(2023) 62 final.

(22)

Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle, chuig Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus chuig Coiste na Réigiún, An Comhaontú Glas don Eoraip, COM(2019)640.

(23) Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle, chuig Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus chuig Coiste na Réigiún, Updating the 2020 New Industrial Strategy:
Building a stronger Single Market for Europe’s recovery [Straitéis Thionsclaíodh Nua 2020 a Uasdátú: Margadh Aonair níos láidre a thógáil le haghaidh théarnamh na hEorpa], COM(2021) 350 final.

(24)

Cinneadh (AE) 2016/1841 ón gComhairle an 5 Deireadh Fómhair 2016 maidir le tabhairt i gcrích, thar ceann an Aontais Eorpaigh, Chomhaontú Pháras a glacadh faoi Chreat‑Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe ar an Athrú Aeráide ( IO L 282, 19.10.2016, lch. 1 ).

(25)

Rialachán (AE) 2021/1119 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 30 Meitheamh 2021 lena mbunaítear an creat chun aeráidneodracht a bhaint amach agus lena leasaítear Rialacháin (CE) Uimh. 401/2009 agus (AE) 2018/1999 (‘An Dlí Aeráide Eorpach’) ( IO L 243, 9.7.2021, lch. 1 ).

(26) Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle, chuig Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus chuig Coiste na Réigiún, Plean Gníomhaíochta maidir leis an Intleacht Shaorga, COM(2019)640.

(27) Rialachán (AE) 2024/903 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Márta 2024 lena leagtar síos bearta le haghaidh ardleibhéal idir-inoibritheachta san earnáil phoiblí ar fud an Aontais ( IO L, 2024/903, 22.3.2024 ).

(28) Rialachán (AE) 2018/1724 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 2 Deireadh Fómhair 2018 maidir le pointe rochtana aonair digiteach a bhunú chun rochtain ar fhaisnéis, nósanna imeachta agus seirbhísí cúnaimh agus réitigh fadhbanna a sholáthar agus lena leasaítear Rialachán (AE) Uimh. 1024/2012 ( IOL 295, 21.11.2018 ).

(29) Treoir (AE) 2019/1024 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 20 Meitheamh 2019 maidir le sonraí oscailte, agus maidir le faisnéis ón earnáil phoiblí a athúsáid ( IO L 172, 26.6.2019, lgh. 56–83 ).

(30) Togra le haghaidh Rialachán ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le dlús a chur le deonú ceadanna le haghaidh tionscadail ullmhachta cosanta, COM(2025) 821 final

(31) Coinbhinsiún Choimisiún Eacnamaíochta na Náisiún Aontaithe don Eoraip (CEE-NA) maidir le Rochtain ar Fhaisnéis, Rannpháirtíocht Phoiblí i gCinnteoireacht agus Rochtain ar Cheartas i gCúrsaí Comhshaoil, a síníodh in Aarhus an 25 Meitheamh 1998.

(32) Coinbhinsiún CEE-NA maidir le Measúnacht Tionchair Timpeallachta i gComhthéacs Trasteorann, a síníodh in Espoo an 25 Feabhra 1991 agus a Phrótacal maidir le Measúnacht Straitéiseach Timpeallachta, a síníodh i gCív an 21 Bealtaine 2003.

(33) Coinbhinsiún Choimisiún Eacnamaíochta na Náisiún Aontaithe don Eoraip (CEE-NA) maidir le Rochtain ar Fhaisnéis, Rannpháirtíocht Phoiblí i gCinnteoireacht agus Rochtain ar Cheartas i gCúrsaí Comhshaoil, a síníodh in Aarhus an 25 Meitheamh 1998.

(34)

Féach an tIdirphlé Cur Chun Feidhme maidir le measúnuithe comhshaoil agus ceadú leis an gCoimisinéir Jessika Roswall an 10 Aibreán 2025, https://environment.ec.europa.eu/events/implementation‑dialogue-environmental-assessments-and-permitting-2025-04-10_en agus an tIdirphlé Cur Chun Feidhme maidir le ceadú le haghaidh tionscadail fuinnimh in‑athnuaite agus bonneagar gaolmhar leis an gCoimisinéir Jørgensen a reáchtáladh an 11 Meitheamh 2025, https://energy.ec.europa.eu/events/implementation‑dialogue-permitting-renewable-energy-projects-and-related-infrastructure-commissioner-2025-06-11_en . Féach freisin an Glao ar fhianaise maidir le simpliú an ualaigh riaracháin sa reachtaíocht chomhshaoil https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say/initiatives/14794-Simplification‑of-administrative-burdens-in‑environmental-legislation‑_en .

(35)

An Coimisiún Eorpach Ard-Stiúrthóireacht um an gComhshaol, COWI, Eunomia agus Milieu, Collection of information and data on the implementation of the revised Environmental Impact Assessment (EIA) Directive (2011/92/EU) amended by 2014/52/EU – Final report [Bailiú faisnéise agus sonraí maidir le cur chun feidhme na Treorach athbhreithnithe maidir le Measúnú ar an Tionchar ar an gComhshaol (MTC) (2011/92/AE) arna leasú le 2014/52/AE – Tuarascáil chríochnaitheach], Oifig Foilseachán an Aontais Eorpaigh, 2025.

(36)

Féach an Coimisiún Eorpach: Ard-Stiúrthóireacht um an gComhshaol, Study supporting the preparation of the report on the application and effectiveness of the SEA Directive (Directive 2001/42/EC) – Final study [Staidéar lena dtacaítear le hullmhú na tuarascála maidir le cur i bhfeidhm agus éifeachtacht Threoir MSC (Treoir 2001/42/CE) – Staidéar críochnaitheach], Oifig Foilseachán an Aontais Eorpaigh, 2025. Tá an tuarascáil ón gCoimisiún á foilsiú tráth an Togra seo.

(37) An Coimisiún Eorpach (2016). Doiciméad Inmheánach Oibre de chuid an Choimisiúin: Fitness check of the EU Nature Legislation (Birds and Habitats Directives) [Seiceáil oiriúnachta ar Reachtaíocht Dúlra an Aontais (Treoracha AE maidir le hÉin agus Gnáthóga)] (SWD(2016) 472 final, lch. 68).

(38) An Coimisiún Eorpach (2019). Doiciméad Inmheánach Oibre de chuid an Choimisiúin: Fitness check of the Water Framework Directive, Groundwater Directive, Environmental Quality Standards Directive and Floods Directive [Seiceáil oiriúnachta ar an Treoir Réime maidir le hUisce, an Treoir maidir le Screamhuisce, an Treoir maidir le Caighdeáin Cáilíochta Comhshaoil agus an Treoir maidir le Tuilte] (SWD(2019) 439 final, lch. 91)

(39) Idirphlé Cur Chun Feidhme maidir le measúnuithe comhshaoil agus ceadú leis an gCoimisinéir Jessika Roswall an 10 Aibreán 2025, https://environment.ec.europa.eu/events/implementation‑dialogue-environmental-assessments-and-permitting-2025-04-10_en.

(40)

Idirphlé Cur Chun Feidhme maidir le ceadú le haghaidh tionscadail fuinnimh in‑athnuaite agus bonneagar ghaolmhar leis an gCoimisinéir Jørgensen a reáchtáladh an 11 Meitheamh 2025, https://energy.ec.europa.eu/events/implementation‑dialogue-permitting-renewable-energy-projects-and-related-infrastructure-commissioner-2025-06-11_en.

(41) https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say/initiatives/14794-Simplification‑of-administrative-burdens-in‑environmental-legislation‑_ga

(42) Treoir 92/43/CEE ón gComhairle an 21 Bealtaine 1992 maidir le caomhnú gnáthóg nádúrtha agus fána agus flóra fiáine ( IO L 206, 22.7.1992 .

(43) Treoir 2009/147/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 30 Samhain 2009 maidir le héin fhiáine a chaomhnú ( IO L 20, 26.1.2010 ).

(44) Treoir 2000/60/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 23 Deireadh Fómhair 2000 lena mbunaítear creat i gcomhair gníomhaíocht Chomhphobail i réimse an bheartais uisce ( IO L 327, 22.12.2000 ).

(45) Mensch vor Verkehr e.V., Líonra Glas na Polainne, Suomen Luonnonsuojeluliitto, an Lárionad um Dhlí Idirnáisiúnta Comhshaoil, Comhlachas Talmhaíochta na Cróite/Hrvatska poljoprivredna komora, Comhlachas Ábhar Athchúrsáilte na Fionlainne - Suomen Uusioraaka-aineliitto ry, ClientEarth, agus Fondúireacht Circular Valley.

(46) Confederación Española de la Pequeña y Mediana Empresa (CEPYME), Comhlachas Bith-thimthrialla agus Bithgháis na Fionlainne / Suomen Biokierto ja Biokaasu ry, Aggregates Europe, Cónaidhm Foirgníochta na Sualainne, Eurometaux, Tionscal Déiríochta Éireann, Ibec, Cónaidhm Thionscail Foraoise na Fionlainne, BDEW - Bundesverband der Energie- und Wasserwirtschaft, Fuinneamh na Fionlainne, Deutscher Bauernverband, Verband der Chemischen Industrie e.V., Jernkontoret - tionscal cruach na Sualainne, CEWEP (Cónaidhm Gléasraí Aisghabhála Fuinnimh na hEorpa), FuelsEurope, Tionscal na Danmhairge (DI), Verein Deutscher Zementwerke e.V. (VDZ), Comhlachas Thionscal Ceimiceán na Seicia, Comhlachas Thionscail Athchúrsála na Sualainne (SRI), essenscia, Verband Schmierstoff-Industrie e.V., Österreichs E-Wirtschaft, Hydrogen Europe, an Chomhairle Eorpach um Thionscal na gCeimiceán - Cefic aisbl, Federchimica, EuRIC - Cónaidhm Thionscail Athchúrsála na hEorpa, EFPIA, WindEurope, AnimalhealthEurope, Voka, Cónaidhm Thionscail na hIorua (Norsk Industri).

(47) N.V. Nederlandse Gasunie, Microsoft, EDP, Amprion GmbH, TenneT, LG Energy Solution Wrocław, ORLEN Unipetrol, MSD, Energinet, N Nachhaltigkeitsberatung Dr Friege Partner, TransnetBW, Yara Belgium S.A/N.V., Neova Oy.

(48) Gníomhaireacht Chomhshaoil na hIorua, Cúige Zuid-Holland agus Aireacht Forbartha Réigiúnaí agus Tithíochta Baden‑Württemberg.

(49) eintiteas Eorpach d’oibreoirí córas dáileacháin, agus DIHK- Comhlachas Tráchtála agus Tionscail na Gearmáine.

(50) https://op.europa.eu/publication‑detail/-/publication/e2a45bc9-fd5e-11ef-b7db-01aa75ed71a1

(51) https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say/initiatives/14794-Simplification‑of-administrative-burdens-in‑environmental-legislation‑_en

(52)

Féach thuas, staidéar mhí Feabhra 2025 i ndáil le cur chun feidhme na Treorach maidir le Measúnuithe Straitéiseacha Comhshaoil.

(53) Coinbhinsiún Choimisiún Eacnamaíochta na Náisiún Aontaithe don Eoraip (CEE-NA) maidir le Rochtain ar Fhaisnéis, Rannpháirtíocht Phoiblí i gCinnteoireacht agus Rochtain ar Cheartas i gCúrsaí Comhshaoil, a síníodh in Aarhus an 25 Meitheamh 1998.

(54) Coinbhinsiún CEE-NA maidir le Measúnacht Tionchair Timpeallachta i gComhthéacs Trasteorann, a síníodh in Espoo an 25 Feabhra 1991 agus a Phrótacal maidir le Measúnacht Straitéiseach Timpeallachta, a síníodh i gCív an 21 Bealtaine 2003.

(55) IO C , , lch.. .

(56) IO C , , lch.. .

(57) Rogha na hEorpa - treoirlínte polaitiúla don chéad Choimisiún Eorpach eile 2024 - 2029, Ursula von der Leyen

(58) Draghi, M. (2024) The future of European competitiveness [Todhchaí iomaíochas na hEorpa]. Le fáil ag: Tuarascáil Draghi maidir le hiomaíochas an Aontais

(59) Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle, chuig Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus chuig Coiste na Réigiún an 26 Feabhra 2025, An Comhaontú maidir le Tionsclaíocht Ghlan: Treochlár comhpháirteach don iomaíochas agus don dícharbónú (COM(2025) 85 final).

(60) Rialachán (AE) 2024/1252 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 11 Aibreán 2024 lena mbunaítear creat chun soláthar slán inbhuanaithe amhábhar criticiúil a áirithiú agus lena leasaítear Rialacháin (AE) Uimh. 168/2013, (AE) 2018/858, (AE) 2018/1724 agus (AE) 2019/1020 ( IO L 1252, 3.5.2024 , lch. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1252/oj ).

(61) Rialachán (AE) 2024/1735 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Meitheamh 2024 maidir le creat beart a bhunú chun éiceachóras monaraíochta teicneolaíochta glan nialasachta na hEorpa a neartú agus lena leasaítear Rialachán (AE) 2018/1724 (IO L, 2024/1735, 28.6.2024, ELI:’. http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1735/oj).

(62) Rialachán (AE) 2023/1781 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Meán Fómhair 2023 lena mbunaítear creat beart chun éiceachóras leathsheoltóra na hEorpa a neartú agus lena leasaítear Rialachán (AE) 2021/694 (an Gníomh um Shliseanna), IO L 229, 18.9.2023, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2023/1781/oj .

(63) Rialachán (AE) 2024/1679 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Meitheamh 2024 maidir le treoirlínte an Aontais chun an gréasán tras-Eorpach iompair a fhorbairt, lena leasaítear Rialacháin (AE) 2021/1153 agus (AE) Uimh. 913/2010 agus lena n‑aisghairtear Rialachán (AE) Uimh. 1315/2013 IO L 2024/1679, 28.6.2024. http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1679/oj .

(64) Treoir 2000/60/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 23 Deireadh Fómhair 2000 lena mbunaítear creat i gcomhair gníomhaíocht Chomhphobail i réimse an bheartais uisce (IO L 327, 22.12.2000, lch. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2000/60/oj ).

(65) Treoir 2001/42/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 27 Meitheamh 2001 maidir le measúnú ar na héifeachtaí atá ag tionscadail áirithe phoiblí agus phríobháideacha ar an gcomhshaol (IO L 197, 21.7.2001, lch. 30, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2001/42/oj ).

(66) Treoir 2009/147/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 30 Samhain 2009 maidir le héin fhiáine a chaomhnú (IO L 20, 26.1.2010, lch. 7, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2009/147/oj ).

(67) Treoir 2001/92/CE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Nollaig 2011 maidir le measúnú ar na héifeachtaí atá ag tionscadail áirithe phoiblí agus phríobháideacha ar an gcomhshaol ( IO L 26, 28.1.2001, lch. 2012 , lch. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/2011/92/oj ).

(68) Treoir 92/43/CEE ón gComhairle an 21 Bealtaine 1992 maidir le caomhnú gnáthóg nádúrtha agus fána agus flóra fiáine (OJ L 206, 22.7.1992, lch. 7, ELI: http://data.europa.eu/eli/dir/1992/43/oj ).

(69) Treoir 2010/75/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 24 Samhain 2010 maidir le hastaíochtaí tionsclaíocha agus tógála beostoic (cosc agus rialú comhtháite ar thruailliú) (Athmhúnlú).

(70) Rialachán (AE) 2024/1732 ón gComhairle an 17 Meitheamh 2024 lena leasaítear Rialachán (AE) 2021/1173 a mhéid a bhaineann le tionscnamh EuroHPC le haghaidh gnólachtaí nuathionscanta chun borradh a chur faoi cheannaireacht na hEorpa san intleacht shaorga iontaofa, IO L, 2024/1732, 19.6.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/1732/oj .

(71) Rialachán (AE) 2018/1724 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 2 Deireadh Fómhair 2018 maidir le pointe rochtana aonair digiteach a bhunú chun rochtain ar fhaisnéis, nósanna imeachta agus seirbhísí cúnaimh agus réitigh fadhbanna a sholáthar agus lena leasaítear Rialachán (AE) Uimh. 1024/2012 (IO L 295, 21.11.2018, lch. 1, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2018/1724/oj ).

(72) C-72/95, C-435/97, C-227/01, C-486/04, C-2/07, C-142/07, C-205/08, C-275/09, C-404/09, C-560/08, C-300/13, C-156/07, C-329/17.

(73) C-156/07, C-275/09.

(74) C-300/13.

(75) Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle, chuig Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus chuig Coiste na Réigiún an 11 Feabhra 2025, ‘Eoraip níos simplí agus níos tapúla: Teachtaireacht maidir le cur chun feidhme agus simpliú’ (COM/2025/47 final).

(76) Rialachán (AE) 2024/903 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 13 Márta 2024 lena leagtar síos bearta le haghaidh ardleibhéal idir-inoibritheachta san earnáil phoiblí ar fud an Aontais (an Gníomh um Eoraip Idir-inoibritheach) (IO L, 2024/903, 22.3.2024, ELI: http://data.europa.eu/eli/reg/2024/903/oj

(77) Moladh (AE) 2025/1099 ón gCoimisiún an 21 Bealtaine 2025 maidir leis an sainmhíniú ar fhiontair mheánchaipitlithe (mid-cap) bheaga ( IO L, 2025/1099 ).

(78) Moladh ón gCoimisiún an 6 Bealtaine 2003 maidir leis an sainmhíniú ar mhicrifhiontair, ar fhiontair bheaga agus ar fhiontair mheánmhéide ( IO L 124, 20.5.2003 ).

(79) Mar a thagraítear dó in Airteagal 58(2), pointe (a) nó (b) den Rialachán Airgeadais.

(80) LD = Leithreasuithe difreáilte / LN = Leithreasuithe neamhdhifreáilte.

(81) CSTE: Comhlachas Saorthrádála na hEorpa.

(82) Tíortha is iarrthóirí agus, i gcás inarb infheidhme, tíortha ó na Balcáin Thiar arb iarrthóirí ionchasacha iad.

(83) Is éard is aschuir ann táirgí agus seirbhísí atá le soláthar (e.g. an líon malartuithe mac léinn a maoiníodh, an líon iomlán km de bhóithre a tógadh, etc.).

(84) Mar a thuairiscítear i Roinn 1.3.2. ‘Cuspóirí sonracha’

(85) A mhéid a bhaineann le hacmhainní dílse traidisiúnta (dleachtanna custaim, tobhaigh siúcra), ní mór na méideanna a luaitear a bheith ina nglanmhéideanna, i.e. méideanna comhlána agus 20 % de na costais bhailiúcháin a bheith bainte astu.

Ceannteideal de chuid an chreata airgeadais ilbhliantúil		7	‘Caiteachas riaracháin’
AS: ENV					Bliain	Bliain	Bliain	Bliain	IOMLÁN CAI 2021‑2027
					2024	2025	2026	2027
 Acmhainní daonna					0.000	0.000	0.188	0.188	0.376
 Caiteachas riaracháin eile					0.000	0.000	0.008	0.008	0.016
IOMLÁN AS ENV	Leithreasuithe				0.000	0.000	0.196	0.196	0.392

AS: ENER					Bliain	Bliain	Bliain	Bliain	IOMLÁN CAI 2021‑2027
					2024	2025	2026	2027
 Acmhainní daonna					0.000	0.000	0.188	0.188	0.376
 Caiteachas riaracháin eile					0.000	0.000	0.008	0.008	0.016
IOMLÁN AS ENER	Leithreasuithe				0.000	0.000	0.196	0.196	0.392

IOMLÁN na leithreasuithe faoi CHEANNTEIDEAL 7 den chreat airgeadais ilbhliantúil				(Iomlán na ngealltanas = Iomlán na n‑íocaíochtaí)	0.000	0.000	0.000	0.000	0.000
AS: GROW					Bliain	Bliain	Bliain	Bliain	IOMLÁN CAI 2021‑2027
					2024	2025	2026	2027
 Acmhainní daonna					0.000	0.000	0.188	0.188	0.376
 Caiteachas riaracháin eile					0.000	0.000	0.008	0.008	0.016
IOMLÁN AS GROW	Leithreasuithe				0.000	0.000	0.196	0.196	0.392

AS: CNECT					Bliain	Bliain	Bliain	Bliain	IOMLÁN CAI 2021‑2027
					2024	2025	2026	2027
 Acmhainní daonna					0.000	0,000	0.188	0.188	0.376
 Caiteachas riaracháin eile					0.000	0.000	0.008	0.008	0.016
IOMLÁN AS CNECT	Leithreasuithe				0,000	0.000	0.196	0.196	0.392

IOMLÁN na leithreasuithe faoi CHEANNTEIDEAL 7 den chreat airgeadais ilbhliantúil				(Iomlán na ngealltanas = Iomlán na n‑íocaíochtaí)	0,000	0.000	0.784	0.784	1.568